(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Chilidúu sive Res Chilenses : vel descriptio status tum naturalis, tum civilis, cum moralis regni populique Chilensis, inserta suis locis perfectæ ad Chilensem linguam manuductioni, Deo O.M. multis ac miris modis juvante"

tyixfyn (Carta- ykxatanx 
ffKJtacg 










/ 





5. ScmverVirQO <MABIA O.p.n. 
SMoSeph Mrfriiie 31SIL O.p.n. 

JR.Ji. C.Mochi. ttier. Strubdjc. 



~ 



/ I 



CHILIDUGU 

PARS TERTIA. % 

CATECHISMli 



IN 



% 



PROSA & VERSU, 

tomus n. 



O 







Mcnaftttu Weftphaliae Typis Afchtndorfiani*, 
1777. 



Si forte Benevolus Le&or> ca quae hie 
fcabentur > alibi vel in Mfe \ vel in libris 
impreffis invenerit ; fciat me non fua il- 
#us* fed ilium mea fumpfifle» WN. if$* 
4tP* p fob finem* 










CAPUT L 
PRECES. REZAR 



J3J? 



Per fignum Cruris. 
f7f. Santa Cruz ta ni gnel meu, inchin 
ta in pu came meu , montulmoin inchin ca 
in fenor DIOS, Chao, Vorm cai, Efpiritu 
fanto cai ta m utii meu. Amen. 

Pater nofter. 
J76* Inchin ta in chao huenumo tamle* 
lu ftfchigepe ta mi uui ; eimi ta mi Reyno 
inchin mo cupape; chumgechi ta mi piel 
vemgequei Huenu mapu meu , vemgechi 
cai vemgepe ta Tue mapu meu: f hai elu- 
moin ta in vill antft cofque ; perdonanma- 
moin ta irtpuhuerilcan, chumgechi inchin 
perdonaquebiin ta in pu huenleteu; lelmo- 
quilin ta in huerilcanoam ; huera meufmon- 
tulmoin. Amen, 

Ave Maria* 
777 .ftfchieimt MARiA, DIGS ni gra- 
cia meu opuleimi , fenor DIOS eimi cgu 
ta mlei> pu domu meu iod cumeimi , tami 
pue meu geuyeluchi JESUS cad cumei cai. 
A fanta M ARI \ DIOS ta rv Huque , inchin 
tain huerilcavoe chegen utchindugurima- 
tnoin ta DIOS veula , ape lalin cai, Amen* 












LI 



Credo* 



T4» 



3&^d^ 



Credo. 
f78. Mupiltun ta DIOS, Chpo meu vill 
pepilvoe, huenu vemvoe, Tue vemvoecai. 
Ta in Apo fettor JESU Chrifto meu cai> 
Vei ta tti mtn votm; Efpiritu fanto meu 
chegeluyelu ; Virgen fanta MARIA meu 
geuyelu ; Poncio Pilato ta ni dugu meu cu- 
tantulgeuyelu, Cruz meu clavos tuculgeu- 
yelu, lauyelu, rgalgeuyelu cai ; minu Tue 
meu nauuyelu, culan antu meu laluchi ptt 
che men mogetuuyelu , prauyelu Huenu 
meu; villpepiJvoe DIOS Chao ta ni man 
meuamilelu; vei meu ramtupaialu mogclu- 
chi die, laluchi che cai, Efpiritu lanto 
meu mupiltun; fanta Iglefia Carholica; pu 
fanto ta ni comunion; pu huerilcan ta ni 
cntugequen; motjetual ta nianca; moll ta 
in mogeal caw Amen. 

Decalogus. 
J79. DIOS tti toquielchi dgu marii : Cft- 
la uneleluchi dugu quidu DIOS ta ni raqui- 
geam; rclfie huelumai villpuche tanicu- 
meleam, Une dugu pii : vill dgu meuiod 
aiuabimi ta DIOS. Epu dugu pii : jurapra- 
laiaimu Cula dugu pii : Domingo antft meu, 
Fiefta meu cai urcutuaimi rami ufchiabium 
ta Dios* Meli dugu pii: Raquiabimi ta mi 
Chao, ta mi Nuquc cai. Quechu dugu 
pii ; lagmchdaiadmi* Cayu dugu pii : nua- 

laiaimi. 




^m^ 



Hi 



laiaimi. Relue dugu pii : huenelaiaimi* 
Pura dugu pii: coilla dgu pilelprtfeiaimi. ' 
Aitfa dugu pii; ca che m pifiom cufmeien- 
malaiabimu Mari dugu pii : ca che tti cu- 
Ilin culmeienmalaiabimi. Vachi mari dugu 
epu dugu meu tauleign : vill dgu meu iod 
aiftabimi ta Dios , aiuabimi cai vill puche^ 
«humgechi quidu aiuuqueimi. 6f6. 603* 

Quinque Pracepta Ecclefia. 
f8o* Ta in nuque fanra Iglelia ta ni to- 
quielchi dgu quechuL Une dugu pii: lli- 
tugen rneu allcuaimi ta MifTa Domingo atuii 
Fiefta meu cai; huechun pouai ta mialkii- 
bieh Epu dugu pii : Tipantu meu quitte- 
ehi confeflaiaimi; ape lalmi confeflatuaimi? 
eupa comulgalmi cau Cula dugu pii: qui- 
ftechi tipantu meu comulgaiaimh Meli du- 
gu pii: fonca Iglefia ra ni roquielchi ayunaa 
anrti ayunaiaimi. Quechu dugupii; Diez* 
mos ; primitias cai eluculliaimL 

Septem Sacramenta. 
f8i. Ta inHuque fanta Iglefia ta ni Sa- 
cramento reluei Unelelu Bautifmo. Epu- 
lelu Confirmacion. Culalelu Penitencia* 
Melilelu Comunioru Quechulelu Extrema 
uncion. Cayulelu Orden Sacerdotal Re« 
Suelelu Matrimonio. 

ABus Contviiionis. 
f%z* Ta in Apo fenor JESU Chrifto, 
L.1 3 nra* 




mupin Dios, mupin Che cai, ta in Vem- 
voe, Montulvoe cai I villchi dgu meu iod 
aiueimi ta fni venten cumegen meu: veini 
via Dios ema, Chao ema, Monrulvoe ema, 
inche aldun cutanduamn vill ta tti piuque 
meu ta ni pu huerilcan ni via : huerileahiie- 
laian, huerilcahuelaian/ perdonaen ta Dios* 
perdonaen fenor JEsU Chrifto , eluaen ta 
mi gratia ta ni huerilcatunoam* Amen* 66z, 

Salve Regina. 
f83- ufchieimi Reyna cutanievoechi Nu- 
que; inchin ta in mogen, tain cochug^n, 
ta in ugeigen cai ufchitueimi» Inchin Eva 
ta ni pu pnen ta in giuntugeel mtmeimi; 
Eimi meu prarulihuein eyutunmeu guman- 
quechi vachi gum; gduchi lof meu." Tain 
ufchindugunmaeteu mai, mi cutanievoechi 
ge inche meu unolpage; pelelmoin cai JE- 
SUS bendito mi pue meu geuyelu , deuma 
rupale tva ta in numqueiauqueel Burenie- 
voe ema, Cutanievoe ema, quimhuemu- 
noluch) ullcha ema, Dios tani finta £7uque 
Dios ta dugunmamoinca. Amen» 666* 

Interrogatianculce. 

f84 i gei cam ta Dios? mai Padre. Qui-' 
«e Dios gei villpepilvoe, vill quimlu, vill 
mapu mo mlelu cai, 

2, Inei cam ta Dios? Huenu mapu,Tue 
mapu, vill caque dgu Vemvoe, Eltuquelu 
Toquiquelu cai j Dios pigei, 3. 




^040 



f45 



?. Antu, cuyen, huagln , armco,talca, 
piHanDios cam ve? mu P,e, vill vachi dgu 
Dios gelai, huelu Dios ni elel, Dios ni ve- 
mel ta ni curtieleam vill pu Che* 
4* Mivui camta Dios? Quine Diosmtn* 
f. Mivui Perfona? cula Perfona* Unele- 
lu Perfona Dios Chao pigei,- epulelu Dios 
votm 5 culalelu Dios Efpiritu ftnto pigelu: 
moll quine Perfona ca Perfona gei, huelu 
cal^ios no: Quine Dios mtn* 

6. Veichi cula Perfona meu chuchi Per- 
fona Chegepauyei inchin ni via? Epulelu 
Perfona Dios votm Virgen MARIA ni puc 
tneu chegetuu 

7. Iriei pigei veichi Dios votm deuma ta 
lii chegeuyeum ? Senor JEfu Chrifto. 

8. Santa Maria chem ni via cam Virgen 
pigei? San Jofeph ta ni pinom mo rume, 
peancagelai : Virgen fanta Maria Efpiritu 
ftnto ni graeia mo conibuL 

9 Lai' cam Senor JESU Chrifto quine 
cruz meu inchin ni via? mai P*e, ta ni an- 
caem lai fenor JEfu Chrifto; ta ni pllu> tft 
ni Diosgen cat pepi lalai. 

10. Chem ni via cam lai fenor JEfu Chri- 
fto ? inchin ta in perdonageam ta in pu 
huerilcan ; ta in pounoam cai ktal mapu meu* 

1 1. Mogetui cam ta fenor JEfu Chrifto? 
mai P*e. culan antu meu mogetui fenor Je* 
fii Qirifto; veimo pratui Huenu mapu meu, 

LI 4 avk 



f44 



^fe t d^ 



avle vachi mapu rarotupaialu vill pu die tti 

pu huerilcan. 

12. Lale ta cume que che ta ni anca,cheu 

cam poualu tti pirn egn? Dios tti mapu meu, 

abnoalu ta ni tuuun; ta ni tepen; ta ni cu» 

tnelen egn cai» 

»3 Lale huera que che ni anca; cheu 

cam poualu ni pllu egn ; alhue ni ktalma- 

pu meu, avnoalu ta ni ptegen, ta ni alim. 
gen, ta ni hueralen ego cai, 
* 14» Lai cam inchin ta in pllu/ muP»e. 
lalai inchin ta in pllu cahuellu ta ni plld 
vemgdu ; ta in laluehi anca cai afle vachi 
mapu, mogetualu. 

.1;» Rgi Mifla mo pramgele fanta Ho- 
flia , Caliz cai; inei cam veimo mlei? feno* 
JESU Chrifto ta ni anca, ta ni mollbun, ta 
tti pllu , vill ta ni Chefjen , Diostten cai 
veimo mlei» 

16» Vill vachi dgu mupiltubimn cam? 
maiP.e. vill quimlu, vill pepilvoe,pepi coi* 
Uatunolu cai Dios ta ni pin mo» 

17» Chumgcchi quimimn ta pielgen tva 
ta Dios? vamgechi gnelift mo ta fanta Igle* 
fia Catholica» ° 

18» Chem cam ta fanta Iglefia Catholica? 
Vill pu Chriftianogduchi Che ta ni tauden, 
nielu ta tti unen Apo lertor JESU Chrifto; 
ta tti man Apo Roma Cara meii mlequelu- 
ehi fanto fumo Pontifice» 

»5>. 




4fe#dK» 



US 



Niei cam fanta Iglefia Catholica cume que 
ampin inchin ta in pllu ni ampigeam?mai 
P*e. Relue Sacramento. 

20. Ineielpabilaveichi Relue Sacramen- 
to ? Senor JEfu Chrifto. 

2u Chumal? Dituam Dios tti gracia* 

aau Chumai chei quine Chriftiano che 
ta ni perdonajjeam ni pu huerilcan ; ta ni 
pounoam cai ktal mapu meu? Miflan Pa- 
tiru meu confeflaialu vill ni pu huerilcan; 
buerilcahuelaian pialu Dios ni via ni duatm 

M% Chumai chei genoluPatiru ta ni con- 
feflaiam ? Re aiubiel mo ta Dios ni Dios- 
gen ni via ; udebipe vill ta ni pu huerilcan, 
6f5* 660. 66i. 66z. 66%. 664, 

58* CAPUT II. 

Tres SermoneS) quibus di&& Intenogatiun* 
cula acclarantur. 

SERMO PRIMUS, 

Quo explicantur tres prima Qtiaeftiuncular* 
f86. Mart mari pu Ulmen > pu Cona, 
Vill pu mailuen cat mari mari* Aldun dgu 
nieabun ta mn -nutamtubiel J huelu munan 
antu §ei mtn ta mnpepidugubiel; veinivla 
muchai entuquelleeimn ; chumai chei cupan 
ta mn mapu meu» Re eimn ta mn cume- 
Itam, ta mn mollmogeam, cftme peuma* 
«earn cai. Dituam mai tva ta mn pibiel^ 
LI 1 nu- 



ftf 



%8^ 



nutamtuaeimn quine dgu doi cumelu chei, 
tepegduchei quimlan; quimaimn mai,inei 
mo , chuml , chumal , chumgechi cai elgei 
vachi mapu Huenu Tue mapu mai:Quim- 
bium vachi rnu Vura Apo vill tva vemvoe, 
Ekuquelu, Toquiquelu cai; ra mn raquia* 
biurn, inaituabium cai vill ta ni pieftveu 
Dituli tva inche eimn mo ; moll cumelea- 
irnn, cume peuma geaimn cai : Ta ni cullin/ 
ta ni manumn mo cai veichi mu Vuta Apo 
ta ni ferviqueel, inairulu cai ta ni piel, ca 
mogen mo moll maialuchi tepen meu* Ta 
ni iod quimgeam ta dugu, ramtuyecuume* 
an/ CumeaJJcutumn mai; ctime mlemn, 
du^quilmnj inche dugupeli, ioei rume 
^duguquile. 

jF87* Inei chei eli vill vachi mapu? Dies 
entubi chem meu no. Chumtn tipantu g'e. 
pei ta ni eltjen cutu? Cayti huaranca* ailla 
pataca , relue mari , quine tipanru cai ( ufque 
ad hunc 1772 juxta Martyrologium Roman, 
2f Decembris) Chumtn" antu mo eli? cayu 
antu mo elbi, muchai pepi vemuyeabui ru- 
me. Chemchi dgu vemi unelelu antu meu? 
Doi Huenuleluchi mapu, pu Angel, Tue 
mapu, co, pelon cai, Chumi epulelu antu 
meu? pu buagln ta ni mlequeunn Chem- 
chei vemi cuialelu meu ? co huente Tue 
mapu momlebulu, ra ni piel mo taDios 

coni 




3&^^ 



147 



coni pu rgan meu: veimo tipaign ta pu 
mahuida, pu lafquen, veimo cai ta Tue 
mapu lletui pu mamll ; vill pu lahuen cai* 
Chumi chei melilelu, quechulelu , cayulelu 
meu? melilelu meu eli antu, cuyen,cage* 
luehi pu huagln. Quechulelu mo pu Cha- 
Uua , pu urim cai. Cayulelu meu pu cahu- 
ellu, pu huaca, pu vilu, caque vamjjelu^ 
chi animal llavacha cai : Veimo ta pu Che 
Huentu mai, Domo che cai 

fg8* Tva ta mn pibiel mo qaimaimn, 
quinemel Huenu mapu , Tue mapu, vill 
caque dgu cai, chem rume gelabuign* El- 
tubilu till tvei Dios pigei. Vachi mu Viita 
Apo moll gebui vill vemquelu, huelu inei 
morUme quidu vemgenolu* Ado ramtu- 
moan,chumal cam eli Dios vill vachi mapu? 

f 89* Deuma quimilmn , chumtn mapu 
tjei; veimo pian: Chumtn mapu gei mai? 
gei Huenu mapu; gei Tue mapu cai/ Ve- 
ichi Huenu mapu epu geigu : Doi Huenu. 
leluchi mapu mai , pu huagln ni mlequeum 
cai. Doi Huenuleluchi mapu chuchi mapu 
tvei? ibd vutattelu , iod pelongelu, iod te- 
mogelu, iod cumelu cai vill pu mapu meu. 
Chumal earn Dios eli vachi mapu ? moll 
peumagelu icani mlearn* Inei cam geigti 
vachi pu peumagelu ? pu Angel mai; pu 

Santo 



m 



^m^ 



Santo cai* Chemchi dgu gei cam Angel? 
Efpiriru gei ra in pllu vemgelu,hueluanca 
nienoliu Vill pu Angel mlequeign cam f 
Huenu mapu meu ? mu. Vill pu Angel 
Huenu mapu ra ni Uirugen meu elgelu ra 
Diosmo, culalelu chag pichi veimo getuign 
pu PiUan, uruventugeign cai mu minche 
Tue mapu meu. Chem ni via cam ? ra ni 
huerilcan egn ni via. Vill pucumeque An- 
gel uuauigo cam? mu: udanrugeign ciila 
Hierarquia rneu ; moll quine Hierarquia 
cai cula orden meu* Chuchi pu Angel 
geitjn unelelu , doi racjui valuchi Hierarquia 
meu cai ? allcutumn ra ni pu Hierarquia 
egn , ra M pu orden cai. Unelelu Hierar- 
quia pu Serafim , pu Cherubim , pu Thro- 
no cai. Epulelu Hierarquia pu Virrud, 
pu Poreftad , pu Dominacion cai. Inalelu 
Hierarquia pu Principad, pu Arcangel, pu 
Angel cai. Chumgechi pu Orden meu u- 
danrugeign pu fanro Huenu mapu mo mle- 
lu? aidun meu. Tva ra ni uui egn: pu 
Apoftol , pu Parriarca , pu Profera , pu 
Marryr, pu Confeflor, pu Gnelvoe, pu 
Quimhuenrunolu ; gehuei pu Sanro , pu 
Sanra cai, ta ni mu Vura Apo egn JESU 
Chrifto gei ; mu Vura Toquiquelu cai Vir- 
gen fanta Maria. Inei chei Senor JESU 
Chrifto, inei cai Virgen fanra Maria? 

550, Ta ni aidun dugunoam,ca eofiau 

meu 




meu elcaniebin tafdugun vachi ramtunmeui 
gehuei mtn dituam ca mn cumeleal raqui» 
bin, aiubin, inaitubin vachi Dios vill Vem- 
voe, vill Eltuquelu, Toquiqueluchi mu Vu- 
ta Apo ta ni piel : Vachi Dios mai elbilu pu 
Angel Huenu mapu meu, inchift cai Tue 
Mapu meu ; chumgschi cullibi pu cume 
Angel ta ni inaitubicl mo tani piekaDioS: 
uruventubi cai pu auca Angel Huenu mapu 
cutu, minche Tue kcal mapu mo; vamge- 
chi cai pu Cumeque Che inaitulu ta ni piel 
Uoubi Huenu mapu meu : Huera que Che 
utuventuabi veichi ktal mapu mo cai. Du« 
amtumn veula , chumtn cumelcai racjuibin 
ta Dios ! inche gnatu ca dgu ni via cupa- 
lan vachi mapu meu venten lafquen mo, 
venten pu Mahuida mo, venten kdau mo, 
venten cuniun mo cai , dituam mtn ni ra- 
quigeal vachi venten raquivaluchi DIOS ; 
eimn cai ta mn mogeam Huenu mapu meu : 
Veimo ta mn moll culligealelgeimn, mo, 
gcqueimn cai vachi Tue mapu meu. Ven* 
teni, 

S9U SERMO SECUNDUS 

Super quartatih /♦ ** 7 ?• # I0 if /7 « ^ n " 
terrogationes. 

Vachi epulelu Colaau meu tafdugupan 
inalelu ramtun meu inei chei JESU Chrifto, 
inei cai (anta Maria, Vei piquelen ado. 
JESU Ghrifto mupin Dios mupiti chegei 

cai; 



I 



fcai : Ta ni Diosgen ra in Vemvoe gei ; ta 
tti Chegen ta in montulvoe gei, Ta ni 
Diosgen re Chao niei, Huque no: Ta hi 
Chegen re HuqUe niei Virgen fanta Maria 
lie > huelu Chao no* Ta ni Diosgen pepi 
lalai; ta ni Chtgen Jai inch in ni via Cruz 
meu, Vei pipei ado ta mn duam : JJESU 
Chrifto Diosgelu , chumgechi pepi Chegei 
cai? Chegelu chumgechi pepi Dios gei? 
iom ramtumoaen chei : Jefu Chrifto ta ni 
Diopgen Chao niei ; chem ni via cam nielai 
Huque cai ? ta ni chegen Huque nielu, 
chem ni via cam nielai chao cai ? 

192. Ta mn cume quimam vill tva ta mn 
pibiel, duamtulaiaimnHuenumapuchidgu, 
Tue Mapuchi dgu vamgeign, Quimnmai: 
veichi mu Vuta Apo viii Vemvoe, vill To- 
quiquelu, vill dgu ekuqueluchi Dios, qui- 
ne gen gei vill dgu mo iod cumelu , iod 
temogelu , moll g^bulu , moll gealu cai. 
Tvei quine Dios gei, quine ta ni gen mo, 
huelu cula ta m pu Perfona mo, Unelelu 
Perfona Dios Chao pigelu ; epulelu DIOS 
votm; cuialelu Perfona Dios Efpiritufanto 
pigequei. Moll quine Perfona ca Perfona 
gei, huelu ca Dios no: Quine Dios mm. 

f£3. Unelelu Perfona Chao pigequei 
moll ra ni yallbiei mo ta ni requine votm j 

Huelu 




Haelu chumgechi yatybi ? ado pian ta ma 
peknounoarn yallbi Di#s ra ni votm pu che 
Vemgelu* Moll tjeum ta Dios vill dgu meu 
iod cumelu, iod temogelu> iod raquivalu* 
pepi nutamtuvallai vill ta ni ctimegen 7 qui- 
du quimui vill ta ni cumegen ! Vachi qui» 
mun Dios ta ni votm gei , Mupin Dios> 
epulelu Perfona cai veichi c&la pu Perfona 
meu* Vachi Dios ni votm deurria ni che- 
getun meu JEfu Chrifto pigeL 

f54, Chumgecni , chuml cai Chsgetui > 
cupa quimimn cam? allciirumn mai; JE- 
SV Chrifto ta ni Diosgen mollgelu vemi 
Virgen fanta Maria ta m mollbun meutani 
anca : veichi anca vamgechi mlgdu > coni- 
gei Virgen finta Maria meu> moll Virgen> 
quimhuentunolu mleum Huaranca , relue 
pataca > relfle mari, epu tipantu mo; Qui 
eft annus pr&fens 177*. 

j^f.Deuma allcuimn inei cheiDiosChao 
gei, inei cai Dios votm JEfu Chrifto > ado 
piaeimn cai inei cam culalelu Perfona gei 
Efpiritu fanto pigelu! Piquelen mai: Qui- 
du quimuium Dios Chao, vachi quimun 
meu tipai quidu ta ni aiuun>ta ni quimge- 
elchi venten ctimegan ni via: vachi aiuun 
Efpiritu fanto gei > mupin Dios culalelu Per- 
fona cai. 

W^ gei ape vamgeluchi dgu aldun te* 



mogeluchi Che meu : Tvei peuium quine 
efpejo mo, co meu chei , huiriuquei vei- 
ido vill ta ni age, ta ni temcgen mo tva, 
quidu aiuuquei; 

f 97. Afcuduamquilmn, cume quimnolmn 
rume tva ta mn gnelbiel; poui yavuttechi 
tnupiltubin ta m piel mo ta Diosj Tvei 
pepi coillatunon mo, moll mupiquei ; ta 
ni vill quimn mo, pepi gnencagelai ; tani 
vill pepilvoe gen mo ^od pepi vemi ta i|t 
duamtuel meu* 

f98« gehuei ta mn quimal, chemnivla 
Dios ni votrn chegetui ? Ta in montuJgeal 
mai ta in huerilcan original mo I Chemchei 
vachi huerilcan original? cume allcutumn 
cacha ado ta mn nutamtubieh Deuma ta 
ni elgeum Huenu Tuemapucai, chum* 
gelu allcuimn unelelu couau meu ; eli cai 
ta Dios veimo vill caque dgu unelelu hu- 
entu Adan pigelu, unelelu domo che cai 
Eva pigelu* Veimo vachi epu che meu 
muchai vei pibi : imu vill ta mi aiuel; re 
quine vun mamll meu ilaiaimu* Tva mm 
pibi egu* Inaituium vachi Dios ni piel, vei 
egu vill ta ni pu yall cai, genoium ca kdau, 
Uouabuign Huenu mapu meu. Hueluina. 
itunoium tvei ; vei pibi egu cai, mutu lai«. 
airnn eimu vill ta mu puyall cai Chumigu 
chei, ehuerp pu Cunuvai inchi» J gnenca* 

0elu 



on 




gelu . ta Pillan rneu , igu vachi vunmamli 
meu* Vachi huerilcan riy via deuma ta ni 
laium , utuventugeabuigu cai ktal mapu 
meu, chumgelu huema utuventugebuign 
vili pu Pillan ta tti huerilcan egn n\ via; 
inchin cai ta ri\ pu yall egu marichi ro ru- 
me llougelaiabuin Huenu mapu meu ; hue- 
luquemai ta in burenieeteu meu ta Dios, 
Dios ni votm chegerui , lai cai inchin ni 
via cmz meu tain montulaeumXachentu- 
peaimn ta ni chegetun ta Dios ta in mon- 
tulgeam ; huelu tva gei ta rnn quimnon mo, 
chumtn huera gei ta huerilcan, 

f 99. Inagechi ramtumoaen : Deuma ta 
nilaium fenorJEfu Chrifto cruz meu in- 
chin ni via > vill perdonageign cam ta in 
huerilcan Original pigelu; pouain cai Hue» 
nu mapu meu? tafduguquen: mu ca* Ta 
in Baudzageal inchin*caipitui; ta in pepi 
montunon mo bautizagenolu* Ouamtumn 
ado, chumtn pnegei utucogen ta ni bauti- 
zageal ; chem ni via cai venten pu cupain 
inchin ta in Patirugen, ta nrn utucoabiel 
uuielabiel cai* 

•600* Tva cai quimaimn } bautizagen re 
utucogen gei duarntuquilmn* mu mai. Ta 
ni utucogen mo quine die ta ni anca 3 Dios 
perdonaquebi ta Che bautizngelu huerilcan 
Original etju vill caque huerilcan bautiza* 
Mia ge- 







m 



*%*Bd& 



genoium ula vemgelu , ta tti quine piuqiie 
mo afcuduamle viil ni pu huerilcan ni via : 
Huente tva eluquebi ta Dios ta ni pUugrar 
cia ta nLpepi mupiltual, yavulual , aiuabiel 
cai ta Dios: cultiabin cai deuma lale Hue- 
nu mapu meu huerilcatunole ; pi ta Dios. 

601. Uduanngequile, re quinechi pepi 
bautizagen quine che : epuchi bautizagen 
ferviquelai , une mu vuta huerilcan gei. 

602. Ta mn cume duamtuam ta mn pi* 
biel ; munan nemel meu unopituquellen ; 
gei mai quine Dios vill vemvoe; vachi Dios 
re quinei ta ni gen y huelu culai ta ni pu 
Perfona : Dios Chao mai , Dios Votm , Dios 
Efpiritu fanto : Vachi cula Perfona meu 
Dios votm chegetui, lai cai ta in Montu- 
laeteu cruz meu: Vei gele name, inchin cai 
ta in bautizagael, inaitubin cai Diosni piel; 
pitui* Vented. 

€ov SERMO TERTIUS 

Super InteYrogatiunculam duodecimam 
%f reliquas. 

Aldun cuniun geum, avifagenole ta qui- 
Its che petu pepi montulu veimo; huera- 
gei piquelaimn cam ? huelu avifegele fa qui- 
ns che la ni pepi petuam ta ni namelchi 
cullin ; cumei piquelaimn cam cai? Vem- 
gele ta dgu; ctime duam mo allcuaimnye- t 
ula ta mn gnelabiel vachi culalelu couau 




^m^ 



SSf 



604- Deuma quimimn Dios inchin vill 
«saque dgu ni Vemvoe gei; chem ni via 
chei vemeinmo* Ta ni terviabiel vei , in- 
chin cai ta in llougeam Huenu mapu meu 
ta m ferviuyebiel m via : Dios mai vill ta 
ni ferviel tvei vachi moCJan meu, llouabin 
pi deuma lale Huenu aiapu meu: huelu ta 
ni fervinobilu tvei, utuventuabin ktal mapu 
meu ta ni anca pllu egu , pi cai* Ta ni 
anca pllti etju piquen! moll quine inehin 
meu ta m men mo anca pllu cau Vachi 
pllu pepi lalai, ta an$a laquei; huelu able 
vachi mapu motjetuai ta ni tautjeam ta ni 
pllu etju. Vill ta ran pibiel mo chagalei ta 
euniun ta mn poual ktal mapu meu,{erviu- 
yenobilmn ta Dios. Chem cam gei fervi- 
bin ta Dios ? inaitubin ejei Dios Hi piel. 

6'of. Chem piquei mai taDios? Hueril- 
canoium ula Adan Eva cai ta in uiaen pu 
Chao, fequinebui Dios nipiel; hueludeu- 
ma ta ni huerilcaium ; ta ni vulkncCJf n mo 
pu Che ttiduam huerilcatuam; doi pieleli 
taDios: ado mai pian veichi doi pnegeel 
ta mn quimam ; ta mn iod vtilknotjen mo 
ta ni inaitunoabiel e(ju* 

606. Vei piquei ta Diosf: Valiuquilmn, 
ramtuquibilmn , ciipa incatjequilmn pu auca 
Angel meu pu piltan, pu alhue He ve; ta 
ni pu ferviqueel etjn meu no cai, pu Calefy 
pu Machi lie ve. Dios mo pout imn , pu 
Mm z Santosi 



S1& 



^ #€# 



Santos 5 fanta Iglefia Catholica mo cai : la 
mn pu cutan meu cume que lahuen meu 
ampinmsgeaimn* Vei piquei cai taDios: 
raquibimnca ta mnpu chao, pu nuquecai: 
hueraknobin, huitafcubin egnchei, vuta hue- 
rilcan gei. Iom piquei ta Dios : huene- 
quilmn 5 tiuincuquilmn cai ca che ni cullin: 
Huaca 3 cahucllu, macun , ca vuta cullin 
chei huelien 5 vuta huerilcan gei : Mapuche 
Huinca chei gele, pivalleu 

607. Huugequile 5 cruiauquile pu che ^ 
piquei cai ta Dios: ta ni yallam pu che, ca- 
ll pinomtupe pu che, huelu quine mtn, 
ucallaiabi tvei Ian cutu : iod pu domo che 
gapitubilmn , munan antu meu petu mo- 
gequeimn, tepelcaiabimn ta mn ancajhue» 
iu ca mogen meu moll antu ptecngeaimn. 

6c8. Doi piquei ta Dios; ial meu piitun 
meu caiventen mtn tugepe, clmmtncumei 
yavuruam; huelu cume gollin, quimhue- 
riole ula ta che, gollilcabin chei ca che. 
chumgelu vemque^Cfn ta mn uleteu ta vinu> 
catutubile rurne tva Kty , Dios cai ; vuta hu- 
erilcan gei* 

609, Veichi pu Huinca ta mn uleteu ta 
vinu 7 veichi huera pu Toquiquelu cai li- 
cencia elnquelu , quhnbubile ta Rey; pea- 
burgrr m Rey mo ta ni cauchu hueracaiabu- 
gtm f-gn., chungelu mum peaign Dios mo 
m ni cattigaiaeteu egn: hueluquemai vill 

mapi^ 



*Bfe m & 



jy? 



mapu mo mlequelai ta Rey, cheu mleiai pe- 
pi quimlai chem chei vemgequei; Diosviil 
mapu mo mleiu, vill quimm rume cai , va^ 
chi mcgen mo ula ad nielai muchai caftiga- 
iam; huelu vau mo caftiganole ; mutu ca- 
ftigaiai ca mogen mem 

.610 Inagechi tvei piquei ta Dios : Hue* 
racaquibilmica pu cbe,chgarcubium,lagm- 
bium ve eheu Coilla dgu pramlaiabimi 
cai, calcu che, huenevoe che, nua chei gei 
piqueum: une vill pa che meu cucnelcaia- 
bimi. 

6t 1. Vill cva ta mn allcuel Dios piquei; 
Ta mn pounoam ktal mapu meu, praiam 
cat Huenu mapu meu , vill tva opuf abimn. 
Vei ni via ado quimbimn ta cuniun ta me 
pouam ktal mapu meu Huenu mapu mo 
no, opulnobilmn chei vill vachi Dios ni 
piel: Vachi cuhiun quimlcaeimnta mn pepi 
perumontun veimo* Chumgschicheimon- 
tuaimn ? cume confelfan mo ta mn vemel- 
chi pu huerilcan , huerilcahuelaian ta mn 
quine piuque meu pibilmn ta Dios* 

6 12. Vemn ca mai vill tva: raquihue- 
quilmn ca antu meu ta pitlin, pu calcu no 
cai. Re fanta Cruz ta ni gnel meu pium 
quine Chriftianoche 5 venteni lepumam vill 
pu alhue; huelu raquibimn ta mn pu chao> 
ta mn nuque cai. Vemnolmn chei , perdon 
nillabimn* Unoltumn ta mn hueneel* 

Mm 3 613. 



. 



is* 



^&^d^ 



613, gapitulu aldun pu domo che, tulipe 
quine ta m doi aiuel, pinomtubipe incheta 
It» vutalen meu ta mn mleam vei egu mm 
Ian curu : Deuma lale quine pinom huentu 
chei, domo chei, pepi pinomrui cagelu. 
Perdooaumn quine cagelu Digs ni via, in- 
aitumn cai vill ca Dios ni piel. 

614. Ca dgu duamcuquilmn! villtvaTo- 
quiquelu Dios liechi: Dios pirulen , culli* 
quelu Huenu mapu meu; hueracabflu cai 
kral mapu mo pu huerileavoe; inaituvalu 
tvei ta ni vill vemvoe gen mo, vill Toqui- 
quevoe gen mo, ta ni venten vutagen, te- 
mogefi, apogen,aumegen mo cai; geno- 
bule rume Huen^ mapu, ktal mapu cai. 
Lalaiain earn quine antu vill inchin ta in 
ch gen, ado, muehai ca!, chumgelu venten 
ca pu che larumei'gn, Chumtntnoi mai 
vachi mogen! doi cu.nelaiabui cam ado in- 
aitubin viil Dios ni piel, veimo deuma lalin 
poun Huenu mapu meu moll tepeam,moll 
cumeleam moll mogeam caL Tva culmei. 
equen, vei ni via inche cupan , vill caque 
pu Patiru cai. Venteni. 

615. CAPUT III. 

SERMO QUARTUS 

ffuper Jntenogationes duodecimam , ijtiam 
if I4tam. 
Mati mari&c* ;g6^ Deuma ca mita acun 

ta 




ta mn mapu meu , huelu chem quintupalu ? 
Ta'mnial, ta mn cahuellu, ta mn huaca, 
ramn ovicha, ca te, cullin chei quintupa- 
bin cam ve? mu ca. Vill tva ta ni rucamo 
mlelai cam ? inche vei quintupalan, Ta rna 
bureniebin meu conpan ta ron mapu meu^ 
Dios ni dgu nutamruupaquein l Vuta dga 
liechi , vill pu che ta ni pilu ni mogepeium 
llechi , vei gneituluin. Cume mlemn , du- 
guquilmn, inche dugupeli, inei rume da- 
guquilepe. 

616. Allcutumochi pu peni ema, pu la* 
muen cai/ Inchin cahuellu no, tehuano, 
ovichafio: chem chei inchitt? Chenocam! 
lale cahuellu, vill ta abi: namtui ni ancn,ni 
pllCi cai : quine via abi vill ra n't cahu^Uu 
gen* lnchin vemgelain* Lale ta Che, ni 
anca lai , huelu ni pllu lalai ! Laclolai ta in 
pllii ta in anca egu ; namtulai ta ni pllu : 
pllu anca mo tipai nun J udaigu anca pllfi 
egu cai : huelu pepi lalai pllu Dios ni toquin 
meu: mogepe , moll antu mo mogepe ta 
pllu, piquei ta Dios. Ta in laluchi anca cai 
able yachi mapu, mogetualu* Mupin dugu 
tva ! vei ta pu Huinca , pu Muruhuinca cai 
mupiltuquei. 

617. Huelu ta in pllu lanole, tipale cat 
anca mo mtn ; cheu uquei ? Vei inche piu- 
ain ado : Cume allcutumn cacha* Epui ta 
mapu ta in pu pllu ta ni poumequeum ti- 

' Mm 4 pale 




. 



jSo 



ml# 



pale ta in anca men. Quine mapu Huenu 
mapu llechi; £8 mapu pu alhue mapu pi- 
geu Huenu mapu vuri antu , vuri cuyen, 
vuri husgln miei: alhue mapu mu minche 
Tue meu mlei cai. Quinelque pllu, ni anca 
meu ta ni tipaium mo , Huenu raapu mo 
praquei ; caque pllu cai alhue ra ni mapu mo 
pouquei cai, 

6i8* Huenu mapu mopralu, tuyugechi 
prai pemebifu Dios ta ni age ; Dios m ruca 
meu ta ni mleam ; Dios egu ta ni dime mo- 
geam vill antu, moll tipantu meu. ViJI va- 
chi pu pllu Huenu mapu mo poulu, Dios 
cume d'ugubi, roblbi , quine Chao vemge- 
lu aldun mari mari piUebi, cume rafbi , al- 
dun manumbi) aldun vutaque cullinelubilu 
cai* ^Veaten ulmen gei ta Dios, aldun cu- 
me piuqtse niei ta Dios, vei ni via quitte no 
rume cunuvaigei Dios ni mapu meu ; Vill 
ulmegeign , quine no rume huenanmagei, 
quine nd rume aretumogelu cai, Vill vachi 
cume que pllu opuniei cullin, iodi ni cullin 
vill pu Ulmen vachi mapu meu mlequelu 
tii culfrn mo. Cutan cai quimgelai Dios ni 
mapu meu ; pichi afcuduamn rume alicuge- 
lai: lucatun cai quimgelai; anupiuque nie- 
ign, epunple tepeign ; peni, lamuen chei 
piuign, aiiiuign cai, Inei rume kudauca- 
voe gelai Huenu mapu meu: Villnidua- 
tnelchi cullin ni mogeam, ni yavutuam r 

ni 



KPP 




^^ 



as* 



561 



Iti tuuuam cai , re mari mari Dios elubu 
Vemgei ni mogen, ni mien, ni tepen vill 
ta pu pllu Huenu mapu men ditulu. 

619. Huelu pu cunuval alhue mapu mo 
deftugelu calei, calei ta ni mogen! alhue 
pillan chei, Diablo tain piqfueel, inchin ta 
in caine no cam? ta in udeeteu ni huera 
piuquegen meu ? Vei ni via pu che alhue 
tti mapu mo cunival geu Vachi huera ma- 
pu, alhue rti mapu He, opui ktal; villple 
meu lubu Quine challua leuvu mo, laf- 
quen mo ehei pelabimn ? ni hueuuln pela- 
1)imn cam ve? Veichi villple meu cogei: 
huentu mo pie, miache mo pie, minuple, 
pun mo pie, vuri mo pie cai rumei ta co: 
Vemgei cat pu cunuval ta ni mien alhue ta 
ni mapu meu : vill pie meu areign ; ni na* 
mun, nilonco, ni queuun, ni piuque,ni 
puta, ni ge vill ptequeu Vei ni via vill 
antu gumaquelu egn, eyutulu egncaLVei 
ni mien pu cunuval pllu ktal mapu mo» 

620* A cunuval inche! pile rume, raqui- 
gelai : calli gumape, pigei : deuma rupai 
burenien antu; afnoaluchi tipantu mlehue- 
ai, pigei cau Vachi huera que che alhue 
mapumomlelu, cullin nielai rume; pichi 
terume nienoluegn; ialno, putual no,hua 
no, poni no; pichi almorzan rume eluge* 
lai. Utjeon em] pile, aiegei : cume ro- 
quia-aiuabuimi picatubi alhue > huelu cage* 
Mm 1 ad 




mapu , piruquellebi cai. LLavaefai , 
quirque, vilu mai ra mi iael! aren titi, vu- 
ttapue cai elugeaimi : vei ra mi pmual Aiu. 
Ian pitule rume , chumgalu cumfcntuabin 
venten huera ial ; tva pirule; allcugelai* 
Aiulmi, aiunolmi, vill huera vilu rulmeai- 
mi,pigei, 

6zt. MIehuei vill vachi cunuval pu pllii 
ta ni cutantulgepeium. Vill tva epunple 
udeuign ; cainetuuign , huera que tehua 
vamgelu tinatuulu egn ; pepi chagtuuge- 
bule egn, vemabuign; moll quine cai pe- 
pi lagmubule , Jagmuabui , quine via abam 
ni huera cutantulgeal : huelu pepi lallai : cu- 
tantulgeai, huera mogeai afaochi antu, a< 
vriochi ripantu men. 

€it. Mupin dgu vill rva pu petti ema, 
pu lamuen ema I Jeti dgu mai : coillatupa- 
lan, coillatu caman pu Patiru no. Epu 
mapu gei viJI ra che ni poupeium acule iti 
antu I ado ramrumoaen : inei chei poualu 
Huenu mapu meu; inei cai naualu ktal ma- 
pu meu ? tva piuain ado : 

613 Huera che gelu, huera piuque ge- 
Iii, tecanobilu Dios ni toquin, inaitunolu 
Dios ni piel, alhue ruca mo rucugepe pi- 
gealu egn; pu huenevoe mai, huincubilu 
ca che ta ni te, ovieha mai, cahuellu mai, 
huaca mai, efpuela mai, caque vuracullin, 
te chei j venten huara mapu mo conpe , pi- 

geu 




^&^d^ 



S6i 



gen Veimo amulgealu cai ta rtuamrauvoe, 
damentuvoe , muvoe, mugevoe cai: lagm- 
chebilu cai, chgarcunbilu cheij vurentu- 
quebilu cai ca que che> alhue ta m mapu 
meu conalu can 

624. Mlehuei cai ca huera que che mutu 
pouaiu vachi huera mapu meu , vill , vill , 
huaranca gebule rutne , huifcofitualu ktal 
ruca mo* Inei chei tvei? aldun cure CJelu- 
cbt pu huentu, epu chei, iom chei melu, 
Dios ta ni mupin toquin meu alhue ni ru- 
ea mo elmegealu egn, Adomai vachi hue- 
raque che munan anru meu, petu moge- 
queign , tepelcaign ta ni anca ; huelu ca 
mogen meu moll fantu , vill tipantu meu 
ptecagea gn Veichi huera pu che acule 
nilaial , avle ni lihuen; abai cai ni tepen, 
Iti ituamogen , epu curetun ; epu , cula , 
iom chei gapitun afalu can Ventenpe mm 
vachi huera huentu ta ni ttuagen ; afpe ni 
aldun cure egu ni mletun pialu ta Dios! 
afnoluchi tipantu meu aldun cure egumle- 
abui cam ve ? mu mai, Vuta Ulmen gele 
rume; raquigebule rumevill mapu mo, al- 
dun cullin rume, aldun te rumeniebule; 
llucsgebule rume ca pu ulmen meu, pival- 
lei tva: iod vuta Ulmen gei ta Dies I \&- 
mengen ni via, aldun cullin nien mo, con* 
quile alhue mapu mo piai cam ta Dios? 
Veichi cad mupin Toquiqucluchi rnu Vuta, 

Re 



fH 



*%* m *#. 



Re Apo caf? mu ca. Vill epu cure gelu> 
iora gelu chei, huera peuma elugeai ,'acul'e. 
ni Jan antu 

6zf Huelu g$Iai vachi dgu pimoaen 
chei? aldun cure nielam: quinei ta inunen 
dorno , ca que maliikn tnlele rume ta in 
ruca ma, cure gelai: Ta lit CriadaS, ta m 
Servieteu llechi: Ta pu Huinca cai aldun 
criaclas gelai cam ? huelu nehue gelai ta 
inn piel. Vachi pu malluea egu, criadas 
ta me piqueel, quifte gtantu meu urnautu~ 
laimn cam? chumgeiu mai cure geteign pi- 
tuimn, Pu Huinca vemlai, vemhulecai; 
alhue ktal ruca mo pouai cai* Vill huera 
que che aldun dorao che egu umautulu , 
nuamiaulu cai, Huinca gele chei , reche- 
gele rume; vachi ktal mapu mo poualu: 
m Huincagen meu calli conpaquiie pigelai: 
Re Chetfen meu cai, deftugequile huera 
meu , prgelaiai cai, Vill j vill nuamiaulu 
aldun cure meu, afnochi npantumeulubai 
ktalchi ruca mo* 

626. DIOS ni piel tva , pepi cat^tugelai 
Dios ni toquielchi dugu, pepi unotulaiDios 
fli nemel : Vemgepe pile ta Dios , rxiutu 
vemgeai mai. Vei ni via nehuegechi tapu 
Patiru atoe que Huerquen vemgelu vei 
pitubi ta pu Huinca , vill ca que pu che cai : 
T a mn pounoam Alhue ktal ruca meu , qui» 
lie txitn pinomtumn,- iom cure tuquilmn/ 

6z7» 




m § ^ 



m 



627* Huerculmn eimn quine Hue che, 
mucu entubigevili ta inpiqueel,piquelaimn 
cam? entunclu vili ra mn piqueel; huera 
Huerquen pigei tva; Ihchin pu Patirutjeu 
Dios ni Huerquen no cam cai? entuamvill 
pu .die meu Chumgelu miihi ta. Dios vill 
pu che ta tti poual Huenu mapu mo ta m 
moll ciineleam, moll mogeam egn; ma- 
gelbi cai vill egn veimo: huelu a/me que 
che mm, mupikubilu Dios ni piel, opul- 
bilu cai Dios ni dugu; vei mtn llouabin pi 
ta Dios Huenu mapu meu : Huera que che, 
raquinobilu ta Dios,jnaitunolu ni pieltvcij 
alhue ktal mapu mo pouaign. 

628* Huelu ape lalirt, udaiaitt fa in inan 
cura mo, pimoaen; lleculele ni lananm, 
laduamli cai; quine cure mtn pmomtuan* 
Huelu raquivallai ta mn piel tva: aldf/null- 
cuquei ta Dips venten huera piel mo* Ta 
mn piuque utintulai Dios cam ve/ Dios tti 
via a/pa ucallabimn ta mn inan cure ;quidu 
ta mn toquiun mo, ta mn piuque ni ai/un 
mo vemain , pituimn. Quimbimn cam ve 5 
chumgelu, chuml, cheu cheilaiaimn? 

629 Vei ni via pu petti ema I gapitulu 
aldiin pu domo che, tulipe quine ta ni iod 
aiiiel; pmomtubipe cai Patina ta ni vutalen 
meu ta tti mleam vei egu mtn Ian cum. Tva 
Toquiquelu Dios llechi , veichi mu vuta 
Apo la in Vemvoe, ta to Montulvoc, Cu- 

Kiquelu 




f$6 



*%*%<& 



Uiquelu ta^me que che huenu mapu meu : 
hueracabHu cai ktal mapu mo pu huerilca- 
voe: Dios pituien inaituvalu ta ni venten 
cimegen, a!«gen, vutagen, temoffen, A- 
pogen, quine Dio gen cula puPerlonamo 
ni via; genobule rume Huenu mapu, ktal 
mapu cai. Venteni. 

630. CAPUT IV. 

Praxis adminiftrandi Indis Cbilenjibus 
Matrimonium. 

EXAMEN, 

Mari mari votm ! c/ipa pinomquebimi va- 

chi domo che chumgdu toquiquei ta Dios 

ianta I^Ielia mo? camelcaqueimi. JVIon- 

mahuelabimi ? deumaChrimancgnmi? inei 

utulcoeimu v. bautizaeimu ? inei pigdmi 

ta mi Chriftiano, ta mi mapu u«i caiVchu- 

chi mapu mo conigdmi? inei ta mi chao. 

ta mi nuque cai V folrero eimi v. !!«dimi 

cam ? chuchi ta mi epu quimquelu , tefliaa 

chei ta mi Mdgen v. folterogen meu ? qui- 

mimi Dios nidgu, rezan cai quimimi cam"? 

came allcatubimi ? Mari mari nahuej Eimi 

cat capa pinomquebimi vachihuentu, chum- 

<jdu toquiquei &c« 

63 ij. De Proclamatiomlus. 
Fulano fanta Fe£ mapuche, Sempronio 

ta 




ta Iti VQtm 7 Berta ta ni coni % cupa pinom- 
quei churogdu toquiquei ra Dioslanra Igle- 
tia mo , Caya fan Cbriftoval mapu Che, 
Titio ra ni nahue , ^utana ta tti coni cai ; 
gele cbei dgu cariuualu ra tti pinomnoal, 
nutamtugean ta ni quimam. Unelelu,epu- 
lelu, culalelu avifan tva* Vel: 

63.1 ♦ Fulano vau mlelu cupa pinombi, 
chumgelu toquiquei ta Dios fanta Iglefiamo 
Zutana vau rnlelu cai ; tjele chei dgu catu- 
tualu ta ni pinomnoal > nutamrugean ta ni 
quimam* Unelelu , epulelu , culalelu avifan 
tva* Confeffio ac deinde Matrimoniumfici 

£33. Cupape veichi pinomalu egu ta tti 
pu Padrino egu i m Novio manple vutallci. 
Fulano vachi domo che vau mo vutallelu 3 
ado pinomquebimi cam churogelu toqui- 
quei ta Dios fanta I^lefia Catholica mo? 
cume mogeaimi Ian cutu vei mtn egu?llou- 
bimi mupin piltom vemgelu? Zutana vachi 
huentu vau mo vutalleiu ado &c. Elubige 
ta mi mancuti, Et ego vosin Matrimonium 
con)ungo in Nomine Patris & Filii £5* Spi- 
ritusjanfti. Amen. 

634. CAPUT V. 

De Sacramento Pmitentia. 
1. Ghumtn dgu pitui ta ni cume Con- 
feflaiam ? Quecim dgu pituu Uneleltti 

ina* 



. 



J 68 



1kW& 



inaduamtubin ta m pu huerilcan* Epulelu : 
afcuduamn 5 lladcun cai. Culalelu : Hueril* 
cahuelaian pin, Meliielu: entubin ni hue- 
rilcan ica. Quechulelu ; opulbin ta ni pi? 
0eal Patiru meu* 

2, Chumtjechi inaduamtuabin vill ta ni 
pu huerilcan? une rezaquelu Inchin ta in 
Chao, nillan Dios ni gracia ta ni cume 
quiroam ta ni pu huerilcan; mupigechi ta 
ni afcuduamani ; villentuam; cume Con* 
feffaiam cai, Veimo duamtun chuml chei 
inatjechi entubin ni pu huerilcan; opulbin 
cheini vemael Patiru ni piel mo; elcalbin 
chei quine huerilcan ; inalelu Confaffan mo 
cutu <hemchi huera dgu vemtun. Vei ni 
via iom duamtun chunijjechi , chem cai ta 
ni ruca mo > Igleiia mo , rpu mo , caple 
chei ; ' vachi veichi taun cahuin mo chei; 
lihuen > tavuia mo chei , quine antu meu 
hueraknobin ta Dios mo, pu chemqeheij 
pu nemel mo, pu vemel, pu duamtuel> 
ucaki mo chei huerilcan, 

3. Chuman ta ni afcuduamam vill ra ni 
piuque mo ni huerilcan ni via? yavugechi 
mupiltun m quimbiel ta Dios vill ni hue- 
rilcan; vill duamtuel, vernel, nemel, ucala 
cai quidu ta ni t$e meuta ni utintubiel Iom 
mupiltun ta ni mu aldun cutantulcabiel pu 
che huerilcan ni via, Duamtun chuchi 

yovugei 



- 




tfeftd* 



f&9 



yovugei calli duam mo Dios ni ullcun mo 
mletun, vei ni cuu mo mieum ni anca, tti 
pllu, vill ta ni cume pcuma cai. Duamtun 
cai ta ni cauchu manurnnon JESU Chrifto 
meu, vei ta ni connoam kcal mapu meu, 
praiam cai Huenu mapu meu , utuntubi 
vill ta ni mollbun lalu cruz meu* Huelu- 
quemai iod duamtun chumtn aiuvali,raqui- 
vali, inaituvali cai taDios ta ni venten cu- 
megen , temogen , apotjen, Diostjen ni via. 
Inagechi mupiitun Dios ta ni cupa perdo- 
nabiel vill ta ni huerilcan cume Confeflan 
mo, ta ni magelbiel vill pu che tva mo, ta 
ni aldun ctipa peumacabiel cai* Vill vachi 
dgu duamtubilu , mupiltubilu cai pi^uen: 
Ta in Apo&c. f8^ Ca afcuduamlluchi re. 
zan, Wcatun chei. 659. l6i. 

4* Chumgelu huerilcahuelaian pian mu- 
pigechi, vill ta ni piuque mo cai? cupau- 
calbilu vill ta ni rupaluchi huerilcan , vill 
caque dgu ta ni yeeteu veimo* Doi cupa 
unoltubiiu ca che ta ni raquin , ni te, ni 
culfin, hueracabili chei quine che ta ni ra- 
quigen mo, ni cullin mo chei; Inagechi 
ta m pu caine meu quine piuque mo per- 
donabilu* 

j\ Chem piqueimi Confeflaqueum mo 
poulu? deuma taflu Bendicion veipiquen: 
TainApo&c. fjjz. v. Inc^e Huerilcavoe 
N n con- 



f7® 



<ft»#dg» 



confeffabki vill pcpilvoe Dios meu , rfloll 
Virgen (anta Maria cai, vill pu Santo meu, 
eimi mo Patiru Dios ni via mlelu, ta ni aU 
duchi huerilcauyen duamtuel , nemel , ve- 
mel mo cau Veimo piquen chuml inage^ 
chi confaffauyen, aime entubin cai vill ta 
ni pu huerilcan petu cume entunobielj 
chumCJechi , chumtn mita cai huerilcaburu 

6, Chumqueimi deuma confeffalu? ma* 
numbin ta Dios ta ni perdonatjen : veimo 
opulbin ni vemimi pitjeel Patiru mo* 

7. Pepi entubi cam ta Patiru ta ni con* 
feffamom che ni huerilcan ? mu ca v Caque 
che rume allcuuyelu Confeffalu quine che 
ni huerilcan , caple pepi entulaitjn. Vei ni 
via hueragei aldun inaulen ta Confeffaque- 
um mo. 

63f. Ratio inierrogan/i accedentcm Indum 
Chtlenfem ad Penit entice Tribunal* 

i. Chumtn antu, cuyen , tipantu mo 
Gonfeffalaimi?. . 

2. Opulbimi cam ta mi pigen Patiru 

mo? ', • . 

^ PillanjantUj cuyen, ca que dtju che* 
ufchibimi cam Dios vemgelu? 

4. Machiruimi,machitugeimi chei? 

f . Coilla deju jurapraimi cam ? 

b. Domingo antu meu, fiefta mo cai pe- 
pi allcuuyelu ta Miffa, allcubimi cam? mu 
vuchi alktilaimi chovuum ta mi duam ? 7. 




7» Ayunan antu mo ayunaimi camve? 

8. Raquibimicam ta mi chao, minuque, 
ca pu Toquiquelu cai? tami rucatuchecu- 
me glambimi cam? 

9. Latjmlaimi ta quine che , cbgarculai- 
mi ra qu tte che? laiabui veichi che pibui 
ta mi duam vill ra ml piuque mo? 

10. Huera duamtuel niebuimi cam pu 
Malluen mo, pu huentu mo? mivuchi ve- 
mabun pibui ta midu?m? yehue genoque- 
chi maldurubimi cam ve tepen mo? Hue- 
rilcaimi cam huemu egu 7 malluen egu chei? 
chumtn mita ? pinomgelu cgu cam ve? 
monmahue gdu egu cam ve ? chem gebi- 
mi veichi huentu, vdichi mallutrt? eimicai 
pinomgebuimi > pinomlabuimi chei ? quidu 
eimi maldutuuimi tepelcaiam ra mi anca? 
tipanmaimi cam ve?nudotuimi cam?ibum 
egu chegebule ven gelu,huerikaimicam? 

1 1* Huetteimi cam ? hueneabun pibui ra 
mi duam? unoltubimi ta mi huetteel? ai- 
dun mobui? 

12* gollimi cam? quimhuelabuimi cam? 
huerileaimi cam ta mi gollin mo? gehuei 
cam ta mi confeflaial? 



Na 3 



6l€. 



. 



636. CAPUT VI. 

DE SsmoEUCHARISTUE SACRAMENTO» 

$ I. 

De Communione Infirmorum feu facro 

yiatico* 

Pax huic domui&c. V.RituaURomanumvd 
Mexicanum, 
Mari'mari vorm, chao, papal? nahue! 
Ta mi cume llouam ta in Apo fenor JESU 
Chrifto tain vemvoe, montulvoe cai, vau 
ra mi eluupaeteu. yavutjecbi mupikuaimi 
vill ta mupiltuel fanra Iglefia Catholica ft* 
mupilrim Hie inferitur. Catecbifmus : gei 
cam ra Dios ? &c> >84 Deinde Sacenhs 
profeqtiituY: Tva ta mi mupilmbiclmojuf» 
chih'ige vachi fanta Cruz , muchatubige cai : 
ufrhieimi knot JESU Chrifto \ ..cume ul- 
meeimi cai, ta rmlauyen mo inchm n\ via 
cruz meu* 

637* Allcuaen votm! nahue ! Vachi fanta 
Hoftia ado ta raieluabiel, Ta in Apofenor 
JESU Chrifto gei, mupin Dios ? mupin 
Che eai : mupifrubimi cam ve? ft mupil- 
tun. Oipa lloubimi cam ta mi cumelearn ta 
mi pllu, ta mi anca cai? ft cupa lloubin* 
Vamgechi ta mi cumelearn, vill ta mi hue* 
ribteu perdonaiabirni ? ft, perdonabin. Per- 
dbnaecbi mo piaimi cai , vill ta mi hueril- 

cael* 




*$& m~<0 



m 



cael. &♦ perdonaechi. mo mai. Ioagschi 
vei pitfe: Ta m ferior JESU Chrifto emaj 
ta ni pu huerilcan ri\ via llouvalnolu ta ni 
piuque meu : re ta tti Bureniebiel mo flou- 
eimi: -vemtjepe mai ta ni perdonaiam ta ttt 
pu huerilcan, ta ni moll mogeam, cftme- 
Icam cai. 

638* $.2» De Sacramento Extreme 
Un&iojiis. 
Allcututje Votrn , nahue ema! gehuei ea 
Sacramento Extrema Uncion pigelu. Va- 
chi Sacramento ampinrnaquebi ancanicu* 
tan, cumele chei ta mi praiam Hoenu ma- 
pu meu; ampinmanole ta anca, ampinma- 
bi pllu, yavululbi cai ra ni cume duam mo 
Jaiam. Ciipa lloubimi mai vei ni via vachi Sa- 
cramento? lfc.Cupa lloubin, Reliquav.in 
Rituali. 

§• 639* § 3- DoSirinade Ssrno Eucbari- 

ftice Sacramento. 

Praparatio adfacram Communionem. 

1. Chem llouin fagrada Comunion meu? 
mupia anca fenor JEfu Chrifto ta ni molt 
vun cai, mupigechi mlelu pu minu cofque 
ni vemgen mo* 

2. gehuei chei cofque Santa Hoftiameu? 
muca* Miffan Patiru fanto nemel huente 
cofque deuma ta ni pin mo, verchi chem 
no JJetuu 

Nh 3 3, 






m 



$ Peru pegelai cam ta cofque ? Cofque 
pegelai , tti vemgen mtn > vei mm pegei, 

4 Cheu mletui mai ta cofque? feftor Je- 
fu Chnfto tti mogeluchi anca getui. 

f. Vill vacbi dgu mupiltubimncam?mai 
Padre vill quimlu, "vill pepilvoe* pepi coi- 
Bjtunolu,cai Dies ra ni pin mo* 

6. Tva ra in mupikubiel mo lucutuge- 
chi plain* 

640. Oratio antefacram Commimiomm. 

A fenor . J'Efu Chntto aiuelchi Montulvoe 
6m! mupikubin ra mi mupigechi mlequeel 
fanta Comunion meu* cofque vemgele ru- 
me„ A aiuelchi Chao em J cbumtn cutu 
aiugean eimi meu ! Quitte huerilcan nieno- 
lu rume, ra mi anca ulbimi venten cutan- 
tuigeam inche ni via ; ta ni aiubiel mo u^ 
tuntubimi vill ta mi mollbua; inagechi pi- 
tegelu cru£ meu laimi inche ni vla> ta ni 
dituam vill ta ni pu huerilcan ni perdon; 
ta ni montuam Icral mapu meu ; ta ni di- 
tuam afnoalu wyml Huenu mapu mo: ado 
petu vachi ni amhiel mo mngelen llouam 
ta mi anca ta mi Dtosgen egu , c^pa eluu- 
tuen ta ni iael. Chun gelu mattumabin tva 
inche t pequebin A pequebin ai&VKhi mon- 
tulvoe em I ta mi venten c&megenj vei tti 
via villchi dgu meu iodai&eimi, «debilure 
ta mi aiubiel mo> vill ta ni huerilcan > hue- 

riica* 



m^ 




^^c^ 



f7f 



rilcahuelaislu marichi no rume eimi meu 
aiwelchi Montulvoe em ! vachi duam mo 
c&pa llouaeimi : Cunapage mai, cunapage 
ataelchi Chao em ! eluaen ta mi anca egu ta 
mi gracia ta n\ huerilcatunoam ; ta nii piel 
inairuam vill ni mctjen meu, Amen. 

7. Tavogele chei Santa Hoftia ? Petu 
mlehuei fenor JESU Chrifto moll quine 
chagmo, tavogenolu movemgelu: villca 
pu Hoftia mo cai. Vei ni via aom tavlaiepu 
Hoftia , quine chei, llau chei taflu* 

8« Chem mlei malhue rneu pu cornulga- 
lu ni p7/t//queufli mo? Re co gei iiaumam 
fanta Hoftia* 

S< Chem pnegei dime comulgaam ? cu- 
me quimai quine" che ta mupiltun , ca que 
Dios ni dgu cau 2. Lifgeai huerilcan mai. 
3 Re lihueleai ragi pun ciau. 

10. Chumgechi lifgeai quine che hueril- 
can meu? ciimc confeflan mo. Vuta hue- 
rilcan mo Comulgalu hue vuta huerilcan 
vemquei. 

11. Vill uuau gracia tavign fanta Co- 
munion meu ? mu, Iod came piuque mo 
aculu vachi Ssmo Sacramento mo, iod al- 
d&lu gracia tafquei; ta ni pllii iod temolgei 
Diosni age meu; yavi/lgei cai huerilcatu- 
noam. 

12. Chumai quine che Comunion mo* 
i* Lucutuau z t Comulgan panu huenuabi 
Nn 5 win 



m 



• 



f?6 



%iii 



uun pie» 3, ni lonco huenutuabi, negum- 
laiabi cai. 4, Elupale Patiru fanta Hoftia, 
nulaiai ta ni uun, entuaicai pichi ta nique- 
uun. f Deuma ta ni Houn fanra Comunion, 
tuai pichi malhue meu ta ni mlenoamchem 
rume uun mo, 6 Vei mo lucutugecbiuk 
chiabi mu aldun ufchivaluchi Sacramento i 
caqlcleluchi pu cuu meu , naikleluchi ge 
imeu cai, ta m mlequeum mo utuau 

13* Chuman deuma ni comulgaum? ma*. 

itumabin, ufchiabin cai inche mo mleluchi 

Dios vachi rezan tfco, ca ta ni quimelchi 

irezan mo chei* Vei mo tufculaiain muchau 

641 (rratiavum aEtio pojlfacramConu 

munionem. 
.A Seftor JESU Chrifto inche meu mlelu 
iitielchi montulvoe em! Chumgelumanu- 
tnaeimi,chumgelu ulmeaeimi ta mi vedten cu* 
melcauyeel n» via ;deuma ptegeabun ktal ma- 
$>u meu ttialdfin huerilcanfti via ; huelu eimi 
frti bilrenievoechi Chao em J aiulabimi tva*Ta 
tni aldun valiqueluchi mollvunnivla, ta mi 
Ian ni via conlan petu ktal mapu meu ; Hue* 
luquertiai aldun peumegelu lloueimi vachi 
jantu ta Hi iael Lucutueimi mai venten cu* 
tnelqueluchi chao vill pu fanto Angel ettu: 
quifte dgu ititn ftitfaeiu ta mi quechu chgar- 
C&n meu> eluaen ta mi gracia ta tiimancht 
tid rume huerilcatuiioam. Eimi cutanievo» 
•Chi Iftuque Virgen &iita Mafia em! du 

tyaea 




^^d^ 



$17 



tuaen tva eimi ta mi fanto Coni meu:vachi 
duam rno mari mari ufchitueimi piquelu vill 
ta tti piuque mo fanto Gabriel egu: ufchi* 
eimi Maria, $77* f83» 666* 

14, Mivuchi comulgaiabun ? Santa Iglefia 
quittechi comulgape quine tipantu mo , to- 
quiquei ; huelu aldim cumei aldun mita co- 
mulgan, fanta Comunion ni venten cumeU 
geum* 

64 !♦ $.4* De faCYofaiiBo Mijfa Sacvificio* 

1. Chemgei ta Mifla? Cotiquetti, Vinu 
cai m vemtjen momlelu fenor JEfu Chrifto 
ta tti eluutuel , rfiotjeluchi che laluchi che 
cai m cumeleam; ta ri\ inaduamttitjeamcai 
Hi ald&n cutantultjen cruz meu. 

2. Chumquei mai Patiru ta rti Miffan mo? 
Miffan Patiru fanto nemel huente cofque , 
vinu chei ta rti pin mo duilibi fertor JESU 
Chrifto ra n\ mogeluchi anca : veimofenor 
JESU Chrifto cnumtjelu cuivi eluui fanta 
Cruz meu, vamgelu Mifla mo eluutuquei 
tti cumeleam vill pu 'che. 

p Aldiin cumei cam allcumiflan ? tjelai 
dgu iod cumelu iod aiutjelu cai Dios mo : 
Ta Mifla mo aldftn raquibiinta Dios,cama- 
ricucabium vci ta JESU Chrifto ta ni ra* 
quivalnoelchi ciime vernel e$ju, 

4, Chumcjelu cume allcuam Mifla ?Reza- 
t|Uechi utintuain Miflaquelu Patiru mm* 






Nnf 



Hh 




m 



%#.-:*« 



64 3- De fan&iffimo Rofario. 

''p Raquigepe Dios Chao , Dios Vorm, 
Dios Efpiritu fanto ! &, Chumgelu cuivi 
gebui , adogei ,- geaiu cai moll amu meu. 

ufchieimi Maria Dios Chao ninahueem! 

ufchieimi Maria Diosvotm ni ttuqtreem! 
^ ufchieimi Maria Dios Efpiritu fanto ni aU 
uelchi, Efpofa ^m ! 

ufchieimi Maria quimhuentunolu ta mi 
coitium ula, ta mi conibuium, deuma ta mi 
conium. 

644. CAPUT VH. 
De Sacramento Eaptifmu 
1 ♦ Chuchi unelelu gei , iod pnegeelchi 
Sacramento cai? Baunfmo gei* 

u -z. Chem ni via unelelu gei ? TainChri- 
ftianogetun mo Bautifmo meu, veimo cai 
ta ittpepi lloun ca fanto Sacramento ica, 

3. Chem ni via Bautifrno iod pnegeelchi 
Sacramento gei ? ta ni pepipranon moHu- 
enu mapu mo bautizagenolu. 

4. Chemchi huera dgu mo montuin Bau- 
tifmo ni via? Ta inunen pu chao ni hue- 
rilcan meu, huerilcan Original pigelu: qui- 
du inchin ta in pu huerilcan mo cai, ta in 
vemel utucogehoium uuielgenoium ulacai* 

f . Chemchi huerilcan gei ta in unen pu 
Chaoni huerilcan? V> f 98* 
W. Vill pu Che Adan ni huerilcan nielia 

che- 




m f d^ 579 

chegetuign cam ? mai: Settor JESU Chri- 
fto , vei ra n\ fanes JTJuque Virgen cai fan- 
ta Maria cai nun no. V. Dedicatoriam lati- 
nam. 

7* Chernchi co pirui cume Bautizageam 
quifteche? re co; maunjleuvu, lafquenco 
vemgdu : vamgei cai Heumgele ra pire, 
chapad chei , mulven cai* 

8* Cheuple utuntugeai co? utuntugealu 
ta tti rampal anca meu f hueme lonco pepi 
iituntucogele tvei. 

9. Chuchign pu nemel p'tjealu mupin 
bautizaCfeam/ Ihche Baucizaeimi Dios Chao, 
vocm cai j Efpiritu fanto cai ta «i uui meu. 
Amen, ■ • ... 

io, Iom pepi pkjelai chem no rume?mu 
ca. 

ii* Pept ucaJgelai cai chem norume? 
Chem no rurne. 

12, Chumlchei pigeaignvachi nemel ica? 
pern utulcogei uuigeaiu* 

i£. Inei chei huenre uvrigealu utintuai 
CO V piquelu ta nemel quidu tvei utuntu- 
quei co j cagelq vembule ; mupilabui Bau- 
tifino, 

14, Inei chei utuntuquelu co ? Miflan 
Patiru, diacono chei; huelu genolu tvei; 
moll quifte quimluchi che pepi utulcoi cai* 

ij** Chuchi pu Perfona monmahue ge- 
tuiga v§^fti via fti pepi pinomcagenoal qui* 

m 



f8o fe'tldp 

fte cagelu mo? une utulcoquelu utucogelu 
cai 4 2 4 Veimo utulcoquelu utulcogekichi 
pu Chao cai. 3. Huichatuquelu Padrino 
utulcogelu "hi ttuque cai ; Madrina utulco- 
gelu ni chao cai. 4. Inagechi Padrino u- 
tulcogeluchi domo che cai; Madrina utul- 
ccgeluchi ihuentu cai* 

647 IntevYoganda ante B apt if mum jux- 
ta Rituale Mexican, 

it Chern nillaqueimi fanta Iglefia mot 
Mupiltun* 

2 Chem dituaimi Mupiltun mo?nimoll 
fnotjeru 

9. Aiiilaimi ta pillan ? aiulabin. Vei ta ni 
vemel aiulaimi cai? aiulabin. Alhue ta ni 
gnencan > huera glam chei , aiulaimi cam 
ve? aiulabin cai 4 

4. Cupa utulcogeimi bautizageam ? mai 
Padre. 

y. Cupa Bautizageimi?cupaBautizagei(u 

646- CAPUT VIII. 
De Confirmationis Sacramento* 
1 ♦■Chem gei Confirmacion ? Sacramen- 
to gei , vei mo Chriftiano che yavulgei ta 
tti yavugechi mupiltuam vill Dibs ni piel 

2. Chem pnegei cume llouam ta fanto 
Sacramento Confirmacion pigelu? lifai hue- 
rilcan ineu. 




^ 9 *%? m 

3. ChumCJechi lifai quine Chriftiano che 
Ilueriican meu? cume Confeffan mo. 634, 

647, De Sacramento Ovdinis facri. 
Chern cam Orden pitjei ? liimn molai 
vachi dugu pu Vochm : Vei mm piaeimn 
tamn quirnabiel; Tubilu vacbi Sacramen- 
to , Miffan Patirn tjetui ; vei mo cai pepi 
ConfefTali ; pepi perdonaquebi cai cume 
Confeflalu tti huerilcan ica. Vei tti vlamu 
raquivali ra MifTan Paciru ; datuvalgelai ; 
cochimvsigdai cai ca che vamgelu: Pu Hu- 
inca, pu Apo, Ta Rey pie lucutuquei Pa- 
tiru meu, yehuequebi cai* Duamtumn ado, 
chumtn yehueabimn, chumtn raquiabimn 
pu Patiru eimn ta mn Chegen. 

648* CAPUT IX- 
De ASlibus FideiySpei, tf Charitatis. 

A&us Fideu 
A Huenu Tue Vemvoe fenor DiosJ in- 
che yavugachi mupiltun eimi ta mi quine 
Diosgen ciila pu Perfona meu Dios Cbao , 
Dios Votm, Dios Efpiritu fanto cai. :Mu- 
piltun cai Dios Votm ta ni Chegeltuel moll 
Virgen fanta Maria ni pue mo; ta ni lau- 
yeel cruz meu inchinni via. Mupiltun cai 
A Senor Dios! ta mi cuflibiel vill cume 
que che Huenu mapu mo; ta mi cutantuk 
cabiel cai huera que che kt-al mapu meu* 

Vill 






122 



"**•«# 



ViH m¥j ca que (anra Iglefia Carholica n\ 
mupilruelchi dQu mupilrubin vill > Eirni qui. 
du Villpepilvoe, vill quimlu, pepi coilla- 
tunolu ft nor Dios fanta Iglefia mo elvalge- 
juchi ta pin mo, 

649. A8u$ Speu 
Vuta huerileavoe rume inche , huelu Ei- 
mi ta mi venren Buremen ni via fenor Dios; 
fenor JEfu Chrifto ta ni rnollbun, ta nilan 
Iti via cai> yavuluqueiu eimi meu fenotr 
Dios , uQelbin cume confeflan mo fti di~ 
tuael vill ni huerilcan iji perdon, ra nipou- 
ael cai Huenu mapu meu, Eimi moii mu- 
piquelu, vill pepilquelu.Dios ni Biirenye- 
voechi Chao cai ra -mi pin mo # 

A Bus Chavitatts bahntur turn in prof a > 
turn invcrfu f8z* 6sp* 660. 66 j> 662. d%i* 
664* 66 /♦ 

650. CAPUT X. 
Cafechifmus in f^erfu 

ulcatuam, 

1 Credo: 

Vill pu Che allcutumn 
Dios ni dgu 3 Dios iti piel ; 
Quitte piuque mo mugeltumn^ 
Inaitumn cai ca ni glamel. 



^ 




651. (a) a. 
Quine Dios get vill pepilvoe 5 
Vill mapu Toquiqudu cai: 
Vill dgu ra vei quimvoe , 
Vill mapu mo tnlelu cai* 

pillan, antu Dios gelai, 
Talca, armco v cuyefi no cai: 
Dios ni elel > Dibs tii f vemel , 
Vill che ni cume mogeam tvei. 

4- 
Quinelu Dios, mai Dios Chao, 
Dios ni vorm Dios gei cai : 
Dios gei cai Efpiricu fanto'j 
Huelu cula Dios gelau 

6 ft. (b) f. 
Dios ni Votm JESU Chrifto 
Mupin Dios, mupin Che cjei> 
Virgen Maria ni pue mo 
Chegetui ijachin mo tvei* 

6. 
Ta Virgen fanta Maria 
§an Jofeph egu pinombui* 
Hueiu Tva pelai ni anca; 
Dios ni gracia mo conibui. 



J83 






(a) Canitur in Miffaad Credo» Sonus: Verbum 

fupernum prodiens» 

(b) Creator alraefiderain •; Ad Gloria, 



f84 



♦ P«# 



JESU Chrifto Cruz meu lai 
Tanianca, ni Chegeti mai: 
Ta ni pllu pepi lalai, 
Ta tti Diosgen tvei no cau 

8* 
Cdlan antu mo mogetulu 
Pratulai Huenu mapu cam? 
Avle mapu tva ramtupaialu 
Vill puChe ta ni huerilcan. 

6n- 00 9* 
Cume que che ni anca Jale, 
Huenu mapu mo ni pllu prai: 
Veimo vachi mapu able rume , 
Moll antu mo tepeai* 

10, 
Huera que Che ni anca lale> 
Ta ni pllu kcal mo pouai: 
Cauchu rume veimo tjumale , 
Vill antu mo ptegeai. 

u* 
Ta pu Che ni pllu egn 
Cahuellu vemgelu laquelai : 
Lale rume ta ni anca egn, 
Afle mapu tva mogetuai. 

6f4. (d) 12. 
Ragi Mifla mo huenutugeum 
Santa Hoftia Caliz cai. 



JESU 



(c) Jefu meae delict. In Mifla Deftmftornni. 

(d) O Koska Lux Polonia?. 




JESU Chrifto iti Chegen mleum 
Vei mo ni Diosgen mlei cai* 

Chriftianoche ta Montualu 
Huerilcan mo ktal mo cai 
Patiru mo Confeflaialu 
Herilcahuelaian pialu cai. 

14 
<5enolu Chei Miffan Patiru 
Ta mi pepi Confeflaiam; 
Dios mi re aiubiel mo 
ftdebin ni huerin ! pipe ta mi duam, 

Pater nofter. 
6f|. (e) if. 
Dios Chao Huenu mo mlelu 5 
Ufchitjepe ta mi uui; 
Vill ta mi piel opulquelu , 
Huenu mapu mo prachi. 

16. 
Ta in ial elumamoinca; 
Tli in vuta que huerilcan 
Inchin perdonanmamoinca, 
Chutntjechi inchin ta in perdonan» 

Marichi lelmoquieli 
Ta ni cupa huerilnoam, 
Quine anrfi chei elutjdi 
Pillan ta ni huera glam. 

Oo 18. 

(e) Sonus ; JEfu dulcis memoim 



J86 



m*M<m 



Mm 



i8 v 
Hoera dgu mo montulleen 
Ado 9 ta ni Ian antu cai: 
Eimi mo mrn yavultrquen. 

XVi pieque cai tva manemai f . 

Decahgus. . 

Cf6. (f) 19; 

Vil! dgu mo iod aiuabiml 
Dios ni venten dimegen , 
Vill cullin mo iod raquiabimi 
Mo Vuca ta ni Apogen. 

io. 
Coilla dgu jurapraquilmi | 
Chrifto votaquilmi rume.; [ 
3V|iflamen jpo chovuquilmi , 
Domingo Fiefta antu gete. 

Vill pu Apo ni tpquieJ 
Come duam mo opulbige; 
Ta mi Chao cai ta ni piel 
Mandsgelmi; Vembige* 

22«. 

Quine che rume udequilmi, 
Huelu mi cail^e aii/aimi: 
iTJuaquechi rume mogequilmi; 
Quine mm } Ian aitu pinomaimi. 

Huera dgu ta hucnen,- 
Huera cai ta golliman ; 



Mu* 



(f ) Sonus : Deiascga am© tc,Qjaandoqu« per aemnm. 




Si? 

Munaquechi ilmn , pzYtftlmti , 
Vei mo gelai ta huerilcan* 

Ad Ssmam Eucbarifliam &Jimul de Imma* 

culata B. F. M. Conceptione. Sono Pa- 

raquayenji. ad Sstce Hojiia eleva- 

tionem. 

6f7 ± Ufchigepe fandffimo Sacramento 

Altar mo mlelu : Virgen fanta Maria cai 

JDios ta ni ianta Huque, une ta niGhegen 

mo a/tu, huerilcan quimnolu* Amen fE- 

SUS, MARIA, JOSEPH» 

Scitu neceflaria neceffitate medii : Quia DE US eft, 
& Crediemibus in fe Remunerator eft» Sonus 
militaris. Ad Credo in feftis folemnioribus, 

6f 8- !♦ 

Quine Dios tjei vill pepilvoe, > 

Vill mapu f oquiquelu > 
Vill dgu ta vei quimvoc, 

Vill mapu mo mlelu; 
Culliquebilu ta cume que ch* 

Huenu mapu meu , . 
Hueracabilu ktal mapu mo 

Pu Huerilcaluchi che. 

Puamtumn veula pu peni em 

Chumtn cumelcaquei 
Raquibin ta Dios, ambin ta Dios 

Gpuln ni pibiel: 

Qoa A 









m 



;88 



<*-•*■ 



A cume quiraquehi 

Vill cume que che! 
Quinmolu, renmalu 

Vill huerilcaluchi che» 

■Farii A Bus Charitatis* 

Sonus Pruffianus. 

Aiueimi ta fenor Dios :I: 
Akiftn cume geimi, 
Aldun amgeiiEU , 
AHui mi Apogen, 
Aldui mi Temogen 5 
Ventengelu mi Quineluchi Diosgen* 

Sonus : Cur muncias militaj* 
I. 
D&snitumn vill pu che 

Dios tti cfimegen, 

Diosni aiugen, 

Hi venten vutagen* 
XX'i quine DiosgenJ 

%X\ venteri vuragen 5 

Dios rti aiugen ? 

Dios tti cumegen > 
Duamtumn vill pu che. 

ABus Contritionis. 

Sonus: Joannes magna Lux Bohemia: 
clara fax Eeclefe* 
66o, i 4 

Vemenlu ta Dios Hi cumegen ! 



PragenEs 



Ven- 




Ventenlu ta Dios ni Apogenj 
Chumgdu mai inche 
Vei vemgenobule, 
Eapilan? 
Deuma afcuduamquen ? 
Perdonaiaen piquen , 
A lti Dios em! 

^&us Chavitniis £f Contritionis. 

Sonus militaris Auflriacus; Eugeni &c. 

661. i. 
Duamtumn Vill pu die 
Dios ni cumetjen , 

Dios tti temogen > 
X^l'i venten Apogen, 
Quine Diosgen 1 
Vill duamtubilu tvei, 
Tva ta irin pibiel : 
Veicu udequebin 
Vill ta ni huerin 
A ni Dios em I 

Idem. 
Sonus; O Arima par c«lo Spiritus» 

662. I. 
A Senor Dios 

Huenu vemvoe, 
Ta Tue vfcmvoe > 
Montolvoe ! 

Ooj Ta 




f$0 



^ ® dfr 



Hi Ta mi ctjmetjen, 
Ta mi \%agen, 
Ta mi Diosgen ni via 
Villchi dgu mo cacha 
Jod aiaeimi J 

* 
fidequebin 
Vill taiti piuque mo, 
Villchi huera dgu mo 
Vill ta ni hueriru 
Dios ema! 
Cbao ema ! 
Perdon niltaeiu: 
Huerilcahuelaian 
Une laiam 

AUm Contvitimis & Attritions. 
Sonus: HoTOndamoKTrcmcndafori. 

663. 1. 

Ktal mapu mo ptegealu 

Inaitunolu Dios ni piel; 
Huenu mapu mo pranoalu 

Ucalnobilu ni huera vemeli 
Huelu doi «dequebin 

Huerilean ta ni hueratten, 
Huerilcalu «Uculcabin 

Dios J mi vemen v&agen» 

Alius. 




Alius. 

Sonus Auftriacus, 

664. I. 

Huera que che ktal mo pouai; 

Huenu mapu mo rume praiaiai; 
Huelu ni huerin iod f/dequebin, 
Huerilcalu ni Dios em iillailcabin. 

CantioR. P. Ludivici Baldivia depuevo 
JESULO. 

665* 1. 

JESUS pellebichi 3 pi ta ni duam, 
JESUS pellebichi, deurna ni laam, 

Chem mo tifcpa peabon 
kmu lumlumquelu; 

Chem mo ta quintuabun 
Ciiyen purilelu ; 
Iod c&mei JEfus em fa ni petjeal ; 
JEfus pellebichi , pi ta ni duam & 
JEfus pellebichi deuma ni laiam. 

*♦■ 

Antw tipapdutn 

Inaquei ta pun; 
Aflu ni alelpeium 

Tipalu yepun : 
JESUS quimpunlai/ 

Afnoalu ni alen. 



Oo 4 



o* 



. 



f9* 



^ m<m 



i. 



Caque che pebipe 
C^mei ta unelvoe, 

Pillan quintubipe; 
JEfus ta in Montulvoe 

Vei duamtubin , 
Iod ni alabam. 



Huagln pelongelu, 

Ta raquivalnolu, 
Doi Temogelu 

Nutarntuvalnolu 
JEfus mi alequen 

In alelgeam. 

Hualug ni cupaium 

ittim tepelquelu , 
Rau#n ni cipaium 

Cume numuquelu; 
Iod hualug, iod raw/n 

Ta JEfus no cam/ 

Be Ssmo JESU Nomine. 

Sonus: Rhatgeberi. 



JESUS cad d/me u«i 
In Montulvoe ni u&i 
Ufchiqueeimi , 
pramlqueeimi 



Hi 




fli ai&elchi uui :I: 

Vci vill ni mogen mo, 
Vei ni Ian arm/ mo, 
Vill ni piuque mo , 
Opuelchi ni uun mo 
Pituabin : 
JESUS cad a/me u$i, 
Jn Montulvoe ni «ui , 
wfchiqueeimi, 
Pramlqueeimt 
XXi ai&dcfri ui/i! 

Salve Regina. 
Sonus : Salve Regina caelftum. 

€66. J. 

Ufchiqueeimi Reyna A MARIA! 
G^nievoechi Huque A Maria J 
Inchin ta in mogen em I 
Inchin ta in cochzigen J 
Inchin ta in zigelgen ! . 
«fchitu - ^fchitu- 
«fchituqueimi I 

Inchin Eva ta ni pu pnen A Maria ! 
Ta in giuntugeel A Mariajv 

Fimi mo mrmeimi, 

Eimi mo pratulihuein 

Eyutun meu 

Oof $fo 







fS4 

gwmanquechi , g^manquechi 
Tva gumageluchi lof meii* 

3* 
Ta in «fchindugunmaqueeteu mai A Maria ? 
Mi cutanyevoechi tje A Maria I 
Inchiit mo unolpagie , 
Pelelmoin cai JEfus 
Mi pue mo geuyelu f 
Deuma rupale , deuma rupale 
Tva ta in numqueiauqueel t 



B^renyevoe cma A Maria! 

Cutanyevoe ema A Maria! 

Virgen fenta Maria ema I 

Dios ta ni XTTuque ema! 

Diosta dugunmamoinca! 

Amen, Amen, Amen JESUS, Maria» 
Jofeph* 

Omm die die M(ivi<e. 

667: i, 

Aiwbige Dios ni JTJuque 
Villchi Chriftianoche ; 

Duamtubipe, quintubipe 

Vill ant& ta mi piuque. 



2. 



Venten c£me vachi Huque 



Inchin 




Inchin BfVreniemaeteu , 

Huenu meu , Dios n\ atje meu 
Ta in dutjunmaeteu* 



Huerilcauyebulmi , mtmbitje 
Huerilcan mo tipaiam; 

Dios men, ta mi chao meii 

Ca mita unotuam. 

Quine duam fan Coze mo. 
Sonus; Xaveri rumpc moras, adlndiasi, 

Mari mari vill pieimu A fan Jofeph! 
Vill piuque mo mtmeimu : fan Jofeph du- 
gunmamoinca» 

Aldun pepilqueimi, 
Vill Dios mo dituqueimi : 

3 

Dios ni tfTuque ni Virgen Pinom 
Pequelu in Huerilcaknon 



Cume motjeam , cume Iaiam 
Vei mtn >piquei ta in duam ; 



M 



- 



f$6 



t&mjfr 



Acl [anftum Angelum Cuftodem. 
Sonus : Defenfo* nofter afpicc. ad San&us. tfcr* 

669. U 

Santo Angel em ni Quintunicteu J 
Vill antu quintunmaiaen \ 
Vill ni motjen mo toquinmaiaenf 
Ta ni pouam Dm ni mapii meu. 

670 Pie Jefu Dominedona eis Heq\ 
Ad fjemento def. 

JESU Ghrifto Buredyevoe em J 
Duamtubicje ta in pu peni em J 
Veichi pu lalu em J 
Veichi cutangelu em I 



meml 



Aliter* 
Sonus dc S* Joanne Nepomus. 



67*. 



1. 



Cad Burenyeve fenor JEfu Chrifto em! 
Mu Cutanyeve inchin ta in Chao em! 

Petu cutantultjei , petu hueralei . 

Ta in pulalu em ! 

Modus mane furgendi if de bona Intentione. 
Sonus Hifpanus, 
67Z. I. - s 

Lihuen mo Vutalmi , 

Quitte 



ny 




4fc •- df» m 

Quine Puejche vemgequilmi^ 
Dios uduamquflmi, 
Vamgeluchi pialrni : 

Villchi ni nemel , 

Vill ni kdauquen, 

Vill duamtuel 

Dios mo eluquen ! 
Tva Rezan deuma pibila 
Pihige ca Rezan , 
Dios duamtubilu 
Vemquilmi huerilcan* 

Cant and a in Adventu Principis^ Epifcopi r 
R. P. Provinciatis ♦ fifa 

673. u 

Acui ta irt Mapu mo 
Vachi Reyno ni Apo ( pu Patiru ni Apo) 
Veimo tepequein, 
Vill piuque mo piquein: 

Viva, viva, viva 

XXi Excellencia J 

Hi Illuftriffima J 

XX'i ReverenciaJ 
Hi cupan mo tuuuitt 
Doi mica pituin: J 

Viva, viva, viva 

tl'i Excellencia I 

Hi Illuftriffima! 

VXi Reverential 



S9S 



<fc#d** 



2* 



Cume piuque niepei 
Inchin ta in Chao tvei; 
Veimo tcpequein &c* 



Tva Camaricu em ! 
Cume Chao cutne Apo em ! 
Aldun tepequeitt, 
Vill piuque mo piqueitt 
Viva, viva, viva 
tX'i Excellencia! 
Mi cupan mo tuuuin&c* 

v< . , 
Acui ta itt ruca mo &c* 



In Comitiis Genevalibulfcu 
Hueupin. 



W 



i. 



Vau mlei, vau mlei pu Mapu Che, 

Venten yavun Ulmen! 
Mlei cai pu Huinca Che , 

Quimtjei ni Conagen : 
Mlei fenor Prefidente, 

Aldun vuta Apo no cam? 
Pu Patiru mlei huente, 

Anulei ta ni duaar. 



*> 



■L. 




m 



2* 

Veimo ado yavulumn 

Ta in piT petti em» 
<g>ele; cume entumn 

Vill ra mn dutjuquen : 
Rey venten quintuquelu 

Ta mn aldun cumelen, 
<gecai aculquelu 

Putun, iquen , ptera. 



Vemtjei vemtjei deuma ventem ; 

Abi ta Hueupin; 
Chumtn Rey ta venteni 

Dios duamtubin I 
Dios Rey ni Rey no cam ve? 

Dios Re Apo mtn! 
Gelai Rey, Dios elunobile 

Gen, temn , mogequeq» 



Verfus latini habentur fparfim , plure$ 
jun£lim dabit qui ad calcem anne£titur ap- 
pendix: Lachrymafalutam 7 *mm fepara- 
tim, quando petitiar, vendendus* 



FRO- 



PROTESTATIO AUTHORIS. 

Omnia fub Cenfura Dile&iffimae Matris 
meae Romanae Ecclefia;, quatn folam efle 
unam, fan&am, Carholicam atque ApoftcK 
licam , proinde veram,confiteor certiffimus 
& oculatus teftis* 574, in domo & arcfc * 
noftra Geiftana 7. O&obris 177** 

* Idcirco R, P. Collart, qui anno 1744 ibidem pie 
obiit, fie canebat: 

Clara dies Clara? Geiftanam vexit ad Arcem, 
Clarior in caelum me vehet inde dies v 





CHILIDUGU 

PARS QUARTA. 

Voces IndiSae ordine alphabetico , adje&is- 
que Nuraeris, ubi iingulae plenius & 
copiofius explicantur. 

1HS 



H3. I, Tgnofcat benevokw Lector, quod intceo 
hoc libro, maxiinc a Nco. 676 fab alio piurcs, pau# 
ciores fub alto Numero voces comprehendantur :eum 
cnim duodecim & awpliui minis huic operi tnfuda* 
verijn , 6c arbit-ror dtwdecies denuo Jabopein dm ex* 
oiius 33m eddendo » jam murando ; fieri aliter mm 
poterat, quin ilia aliaque ejuyiiodt fuccedercnr : at 
parum retort ; fupplet eniin Ordo alphaheticu*, qui 
in fingulis vocibus fervatur, 2, Lircra C , a N, 705» 
Ordinem alphabeticum non nihil effe tmhatmn $ ut 
mo net * 

676". A* 

A. nota Vocativi, 6. community prar- 
ponitur huic di&ioni: pu kiien* E.g.s4.pu 
men , pro pu buentu ? O v in 1 1 4. 640. 

Abn^afn^jifcun-, finiri, deftrui ? abfumi^ 
confumi,. ad nihilum redigl n*. 349» 

Ab-v* afmduam, iu(3us ; affli£lio^ mili- 
tia* 486, 



602 



^ m<m 



Afcuditamn^ affiigi, dolere , conteri : at 
fliftionem pari. 487. 488 

AchahuaU) achaval , gallina, 386. 

Achhcim y acerbiras/acor, naufea: nau. 
feam pari, f 3 f ; 

^n*/2, venio. 4f2, 4f 3. 494, £73, 

!/W, vultus, fades, frons, os oris* 461. 
46;* fi6. Item, Mos, ufus, confuetudo. 
f2f. S27- 

Adcan> praeferre: a fronte , ex adverfo 
portare. ibid. 

Adelcan , culpam aut crimen in aliquem 
conferre , derivare , conjicere y rranfcribere : 
noxam alicui attribuere ; criminari , falfo 
accufare. $26 

Adien , adyen, alicui fimilern effe : aliqucrn 
vultu , incefiu , &c* referre. 464. 

Adln-i alTuefcere; morem ac modum in- 
: Venire, fhj. 

Adman , refiftere , fe opponere 193. 

Adn y ufum habere, congruere , conve- 
nire. 468. 

Adquintun-i ex adverfo, e regione vide- 
re, afpieere. 440, 

Adtun> affuefcere; fe opponere. 440. 

Ado j nunc, mox , fiarim. $-40. ^43. 

Adochi , expe£ta paulifper, $-40* 5-43. 

Adoln, inftare alicui; ur properet, ur* 
gere. 740, /43. 

$77> 




^#*J^ 



Got 



677. Age, fades 7 OS habkusque > oris 
lineametua* 461. 46 j\ yoo. 

./Ww, cito, ram cito. #iwe cupatuabuil 
tarn cito veniret* f >o $43* 

Abuechei, jam dudum. f40. f43* 

Ahueln, feftino-, propero. Item* Aliuta 
lit feftiner, targere. f 40. 74.3+ 

Ahnitl, prunae* 3f2* 35*4* 

Ahmrcm . deficere, &cifccre y - liaqui am- 
nio. n4«\n8-- 

Ahunti > ahmcan, ludere, nugari, ani- 
mum laxare* %6u $"64. 

Aii modus refpondendi^quandovocan* 
tun aipin, vocanti reipondcre, 266 267. 
i Ayanxm , ftdlas fulgere , micare aftra. 

Ayatn , ayarQen > caneo : canum efle.497» 

j^P) ridere, nugari. aiecan? irridere* 
cavillari. 443,444. fi6* J58» 

Aibuin , umbra corporis. abuirdim y ima- 
guiera fuam in (peculo intueri 3 comempla- 
ri. 342* 

Adm y prunae. $f% 

Ailin , Japides qui 10 fiumine atit ejus 
ripa flint. 427. 
-AiUa , novem» : J4f. 

Aipin> folem refulgere. 342* ff% 

678. ^iim > res pukhrai: compta, ofna- 
ta? elegauS;, fcella. mh'mn % «fife comptum, 
&c $■ 1 5 ^ Pp a Ami, 




. 



^04 



^8# 



Aiun, nmare, diligere, 486. 488, 

AUca^dca^ res robul'ta , fortis. 12. f 14. 

Aldu^dd\xn^m\k\i\km % muiros effe. ^47. 
5-48- f 49* 5 f^ 

,///*, lux Lunae. Wo* , luaam folgere, 
Iplendere* 342* 5-42. 

Alhut* tnorcuus. Item. DiaboJus. j3t^M% 
moritur, corn morte huftarur. albuetui r eft 
morruus. Eriam vivos appellant ignoniinio- 
ft/dbuey huera dime. 3fS. SJ7. fJS si is* /2. 

Ailment mdri; a Diabolo poffidm, Ma~ 
cbi Diabolum invocantes dicere (blent : d- 
AueQeaez. obfide me, poffide me: fac me 
rem viae v mundi alter i us. 606. 612, 

Aim j terrain omnino liccam e(fe: omnia 
ardore folisflagrare. ^ *&##, incendo $ nimio 
igne, calore catefacio. #///«, praecalidus, 
dimim-) folis ardore, febri maligna aefluarc, 
ja£tari , ardere, folvi , deficere , eonfami. 
H4- f 38- 3fz. 3f4* 

679. Allchti) audio. aUcunm , aufculro, 
440. 441, f 86* f9f. 6? 6. 6)-o. 

^fef, fenlim, placide > p ulatim. Item* 
femiplene: aUta cancaen veichi curam: red- 
de mihi haec ova (emicruda ; femiplene v„ 
femiplane coch. allue tipantn y fefqui annus* 
270, 5-41. 

; Alluen , afaiecan > allnetun>> lente. Item le- 
niter > manfuete > plaeide procedere. $-43, 

Alilmm 



%i^ 



6of 



Atihten> arbor» item. Lignum ahum e- 
rc&'um» 40^404. 

AUvxxn r taedi vel corpus vulnere, plaga; 
vel vas ictu* Item, perdi, perire. alvuln f 
vulnus infligere; damnum inferre; detri- 
menrum pat ere, perniciem coniparare , tf/|* 
putuv-, noeere fibi. $34. 

Alpeny indurefcere putamen» 409. 

Alta r res mahj fordida, mrpis, defor- 
tnis; altahucxu-i juvenis inutilss altapu an- 
ta> iritetiina corrupra. J14. f 1 f* 

680. Aluluriy aci iter dolere ; acri dolo- 
re affici. f 94 

Almiy dmiy relucere, rerikere, refpknS 
dere* 418 

Am% fpe$rum, larva, f 37. 

A nidi y furfur 477* 483. 

Ameltt, non agnofcere ? non dig-nofcere: 
^liud coin alio confundere. 464. 465% 

AmonyQO) ambulo. amocan y iter facere, 
4fi. 4^ .3. 49?. 494 

Amomarin . orare. vox a crviraribus anti- 
ques rdi&a, oriturque vel ab amon dimari: 
piogredi decern; nempe decade m Ro(arii 
abfbivere: vel ab Ave Maria quod audien- 
ces Jndi corruperunt Amomarin, 

Ampeln-i vix non confeqtii; pene r tan* 
turn noa obtinere; fere adipifci. fsM, 5*27, 

Ampin } curatio, medidna^ medcia. item, 
Pp ? meuw'r, 



4o6 



ihidm 



medeor > medicor > medicinam facere,adhi- 
bere , ampin teaman* Medicus: quamquam 
iHi fuos Macbi vocenr.406. 410* 734. 

Anca V corpus* Item, truncus arboris* 
Item, dimidiiim ; anca rpu y viae dimidium* 
mm puutii* dimidia clivt pars, pit anca ,in- 
leftina. 434* 43 U 46° 494* 

Anqmny ficcus* aridus» 542. 

Amxm % ficcari, exikcari* arefiert j arere* 
exarefcere. 343,431, 

€8f. Anth y My dies> tempos* Item* 
peofum. man antii entuan i % decern dierurri 
penfam petam, abfeivam. 334« f%% 

AnclmmaluejH foils arnica > pueUa, vir- 
guneula* Hanc finguor rnederi plagis, vul- 
neribtts, morbis ; quibusa roagis "affiigmv 
tur : & fuos MacU ( if a fuos medicos ap- 
pellant) earn fecurn habere; illamqufc con» 
lulere ; aliqui dtcunr illis Diabolum in figu- 
re ho jus puellae apparere. f 34. 

Atttm % dierneffe, quando idem %ni- 
ffcar quod aura, rernpeftas ; addunt eutm 
vel intern*, anthem 5 antuntttn, fudo. amu* 
turn* fofis calorem captare. 34a* j6o* 

Amm% fedeo* Item, navero in ftopulis 
haerere * vadis illicit : mm hwmpu* Item* 
pm% a belli s quies : mm mapu* amm mapu 
tm* -terra fumroa pace fruitur* nullo beila 
tturtatur* mMm 3 mwm * fcdem %ere* 




^fo ^^ 



Go? 



anhpai vachi mapu mo. 232. 234* SfA+lf 2 " 

45>4- P8- P5>< 

Anwixxhiouriy vcreri, eolere; honorem 
alicui habere , praecipua autem honoris ex- 
hibicio eft, quando accedunt jam hoc jam 
alterum genu fleftendo , uti folent, prae- 
iertim qtiando funt ehrii, & plus viniper- 
optant, petuntque* 4j"3* 

Anapl) homo humiii ftatura, pumilio, 
pygnuus , nanus, 46 3, 

Axianai? interjecHo 293. 

Aneln, minari, minitari, minas irrrende- 
re ; roaraum vel aliud inftrumentum ad per- 
cutiendurn attollere* 487* 488- 

Anidun^anidcim^ (iccum effe. 431. 

Aw'tly ftratqm, quo tectum domus fter- 
nunt, ut poftea reliqua fuperimponanr. E* 
g* paleam, &c. f.17» 

Ape 7 fere, prope, propemodum,pene, 
tan turn non. apeln^ fere pei'venire* attinge- 
re, 2 $6. 404, 

682. Apiti,apin, libido, cupedia, mala- 
cia. apiln y apinn , aliquid vehementius ap- 
petere, concupilcere. 489. 491* 

Apumii) finire, confomere , prodigere , 
dillipare 349* 5*32. 

Apo , Superior , Praefu! , Praepo/itus, Dux, 
Pr^eie&us , Tribunus , Centuno , ot qui- 
«unque alius, qui ahis pnceft , imperat* 
Pp 4 prae- 




■ 



- 



6og 



^m d& 



praeficitur ; non ucunrur aqrem hac voce 
Indi fuorum fed rantum Htfpanorum refpe- 
chi,tam Eeclefiafticorurr^quarn fecularium; 
addunt adjeftiva E.g. pichiApoyvitta Apol 
iom via a , torn pichi Ape j mu via a Apo. ut 
iicminoiem vel majorem jurisdi&ionem» 
porefhtemve firrnifieenr* 45 g, 500* 

^ Arquen,arquctmy aquam maris vel fiumi- 
pis decrefcere , minui , deprimi. Item. Lac 
in uberibus niulierum ilccaii. mrmh id. ar- 
quenco. maris receffus* 4 $7. 42^ 

Arm, calore nimio zertuare, tanguere, 
fblvi, deficere, arei antiiyptei anth: am ta 
tti anea. n8- f6a 

Arebt> muruare» cotnnwdarej aliquidu» 
feodum dare aretun > arelttm y -nrotuum» 
Commodarum pet'ere * rnuruo fum re 5 uten- 
dum aliquid accipere arctu moQen % coui- 
jnodato vivere. 421, 422. 

68?, Aroj "cm , fodo. f 3$, 

A^/> llatim ? illico , e veftipio. arol pet$e~ 
0$ui pmma , non fibi per vemos 3fJa cofum- 
bsvenif, ^0/7/, feftrno, propero. Jfem. alu 
lim uc accelerer , .urgere. 540, J43. 

Aw/, efurio. fit jo ? firi ? fame laboro* 476. 
478- ^ ; 

Arwro , arumco , bafo grandifllmus ? quern 
foaribus pra?dFe ? & confer vare aquas ere- 



■ L 



*b®* 



609 



Krtmct}<> ademca, aqua caHda.428. 

Atai\ bermaphroditus; 714. 

A/^> ?eri> cundi, contundi, debiSitari, 
fubigi, luxari membra, corpus* atemn, te- 
rere, &e. f J4. 

At6n y ekfotigaru «f&t fowoj caput ha- 
beo feffum, dc&tigatum. 5-34* 

Atntuiy hirer je^io a doiore. 253. 

A«i, ret ra ad maicium ieminand«rm ara- 
frofiibacta» aadn^.tttvzm sratro iubigere* 

413. 

Auca y rebeltis* Item res falfi, fidta, adul- 
ferina, aiican y aucatun. 48?* H3* 

Aucimco, auquincQ) echo* j*6i. 

Anna t unda*, fiuctus maris» 4:9, 

684» Avitn-i cibus bene coftus: poma ? 
fru£tus masurari, mirefcere. Item, matured 
cere apcftema, ulcus^ &c. avuln, avumn^ 
coquere; ur marurefcant effkere, 404» 476, 
536. 

«?♦ B- V. 

Va^ tva } bic,fftic: Ecce* 26, 23.29s ;$% 

fSacbi )\ii£. xo. 23. 

Vain. ferveo> effervefco, vai ta ni moll- 
liitiy fanguis i Hi fervet. 455* vmvw, ferve- 
fae^re* 

Fainu , tenuis pluvi*. 348. 

faml , vamlgue , fie, ita« uk vamlantU) 
tr$§ b$c bora, f 40* *86. 



- 



Vcim, ita, fie. vamahni , He, ita faciei 
vamQechi, vamQelu, idem. vamQen, itafum 
cornparatus, conftitutus, vamtipan i recedo, 
difcedo; abfcedo* vamtipaln, abitrahere, 
dimovere , fejungere, vammn , vammtuu , 
ftparare, fece'rnere* i%6 48 8. 

686* Fatten* pendo, appendo, penfifo, 
trutino. Item* efle grave, vanetun , vaneva- 
nen-> penfare equilibrium,' sequipondiunr, 
lihramentum* 57c 55-3. 

Vanten-i ranrum, ram magnum, vantenn; 
effe tantum* ff (... f.f6., 

^/tf«, 402, carex, 

/^0, umbilicus* 4H* 

/^///, z;^/, perdix. 386. 

Fei , veichi-i ille , idem* mi, ille eft. zvi* 
//7/, non e(t ille. t>e//>?, fit ita* vei> vantem- 
pe, hucufque, non amplius, fufficir, fatis eft* 
vei ca r vei lie, &c. adverbia confirmativaao, 
23- 479. ff6« 288:4 

Fern, ita, fie, illo modo* vemti, ita fa* 
cere* vem^echi, veniQclu, fie, ita. vemgen t 
ita effe ; elle limilem ; aliquem vultu , voce, 
mcetTu referre* vei ni vemQen , narura ira 
cornparatus eft; haec ejus indoles, hie rnos, 
hicftylus. vemel 7 vemtque, fie. 481*482« ^67« 

Venten , tantum. f p. f 54. 

Vmla \ nunc , modo, jam. $"40. 







<«fc®.«* 



6ii 



Biy I7f* 182, 

Filuy coluber, angu?s> terpens. 376. 

¥i% omnis, cun£tus, univerfiis, torus* 
vi/fa , villtim , torum ablumere, comedere, 
capere>(u mere, 476. j^g* 

687. FiUay penuria,cariras,annonsedi6". 
ficulras, viUan> vUa$en> laborare penuria, 
&c 4^f. 476. 

FiUca> levir> glos. 504» 
- ViUcim y parva lacerta* mamll viltciitiy 
poli podium. mndiviUcun. 376. 4/0. 412. 

FirquenyzUuvciy (ubfrigidum. virquenan* 
tity fubfrigida ternpeftas virqitmco y 47s. fS9. 

BitttUy furnus, fumare. Htunman^ fumum 
Conrrahere, obofere. ?J2, 3^4* 445* 

J?m : j Thearma» palea fimilis paleae ave- 
nse > fed mutilis & absque avena« 41 z. 

Facbanny fugere. uhn y (blurn de raachis 
intelligiruiv f}6. 

Flay propter 2 §8 : 1 ?* 

Boim % faye y arbor , cinnamum > cinnamo* 
mum; fed improprie, %$% 

Foche, unda , flu&us. vQcben*42p. 

Fochen> canna> arundomaiciu 413* 

Foe/w^madeo, madidemadeo, vochamn* 
vochohy madefecere , intingere , pei fundere* 

43** 

Fonuany tiiffire* ?5j* 

F®n% vkm% os offis> dens, vom uhm % 




.11 



%8 dS* 



.*& 



ft;;, 



Jucius, piCcls qui in £«?/><?■ prcndirur. lode 
BoYohue^ Hifpanis ^oro/z. vara ptm> paxillt 
tabacu zwa cbaUua^ fptna pifcis, mevoro* 
denites anreriores. 392,410, 441; 444, 

688) /^b/rn, filius. votmity gignere, 495. 
jo 1. 

/^£ ! inrerje&io. 29$. 

Vochai pro r/wo, par?r, 

Broquin, 412. 

Vucheucan-i nugari. 490, 

/^u;; , carp exos ; pulpa 3 etiam porno- 
mm. w^>pomae(Ie macura, comeftibilia. 
Item arbores germinare, puflulare, fru£H- 
care* vn, vnn-> effe denfum, fpiffum, 397, 
404 40f. 4'ry . 

/^//, resunira, conglutinara , copulara, 
i7/fe, juno-i, copulari ^cognofcere muhe- 
rem ; & eit modus loquendi niodeftus; quam- 
vis in hac fignific^tione plerumque addanr 
timivUtim. Item, unam rem alteci v. ad al- 
teram 3ptare, iududere, immittere Item* 
efFe ad rem; ad rem perrinere, cum re co- 
ha?rere curn/w fignificar fuccedere, fequi* 
chuchi cityenvuipai '^quis rnenfis fequitur, 
vxslun , v\un> coacervarum effe, vluln , con- 
gero^ggero, cumulo,coacervo, 490. pt.f % 

Bucutty jecur, hepar, 4f$. 

Vunatty putrefcere^corrumpi, piftM^.pu- 



BKL 




^md& 



613 



ire, putridum, tabidurn* vutlapue , virus > 
venerium, vimapuen , vurtapuetun , venenum 
alicui dare, praebere, veneno toilerealiquem, 
«occidere , necare. 47<$> SS4. f36. 

£89. Vkm-> tergum, dorfum, fhpula^ 
Item, retro , poft , pone* 40 s. 4si. 4js, 

Fuw2> nervus, 4S6. 

Bwen 1 cfle amarum, bure? amarum^of. 
Burepue^ animus averfcs, abhorrent i?u- 
repaen^ b\\repuet\xn , ab aliquoabhorrere,er- 
ga aliquern male affectum efle. 487» 

Bxwenien, alicujus mifereri, mifericordia 
tangi, moved: hujus me miferet ; mifera- 
tio me tenet, Bwentun-> expe&aiionem ali- 
cujus decipere, fruftrare, ludificare. Item* 
hi iificari 487* 

Fi\cha r fenex, vetulus, granduevus:£eta* 
tegrandis, prove&us. applicator duntaxac 
viris. Item rebus inanimacis e. g. veftibus. 
45> ♦ : 

Vhchen, ager demeffus, reftibilis^i?. 

Fuly vas. Item, radix olerum , herba- 
rum 414 

Fuqiiin , pragnans , gravida , fceta. Item, 
pragna tio 5 graviditas, vuquinn , efle foetam: 
dicituretiam de animantibus, vuquipra,nQ- 
thus, fpurius. ^^ S14. 

690, Futo, altus, magnum, grandis, v&- 
ia rupa!u)YumelU)Cva{fas. vuth, efle gran* 
dem, Sf4.ff/. f£6. y u h) 



6i4 



<%&3% dfr 



Fuix, filum, flramen* burnt) neo. tapm 
mil) ilium contortum* /wnu,limplex. 47*\ 
473. 

Fultmh os aduftum habere; ore aegro 
efle* 444. 

Buretiy bucbeu^ lepida narratio; feftivum 
lommemum ; res rifurn movens* jr4j? 

0..!, C K* 

C&> particular 152. Irem adverbium con- 
firmativum, 288: 4:39. 

Ca, ad je&ivum : alius, r# epuy alii duo» 
ir^#n^> alius* caQelu> alius ca^ecbi , iterum, 
aha vice* camel^lio anno, eiapfo, vel futu- 
re. S43*S4$ J4$. ca mita^ alia vice, caqwe^ 
aliquu caque>caqu£, alius port aiium, De fti 
nomine formantur fequenria verba: caQen> 
efle alium* c/?/^, aliter fe habere» caknon^ 
mutare, ponere alibi, cahwtabi ta niuui 7 
muravir nomen fiium. catgetuti , in aliummu- 
can. caQenmim, vipo inadere, vacillare, ra- 
ge*^», culpam aiirl crimen derivare, conjU 
cere, tranfcrtfoere in alinm ca^eht^ caQel- 
£&#,diftijnguere, aliud ab alio (ecernere, fe- 
parare, diicernere, fejungere, caduameln^ 
digredi a re propofita , ad alia divertere* 
Item, mente & animo vagari, divagari, aliud 
agere , cogitare* 464 f4$. 

Cachan-i pleuritis. cachanlab\XQn^ centau- 
m minor. 41*. /Jf. 



L 



I 




*fe4»c*t» 



6i f 



CacbentiiH) non dignofcere,nonagnofce» 
re, 464. *pf 

Cacbuy partus, pafcua* 412, 

Cacbu, amicus, notus, comparator, ca 
cbun> propinare aiicuu Si4,si6 

Ctfa^Ca^quius, Caiiqueus: Topar- 
cha a pud Indos. 498 soa. 

Cad, mukum. cadn y multos efle; abun- 
dare. 271. 

Cadi , cof te, 4f4. ffr. 

Cafy tabula, atfis, aflen cafn. S67. 

Cafen , caben , caven , fpinus , 399 , 40 r ♦ 

69 z, Cqfciwy aliquid in aurem loqui , in- 
fufurrare, (uggeiere alfcui. 440. sz6. 

CabueUuycdouaUtij equus. 36 f. 

Cahieyvzmxxs. cabuen y cabuetun> remiga- 
re, remum impellere,remis incumbere,?n- 
furgere. f^7. f;8» 

C^conjunftio &, atque,etiam,29J. 

Cain 93. 
2 Cahuin y cornporatio,epulum,convivium, 
ludi , fpedacula indoruim MaQentun, epu- 
lum ob perceptos agrorum , arborum fru- 
&us. malal cahuin , ob cortem , ovile , ra- 
male, fepem, domum fabricatarru tiuinca* 
buiriy ob tricuram, nuinpYun y idem, nam 
triturant faltando & cantando; & Temper 
nodtu. rwu cahuin > epulurn funebre* cun- 
quin, calcutun cahuin , cum certis cantiun- 

culisa 



HI 



" 



m 



cn\\$ 7 rripudiis, faltationibes , chords. t#- 
buintuUy dare con vivium. ant\\cahmn t cuyen 
&ilmn } Col > luna in centro circul; ; forteKjuod 
in fuisccmporationibus (edendo rotam, op 
bitam, circulumque defcribant* 47 f* 477* 
•479- SJ9> 

Cabuitu r \Qckm sty* 

Qri, \mz+363 472. 

Gilai , veneficus, ftrix, lamia, Hojreh- 
clum Indis riofocq > & tnaxime fennidaturn, 
cdciiUm^dcun^ veneficiis aliqueni perere; 
maicficis artibus afficere , carminibys de- 
vincere v. deviocire* calculn^ veoeficum e£- 
ficere , venefici crimen alicui auribuere,4<f A 

Calchdy pili interiorcs* 458* 

693. Caliily caro humana. 4ff* 

Cahniw 428. 

Calgal, ^ngi? q u * nafcuntur in arbori- 
bus, praefertim inrobore* 40J* 

Cdptidhn , piJos , capillos , crines evellere* 

CaUa> palus, quo fodiunt. 41 3. 

CaUhue, frutex. 403. 

CMi, W.J9<t. 

Cahuycxvuteus. cahh Qe , oculi cacrulel 
tdvxxlafqiien , color marinus. 417* 

Gzra^uuerrogativucn. 266.267. * 

CamaM , artifex , opifex. 483. S6S% 

Cmnaricu^mnnuCcuh e.g. ova, gallinge, 

agnus, 




^fe^e^ 



«17 



agnus, & fkniliajquaedant Hifpanis SdPa- 
rnbus Miffionariis , quando eos acteunt prse- 
fertim prima vice: &segerrime ferrenrVfi 
quis ea, quae offerunt, non admirteret; & 
eft eorum modus petendi, & contra&us in- 
nominatus do ut des : nam temper fperanc 
& expe£tant plus quam dederint; nec un- 
quam definunc petere plura & plura; & fi 
ultimum ipfis negetur, quamvis anteriora 
omnia eaque multa & abundanter accepe- 
rint; abeunt trifles, nec font contend; qua- 
re expedit ex ipfis quaerere , quid petant* 
quid cupiant, defiderent; & eo u(que ur- 
gere, donee omnia dixerint Quibusomni- 
bus patienter audiris aliqua negare excufan- 
do ; &. aliqua concedere : at Temper dare 
plus quam valuerit, id quod attulerunt & 
dono dederunt; & fblum hacratione di(ce« 
dunt laeci & contend; /ecus autem P. Mi£ 
lionarius apud illos audit avarus,&c. 498* 
642* 

Camtih avis, quae fabisac floribus dele- 
£tatur> vefcitur 38?» 

Cancan , affurn, torridum, 47 f. 

Canin> in ludo chueca deefle, deficere,er- 
rare* canihwn , decuflans federe cruribus, 
ut Indorum mos eft. 4^2, f 63. 

Caniu, crifta , jubae 389. 

Canquen* avis , ciconiae non abfimilis^gf. 

Gan> cantharus, j^o, fzi. 





1 



% m^ 



Canim-i fibra? roboris* 403* 
Capij ieguminum folliculi. 412+ 
Capifcwi) pungere, palpitare sis* 
Capatiraj acus ex majoribus, & quae fo- 
ramen habeac fatis grande: nam Indorum 
id fila repofcuot* 472. 

CaqUcaquel 7 transverfum. caqln, transft- 
gere. 492* 

654, Cara> urbs, ci vitas, oppidum, pa~ 
gus^ caftellum, & qoilibet locus aedibus, 
domibus , & incolis frequens, Carahue ci~ 
vitatis , ckc. dirutse locus : nunc feges eft ubi 
Troja fuit* Entucavan > urbem deftruere, 
exfcindere , everrere > vaftare , delere < dirue- 
re car an , urbem condere ? fundare \ ftabili- 
re, 4^ 494 

Carca> vas grande ad afferendum potura, i 
vinum. 478. 

Carcaren> cafcafen > tndcaden, avis cujusj 
modulario ver annuntiat* jgi. 

Carcu, ex altera parte fiuvii, maris Jtem 
Dominant carcu v €araihfqiieni\\uxn\ocum y \ 
quo poft obitum anirhas rntgraturasdicunt; j 
putantque efle Infulam Mocba* Carcun, flu- \ 
vium tranfire , trajicere. 288+ 43S. /S8. 

Cariiy crudus. Item, cblor viridis* Item, 
nigror canis albicans, carii Hon, caro cruda. j 
carudQoIJy olla cruda , necdum cofta* cadii j 
y\ carii hn> mors violenta ; cultro , pugione, 

ferrea 




^ • d^ 



6i$ 



ferrea ficca in corpora defixa* Caru Patiru y 
Religiofus S* Francifci Seraphici , ob facrse 
veftis colorem* 4t7* 

69 f. Catan, perforare, perfodere, pua- 
gere, terebrare, perterebrare* S67.69S. 

Catiin, fcindoj feco, csedo, abfcindo,re- 
feco, aniputo* Item> impedio, obfto, offi* 
cio, prohibeo, catud$un> contentiones, ri- 
xas, certamina impedire. Qelai catudQualu 
catuduamn-) argumemum praecidere, prse- 
cludere, eludere* catutun catiintun, inter- 
cipere,intercluderej interpeliare* Item ter- 
ram aratro decufTare. 40s.413.S27. S67. 

Caucau y avis. 384* 

Giua&0,multus. Caudmi^nh multos,<27/„ 
272* S48. sso. 

Cauid , conglobatum fputum* 4S7. 

Caulin 5 canptm , faciem unguibus lacera- 
re, foedare: ungues imprimere, 368. 

Caichiin-) Diarrhea , alvi profluvium, ven* 
trisfluxus^proluvies. Item ex Diarrhaea Ian* 
guete, fluxu veneris laborare, Caichit mo\U 
bitn S3S. S%8. 

€aimittun> rumino, remando fajfa 

Caine, hoftis* Cainefa, cainetun, in ho* 
ftium numero habere. S3Z* S7S+ 

Cayu-, kx.S4S. 

Caynmtoi , gigas, 463. 

Cacba 7 cha, 29s 

dq a Cah 




m 



^i# 



Caue^ anas 5 anfer. 384. NB. 70;* cdau7o$. 
cdin. 

Cba Z9f. 

Cbacba, ira viri falurant mulieres,/^ 

Chachaii cbai 7 fai 7 tai-> fie raulieresviros, 

Chaf-i cbafma. V. taf. 

Chacuchacti-) facutacu^ cerebri membra- 
mw* 4S6+ 

Chadiy f%\* cbaditutij falio, fallo is: fale 
condire. Item > effe falfum , M1tum.42s.424. 

Chadti) fponfionem facere> fponfione ali- 
quem laceuere* s63. 

696* ChdQy pars, quadrans,quarta pars. 
ChaQ rpUy junftura viarum, ubi viae uniun- 
ior,concurrunr. chaQcim, in partes divide- 
re 3 incidere , in frufta leeare chaQtun>> cbatgii- 
txm 3 id. cbaQquin x cbaQquin leuvu , fluvii 
pars* 301. 364. 4Z9- .434* 

Cba$h injftar diminutivivocisr^g, cbagU 
0m j dlgitivf^. 

Cbai-i hodte, poft breve temporis fpa- 
tiom./^A S43. 

C/W^,calathus ? quafillus, quo metiun- 
tur res fblidas; & duo modium efficiunt; 
pereundem& liquorespurgantur. Cbaibue- 
iun-scbaitun-) liquores purgare. ^20. szi* 

Cbalin-t chalitun^ valedicere alicui: cum 
bona alicujus gratia abire > difcedere* fig* 

4f£+ 




^fe^^ 



€xi 



4S2. Item j teftari , teftamentum condere 5 &• 
cere* Formula autem Teftamenti, modus ? 
inquam , teftandi eft hie: Quando Pater, 
Patruus aut aliquis ex majoribus natu eft 
morri proximus; omnes confanguinei con- 
veniunt , & moribundus iliis valedicit affi- 
gnando unicuique partem paucorum illo- 
rum bonorum, opum, rei familiaris, quae 
forte fuperfunr» Si frarres contribuerint ad 
ernendum ipfi uxores ; pro rata & numero 
unusquisque fibi unarn vel plures accipit : 
caetera cedunt liberis E* g. immobilia; &in 
horurn defedu fratribus, aut aliis viciniori- 
bus confanguineis. f 37* 

697* Chaky propinquus 5 affinis for* 

CbaUa, olla ex argilhu fio. 

Cballua, pifcis cbaUuan , cbaUuatun r pi- 
fcari, pifces capere, preheneiere, trahere* 
392* 39f- 

Cbamall) ftragulum v veftis. 469* 

Chanan > in terram conjicere , projicere. 

487- 

Cbanu, dorfuale ftragulum* 465. 

Cbao, parens , pater, ftii. 

Cbapad, caenofus lacus, locus. 4*8* 

Cbapadmn, mano aut calci priore percu- 
tere. 449* 

Cbape , cbapen , crinium poft tergUf! 5 » colle- 
&io* Cbapecafty eapillos ita colligere , ligare. 

4f8* Q^q $ &&** 




&2Z 



3&#d£* 



Chapf-i miies, tiro, 73 r. 

Cbapud, depreflus, dapud lonco, capiu 
depreflura. cbapud fubft. inaures argentei 
Indarum. 469, a 

Charabmtta-, femoralia. 466. 

.Cbaram, 5 3f. papulae rubentes. 

Cbarqui, caro falita, fale condita, 477. 

Cbau pro c/mo, pater. chaun>chaumn,Q&. 
Jinam ova incubare; ova incubando fovere, 
ebauemu, vitricus. 350. 47 j-. $-04. 

Cbaudcbaud, flos pallidi colon's. 41 f , 

Cbaura, frutex myrto fimilis, 414. 

Cm , aequalis , par. chaxm , «qualem , pa- 
remefle. dahln , aequare \; aequum, planum 
tacere; complanare. cbauin, pilar palus fu- 
penusin duosramos Eequaliter definens. cha- 
fe/,quod folvendum, praeftandum, agendum 
cxdebitorefTar.422. fif. yi7 ; 4 3, 

CbafduQim, tafduttun, coram loqui, re- 
ipondere. f 26, * 

€58. ^/?w^»,refiftere,infaciemrefiftcre, 
ieopponere,osobverrere. $-26. 

C^, homo. buentU)buentucbe, vir, mas. 
gwo , </coto^ , foemina , mulier. Hnincache, 
Hifpanus. Murucbe, Maurus,& reliquialia- 
rum nationum. Rede, Indus Chilenfis; five 
qui ad fe invicem agnofcendos, vocandos, 
appellandos non indigent diftinftivo. Item, 
fervus, famulus ; CbekmucampuHuinca x 

num 




^m^ 



623 



num ego fum Hifpanorum fervus? Cheln^ 
hominemfacere, orignere, procreare. cbel> 
ternculamentum, larva contra volucres, n§ 
in agriscreent damnum. 94« *99* cbeun f om? 
nesejusdemfamiliae, generis, nationis. 434* 

j"02, 

Chedcan , pulmentum ex maicio tofto.47 j* ♦ 
Check, avus pater matrix Item, nepos*f r. 
Cbedciii \ nepos , ex linea materna* fou 
Cbcilqueiij avis* 383* 
Cbelue, dentesantcriores. 442. 

699. Chem ? quid* cbernn > aliquid facere. 
cbemimi ? quid agis» 266. 267. 

C&#, chemai 266. 267. 

Chencheplytentepl) corporis vel rrranuum 
trepidauoex morbb* 462* 

Cbenodcitn , */ii coxim-infidere* 

Cbepidcxm , tuiTire 5 quod pot us ad epiglot- 
ridem offe'ndaf* 446* 

Cbepicci) grarnen. 412, 

C/w 5 266. 267. 

Cbeiique , ftruthio. 98 f* 

Cbeurvoe, cometa, f J9* 

C#/ , 44, ^ /^4. 2^7 : 3\ 29S. S47* 

CbQarn , cbQarcun ■> vulnus , plaga. Item* 
ferio, vulnero, faucio» 

Cbicumn> componere, conftruere. Item» 
tignis & trabibus domum rudem informare. 

Q^q 4 ChidMi 




£24 



*%*% S. 



Chdm, lutum, coenum a fluminis inun- 
dauonerehaum. cbidann, alluvionefluvium 
excrefcere, praeter npas effluere ; campos 
mundare, obruere. 428, 
^Chiftiycbifcan, fuperfluere, redundare. 
chpmn, effe cauft cur redundet. 47g. 

C^,gelidus,geluconftri£tus. 'c!>idn,ge- 
lo , glacio , congelo , gelu concrefcere , eom- 
pnrai, aftnngi, 405. 

. 700. C%rf/z,cibivelpotusreIiquiascoI- 
Iigere. 478. 

■ Chihitui, nebula. 347. CHhuaiquiiaun , 
hue atque lHuc ire. 4f2. 

ChiUca, liber,: papyrus, epiftola. Item, 
nomen herba? medicinalis. Item ferrum 5 quo 
notam pecudi inurunt. cMUcan, cbillcaln, 
icnbere. duQulelen vachi cbillca, lege mihi 
hanc epiftolam. chillcatun ,legere , librisin- 
cumbere, ftudere. 421. fjz\ j--^ 

ChiUa, vulpecula. 373. « 

Chili, Chilli, Chile, Regnum Chilenfe. 
Cbih Che, Chilliche, Chilenus, Chilenfis. 
Chihdu^uy Lingua Indo- Chilenfis, lingua 
Cjnlena; idioma Chilenum , Chilenfe. Chi- 
hdu§un> loqui Chilene. Chillihueque, aries 
chilenus. 494.658 CbiliduQu, resChilenfes, 

Chiucon, aquofum e(k. 429 

ChiUquen, aures ad inaures immittendos 
perforare, 470. 

ChiS- 




^m ^ 



&f 



ChiUquitiy manipulos fpicarum colligere* 

4H- 

Chima> lues venerea* chimm y ea labora* 
re. S3S+ 

Chincdn^ chinclln-> nonfuftineo; toJerare 
nequeo; reneremenonpo(Ibm ? quin, <j6y* 

ChincuU. 478. manticae ad portandum m 
equo oenophora. 

Chinue, animalculum albo* nigrum ejus- 
dem cum fciuro formae & rriagnitudinis ; cu- 
jus urinae graveolenria nimia eft, diuturna, 
& vix ferenda* 373* 

701. Ch/m/r, Dominus* Chinura, Do« 
mina : a voce Hifpana, fenor : fenora. 458. 

China> aRcifku4$8. ?oo* 

Chiclly titillatio. fhzd&,titi]Iationem patL 
chicllmn 7 titillacioaern alicui movere: attre- 
£tatione corporis rifum excitare, 45-2, 

Chiquercun , oculos volvere & pene in 
orbem verfare* 440. 

ChiUimunn, pedes obdormire. 

Cbiquin > verbum inhoneftum fjgnificans 
exerceie copulam camalem; vox nunquam 
ufurpanda, fed ut intelligatur, & qui ilia 
lifusfuerir, reprehendatur. 490* 

ChUbuU) laxari/relaxari, lolvi, diflblvi* 
470- f 67. 

Chmehn<> annuere, inclinare caput. 437* 

Chocof, pars domus pofterior, f 17* 

dq S Cho- 




Chocon, tocon , aqua > frigore pene ene£tu§, 

Chody color luteus , pallidas, chodn , palle- 
re. chad cur am, vitellus, c hodhue cur a > ter« 
ra colori iuceo efformando inferviens* 417. 

4?f- 
Chollcho , to/to , nomen herbae. 410. 
Chollhua, 3P3+ 

70*. Chollo/j cavurn, concavum. regular 

non orbicolare, tolof mamll> cortex/ exte-* 
rior arboris crufta. chollofn^ tegulas confi- 
cere. fif* 5*174 

€hot$B> extingui ignern, lucenr choQmn, 
CKtioguere* cho$mvoe<> erriuncforiun^^* 

Chomn, chumn> Soils & Luore concurfus* 
chumi cuyen) chum cuyen, noviluniurn. f 42* 

Chorami^torris, ririo exrinftus 3f 3. 
-CheiftUitt, parvarum cochlearum genus* 

Ghoncm., caput parieti illidere ; ad fornl- 

cem offendere 437. 

Chant, ftraguluro 3 veflis Indarum. 4^ 
Choniuny parienciam extie&ando amicte*' 

re: mora inihi fatieratem A faftidium afferr* 

ChonodcuUj cubitus 448. 
Choncaiaim y computando & quaerendo* 
a qua aberravit , viani 3 hoc illuc ire. 4 s *.♦ 



wr 



SI 




ChonMcuiiy qui habet tortuofi^ manus, 
Ut fcaurus pedes; 449, 

Chopilln y digitos frigore rigere. 449, 

70^ Choqnefo) promere quantum capit 
pugnus. sjf. 

Chocm-, chocun, Sobrinus; exfororene 

Chori, locufta. 388* 

Chob^ oculorum infirmitas, fif. 

ChovUy fegnis, negligens, focors> lan- 
guidus, remiffbs, defidiofus, iners, piger* 
chovim> fic effe. chovuQen , pigritia , ckc* 
483 48f. 

Choiiin, toiiin-, germinare, pullulare 5 fru 
£ticare« choiii y germen. 409» 

Chiquewi) invertere* 470. 476. 

Chxxqueli arma, enfis, giadius. f 3 1^ 5 9 5. 

Chu/ antiiy dieinregro, toco die, rfitijf- 
^/;,accipere, fumere , auferre, edere, bi- 
here rotum, omnia. 476. 

ChucaU)itdud , avis fylveftris, 387* 

Chuchi. z66> 267* 

ChwidW», centrum ligni, arboris* 40?«, 

Qhtichpi / unde fciam. 267. 

ChuliW) iz^m. olla fpumansj aqua ferw 
vens diffanditur. 476. 

Qhumb) agere. chumimi f quid fecifti. 
chumlan, nlbiWeci , egi. chumQei chei mi 
moQen-i ur vales? derivata funt: chumam^ 
thwwl) cbumt&echh %?& *<?#? &7* 704, 




6m 



^i# 



704. Chumtn? quantum, chumtn antu? 
qua bora* vanten^venten ^h^Wh, z 66. 26% 
f4? :< 

Vjiumpiy fafcia, cingulum* 46,9. 

CAwpm, chupiqueimi /quid ais,quomodo 
dicis ? mm intelligo , quae loqueris* chupim, 
q uornodo vocatur. 266. 267. 
\ Qhuqutft) furarh 484. 

CWg, gibber jgibberofus, gibbus,gib. 
bo deformts. 462* 

Chur/*, remotus, longimquus, feparatus, 
disjundus, diffitus. chucan , feparare, fe~ 
jungere, feponere , fecernere, fegregare, 
removere. Item, difcedere , abfcedere, re- 

cedere ^44 

Chu^u»,gutta,guttuIa,ftiJb. chudcunn, 
deftiUarejdiftilJare* Item, ftranguria, ftilli. 
cidium* f gf^ 

Chutjofe, premi; multitudinis concurfu, 
preflura pene oppriml 493. 
m Chun] imbremremittere,cefFare* chui> 
jam lmbrium vis remittit , coelumque fu- 
durn & ferenum redditur. chiitim, contra 
pluviam perfugium quaerere: in locum fic- 
cum , fob teftum fe recipere. $59 H7< 

Chute, prehendere: figere, tenere, li- 
gare. chulhue, acus, %amenta,&c. quibus 
prehendunt, liganr. chid) fibula, chultun, 
mfibuJare, fibulam injicere. chulpiuque,mv- 
vus quo cor aftringitur, tenetur, cbulqueu- 
Wh aftnftio linguae 4 j 6. 470, Onto- 




Chxxncon> chumpohiy convolver^ illiga- 
re. 470* 

Chunai 7 fimbria. 466. 

ChumW#>farinario cribro fuccernere ; fa- 
rinam fubcernicuHs purg are, exeutere. c\\u» 
nidhue , cribrum, f 20. fz 1 . 

Churfian, implicitum,irretiturn efTe 473. 

705*. CW, herba.411. 

Ctochan,favo 9 abluo* cuihacaml^Wnp^ 
cfxchacan , lota, /v» cuchacan , en iota om- 
nia. 452. 433. 

Cuchaltun, vifo, invifo,vifito* f 18* 

Qiichaun ♦ mandere , cibum dentibus con- 
ficere, 443. 

Ciichkty malorum, pomorum terreftriutn 
radices. 409, 

Cuchiu, anus, podex. 451, 

Cua&j'g, rinea, blatta* 378. 

Cuchwhctun, exprimere* 432* 

Cuchan , madeo , madide madeo : tor- 
rentisinftarfluere: aqua fluicundiquerivis. 

431.43^ 

CdaUykdaUi labor, opera, opus,nego- 
tium. chem kdau$eimi-> quid habes negotii; 
quo occuparis, cuiinfudas» kdaun^kdaiicany 
laborare,elaborare* f^ $69. 64* 

Clen y cauda; quadrupedum , avium, fer- 
pentum 989- 

CUncUn> herb* 411. 

QQautt} 



. 



6lo 



^m^ 



ClQatW) feinvicem mordere. 370. 
Clhuaknon > laqoeo capere, 364» 
Clilhue> olla major, fzo. 
Cli cliy cli uiin> rnandibula, maxilla, 442,. 
Clilquej faleo, 380. 
Chichi^ faux, gutrur > gula* 445% 
C/0/2, arbor. 4J i* 

Clofciwy fonare res liquidas dumportan- 
tur. 478. 

706, C/orm , rhonchus* Clorinn, fterto ,• 
ronchos edere; rufluofos fpiritus ingemi- 
nare. 437* 

*Cidcbe y intsftina. 4^6. 

CHe , lacryma, Cllen , lacrymari, in fletum 
emmpere; laciymas effundere,profundereJ 
erumpentes lacrymas continere noa poffe* 

CJudtw, folvi j aufugere , diffluere. 

Cdin, cxxclin , ulin } fecundae, 49^ 

*Cmpun ) ligna (ecare, in frufta conci- 
dere. 464, 

*Cnu> naribus loquens. 462+ 

Qlmunn , cadaiver ferali linreo involvere J 
findooe infuere ad fepulturam* 5-37. 

*Cra/«/u», terrain refonare, reboare,re- 
mugire 360* 

Qliyi: mhocaut illud latus incumbere, 
fe verrere ; in hanc vel illam partem inclinare. 
Clxrn antxxy poft s meridiem* /39 572* 

* Cu/ft*> 



^m^ 



63i 



*Ciina, palea. 40^ 

Co, aqtKu Cotf£i, iiquiduni, fluidum qC 
fe. Item efle (uecofum, fucco plenum: fpiC- 
fumnoneft. Couun, faliva-, fputum. Con, 
coln> aquamp^ere, haurire, afferre* 428* 

Cocbimfh rdifto, obfifto, repugno, con- 
tradicO) me oppooo. Cocbimtun 3 mirnum 
agere ; geftum alicujus , voces, mores ri- 
dTcule effingere, exprimere, referre, imi- 
tai i. 464* 490* 

Cocoll, radix pro colore rubro. 417. 419* 
708* CocUi 

Cochin , dulce, fuave, 40 j". 

Qockody felis, catus ferus> fylveftris* 

CoAn, inguen, panus inguinis, adenes. 

4P-SH- 

Cod?, ventrofus pepo< 409* 

Coe/, hafla, 5*31. 

707* Cofque 5 panis. Cq/^w#,panemco- 
quere. 47^ 476. m 

CoQi, fruftuum perceptio, CoQin , co- 
Qintun , fruftus colligere. 4? 3* 414. 

CotiaU) comitia. Couaufun > hvmocim t% 
collcquu f 3 1* 

Coiani) robur arb. 399« 

CoiUa 5 mendffciorum architeflus, frau- 
dulentus , fycophanra : torus ex fraude & 
mendacio compofitus. Coillan, coiUatun^ 
merniri. CmHatuln^ mendacium alieuiob- 




632 



^fe^d^ 



jicere, exprobrare; mendacium in aliquem 
retorquere* 483« 48 f* 

Qoinau-i cancer. 39 j; 

CoipOj coipUy lutra, 377* 

CbyoBn, relucere* 368* 

Ccyue> arb* 355. 

Colcol, fuftis. > - 28* 

Colchau ) ^ofe^n , infe&a aquatica* Cokhau 
eutan. 378- f 3f. 

Colhuachu, crabro, oeftrum, 388* 

Co// w/i, afilus. 388» 

Colto/z, femper fitire; undique ad bi- 
bendum colligere,mendicare. 478. 

CoUman, aviculae nondum pennis ad vo- 
landum inftru&as, implumes* 389- Item» 
ftragulum , veftis ftragula ex meris plumis 
contexta. 466» 

Colloid , formica, 378. 

CoUbiidimy metu, timore, formidine,ter- 
rore turbari , obftupef cere ; vocem faucibus 
haerere. 787* 

708» Colpi > fluvius prope Puren. t aqua 
pennata, plumata,466* 

Colli) color heluus, ravus. 417. 
■ComaBbue> ora, fimbria > limbus 466. 
Qomufn , fura. comiifnn , nervorum rigor* 

as u m* 

ComiiBy comiituri) inrentis oculis aliquem 
intueri; a vide oculos in aliquo %ere;fixos 

auc 



*#*■ 



%n 



aut intentos habere : alicujus confpe£lu de- 
lectari* 440* 

Cona, miles, validus, fords; viribus & 
animo praefians. f 31* $33. 

Conaln , gravirer contra debitam reve- 
rentiam 5 urbanitaremcjoe peccare* 484. 

Concan? pnteig mampuli ad'domum te- 
gendam; te&um illi ftramineum imponen- 
dum* n7* 

Conculun, expirare, animam agere,ex. 
halare; extremum (piritum red lere. 5-37^ 

Con y fidus amicus, & familiaris, quiillos 
faciat de omnibus certiores; & ad cujus do- 
mum, ubi id loci pervenerint, divertunt; 
& ipfius confilio omnia agunr, 4559, $32. 

Conn , incrare* conmn, immutere* 503^ 
fi8 $1% 

Coxti-i filius v* filia matris: inquodiftin. 
guirur a votm, quiparris eft films. yall>yallt! 9 
proles, prdcreare. Conin, parere. Coniln> 
gravidam efficere. comntu, privignus uxo- 
ris. conilbue, nidus v. Jocus ubi aves, galli- 
ng fua pariuntova* coninamun. j 01/504* 
f 3f- 

CotiM) animal la&ens : agnus* 363* 

Concidlj herb* 410* 

*Cocli, fios* 419. 

Copnhue , fulphur* 353, 4^3, 

Copin> murices, tnbuli, aculei, quos ho^ 
ftibus arcendis ? offendendis hue illuc pes 
R £ viam 





6^4 



^•t» 



viam fpargunt , difponunt, o>/?/rtfl, bosacu- 
leos conficere, copinclen, infigi velaculeum 
infixum effe, /31. 

709. Copitiy herb» 402* 

Copxm, pronus* Item, pronum aut plus 
quam dimidia corporis parte inclinata ex 
fluvioaquam haurire, aut inftar canum, uti 
folenr PehuencbeSy bibere* 437, 

CopiMca, puis, pulmentum, 477. 

Corettm-i damnum compenfare/amifla re- 
cuperate, recipere; paria facere/j-63. 

Cow, jus, jufcuium, condimenrum. co- 
rim; corutwiy jufcuium praeparare<47j\)3j4. 

IZoyocbO) napi, raparum radices* 

710* Cotur cotr) torridum. cotruy tor* 
rare* 476» 

Cobvy covitdy g^nus teftudinis Cm domi* 
porta. 373. 377. 

Coven , maicium toftum, torridum* 477. 

Coully herb* 402. 

Cm/, turdus, ficedula. 387* 
■'Cff 7 ctitfy ventus, aura, aer, tempefta^ 
eriifvemQei} Euro, vento velo.cion 343* ff g* 
j6o KlB. Hie multa* voces redigendse iti 
meliorem ordinem. 

Cuchty cutiy pudenda mulieris* 4;n 

Cucuy avaj matris fnater. 

QudattcudaUytzms* 4fj% 




Cudan, teftes, tefticuli. 4fi. 

Cude, cuye> cufe> vetula, anus us. Vetu- 
Ise aegre feruot vocari cude v. cuye. fed pla- 
cet cufe cufe pllii , decrepit^* 

NB. C#/e fumitur nonnunquam pro cure 9 
nupta. cuden^ cnfen^ mulierem fenefcere, 
confenefcere Cudepra, vetula qusenecpe- 
perir, nec habuit maritum, 49 j\ 456. /14^ 

Cuden-i fponfionibus cercare ; fponfionern 
facere; fpon(ione aliquem laceffere ; tantun- 
dem fi vicerit fpondere. $"63. 

Cudi) lapis fupra quem frurnemum, fal, 
&c* manu terunt, molunr. numcudi, lapis 
quem ambabus manibus tenentes> illique in- 
curnbenres molunr, terunt, tundunr* fzo* 

Qudi voro > fpina dorfi. 474» 

Cudua* pifc. 352* 

711, Cudun-t cubo 5 cubitumire. cndmn^ 
€udln, cum aliquo cubare, cubitare, f ij. 
Cuchen*) cuten> maicium torridum. 47^ 
Cue> poroa, mala terreftria corrida. cue?J 7 
ilia rorrere. 47 f. 
C^/, limes, confinium, terminus, j-jf, 
CuellcueUie?2 7 aliquid defiderare, requirere^ 
Cuicui , pons. cuicuipaQi^ tergum te&i. 

Culben , runcatio* cuhenn, culhentwn^ 
runco, erunco 3 abrunco. advenhne^ runci« 
na. 404* % 




6$6 



4&#e*S» 



Cuuum, cuiniy arena. 420+ 

Cuuul, cuyuly carbo, Cuyiiln> carbonarium 
negonum exercere. 3S3+ 

Cuiviy olim, antiquitus, quondam, apud 
prifcos , quodam tempore* S4o. 

Calais dudum* S4p. 

CuUe, herb. 410* 

Cidkull) buccina, tuba cornea* S62, 

CuUuin, ventris fluxus, proluvies, dy- 
fentheria, CuUuinu , ex dyfentheria !an« 
guere fjs. 

Cpon ? mortuorum corpora , ad videndum 
quo quis veneno vel veneficii genere fit 
mortuusj aperire* S37+ 

712. CreM) turdus* 387. 
b Crin, errare^delinquere* Item. Fornica- 
ri Cridomacki impudica mulier, lafciva> 
libidinofa, vulgatae ac venalis pudicitiae* 484. 
48?* 493. 

CtaU hal, ignis. Ktaln> ktahtw, ignem 
accendere* Ktalbue, focus, MivitktalQeimi? 
quot uxoreshahes, 345. 3 f 4, 

Ctun , cucbun , exprimere , premere, 
eompnmere, conftringere : undique pre- 
mere, kern caricis vel paleae manipulos liga- 
re; ad domum tegendam conftringere* 432. 

Culen^ herb, 410* 

Cullm^ bona p divirise , opes ? resfamilia» 

ri§ 




^fo^e^ 



63? 



lis, & quidquid quis pleno jure poffidet. 
Item folvere, fkisfacere, damnum praefta- 
re. 42 r. 

Culme> inops ab amicis ; nullo potentium 
prsefidio munirus ; orphanus, egenus* Item 
avarus* Culme Hninca> Hifpanus avarus, item 
quiquaeftuducitur; lucrumjk compendium 
quaerit; omnia ad fuum commodum & lu- 
crum vertit, refert, revocat* Item faftio- 
fus* Huinca culnie , Indus adhaerens Hifpa- 
nis* cultiieiii effeinopem, &c. fgi* 48 ?♦ 
4&h 487 488* 

71 V Culpemn, delirare, defipere, f jf ♦ 

Culpeu, vulpes major. 373* 

Cultunca , tympanum, f 62. 

Cum, ruber, rubens. ara/z , rubere, 417. 

Cuniln, commiferatione tangi; mifericor- 
dia moveru 486. 

Cunitval , orbus, orbatus parentibus, 
pauper. 498* 

CuniuHy periculunm n** 5-3?«. 

Cunafcun } torrere herbas. y 36. 

Cunarquen. 474* 

Cunqueti) chorea, quamlndi ab Hifpanis 
quondam didicerunt* j6t 4 

Cupln<> leviter amburere. 5f4# 

Cupd , immundus , fordidus , fpurcus, 
foedatus, inquinatus. cupdn> cupudclen , effe 
immundum, &c. fi$\ 

R r 3 Cn 



638 



WM^ 



Cupihy tondere, decurtare 458. 

Cura, lapis, faxum, petra. 'curantu, fixe- 
turn, curatun^ lapidibusaliquem perere,ap* 
petere; lapides in ilium jacere, conjicere. 
Curaca, ita olim appellabantur Caciquiofunt 
filii, qui honefle ab Hifpanis educari > bo- 
nisque moribusinftrufti i fuis praeficerentur* 

Cuvavij cpraliurn. 469; 

CuralQe, pupilla. ciirahe cutan , albugo. 
439 5 

Curam, ovum. curamn> ovum parere* 
350 35>i-474- 

Cm, Uxor* f«r^««,uxoremducere*5'o4. 
Qui ducimxorem, obligarur folvere con- 
fenguineis futura uxoris; & prime loco pa- 
rentibus; deinde patruis & avunculis; de- 
mum fratribns, quamvis non femper ftatiro, 
nee una .fblurione, nee in eodeta genere 
ttiercisj fed a!iqua<ndo permutationej alias 
dandofrena, calcaria, veftes, equos&hos 
uonnunquam ephippiatos, phaJcratosque; 
& hoc folutionis genus vocatur quepitim: 
alias folvunt vaccas, oves, boves; atque 
haecfolurionominatur maviitun* Contractus 
autem, quando urerque & vir & fcemina 
confencit; appellatur Qapin> Qapifa, Qapi*. 
tun. Quandoque parenres contra&um fa- 
dunt; nonnunquam vir foeminam confer 
tkntzm occultc ac Paremibus infciis abdu- 

cit: 




^h^t^ 



6$? 



cit: vel parenres folum coa$i dant eon.fen* 
fum : nihilominus (i pater abfolute contra- 
dicat , obftet , repugnet ; filia reftituitur» 

Cunncatii volutan. 367, 

Curi, uitica. 412. 

Curtifta, .pileus» pilcum. entuQe mi fiit* 
tijia, depone pileum. 466.468 

Curb, nigrum, curuPatiru, P Miffiona- 
rius v, Religiofus Societatis JESU propter 
, veftem nigrarn. curd cabuin> epulum fune- 
bre. cuywI) nigrum effe, curiitun, cumln^ 
colore nigro tingere , imbuere : verte nigra 
ihdui. 417 419. 

Cutafn^cuchafn. 474. cochayuyum toftun?* 

714, Cutan, seger, eegrotusjanguidus: 
dolor, -commiferatio. cntann, in morbum 
incidere ; rnorbo corripi, teneri, affici 5 
confici, affli£1ari, premi, opprimi ; dolo- 
rem pari, cntanien^ mifericordia moveri; 
condolere; commiferatione rangi,486. cu- 
tanduamn^ angi, affliclarijdoloreaffici; in 
luctu effe; lugere , contriftari; difcruciari 
anirni dolore; poenitet, pige.r. cutancaun> 
defatigatio , mbleftia , damnum emergens > 
quod quis paffbs eft vel ipfe in perfona pro- 
pria, aut re fua; vel ipfa res fua e, g t fa* 
mulus^ equusj &c. 487, fz^ f 34- 

CutU) cottUy naevus, naeyiculus, 462. 



S^Q 



<*•«*» 



Cuu, manus, bracbium. 448. 
Cubn, capere ex proprio vel alieno peri- 
culo documenrum; fadgari, defatigari, las- 

Cubiin, resxalida, feu calefaaa ad .Wm, 
utaqua, vinum. cubunclen, . calefiert cu- 
punln, caletacere. 423, 475;. 
^ CubiUcan, , argillam coqu'ere: incendere, 
mflammare ferrum , ut fiat ferrum candens 
<x wflammatum. 767. 

CubM, conch* marinae & quodcunque 
aliad marinum e. g. pifces, herbs utcocha- 
y^fc Senium, &c. Item, omniscaroco- 
meft1b1l1s.393.4rf. 

_CubMuiinn, titubare, hsefirare , loci & 
fermoms infolentia moveri, perturbari, ideo- 
que dicere quid pro quo. 484. 

*Cunu, terra bumida. 430. 

CuJe, carina incenfa, vei lignum ardens, 
aut tino incenfus, quo ranquam lumine auc 
JaceiJluminant. cudetun, canna incenfa illu- 
ltrare; lumen praebere. 3/1, 

7*f- fiy«^/;;,niredula, cicindela, no- 
dtiluca, lampyris. 388. 3 s »■• 429. 

Cudehne, lapides virides Indorum unio- 
lies, gemma*, margarita:; quibus pro com- 
miffo homicidiofolvunt, fatisfaciunr. 426. 

Cugar, genus, progenies, ftirps, famil 
ha, gens. Item cognomen, quod mutuan- 

tur 






^#e^ 



641 



tur a volucribus, quadrupedibus , ferpenti- 
bus, pifcibuS) lapidibus» & quacunque re 
alia animata, inanimata, Haec cognomina 
plerumque imponit pater hoc modo: pri- 
mo attendit ad nomen feu cognomen foae 
CuQa feu familiar ac ftirpis. e*g» habetquis 
pro citga cognomen Hueque^ aries Chile- 
nus; confiderando igicur adjunfla, pro- 
prietates, &c. alium ex filiis vocat: Liu- 
hueque, aries albus; alium curiibueque, aries 
niger; alium neciilhueque^ aries currens; 
alium Uauvidemuy umbra fylveftris; quia 
aries praefertim seftivo tempore deleftatur 
umbra arborum &c. Alter pro cuQa habec 
paQi, Leo. Ergo ex filiis appellat alium Vii- 
tapaQi , Leo magnus; alium Loncopa^i^ ca- 
put leonis; alium HuilipaQi) unguis leonis; 
alium Huaiquipat&i, Leo haftatus; &c. Quan* 
do plura cognomina concurrunt; cogno- 
men cugce fblet poni ultimo loco; quam- 
vis non Temper; fed colligendum eft ex ad- 
jun£Hs* Cognomina mulierum plerumque 
funt ridicula> hinc ilia manifeftare erubefcunr* 
Etiam fuis Patribus Miffionariis imponunt 
cognomen alicujus ftirpis ; eumque ftirps 
ilia inter fuos cognatos numerat, & veluti 
fua? ftirpi infertum, Mihi impofuerunt 
Huaiquilafquen. Huaiqw> lancea: eftcogno- 
men ilirpis, & mihi datum quod fim pro* 
I cerioris ftaturav lafyuen % mare J quia ii* 
Kt j lorum M 






642 



^s^d^ 



lorum refpe£lu fum ultramarinus. 496. 497, 

Cii$en> fbrdidae conditionis homo; e 
vulgifece; terrae filius, abjeftus* neglec- 
tus ? inutilis* cuQerni} effe abje£tum> inuti' 
lem. 498' H4 

Cugo^ i tactu afperum, fcabrum efle. f 1 f, 

Cit^ercim, refrigerare. 431* 

CiielUm , rnirifice confpe&um alicu jus de- 
fiderare ; efFerri ftudio videndi aliquid, 486. 

Cuicai , perlucidum 5 pellucidum ? per* 
fpicuurn , diaphanum, 418. 

Cuyen-) luna, ternpus* acui ni cxxyen ,jam 
venic ipilos tempus; nunc tempos eft, ut 
ipfe. item* jam obiir; jam finicum eft ipfius 
vitae tempos: venir fuprema dies , hora ul- 
tima, finem vivendi fecit. 334» f4z. 543«. 

Cuilu-j res molefta , deformis, ingrata 3 
difplicens , inamoena. f * }"♦ 

Chimin , voces > genus 9 acHones, curfi- 
tationes, gefticulationes Afacbiovum quan- 
do medicantur: & aut fingunt aut revera 
accidit eas (machi ordinarie font mulieres; 
calcu viri) a dcemone poffideri. f'3'ft 

Cxximtun ? cibo vel potu fubvenire^ fue- 
currere; cibsria filiis, confanguineis, fa- 
mutetui afferre ; annona alios fubievare* 476* 

Cii/# ? tria. f4f* item canna, 402. 



7*& 




*Bk • d^ 



m 



716, Cu/u7?2^>dormientem, fomniantern 
loqui, obambulare, &C437* 

GxdbU) anas minor. 384* 

Culcoy quafiilus. fzo^ * 

Ci)Ua> fodalis, contubernalis* p4* 

CuUaiy arbor, cujus cortice utuotur ad 
lavandum* ciiUaitun, hujus arboris corticem 
ad lavandum adhibere* 400 432. 

Chilean , immergere. 432* 

Culfe, rulfctf, lacrymae. rullm»» lacry- 
' mas fundere, 4jr8« 7°^* 

Cfflin > collineare, dirigere, intendere, 
fagirtam mittere* item» Veneficiis aliquem 
petere, appetere* 484*420, 422* 

Cullman > lambere* 370. 

CixlpaitMy fupplantare aliquem ; pede 
fuppofito ad terram impellere, dejicere. 

497* n^ 

'Chlpoy cul/pth turtur* 38^ 

Cuilwww, faciem lavare* 432. 

Cx\lme<lw> luxatum effe. $"34* 

Cxrftri , phafeolus. 408* 

Cum*, bonps, probus, honeftus, pra^ 
clarus, falvus, incolumis, integer, cumen> 
effe bonum. cumelcatt, benefacere; benefi- 
cia, officia in aliquem confsrre; aliquem 
honorifice exeipere; liberalicer habere, tra- 
ftare; omnibus officiis profequL mmentun> 
cibum fapere; efl? fuavem, jucundumj 
ffiagnam ex m vpluprateiK| percipepj 



6 4 4 

cibl 
48- 




faporem graciffimum 



efle. 48« 



Qumarca, pifc 552 
CiwipaU , caputos, manubrium. ffy. 
Ciimpem , Itultus , fatuus,, imprudens 
ftolidus, iniipiens, inutilis, vecors.48?. 

717 Citnchan y par cum alio facere ; cun 
pari componi; parem illi adjungere,f67. 
Cirna, fecTio, fciffio, fciflbra. 134. 402 
Cimtiw, cunten, fecundofluminenaviffa 

Cimtan 7 cumhaji , jugum bourn* ai#ta/// 

Chtlatun, prendere, prenfare , prehen- 
dere, tenere; manual manu,digitisdigitoj 
capere. 449. 

Cxxnaly rete gc?f. 

Cunapany aliquem ut adfit, veniat; vo- 
care. I rem. venire, prafioeffe, cunapamth 
venire, adefte.101.4f> 4^, 

C'une, gemellus, geminus. foi. 

Cimi 7 pravus, diftorcus, pravis & cor- 
rupris moribus, 485. 

Cunt , domus ex men's arborum rami's; 
quas extruuncad excipiendum P. Miffiona- 
rium ; & ad fua comitia vel convivia cele- 
branda. 5-1.7. 

CxxntaU vifcus* f 6g. 

Cu#to,claudus. cunton > claudicare. cxm* 

to 




:o fiiahU feps , ■ feptum ex lignis transver- 
is, quae palis ere&isfuncimpofita.4*3. 

Cxxpa. St. S7.4XS. 

Cupath venire, cupaln^ afferre. 94* 366. 

tf 2 4H* . r • 

Cuply tigna& trabes domus inter k coo- 
mifla. cupln, uguh &trabibus don cm ?u- 
dem informare. cupl&ue, certucn cunardoi 
yemusj in quibus mater prolem ; ipfts au- 
xm cunas fafciae beneficio excapuepoiher- 
gum pendenres porcar. f 17. f 20. 

Cx\qiiirn> fonare, audin, (tridere*4zu 

Cutu. 290: 23. 

CurtM) fororuxoris. fo^ 

Cuunn , cxxumen , pergere, profequi , in- 
septa perfequi; inchoata^peragere 260* 

*Cu/i, hamus. ciilin^ hamopifcari, 39^ 

718. D. 

Dafcauj clava, fufte contundere, pg. 

J9/ij&0* , quinua. 407. 414. 

Dahuett , faex , fedhnen , fedimentum > 
crafTamen , crafTarnentum* 429» 

Dalca, linter* ^17* 

Dallian , gloriari de rebus turpibus, in- 
honeltis,' obfccenis, flaoiuofis, 490. 

Dallquin> viam rnonftrare, docere* 

DaUun , runwfculus, commenmm, do- 
lus, fraus. item,, rumoresukrocirroquede- 
ferre; rumufculos fpargere, 483* 484* 



#46 



%^^ 



: fl 



Damchun-) ramtun, quasrere, interroga- 
te. 4. f z6. 

Darnefi) damentun y moechari virum ; ma- 
trimonii fidem violare; ad alienum rorum 
impudice adrepere ; adulterii flagitium ad- 
miccere- 482* 490* 

Damiy ftorea, teges, f lo, 

Damunj terram palavel alio inftrumento 
attollere, levare , in altum- tollere* ^67. 

Dam> nidus. danen> datietun> mdifica* 
jre, nidum facere , fingere,con(truere, 390,, 

Dapin^ liberaliter aut commode aliquem 
habere, tra&are; lauce, magnifice, perhu- 
maniter accipere , excipere; Tionorificentis* 
fioie appellare, fig. 

%i$\ Dapilk, carduos terra condere, te* 
gere, obruere. 413. 

Daquehiy aliquid alicui injungere, man- 
dare, commendare, commitrere; onusim- 
poqere; negotium aut Provinciam illi dare; 
curam illi delegare, demandare. 4x1» fz6+ 

Dawiiy cammarus, 393. 
Beam mco% 41 % gluma* 
Dcbxxn t indicare. achuhue > index. 448, 
449- 

WZk/f-) filia, confsnguinea ? virgo nubilis, 
viripotens % aut matura viro & nuptiis tern- 

peftiva, 



ms^d^ 



647 



peftiva, cujus curam habet, fufcepit, infe 

recepir* fi4> < , n 

Decbun, fores repagulis claudere, tirma- 

re> munire. item fuicirei fuftentaculum> 

fulturam apponere, f 1 8* 
Deftun-) hominem capere, tenere, ap- 

prehendere; manum illi injicere ; in carce- 

rem conjicere, mittere, ducere, conderc* 

DeQB, pbafeolus, 413* 

Deum, duice, fuave ad guftum; guftatu 
jucundum; gratiffimi faporis cibus, fapi- 
dus. 40 s* 

JDeuhj mus 373* 

Deican, fcarifico; cutemlevitenncidere; 
fearificario f 36 

Dencho, herus, dominus, 498* H8* 

Dencholen , rentolen , irnminere , fupra 
caput effe: unum fuper aliud confiftere. 

Denupran y fpongiofum effe : in fpongiae 
morem aliquid turgefcere > intumefcere, 

413. 

Deu, aeuma. 28 h 287* 

Deun, cum verbali idem eft quod aflum, 
peranum eft; a&a , finita res eft: finis» 
deuitcun-t tempus ferendi, feminandi pre- 
term, deid ni motgen-, animamegit, 4 fabu- 
km vitae peregit; diem fuum obiit; vita 
funftus eft: at absque verbali fignificat con» 



648 



^m^ 



trariutn» deiii ta in quetaial, tempus eft 
arandi* ^43. 

Deuman> abfolvere , conficere, finire. 
deuentun-j penfum abfolvi , peregi; nurne- 
ixfm dierum coniplevi, 

Deuman fignificar etiam confumare copu- 
lam carnalerm f 32 ^67, 5-65, 

Devhy paulo plus; quod nonnihil exce- 
dit ftatum communem, vulgarem, ufita- 
turn, frequentern, quotidianum* item, au- 
flarium , additamentum , fupplernentum , 
appendix* devun } fic effe* 461. f fi # ffz. 

Deuitiy mons Ignivomus, ftammivomus, 
item. Andes feu montium Cbilenfium fe- 
ries;aclongum perpetuumque horum mon- 
tium ftepe sequalium dorfum* 35*1. 

ptijoll. olla* szo. 

Dt$a dQamiUay Divina Divine J ludus qui 
luditur hoc modo; Indus deligit^ feligit> 
excogitat quam vult vocem ; hujusque vo- 
cis primam duntaxar fyllabam manifeftar, uc 
inde roram vocem conjicianr* Sic aurem 
exorditur; dQa d$ai milla inei ni quimal: 
& rnox dicir primam fyllabam: Uiis qui 
errant refpondet quinfuy illi qui aflequitur 
ttite. Licet autem lllis qui conjeftantur, in- 
terrogate, ubi locorum fuae vocis (ignifica- 
turn degat, idque hac phrafi: cheumlei? 
refpondetque kuenu 7 fi in coelo; Umu Y {\ ia 

fyiva; 



*,#■■•; 



*42 



fylva; /m?*/, fiinfluvio; laf que??, fi in ma- 
tt, &c, ww», abefle, defiderari. J63. 

720* Z)g«, res, vox> fermo, negotium, 
circumftantia, novitas, fi6. duQun, homi- 
nes loqui; aves cantare; animantia quirita- 
re; inanimata fonare* dQuv duQuim, grun- 
nire, ogganire, obtrettare. duf$upen y du- 
Qunman? intercedere, commendare, loqui 
in favorem* duQuln, loqui facere; pulfare 
campanas; canerefidibus; calamum,tibiam 
inflare; tubacanere, &c. d$nl-> dQulu % 
dQulvoe> venefici , vates, divini, harioli 
quos confultant de rebus perditis; quis 
damnum intulerit, mortem caufaverit ? f 14. 

Dickon^ filum ioferere, item. i£lus pun- 
flim infligere; pun£tim ferire, percutere> 
confodere, transverberare*473 n^ 

DiQe, feorfum, feparatim. diQen, diQe- 
len> remotum, feparatum, disjundum,dis- 
fitum.efie* diQeln, feparare, fejungere,le- 
cernere, fegregare, removere 482. 5-44* 

Dibuen yiocius, comes, commilito,col- 
lega , convi&or , confervus , fodalis , con-; 
tubernalis* dihuem 7 comimi > effefocium> 

&C.4f2. 

diUu, (ulcus. diUim> fulcate, lirare,ful- 
cum imprimere 415, 

Dimin-, dimitun, aliquidpercenfere,per- 
currere. item* memoria aliquidrepecerejui 

S S RTC' 



- 



ffe 



#§#•<*$ 



4 


H 

ill 
ill 




_ 

1 
1 


1 

4 


I 

1 i r 

1 

II 


I ■!(! 

i 

I I 
1 

1 ! ! 


i 

1 

hi 


m Siff ^*» i ■ i H in 



memoriam revocare. 404. 

Dinifn, diniftm> vindemiolam, See. re* 
perere; vindemiae reliquias legere* 413* 

DiUe 7 cicada, 387» 

Din y ditun , attingo 5 contingo , affe- 
quor , confequor ; adipifcor , confequor , 
obtineo , nancifcor* 404, 

Diciimn, explorare, difcutere, experiri^ 
delibare , gufiare. $26. s*7+ 

Dioy manna. 347. 

fzt. DIOS } vox Hifpana accentu in ul- 
tima , latine DEUS, ubiNB. i.)omnesvo* 
ces 5 quae non funt merae ChiJenfes vel In» 
do-Chilenfes; effe vel Linguae Quichuue feu 
Peruvians; vel Hifpanicae ; quia ha&enus 
cum his tantummodo nationibus habuerunc 
eommercium: adeoque quod fint Hifpani- 
cae, more Hifpano pronnntiandas effe; ac 
idem eft de litteris ch\ tl 5 c , &c. quae ut 
apud Hifpanos pronunciari debent, ut alibi 
diftum n. 1. & feqnentibus, t.) Indos Chi- 
Jenfes non habere vocem , quae teneat , com- 
prehendacve totum fignificatum vocis 
DEUS, Habenr quidem nomina aliqua^ 
rum caufarurn univerfalium in uno vel alee- 
ro genere; fed non caufae univerfaliffimae 
& in o/nni genere, & quidem caufe folius 
& timese, praccerea dicunt effe vel fuiffe 
meros homines; auc alia quaedam feu ani 

mata 




&-&# 



isi 



mata feu inanimara, E. g. QenHuenu, qui 
moderecur ac gubernet aerem 5 nubes r plu- 
vias* Qen piruj qui in vermes poreftatem 
habeac ; Qen co> qui fbntes conCervet, &c; 
Vocant etiam Pittan, cui attribuunt majora 
Stinfolica, E*g* fulmina, tonitrua, Terree 
moms, inundationes, &c. Ac vocem quae 
omnino refpoadeat voci DEUS nullam ha- 
benr, ideoque hac fem£>er utendum erit, 

JDhicay avis, 583* 

ZJllif, aflulae, fchidia orum, JUy9/, aflii* 
Jas coljigere, conficere 403* 

Dmn } rmn-i mergi, demergi, fubmergu 
item, fubfido, fubfideo, 43 1* 

Dc[mn^ Sz6. /27. 

DoUcwi) nuces frangere, enucleare; le- 
gumina e putamine extrahere* 408* 

DtOy dcho* 412. herba* doiv.iod. 7*6+ 

Domo-i domu, foemina>mulier 4 domocaly 
bona lana, item, u^or. ta ni domo tva } hxc 
eft meauxon i%* $"04. f 14. 

XWfo, dculln, volutare; volverc fe in 
aliam partem; inaliudlatus*4fz* 

Buam>f6\f7* 

Duam-, intelle&us, memoria, voluntas, 
confenfus , cogitatio, propofuum , nego- 
tium, neceffitas, dnamn 3 egeo, indigeo, 
opus eft mihu duamtun> recordari, memU 
nifle, duamclen, fum fufpen(us ? anceps, 
S s % vth 



£f2 



3&#«*g" 



incertus, fblicitus* item efle cogitabundutir 
meditabundum, confideratum > prudentem, 
circumfpe£tum. 480. 482. 522* 

DuiUn-i ruilln, quatio, batuo, mifceo- 
permifceo, confundo* 476. 

DuVdn j apes, misqui dullin , mel apum. 

388* 

DuUiin^ eligo, deligo, feligo, J32* 
Dumixi > obfcuritas, tenebrae, caligo. dm- 
minn-, duminclen> effe obfcurum ; noflem, 
cahginem offundere; obfcuritatem afferre< 

DupeUy flagito, poftulo, peto. item ex- 
a££ororis. $26 

*Demncan>i in capite pulices& pediculoj 
cxpifcari, adnecem quaerere. 378* 

Duque^ palmus major, feredodrans.f f$ 

JJiwiri, lumbricus* 3?6* 378. 

722. E* 

E. 119 124<lf0. 

Ea, adverbium confirmativum , & ex- 
hortativum, cum pin eft concede > affirmo. 
confirmo , ^confenuo 5 admitto : poftulatis 
annua; precibus cedo ; permittee 482. item, 
ceftimo* eapilaen> me contemnis, defpicis, 
jam tibi vilisfum. 286* 48f 499 660 

Ecbeli cibi reliquiae, fragmenta, 47 f* 

Echimij fternuo, fternuto, fternutatioj 
fternutamentum. 443, 

Ecu!!* 



m 



^m^ 



$SM 



lcuUy veftis. ecuUn> veftem eonficere. 

466. . f . : . 

Ecun y interpellare; filentium ahcui iriK 
ponere ; aliquem mutum & eliaguem redd*, 
re* item, obturbari, haerere, fz6* 

Edm> gingiva. 442* 

Eu/ interj. 293. 

Eie 7 teye, illc eieu> illuc, 19.23. 

Eimiy tu. 13.14. 

Eiun, emtun, eyiitun, queror, conque- 
ror, lamentor: queftus edere, ciere; que- 
relas jacere, effundere; querimonias jactarc. 
,487* 666, 

Elcan-, cuftodire*, fervare, confervare, 
abfcondere, recondere, occultare, celare, 
abdere, tegere, condere, recondere, elc*- 
pinquen , (ecretum fervare , arcanum conti- 
nere. elca^echi^ dam, fecreto, reraoris ar- 
•bkris, occulre, ex occulto, furtim, clan- 
culum, abdite, obfcure,latemer* 421,46a. 

723* EQU. 7. £2* &* 
Efyh 8. Zl. 

Eimu , vos duo* if* 1 6* 2 f ♦ 

Eimn\ vos plures* 17* 2f. 

Elqircun, fledi, infteai, plicari, com- 
plies ri. 404. 

EUa.ela , malum, vitiofum , foedatum, 
corruptum, vitiis affe£lutm eUdn> efle ma- 
Ss 3 lum >* 



«54 



■m 



■ 



HI 



I 



I! ! 



WW^m 



lum ; infortunium , fatale malum incurrere 
■iUabuenir puer inutilis, parvae expe&atib* 
nis. eUadQUy elXaqw dtgu } miferia, aerum- 
na, mole(tia) calamitas. eUa e$a$\ medio- 
criterfe habere; mediocrkas; ftiodice. eMa 
eUape; eUa aviipe veicbi cm 'am , mediocrirei 
coque itta ova , nee mmis mollis > nee nimis 
dura. 476* 478- 497- 57 <>♦ 

EllomnycUodny .ipparere; osfuum often* 
dere ; de feneftra profpicere* 440, 441* 

EUcuti) bona j resfamiliaris, haereditasa 
majonbus relidta. f 37. f 38* 

Eh) ponere* locare, collocare; aliquic 
alteri committere , mandare , injungere ; 
commendare: fide ac praefidio alicujus uti 
eimi elaeimi vachi t/Qu , tibi hanc rem com- 
mendo^item. rata portio, pro rata parte : 
pro rata portione. incbe quecbu elan ; eimi 
ffteliy ego ponam quinque* tu quatuor* el» 
vain, alicui aliquid cuftodiendum, feryan* 
dum 5 reddendum , relinquere ; aliquid a- 
pud aliquem deponere. ehal y d£pofitum< 
tlJQuft) mandate) facienda relinquere , in. 

}*ungere, commitrere. item. eln> fepeliOj 
lumo , tumulo ; humo corpus condere ; fe- 
pulturae mandate; terrsereddere; fepultur^ 
afficere; in fepulchrum inferre, humo in- 
p&a tegere, eltun> tumulus, fepulchrum, 
fkxxUiU idem* arpuuUift> & hoc QpmWi 
terra J quod quando aliquem fepdiunt ; fan- 

dapi* 



n 



B 



4k m # *" 

dapilae terram in jiciaim Solec autem fanda- 
pila efle linter vel una, vel-duae Iinteres, al- 
tera alteri fuperimpofita ; & in circuitu lefj- 
tuiti. Sandapilam Caciquii alicujus primaru 
nod hutao condunt omnino; nee prorius 
terra inje&a contegUnt; fed aliquatenus tp 
ris felinquunt; & equafum, quas in fola- 
tium defanftioccidunt, earumque carnes, 
adipem, imeftina intec fanus profequentes 
dividunt, pelles' ira fuper transver&s pcrn- 
eas ad utrumque iatascollocant; uteminus 
vife, equi vivi videantur* fz6. $27. n** 
737. dun, diverfari, diverto* item holpi- 
tium, diverforium 49? 494- eUihum> ven- 
trem exonerare; recederead requiika nam- 
rae; larrinam, foricas require. 4^8- elmen* 
confumare aftum venereum, 496* elpa, ge- 
nus, progenies, pofteritas, ftirps, 183« fi^ 

724* Elun, dare, praebere, largiri,do- 
nare, liberaliser erogare. elupiuqmn , (ua 
arcana, tecreta manifeftare, patetacere, de- 
tegeie, aperire, prodere , edere , rnanife- 
(hfacere. eludQun, dare mandata alicui ad 
aliquem. item, mandata ferre , perferre, 
mandata exponere, referre; cummandatis 
venire, dime nemel eluen y monitum, admo- 
nitionem, confilium, fententiam vel quid 
ejusmodi me edoceas velim ; inmemonam 
mihi revoca ; aurem mihi vellas opto , per- 
S s 4 optot 



<Jj<5 



^#dS^ 






opto*4*i . 443 444, 460. 490* 

Em y ema 293. 662, 671. 

Empadn, empaUn-, incur vari> efle incttf* 
Vum, incurvaturm empalcim. 4/2. 

Emfvln, tollutari grefib equi; equo toU 
lutim incedere* item, equofuccuflbre^fuc- 
cuffatore vehi. 366, 

Enttfh, pedum digitis infiftere. 4 c!* 

Encony eniopvan, encolpvan^ econ> (can* 
6ere> afcendere, contendere* fubire und 
faltu, item* quadrupedis in modum furfum 
repere; in altum profepere; fcandere in 
fubre&um & manuum & pedum beneficio* 
fubfidio, auxilio, 4f^, 

Entf) claudus; altero vel utroque pede 
captus, debilis. entfn> claudico 463. 

Entin , fame deticere , perire ; inedia 
cruciari; & cibi penuria confici^ enecari* 

Entun , promo > depromo , exprdmo > 
produce^ profero , educo , elicio > eruo* 
effbdio; adimo> derraho> aufero, tollo, 
demo* extorqueo, evello, revello > refigo, 
exrirpoj radicituseruo > convello, exundo, 
furor i furripio > depeculor , expilo* ifenn 
penfum abfolvere , peragere , conficere* 
ititun Hi kdau , peragenda peregi* entuma- 
hum> fatisfa£tio. miutuntatiicuUin^ pigaus 
Iredemi; ex aerealieno emerfi; credtforibus 
fttisfecii debitum Iblvn tUtutei *teelai:o> 

6£. 



3&#^ 



*J7 



explicdj expono, explano, aperio , expri- 
mo, ediffero, interpretor; loco obfcuro ae 
difficili lucem affero, adhibeo. 42 1 . 422* ; 7 1 ♦ 

725* Enadtcun^ leviter amburere* 35> 

47f- 

£tMM) calidus* enumn> caleo. enumln> 

calefacere, fovere. 3f2*3f4.424« 

£on^ > eoticun , tuffire. f 3 f ♦ 

Epe>ape> pene, fere, prope, propemo* 
dum.2g6 404* 

£^m, fabula anilis j commentum* #?atf> 
ejusmodi narrare, 5*26* 

Epu, duo* epunple, Utrobique* epumtia> 
binu (?/>«», efle duos; habere duo* epui ta 
tli piuque, eft verfutus, vafer, verfipellis; 
aftu 5 fraudibusagerefolitus*483* fffj M°> 

Eun> e&mn, mumtun, do, yendo, ve* 
tiundo, alieno, diftraho, mancipo. 421* 

Eucalibue , triftitia , rnoeror , mceftitia 
propter bonum abfens* eucalibuen y trioero- 
re, triftitia affici;' dare animum moerori 
propter dilefli abfentiam* f86* 

Etncim j ttntun 3 infirmum , aegrum, aegro- 
tUPD, languidum queri, conqueri> lamen- 
tari; queftusedere, ciere. $3f> 

Ehuin , fila decuftato ligno convoluta. 474* 

Etipu , fttapes. $6£* 

726. Cx. 



t&acaU) cochlea, amlia haurire aquara> 
fentinam* f$% 

QaJuy radices comeftibiles* 476. 

Qagarcjto) ramos ab arborecum ftrepitti 
divelh ; ramutn ex atbore cum fragorede- 
truncarL 403. 

QaAuiri , horcum cuftodire , beftias aves« 
que ne noceanr, damnum inferant, abige- 
re, in fugam agere, fugare,4i3, 

Qahuem, oculis medicinam adhibere. 

Qaicatty dnerefricare, defricare, purga- 
re, 431. 

Qai^ain^ hinnire , rudere. 366* 37Z* 

Qmn y gatnn> 204* 

gamno > parvi , flocci, Qamno buenttif hfar 
mcvinutilis, abjeftus, negleflus. Qamm- 
cuttin, res exigui momenti, valoris, pretiL 
Qamno qmntun\ fruftra quaerere* Qamno elun 7 
prodigere, bona diffipafe, Qamnopw, ver- 
ba inania fundere, nulla fiibje&a (ententia* 
ta \\i Qamno; ta tti pichi que Qamno) mix 
recute, mea curta fupellex* 201* 

Qatiuhue) caniftrum. fzo+ 

7^7, Qancott, Qamoln, fubjido, fubdo; 
in fuam poteftatem redigere ; judicio aclire 
aliquidobrmere, evincere; aliquemadmu* 
pus infimi fubfellii, minirriique negotii ab- 
jicere, ablegare, amandare: ad Provincise 

late- 




latebrasrelegare: in piftrinum aut angulum 
detrudere, 126. 

QatWy femino* fero: fementem racere J 
femina terrae fpargere, mandare^i?, 

Qapitti Qapitmt) §apiln<> uxorem more 
patriae ducere; nubere more patriae. tan\ 
talis uxor praecipua, 71 3* 

QarctM) idem quod gaQanuth 726. 

Qavidth ft&vuln* ire viium fata, fegetes. 

4 X 3* , M . 

Qaucu poni) Pleiades 5 vergihae, 333- 
Qautt) lavare* abluere rem in aqua yoU 

vendo revolvendo* gaucuun> manuslavare* 

432* 

Qatituni nautiM) Clyfterem fubjicere, 
fupponere: clyfteriofe purgare. n^ 

Qclath §chatu?i> $cbaln y ncban, minas 
ja&are; pofcere aliquem ad pngnam; ap- 
pellare aliquem de proditione, furto,men- 
dacio, & provocare, 484. 

Qchitin , folum pavire , complanare > tun- 
dere* $6y. 

§daln>> importune aliquem urgere; 1m- 
portunis prccibus obtundert , premcre, vexa- 
re , ©ppugnare , occidere* 487* 

§diif> ndiif, ferere maicium > granum 
Turcicum* %diifn % fodere ligao «cuto&in 
foflam lemina projicere* 413* 

%din, tegere, operkre, occluders > ob- 
turare, %dibm$ operculum* obwrameomoi* 
478* 



-. 



6&> 



^^e*g» 



HI 

9 i 

I 


1 


■ 


fl ' 



^difcutty niiMfcun^ fignis, nutibus clam 
clanculum vocare , arceffere. 490. 

#don> naporum, raporum, raparumcau* 
les. 409. 
/ Qdotun , hauftum, potum quaerers. 478* | 

728. S^j oculus, ocellus, lumina. meli- 
tj<?, conlpicilla. Qemamll , nodus arboris, 
ligni Qe cachal^ fecuris foramen. 4 39, 44 1» 

Qbn y regi , operiri , claudi , occludi >- 
obdi, evanefcere> e confpe&ufe proripere* 
ex oculis evolare* tgiif, QufantU) nufquen an- 
tu-i lux dubia, creputculum nocturnutm 
Qufyuenn, nufquenn y nufquem^dwQCpcr2i(city 
nox appetit) wgruit, adventat, imminer. 
nufquen tno> ad vefperum, fubcrepufcu- 
lum, imminente jam nofte. qU rpu, adi- 
tuseft praeclufus, obftru&us, interclufus: 
nullus patet aditus; nullus exitus reli&us 
eft: aditu prohibemur; tenemur undique : 
otnnes viarurn aditus funt obftru&i* gfbuHU 
uen> lotii, urinae detentio, fuppreffio.494. 

Qben> nxxven, pacem infer diflidentescon- 
ftituere; difcordias fedare ; diffidentium am- 
inos plaeare ; ad concord iam inducere ; 
difcordiarum incendium extinguere, reftin- 
guere* item v defpumare, fpuinam detrahe- 
tej auferre;476* 48 u 



^fo^dS^ 



66% 



$fon, e(Te aqua, liquore imbutum 43 *♦ 

Qebim> coryius. item, nux avellana. 398* 

QecbL 287* 432- 

Qecbun, nitor, enitor, conor, uem al- 
burn exonerare 4; 8* 

gedin, fupercilium. 439- 

gedun , Qeduntuth radicitus evellere , erue- 
re^ <onvellere , exeindere, extirpare. 413. 

geicun, tremere, contremifcere. Qeicu- 
rebue> machiorum curationibus fuis praelu* 
dentium, ac ludicris faltationibus fe exer- 
centium conventus; ubiuna agit perfonam 
infirmi; reliquae autem omnes lllas exercent 
gefticulationes, &c, quas in fuis curationibus 
adhibere aflbient. 483* 

Qeuumel, neyumel , aliquoties , nonnun- 
quam , ex intervallo* f 46* 

729. %en , ' effe , ftare , facere , tenere , 
habere, nafci, Qimen, Qernetu?2,ive. $epan> 
venire. Qeln> dare efle,&c. Qetun, ad eun- 
dem (latum redire, revivifcere, a mortuis 
furgere, refurgere, ad vitam reverti, re- 
migrare* Qetui cuyen> Novilunium, luna 
nova. Qetiri cachu, herbae revirefcunt* crf 
getui, lllico evanuit. PatiruQetui, Religio- 
iae militiae nomen dedit ; in religionem eft 
ingreffus; Religiofam vitam iniit, eft am- 
plexus. getulai ptm i nihilne fupereft tabaci ? 
incbcixetui vacbi.J$u> hoc ad me attinet, 

per- 



66% 



^md^ 



perrfnet'9 fpe&at: hujus rei cura mihi d<r 
legata, demandara eft* 496. 45 z> 414* fco. 

w f 38- 

$en r nom. Dominus, adquem res (pe- 
£tar, t^en buerin^ qui facinus aut maleficium 
commifit, fcelus perpetravit, totaque ejus 
familia, confanguinei, affines , cognati ? 
flgnatique omnes* ^enkdcun^ Qenguman, 
feeler e offenfus & omnis ejusdem cognatio, 

Qeni ? feftinanter > celeriter , propere , 
prapopere, Qetiihy feftino, propero, ac- 
celero : ad volare , celeritatem adhibere* item, 
inftarealicuij urgere aliquem, $-40, 

$enmanien 7 expefto, opperior, prafto- 
lor f4o. 

$icun> venam Jncidere, fecare, fangui» 
nern venis detrahere > minuere : fanguinem 
exbrachio, pedemktere. §ichhue> {calpek 
lus, phlebocoiDum, J36, 

£$♦ :4 % 

gilan, vadare, pedibus? equo amnem 
crsjicere; vadum tranfire, fuperare, gilaln, 
vadurn invenirej flumen vadofume/T-. 431* 
Qilapath hue ex vadis evadere. ^ilalme^v^ 
duro, praQilahuti vadum fupenus, adver- 
#b flumlne; nauQilahue , vadura inferius,fo> 
cundofiurnine*43Q 433, 

7?€>f t^to* mlfWj g/Ite^emo,meir- 

cor, 



1 



^^e^ 



663 



eor, compare , nundinor. giUauff) fide ac 
prselidio alicujus uti. QiUaturt, repetere , 
iterum petere. §ilUtwt y %i$aWM® 7 fuper. 
iticionis genus inter Indos Chilenfes fre- 
quens: Tabaci quippe exufto in concha fo- 
lio, fumum perfiftulam affiaiu attrahences, 
quoriefcunque ilium in os exceprum emit- 
tunt ? inclamant nomen vel cognomen ali- 
cujus Herois vel Celebris clarique ex fuis 
majoribus viri , ap multa alia nomina ridU 
cula &fuperfticiofa ? addendo fingulis pod. 

#7/. 8*3+ '4ZU422- 

QiUatiy confanguinitas > communio fan- 
gumis, agnatio, cognatio, affinitas, affini- 
tatis conjunftio, $ou 

giUutun, quando vir male accipit , vexat, 
•xagirac uxorem, f £>$*♦ 

Qmkn? Qnifn, naribus forbere > exforbe- 
re, abforbere* 443. 

ginQiticm, vehementer fpirare, refpira- 
re, fpiritum du.ce.re , baJitum efflare,46o, 

$intan y pecus, arrnenrum herbas, fe- 
tnenttm protere.re ? obterere , pefundartf, 
eonculca^e 413» 

gio», Qionn, refercire, replere, infarci- 
re, inculcare, 476. 

Qiuwh inreftina mundare, eluere, pur- 
gare, expurgare, detergere, nares emun- 
gere. 4$ , 6* 

$iufo> diieere) dqcemalicui fe praebere. 
493. §im 



- 



664 



«fee'd* 



Qiunturi) exilro multare, in exilium mic* 
tere, exigere, ejicere; nobilem virurn re- 
legare, profcribere> amandare, deportare» 

S29* 

glam, monitum, admonitio, confilium, 
reprehenfio, objurgatio. glamn> moneo, 
admoneo , commoneo , reprehendo , ob- 
jurgo, increpo: aliquem officii commone- 
re; verbis aliquem caftigare; male verbis 
accipere* glam Qei y dime glamQei vachi Pa- 
tiru: hie Pater optime concionatur; falutis 
aeternae viam populo oftendit; confiliis fa- 
lutaribus concionfcm inftruit; falutis aerer- 
nse incuriam tragicelamentatur; novilfimo- 
rum memoriam in auditorum animis defi- 
git; mortis improvifae mem peccatores a 
vitiis deterret; extremi judicii anguftias in 
memoriam revocat; poenas Inferm aeternas 
cum voluptatis brevitate componit, glam 
Qebuelai mapu mq } non reperitur nunc inter 
indos, qui bene monere; qui dare confix 
Hum fciau glamuQe, ne indigeas monitore 
ipfe tibi monitor fis. 480* 48 ?♦ 48 *♦ 497* 
526, fif. 

731 Sfe> convenire, qonflusre, concur- j 
rere* Qhwi y congregare* 390. 191. 

g/gz , delumbis , elumbis, delumbatus. 463. | 
gto ? punftimferire, percutere. n** 

0r~ 






«, m ee s 



$irciin> lapide molere > terere, tundere. 

$2,1. 

Qlorn , maicio folia detrahere ; illud foliis 
idare, exuere, fpoliare, glor cuyen, Mar* 

JS, f42» 



glofa, calco, conculco, pedibus obtero, 
protero, premo* f 31. 
gladcuti) gll^u», opprimo. f32* 
Q\liu> nucleus pineus. $Vtibue> nuxpinea. 

gllo», manu atungere , icrutan, exami- 

nare, 398» 445- 

$Uudeim, manu premere, comprimere, 
cenftringere, ar&are* 449* 

glftto, fle£H, infle&U404. 

jjfe, manibus atterere, refricare*43** 

Quman> plan£tuSj plangor, ejulatus, plo- 
ratus, ululatus. item* plangere, lamenraru 
guman %ei vachi dgu , res (anguineis lacry- 
mis deploranda. 440* 441. 4 48* 

Qnan , immaturum obire > immatura mor- 
te praeripi* ^narnn^ perdere, corrumpere* 

Qncun, frico, defrico, refrico 432. 

Qnel , fignum, vexillum 5 infigne, indi- 
cium , argumentum, fignificatio, fpecimen. 
g^/«, annunciare, docere, inftruere* f$u 

17* S7f- 
gnen-i aftus, callidicas, fegacitas, aftutia, 

verlimaj ftrategema. item* fraus, dolus 9 

T % felia- 



666 48bttdfr 

fallacia, fraudatio , circumventio , pfaefti- 
giae: nam fumitur & in bonam & in malatn 
partem, gnen,gnecan, gubernare, admini- 
ftrare, inltruere, docere, eavere, circum- 
fpicere, cauce agere. 48Q.48I. 483* 

732. gnentutiy imparatum excipere, in- 
cautum occupare; infidias ftrucre, gnencan> 
decipio, falio, deludo: imponere alicui, 
verba facere : in errorem , fraudem illicere, 
deducere, inducere, impellere; circumve- 
ntre aliquem ; aftu capere. grietun , experi- 
ri, guftare, examinare* gneitun-, difcere, 
addifcere. gneun-> deeipere. gnekmn^ ma- 
chinatione mi; machinamentum adhibere; 
aftu aliquid perere ; infidias moliri , ftruere j 
macbinari oecem.476.484 S7 2 * 

gnxxfti) g?ix\ftun> fub axilla abfcondere, 
portare, 449. 

gnijn^ Qimcany geftire, gefticulari.4H, 

gnof) ruga, g^of^inrugascontrahi: cor- 
rugari; rugofum effe. 462* 

gno, venrriculus. 389* 

gnomn. jsti clyftere ventrem purgarc. 

$nun, Qimun > fames, fame laborare, 
efurire* 476. 

QoiQoin, murmur, admurmuratio ; mur« 
mur audiri. f 61. 

Qoiman , Qoipun , titubare , hsefitare ; per 
inconfiderantiam verba eommutare ; ambi* 

gua 



^Wtdgt 



667 



gtia verbi fignificatione deeipi; defe£lum, 
rneodum incurrere, admitrere. Qoimdlft> 
'Qoipuln 7 turbare, obiurbare y penurbare. 

484. 

Qoicim, oblivifci. gnoixxrumenj de pote- 
ftace mentis abire ; furore corripi> 487» 

Qpin, in aliquam rem incumbere; rem 
inttaurare, reficere, reparare, notare, ob- 
fervare. 481. 

gpemn, veneficio alicui loquelam adime- 

re. 487* 

Qciimn, loquelam amittere vel nimio 
fomno , vel alicujus affe&us violentia, 487* 

73?* gmi, guraz, texo, contexo* tji*- 
bue> rexcrina, jugum^&c. 449* 481. 

greucm, cubins inniti* item* fpemfuam 
in aliquo ponere, reponere, figere, collo- 
care , conftiruere ; repofitam , collocaram 
habere* 449, 

grinn-) gromn> farcio, infarcio,refercio* 
413.4*6, 

Qrit, vulpes.373. 

$tan> gramen, fagmen. ^tantnn^ gra- 
men, herbasque evellere, coiligere prole- 
£lo fternendo: fternere le&um* Qtantu, 
le&us, leflulus, ftratum^i*, f2<x 

Qtain, ligna minutim frangere 463* 

Qtarn y $tarcun y apprehendere , manu te- 
nerevehm iuxata membra compofiturus f 3 &> 
Tt* pi&y 



m 



«jtftd* 



*Qtm, arripio, corripio, apprehendo: 
Unguibus, uncotenere* item, {uffoeo r eli- 
do, ftrangulo, fpiritum intercludo. $z8. 

Qtifcun , ftrepirus arborurn ; fragor ligno- 
rurn*403 B item* ilium caufere. 403* 

Qtidit) pediculos utroque pollice , ungue 
interficere, perimere, necare*449* 

Qton, taeniola, victa*4f8* 

Qtii, gibber, gibberofus, gibbo defer- 
mis 462* . 

QtuiW) Qcurun> ftrideo, ftrido. 487* 

gam y amitti* Qcumn, amittere*42U 

734. QuUchenmaihue , campi Elyfii; feu 
locus quo poft obitum mortuorum animas 
«ligrareexiftimant , nempeoccidentem ver- 
fus> ubi fol occumbit in \nfah Mocha. sssl 

gul/antu y occidente (ole* f 39. 

Qiillue, occidens* Qullhue, Qui/que cruf, 
ventus occidental. 57 4* 

gpun> flefto, infle£to, plico, complieo* 
404- 

Qcirn, mi^lgere 4 432* 

Qnm, Qduh 7 fubigere, mollire* 

7?f* H. 

Huaca, vacca* 364 

Hitachi, tendicula, decipulum, decipu- 
la: machina irretiendis aviculis aut beftiis 
capiendis comparata* buacbin> tendicula fal* 



m0M 66 $ 

Huada, cucurbita, huadahue, locus ubi 
crefcunt, abundant* hnadahuelafyuen , Bak 
divia. haadaUhuetiy flos.409*4if* 
huadcim) ferveo, effervefco. 476* 
Huaqlen, hua$ln> ftella, aftrum. 310* 

736. Huacbif, flexus via?* haaichifn >cir~ 
cuire. huachiftun, redire, regredi , revertu 

fjuaidufy idem. 493* . ". . 

Huaichin, ora , fimbria, limbus. 466. 

Haaibketi) ventus meridionalis huaihuenn> 
Auftrum, Notum fpirare, flare, afpirare. 
carxxhuaibuen , Ventus meridionalisad Occu 
dencem : cuvithmihuen , ad Orientem inch- 
nans. ff8* 7 . . 

Huaiquii lancea. buaiqiuuin, lanceaper- 
cutere, confodere. 53U f 3^ 533- 

Huaiuny fentis, fpina, vepres.401. 

//00///, anas minor, 384» 

Hualhualun, lirepitus aquae, inteitmo- 
rum,&c. item, gargarizatio , gargarizatus, 
gargarizo* 

HitaU^ inorbem, in gyrum* buatohciv 
cumago. haaUman, fepio, vallo, cingo, 
circumdo, obfideo: corona claudere, tene- 
reundique, 493* f^*. 

Hualtata^ equorum pabulum* 410* 

Hualon, animalia praeliaru n** 

Hualiigy autumnus: tempus quo fruflus 

colliguntur* £39* 

T t 3 Bua* 



Hualun, nafci, oririnuces, femina. 40; * 

737*Mtiaripen, huanpelen r vigilare, ex* 
pergifci, fomtio fotvi, experrecturn efle.f 32* 

HuampU) linter, navis, navigium/ £«- 
amputun, navigare; navem, lintrem con- 
flruere r 4?i. fjy. 

Huanque) ftruthio, 38f* 

Ruancxxn-i larrare* 370* 

Huapi-y collis* 425. 

Huaquexi) multorum vociferatio, voces 
incpnditae; clamor* huaquenn /ilia audiri. 

* 6? * ... 

Huaiquin , pellis ad dormiendum. f 20* 

Huciranccii mille* 545-. 

Huarim , vociferari , quiritare , ejulare* 
f 3». 

b Huauiun, fanguinise naribus fluxus,flu* 
xio. item, fanguiherr» e naribus profluere* 
W-. 

Huatil) huaUbuaxil, guttun 445% 

Huam y aquam e te&o ftillarej tedium 
perforatum effe. fig. 

HuabiiU) denscolumellaris, caninus* 372, 

Huata-i alvus y venter* 45-6* 

/fe) novus, recens. hueecuU> veftisno- " 
va* hue Qei vachi ilon y eft caro recens/ hue 
che, juvenis hue domo cbe, adolefcentula, 
puella* hueula, nuper>nuperrime, hueacuU 
venit nunc primum , jam jam* huelihum % 

mul- 



^©^ 



6? i 



taultotmne; valde inane; ante primam lu- 
cem* bueln,buelcan ^novate. 89* 202. 287* 

738. Huechwh mucro, cufpis, extre- 
mum, finis, exirus , calx, cuimen, vertex 
cacumen. item, ad extremum culmen , &c* 
pertingere. bueclnintinh finite, 360,492* J4£* 

j so*. ; r 

Haecih avunculus, matns trater. fp y - 
Huecubu; caufa immediata omnium mor- 
fcorum tarn hominis, quam animantium. 
item, veneficium undc morbi generentur, 
illudque foiet effe vetfcrupuiusT veltriiixu- 
lum ligniautdentis, veloffis, vel quid hUj 
jusmodi: nam machii aitquid ejusmodi vel 
in ore, vel inter digitos aar alibi abfcon- 
dunt; durnque partem corporis dolore at- 
feflacnfugunt, lambunr; ilia fruftula often - 
dunr; uc^perfuadeant ntorbum ceflaturum 
eoquod veneficiumfugendo- lambendo ex- 
traxcrint. Huecubu dicuntur etiam monftra 
& res novae ac inaudirae quae' metum atque 
terrorem incutiunt. 392. ys8* 

HueJa, buera> malum, buedan, bueran, 

obfolefcere, marceflere, obfcurari, deten. 

I bueratoy obfcuro, decoloro, deterius ah- 

quid facio. buetacan\ aliquem injuriofe & 

I indignetraflare, vexare, exagitare. buera- 

\ fc»,°non re'&e valere; valerudine incom- 

tnoda , tenut , infirma uti. buera mo%en , te- 

T t 4 nui 



4yz 



■ ; ih 



*%hiBd& 



aui vi&u auttrifti mendicitate vitam trahe- 
re, exigere, producere, tolerare, faeraco* 
tiin y abortum facere; foetum immaturunt 
edere. 467.483. 484* 48 f* f %% 

Huedhuedy amens, dfcmens, in<!anus;qui 
de poteftate mentis abiit, defipit, infanit* 
debachatur, 

Huedani edere, bibere ad fatietatem. 
iuedai, eft diftentus & madens. 476, 477* 

739* Buefciinatun, munus alicui deferre, 
offers > donare , largiri : dona dare; donis 
ajiquemafficerej at NB. in malum finem, 
timeo Danaos vel dona ferentes 490» 

Huedque^ refHs* funis ex intortis equo* 
jPUm crinibus. ggg. 

HuedoH} caput lapide aut virga percute* 
M ? dontundere* j ja* 

Hu£$an % ventorum vim remittere; cceli 
fadem torvam & procellofim in ferenam& 
tranquillam abiire. ^9. 

JtfuiQof, dent i bus carens, tpo\v*tus.lnii* 
£Wti*puiQt>yrtcle#> dentibus carets 462* 

Ruthn > transfoflum > traje<ftum > trans* 
fiaum, transverberatum effe* item, fignum* 
indicium, veftigium apparere* 732» 

Miehtiittj fulrnen: fulmina decidere* hue- 
hul piUan^ Jupiter mittit, jacit, jaculatue- 
fulmina i Vulcanus fulmina cudit. 34?, 54^ 

Hutttt i etaenuni> litauSt 4*8,430* 

Ifefe 



mmj»* 



673 



Hueicon, potus tenuis exmaicio, grano 
l\ircico confeftus. 477. 

Hueichan^ dimico, praelior; collato pe- 
depngnare; fummis utrinque vinbus de» 
certare; impetum in hoftem facere; cum 
hofte manus conferere; armis, acie decerne*. 
re, ff% ; 

Huecharn> buecbarctin, apertum, reclu- 
(Um efle; patere.413. 

HueiQon , uvae acinos exfolvere ; fpicarum 
grana excludere , extere*4i3' 

Htteifo) bueieh) no, nato* lefbueieln.43i. 

Hueiun, effluere, fundi, effundi, diffun- 
dii diffiparij difpergi.478. 

Hueibuti) ficcum, fubficcum. 432* 

Hueiu, hueie^ praepoftera libido, fodo- 
mfcu bueiun, bueietun* 48 f* 

740* Huek) inverfum, prsepoftere col- 
locatum. huele duQun, ad ineptias abire; 
quae ad rem non pertinent; aliena loqui, 
afFerre a re propofita. buele cuu , manus ii* 
niftra* bitele peuma , Fortunae adverfitas* 
hueUn, contra accidit atque opinabat: for- 
tuna mihi adverfatur ; dura & contraria mi* 
hi eft; fortuna utor adverfa& ifciiquaj con- 
finis meis fortuna obftat , conatus meos elu- 
dit , jaftor adverfis fortune flu&ibus, 203* 

Huelgirih <>*& lu*ari* f 34. 

ttm\U) diverfus , diffimilis > longe alius* 
tr «• huel* 



r g 




huelten 4 f 49, 

Huelu > at, fed^ verum* item, mutare, 
huelu prauy funalem equum ducere, infill. 
re; ^quutn mutare» item, praepoftere all- 
quid facere; contra atque oportet facere. 
huelu dutgun^ contfaria aut diverfa loqui. 
buelu duQuquilmij non commutes quae tibi 
funtdi£ta. hiehm^mumu hueluln> permu* 
tare: non dignofcere, non agnofcere, hue* 
luntiin > hueluntcun , commuto , permuto. 
205 297,366.411.495. $-33.53?, 

HueUy impar numerus. bueUqiie> huellntUy 
quidam,aliqui. hueUbueU y altera vice fie, al- 
tera contra, aliter, aiternatim, jam fie jam 
oliter, alternisvicibus; alteruter* item* fern. 
per aliquid interjiciendo, interponendo,in« 
terftinguendo. 5*4$% $"46 ff6 i¥ 

741* HueUin> vacuitas , vacuum, eflc 
inane. fjueUin Qelai , an datur locus pro me, 
huefflfi) hueUintuti) hueUitun, evacuo, de- 
pleo, exhaurio, vacuum facio. bueUimcun, 
expedire viam^ ut decedant, abfcedant,re- 
cedant procurare, efficere. 343* 478. 479. 

HueUon> germen, ftolo 5 caulis, fcapug. 4c 3, 

HuemaUmn , adolefcemula , puelia* bue- 

mattuen entun, virginitatem, virginalem in- 

cegrkatem vitiare , corrumpere , auferre* 

206/490,491-. 

Hue- 



1 



^fo^c^ 



67 f 



Hueim , primus , prior, huema conilu , 
primipara. buemabim buema/m> primitiae > 
primi fruftus, huemahiy primus aggredior; 
ego incipio, initium pono, inchoo : a me 
res initium duxit; exordium fumpfir* 29^ 
516. f49. 

Huemun, fequi, fubfequi. ^44. 

Huentii) hueftcbU) buentu^ Vir,mas* 12. 
iteiru animofus, alacer, fervidus, audens, 
impiger , impavidus* item* ja&abundus, 
gloriofe loquax ; rerum a fe geftarum buc- 
cinator egregius, ventofus praedicaton buen- 
tun-i efle animofum, &c/ humudn y animos 
alicui addere, facere; animum dare, adji- 
cere ; hominem in fpem erigere ; fpem ejus 
alere, excitare , oratione fua confirfnare; 
languentem excitare ; timidum roborare ; ja- 
centem erigere* 480, $31. 

ffitente-> fupra, fupet. bnenten , buencben> 
ftare fupra; obedientiae fe fubtrahere, ela- 
bi, evadere,effugere, erumpere, evolare: 
ex alicujus manibus fe proripere* huenteln > 
fuperponere, 5*32. 288* 

742. Huenu-t fupra* item Caelum, Cae- 
lum, Cadi, item aer, buenun> ftarefupra» 
buenuntun , attollere , fublevare , tollere. 
huenulft) in a-ltum attollere; fupra collocare* 
290. item laudo, laudibus extollere , effer- 
re, in caelum ferre, exakare* 3x0, jt f. 

Mm 



m 



676 



^^e^ 



ffuenu, magi fter. f 6 f. 250:20* 

Hnetiui) hueniy amicus > familiaris. hur* 
tluiuny amicitia, benevolentia* item* ami" 
citiam cum aliquo contrahere, inire, infti- 
tuere, huenuibuen> familiaritas inter duos, 
4Ab.481.rf-4. 

Huenamciin 5 defiderium rem amatam vi- 
dendi 486* 

Hne\\en> furari 484. 

HuexiU puer, famulus, a fervttio. item, 
applicatur fenibu^ fic fiiii de parre dicuftt 
ia \\i viicbahueni* item, amicus, hueniun^ 
fum amicus v* hic buetluL 49S>497+ 

Uueninm } pe£us agere* 364. 

HuepUj arcus* item. iris. 348* f 31* 

Hueque , aries Chilenus, hueqae pilun % 
plantago. 410* 363. 

Huera v* hueia>738* 

Huerin > crimen, deli&um > peccatum* 
fioxa, erratum , culpa > fcelus, flagitium* 
tnaleficium* item* peccare^delinquere^faci* 
nus committere, &c* 

Huevinien-, reams ; poena, mul£ta:multam 
diftam irrogatam efie* hueritun > aliquem 
exacerbare , offendere* itetm fubirafcu hue* 
finpen , faftidire aliquem , afpernari , defpU 
cere, contemnere» 421« 483* 484.487« 

743> HueritcaU) peccatum, peccare 5 of- 
fender faftidire, 483« 484* 

Huet* 



4fette# 



&77 



Huerquen, nuncius, tabellarius, 458- 
Huercun, nuntium, mandatum, donum 
mittere huercxxln > id, 459. 

Huetafcim, alapam, colaphum impinge- 
re , infnngere , infligere : os alicujus depal- 
mare; palmis faciem percutere, genas ver- 

berare. n** 

Huetod , foramen, aperrura* huetodn>bue- 

$odtcun> perfodere, perforare^i 3 f6?. 

Hueton, aliquid frangere, confringere, 
infringere. item* frangi,&c. 767* 

Huewii in Judo, fponfionevincere.itenru 
quaerere, fciicitari, edoceri de aliqua re* 
bueubin ta nihueneeteu , jam inveftigayi , in- 
dagavi, fbbodoror quis furtum mihi intule- 
jrir. j- 2 6. 5-64* 

Huemuj pala* 568. 

Hueupm, Comitia generalia. f|f« 67 J\ 

Huichan, btrita?t> hulchatun^ lego, col- 
ligo, carpo, decerpo , percipio , imerci- 
pfo, capio* item. Aufpex qui baptizatum 
fufcipit; fufeeptor, qui infantem tenet dum 
luftrali aqua abluitur. hxiitantun, domo, lo- 
co aliquem exrrahere* hukhauhiy equum 5 
jumentum>&c alicubi alligatum, alibi alii- 
gare. 366 449« fOf. fig* fz$* 

Huichob , inhabilis ad generandum ; im* 
potens* f 14* 

Huicbulln, torrentis inftar fluere: fudor 
fluit undique rivis; (anguine perpluens. 478* 

744* 



S?8 



'**»$ 4* 



744* HuicAun, feorfum, feparatim. hui- 
chuntun-> feligo, fepono»544* 

Huidii, fifliiia vafa; urceolus, fidelia, 
&c\ huidxxn-, ilia conficere. 6utduvoe 7 vaCc\x- 
larius, figulus. f 67. 

Wuidnj baidhuidii) guttatim,plus quam 
guttatim decidere , cackre. 478* 

Huidpunj effundere difpergere* 478. 

Huif, re£ta > dire&e , direeto, recte : 
porticus, ordo, feries ; continuus & lon- 
gus parietis tragus* buifn> ordineftare, du- 
ci ? procedere. item, rem alteri vel ad alte- 
ram aptare; ad praefcriptum agere; pacta 
fervare, exequi ; exigere difciplinam ; aequU 
tatis amantem efFe; ad legem & regulam 
res componere; cogitationes oqrines , ope- 
ra 6c verba omnia ad DEUM intendere, 
dirigere; res domefticas reete difponere, 
conftituere* buivi dpi r huivi ta ni duam: 
re£te proceffit negqtium; perafta res eft; 
quod volebam obtinui, teneo, fumaffecu- 
tus* buifdnQtm, dicere quod ad rem perti* 
net ; ita loqui, ut nihil magis ad rem ac- 
commodatum; nihil magis appoiite; nihil 
magis in loco did poffit*49a.4§3, fz6, f:q. 

Huifcm r mendieo j emendico ; vi£tum 
oftiatim qua^rere, cogere, corrogare ; pre- 
cario victitare; precarium fpiritum trifti 
inendicitate producere. 476. 

HuiQdn } trahoj, rapto, (erpo, prorepo, 

(bU 



^m^ 



€79 



fblum verro* 528. 

Huibuetty fibilus, fibilum. bttibuetw> & 
biio. 443. 

Huiuwi ? firire ; fitim pari ; firi pcene ene- 
flum efle. huinui > Biobio fluyius Chilenfis 
praecipuus ac celeberrimus.478- 

Huilaly corbis.f20.' 

Uuilan> luto aliquid linire ? conregere, 
dfclutare. f 17* 

Huiladcim, adfohim,- parieteoi v. parie- 
ti, foioaliquid allidere, illidere. item, lifee- 
re fuperiori contradicere , adverfari. 487. 

H\)ilefcuri> curtatus, diminorus. builefy 
diminutio aciei in culrro- enfe, orificio. 
bmlefttj aciemgladii, vaiLiabrumdiminui> 
curtari. fzu 

74 f. Huilibua* poples. 4f 1. 

Huilpadriv. huilcm, delotare, 517. 

Huilpan] filum cakuJis inferere ; filocal- 
culorum jrtiargaricarumjineam ducere*item. 
linca margaritarum, &c. 473* 

Httili) unguis junguiculus. builipoYyXm- 
guis fordes* 4? 8* 

Huilquerti, ore hiare* 443* 

H«//^um> fila mellis, facchari liquidi 
jgne deco£lu builquenn yilh&h formari 4.76+ 

Huityui, ficedula» 38&- 

HuiUbuilly carrtis filitae vel-non felitae fru- 
fti, fjuiUbitHhh ilia efficere* item, aliquid 

dilcer- 






I. 



L. 



_ 



difcerpo, lacero, dilacero: laniare, dtlania- 
re. 423* 467* 

HuiUii feptum arundineifm intra do* 
mum, ubi frumentum , fru£tus,&c* adfer- 
vanr^fiy* 

Huifem, garrulus, loquaculus , loquax, 
dicax, blatero, rabula, Architae crepitacu- 
luim 483* 

HuiUin, lutra. 377; 

Huilon, huihlen, intus intra tubum, to. 
bulum, cutimefle*43i. 

YiuiVLixm> vefica, urina, lorium, raeje- 
re; urinam facere , reddere, mittere, fun- 
dare: reddere lorium. ami fjuiUiM 9 adeft 
tempus tingendi; imbuendi colore lanam; 
fcilicetven 478* 

Huilteuy parvulus,pufio* item, puerin- 
quies, levis, turbulentus*49f. 

Huilufcun, fulgurare,corufcare; crebris 
micat ignibus aether. 34$\ 

746. Huzllu, huilu , Regni Chilenfis pars 
Auftralis quam vocant HuiUii mapu: & in* 
colae vocantur Huillude , Huilic/je , ubi NB* 
quod Regni Chilenfis pars quae txmsBiobio 
in longum verfus Aultrum protenditur ; di- 
vidatur in Picumapu y quod eft magis fep- 
tentrionale <k di£lo Biobio vicinum : & Hui \ 
^amapu^ quod eft magis Auftrale , & Picu 
mapu verfus feptentriQnero confine t Quae* 

nam 



4fe4$e& 



68* 



nam vero fint utriusque & Picu mapu & 
Huillu mapu vera confinia ; fiib Judice lis 
eft Alii aiunc Huillu mapu primum incipe- 
re trans fluvium Token > & quod eft citra 
ilium ufque ad Biobio efle Picu mapu: alii 
contra pro limite volunt flumen <2&£/>£ in 
Territorio Boron : alii amnem PQaico in 
Rpucura: alii demum fluvium Colpiin Pu- 
re//. -^* 

Huim } folitusjafluetusj domefticus,mi- 
ti lenique nitura; cicur , domefticum ani- 
mal "Huimn, affuefco, confuefco,infuefco; 
dare fe in confuetudinem* buimtun> man- 
fuefacio: feras cicurare ; manfuetas redde- 
re , manui afluefacere. buimtulabin vachi 
mapUy hujus loci natura cum mea non con- 
venit; caelum hoc grave mihi eft, & incom- 
modum ; quaecunque Jiic video, ingrata 
mihi funt :)(: at ego bene me habeo; ju- 
cundeque hie habito : cadum hoc & gentis 
genius cum ingenio meo tale convenit* 
480.492.493. 454- 

747* Huimlly virgula* pertica. buimUn y 
huimUtun > virgtilas , perticas colligere ; vir- 
gulis perticisque aliquid obftruere* 

Human^ huinalen> tenfum, extenfum efc 
fe. 45 v 

Huinamn 5 veho , adveho , inveho , ad- 
porto j importo : merces ultro citroque ve- 
il u &are* 



6%i 



^m^ 



P: 



£tare* hmnnmtun , alio migrare , commt 
grare: fedem aut domicilium mutare. 404 

Huinca, Hifpanus* Item Herus, Domi« 
litis* 498* *oo, 
ttwinchd) teeniola^ vitta, crinales fafcio* 

te f 466* 469* 

748* Huincid 7 collis perpetuus, clivus, 
Item* contufio, tumor ex contulione, tu- 
ber* 360. H4* 

Huincuny furari; pecora,armentum, ju« 
menta furripere; furto auferre, 4845 

Huincultun > tergum igm, foco obverte 

re. 3f4 

Hwnoln j huitluhy quadrupedis in moduli 
ambulare: effe aetatis puerilis; in infantia 
vcmQebuh inchc hmnoltuhun , puer eram curr 
haec fierent : nondum ad rationis ufum per 
veneram* Sumitur etiam in malam partem. 
4f2. 496- 497* 

Huinu, culter. 4? 3. S^o. f22. 

Huinulm, fila educere , exrrahere , rete- 
xere : retexta fila , feu linamentum faniei 
ebibendae r fugendae. 473. 

749* Huinurty hiiinutun, huinyXtiican > & 
Cendere, exrendere* 4fz. 

Huipdn, huipdcleriy ordinatim alium poflj 
alium, aut retro, poft tergum, a tergo al 
terius ftare ; eonfiftere, ambulare. f f f . 

Huir* 



mm$& 



*83 



Wuircwn-) rumpere, fcindere, difcinde- 
re > deterere, 467. 

Huiran . (cindere ? findere. 5*67. 

Huirarcim , ftndeo. 487* 

Wmrca 7 macula > lentigo, huircan cahue- 
Uu , equus ftella in fromc clarus , inlignis. 
469* 36 c # 

Huirin, pingo, depingo, deIineo,lineas 
duco. hwfin can, cantharus pi£tus. huirin 
maaw, veltis Itragula yirgata, variata, po- 
lymita. hmriun > faciero coloribus pingere. 
Item* Signo ian&ae Crucis fe munire; lig- 
num crucis dextrae pollice in fronte, ore & 
pe&ore formare* 466, 469* 771. 

Huirun , pellem alicui detrahere ; exco- 
riare pecus. 363. 

Hvitan^huicbanj trahere, adducere,con- 
trahefe. huitahue , fibula, htf/fc? h«/t/i; h#- 
irhii h&zVha» , palpitare , palpitatio vehe- 
mens. 469. 5x8. £?£♦ 

Huitafciin > huirafcun , huiraftcun. V* /;#£- 

Huitdn, buiQdn, traho, rapto. fa 8- 
Huitern'j rem plenam rumpi; veficam^ 
&c\ 478* 
HuitUj cochlear, cochlear*. f20. 
HuitoYcun, vehementius aliquid appetere. 

489* 3f. 

Huitucan y funda lapidem excutere , jace- 
re > emitters, buituhue, huitucuvahue. funda* 

J3 1 * Uu a 75©, 



-I 



684 



<%*%!&> 



jfo. Huitim-i fluvius, fluxio, profluens* 
alveus* item, fluvere , profluvere , effunde- 
re* 429. 

Huivuln, fcutica, baculo percutere, ; feu- 
ticaei£tus. 528* 

Huivolen-) collis perpetuus exiguis mon- 
tibus interruptus* 492* 

Huiuxxn > fitis. 477. 479. 

7fi- I- Y. 

/> F. SB. S4> 73, 8U 

laQ, arb, 400* 

lael, idy cibus, efca, daps, prandium : 
coena, jentaculum, merenda, anteccenium : 
pomeridiana guftatio, vi£tus* 47^. 

Fahuilma> pfittacus. 383* 

yaiun, furere, irafci, infanire more ma- 
chioruni aut Venefici* 484. 

lalalcim, (crepitus rei quae decidit aut al- 
te cad it, 529* 

Fall-» mufca. 388* 

Faima> incile, aquae derivatio. yaiman : 
aquam derivare. 41 3* 429. 

Fall, proles , feu quidquid mas aut maC 
cuius rationalis vel irrationalis gignit, ge« 
nerat , procreat. 

Falln , gignere. yaUqiiechi cahiieMti^ frujicu- 
equus,afinus,admiflarius* 365*. 372, 496* 



7f z Famn , tiraeo > metuo , formido, ter- 

reor; 



^m^m 



68f 



reor; magno metu afficior; gravis foiicitu- 
do inftat; vehemens impendentis mali, ca« 
sus horror me occupac; genua mihilabant, 
mens vacillat , totusque torpidus ac penc e- 
linguis efficior. ?V77/2te 5 metuin,terroretiiali» 
cui injicere , incutere , afferre, 487* 

yana^yanacona^ famulus, fervus* 45*8- 

yancbin , tanchin , horrore, rigore concu- 
ti, febri cornpu f 34. 

yapau^ mantica, crumena, fio. 

yapen > yapepiiUin, tripudiare, ad v; extra 
numerum faltare; choros exercere, agitare* 
item, plaudere alicui, applaudere, plaufum 
dare, tribuere : uti folent praefertim illisqui 
rem fortiter contra hoftem gefferunt, aut 
aliud facinus egregium ediderunt : item* 
Quoties vi&oriam reportant, aut feadpu- 
gnandum accingunt : nam tunc cantantes 
quasdam cantiunculas , qua 3 res a fuis He- 
roibus geflas fine arte aut numero conti- 
nent; una oranes folum fortiter ac crebris 
vicibus calcant pulfanrque* f 61. ^64, 

JTaby yaf^yav , res ab aliis feparata. yavn> 
yajelen^ ftare feorfurn, feparatim ; fepara- 
tum effe, yaventun , rejicere, repudiare: 
refpuo^afpernor, faftidio. f44* f fo. 
Farqiten, no&ua, ni£ticorax« 382* 
JFatebue-y pifc 392. 

Favuy fortis, validus, valens, robuftus 5 
lacertofus, yavun y robore corporis & fir-. 
Uu 3 nutate 



6S6 



^ ^d^ 



mitate praftare: corporis viribus praecelle 
re; praevalidum e(Te. yavutun, refici, re 
creari , vires recuperare. yavitln , animo 
alicui addere, facere; animnm dare, adji 
cere; confolari aliquem; con(o]ationem ali 
cui adhrbere ; folatium praebere , afFerre 
praeftare; dolorem verbis levare, mitigare 
lenire , abftergere. item.fpe erigi ;■ confide 
fpero,fpem colloco*48o, 481*482, f32. 

hi, mala,poma terreftria. ivln\ivuln 
ilia terra condere, tegere, obruere, 405 41 3 

7H* Ivum , quaedam parvse quadrupe 
desbeftiae* ivitmcmU partus anirnalis, item 
nionftrum, A?u;;2^,homo-beftia Farnaef 
inter Indos; veneficos fuos in quadamfpeci 
nutrire hominum genus, quibus adhuc la 
£lentibus ocuios, os, anumque confuunt, it; 
utcrefcentes in aliam figuram fpeciernqiu 
degenerent ; atque hos efle ipforum Conft 
liarios ac Confukores, quorum confiliun 
in fuis antris, quae renu vocantur, conve 
nientes exquiranr* 8*4* 374 f°°* 

Ibitn, crefcoj tumefco, intumefco, tur 
gefco 49 6 

Ifcxxn, rado, radula deterere, 47 j\ 47^ 

Xca, g. 343. 

IcoU cete, coetus, balena, piftri^ 392. 

IcuViaJquelUy veftis Indarum, 469. 

Ida, cos. Idan , gladium, culcrum acu 

re j 



• 



«SfcS^ 



687 



re; aciem ad cotem ducere. fio. 521. 

Idniy avic 387- 

Fecu, corvus. 381. 

yecuxunen, z3U mcipio f27. 

Fehuen, pudor , verecundia. Item, vere- 
cundia impediri , pudore tenen.prae pudo- 
ye non aulere. Item, pudenda, verenda» 
obCcoena. yebtulcan, ignommia ahquem at- 
ficere.ienominiamilli inferre. ynoyehuen* 
absque pudore , verecundia. Qenoyebuei, 
nihil pudet; nefcit erubefcere, depuduit, 
dedidicit pudorem ,* perfi icuit frontem ; pu- 
dorem abjecit; pudorem ultro delpondit, 

depofuit. 483« , 

yen , fero , porto. buitayen > trano. ye- 
f««w,eoacceptum, accipere. yecupan ,-affe- 
ro, adveho , adporto Item, accipio, aurero, 
yecupamn , venite & aecipite. yevaln.mxtto. 

yene, balena. iwjw/^balenaeexcrenien- 
tum; fperrr.aceti; ambra. 39*« 39f« 

yetclen, dentes monftrare. 443. 

Me, di$e , feorfum, feparatim. i^eln, le- 
jundum, feparatum efle. i$entwt, ieparo, 
fejutigo, fecerno, fegrego, removeo. H4- 

7f 4. Ihuai, Terpens. 376. 
Ihuin, adeps, febum, fevum , pinguedo. 
ihuintun , febare, fevare , inungere. 4f f . 
Jlcoin , Ise vigo ? polio, f 67. 

Uu 4 /W 



. 



688 



^m^ 



Ilelcan, ileln , cibum , potum dare. 47 &, 

lle-i tumor, tuber, inflatio. 5-94. 

Illafy planus , aequus. f i 5-. 

Mamn> pefrtemno , negligo , fperno,de- 
ipicio. 48^/ 

iSjtj», afpernor, faftidio,naufeo, refpuo, 
486, 

Hon, caro bubula, porcina , aprugna , vi- 
tulina, falita, furno vel fole durata, juru- 
lenta, cofla , elixa , afla , tofta, comeftibilis. 
Item* illam comedere , edere , prandere , coe- 
nare,&c. Ilotun^ carnem crudam comede- 
re animalia, volucres* Iloche> Barbari qui 
carne humana vefcuntur* 38f 4ff*47^ 

Utilize mulieris. 4J7* 

7ff. Iluluquetty medulla» 4^ 

Ilxrn , ilittun y il\xdtun , fe extenders inftar 
avis, dum in aere alas immotas extendi^ 449. 

Imhi e locopraecipitidevolvi,rotari,de- 
labi, prolabi imlcaun , imlun-> volutari. 370. 

Impoln, chumpoln, involvo,implico. 46 % 

In-, cibus; efca, potus. Item, edere, bi- 
bere, incan^ coquere, cibum confieere. in- 
Qen , vino madere , vacillare. 467* 477, 479. 

Incan, auxilior, opitulor, adjuvo; auxi- 
lium , opem ferre, afferre, praeftare: fe ad- 
jutorem alicui praebere, exhibere, ab illo 
(tare, facere* SS^SS^ 

Im> ad> prope, juxta> circa, inan> &* 

quor> 



L» 



■ 



quor,fubfequor, infequor. Item* fimuleffe, 
ambulare* inalen, ftare fecundo loco, pri- 
nium a primo* inaltu, ora, margo, ripa , 
litrus. inautun) redire iimul , nm\ parirer,. 
inapt an ) equo curfim feqjui, infequi, inad- 
gu», inquirere, indagare, explorare, exa* 
minare, excutere , difcutere* inadnamn^mx- 
madverto, noto, obfervo* ina$nen y explora- 
re* inaien, imitor, a?mulor; aliorum yelti- 
giis iniifto* inagion, aliquod negotiufn ur* 
gere, fufcitare, excitare , alere. inau^ inau 
inau, paulatim, fenfim, pedetentim, inau 
inau putxxhin > non uno hauftu, fed paula- 
cirn abfumpfi, pitiflavu Ornnes filiiexcepto 
Primogenito, vel nafumajore vocantur inan 
votm. Ita uxores praecer primam feu prae- 
cipuam inan domo. ina uuia> tempusvefper- 
tinum, vefper, vefperus , vefpera* 48 u ji6* 

7 f 6. Inamn> i\\amtun>> comitor, profe- 
quor, fubfequor, affeftor: comitem fe ali- 
cui dare, exhibere f^2. 

Inche , ego, incbiu , nos duo , uterque, am* 
bo. inching nos plures* 1 $♦ 14* 1 s* 16. 17. 1 g* 

/m'/quis? C^m, quid? 266*267. 

/n, nofter, 24. 27* 30. 

ioi, magis, plus. zW/z, plusefle; aliisv* 
alios anrecellere, excellere, praeire, antece- 
dere, iom, amplius, ultra* iomn-> addere^ 
augere ; aggregare. 265, 270. JZJ* J44- 
Uu 5 loltan^ 



690 



^m^ 



Joltan | y oltan , impellere , repellere. n** 

yociircixn^ oDnitor , oblu£tor. 481. 48^ 

yovun^ audere* 431.482» 

'JpiM* verro: fcopis pavimentum purga« 
"reT ipubuey fcopae* fj& fao. 

Iron*) rancidus* Item, foetor, graveolea* 
tia. rancor fubalaris; virus alarum 448 4ff. 

$rof# , oculos propter pulverulentiam plo- 
rare ; a pulvere laeryrnantes oculos habere* 
440 

Ihuattn > farsire : vefti ftragulae fimbram 
afluere 473, 

lu. rf. 24 34- 

Juln,'fe in.orbem contrahere, complies* 
fe, in gyrum colligere ; in fpiras fe convofc* 
vere*376. 475» 

7S7 yun*>une> primus* iunen^ primum 
effe. fi6. 
yiipe>> echinus, herinaceus marinus» 35 h 
yupi) humerus. 44 f. 
yulfym , flamma, 3p* 



K 



vide 

U 



71 8- 
L. 94. 9f> Sf» 

Z# part, wf. 106. 107. 104. 116* 141* 
La^ morruus,defun£l:us:qui vita fundus 
eft; qui exceffit e vita, f 37. 

Labn, lafn<> effe extenfum ; undique 5c 
.undique apenum* lafqitm* mare, 43 3 473* 

Lacu > 



3&#^ 



651 



Lacth duo ejusdem nominis aut cogno- 
minis. Item. Avus & nepos a patre* ^04. 
jrof* Ejusdem efFe nominis eft inter Inaos 
quaedam affinitatis fpecies , quarn vocanc 
lamiiin^ lacut&en: & fe invicem appellant 
lacu: & quotiescunque eoncurrunt, utaffi. 
nes (e falutant , venerantur ac domum fuam 
invitant , nee licet divertere aut diverfari 
apud alium; Hofpesque tenetur in gratiam 
hofpitis ovem occidere, cujus cor urrique 
Lacu aflum apponitur ; appelaturque haec 
caeremonia tantuln: ejusdem Tecum Nomi- 
nis fuis te&is, domo, aedibus, uti par eft, 
excipere. 835* 

Ladchn , moerore , triftitia affici, dareani* 
mum moeroru Item, male fecum a£tum pu~ 
tare; injuriam fe accepifle, injuria affe&um 
exiftimare. ladculn , facere , inferre alicui in- 
juriam : aliquem laedere ; injuria afficere. 
Item* maeftitiam alicui afferre ; contriftarc 
aliquem, triftem facere. 486. 488« 

Lafquen , mare , pontus , pelagus. Iqf* 
quennylafquentun^ pifcor, expifcor in maris 
pifces, conchas, aut aliud quodcunque co- 
meftibile capio, prehendo , traho. lafquentUy 
omne quod in mari prehenditur. QtdUm> 
Cpw/, Qion lafquen, finus maris, 3?f« 429, 
^30* 

7f9 Lahuahsty* 

Lahum y herba in genere. calvu lahuen f 




- 



•$km<)& 



vitriolum, melico labuen / herbae falutares* 
41 1 ♦ 414, 423. 

Lalwi, aranea parva. 378* 

Lamtietiy fbror. foi* 

Lame, lupus marinus* $$2* 

Zar> rudera, ruina: dirutum, everfum, 
deletum, deftru&um* laru, labefa&ari, di- 
rui, evertijdeleru item* fegetes fterni, pro- 
fterni. lavln, demolior. f if. fi8* 

Lan > morior 5 emorior ; vita v* de vita de- 
cedo: e vitacedere, difcedere, excedere, 
migrare ; obire, *extremum vitse fpiritum 
edere ; fpiritum Deo reddere* La , mor- 
tuus, defun&us. Ian, la, mors , obitus, fu- 
premus dies hominis* lahne, partes vitales, 
quae vitiatae generant mortem* lahue cufe> 
menfis Auguftus,quod occidat verulas : nam 
ifte hoc rnenfe , ut calefiant , calorem cap- 
tent; fe (blent folis radiis exponere; cum- 
que illud tempus fit variabile ; vel a fuborto 
repente vento frigido , vel a pluvia necan- 
tur. ladnam > mortis articulus , maximum 
vitae periculumacextremum difcrimen, lan* 
metaphorice Ecclipfis , Solis aut Lunse de- 
feftio, deliquium* lai antxx, interje&u Lu- 
nae, folis lumen languere nobis & hebefce- 
re videtur* laicuyen, Luna Terrae in terpo- 
fitu laborat, deficit, obfcuratur. lai ni cua; 
lai xsi queuxm, ufum mantis, linguae amifiv* 
amifiu Muylakatiy vitam toilers* laelnja- 

yetn, 



*%3^d& 



€93 



yeln, propinquum, confanguineum> agna- 
tum , cognatum aut affinem moru lantun, 
aiaritum° conjuge orbarL Unpen, uxorem 
viduarL lantu, orbatus conjuge. Unpeljan- 
pen>Unpe, vidua orbata marito, 0$ S37+ 

?6o. LaQmn, neco, occido, obtrunco , 
perimo > interimo , interficio , trucido , con- 
trucido: ufuram hujus lucis eripere;vitam 
adimere , necem afferre ; vita privare, exue- 
re; morteafficere, de medio tollere* n 2 * 

Lapmn, extendo , protendo, diffundo 3 
ampUo, amplificojdilato, explico. 5:67. 

Lanimen-i repentina, infperata, impro- 
vifa 5 (bbira, fubitanea morte de vita dece- 
dere. 246» 

Laun j capilios alicui dcfluere* Uumn y 
vello; pilosjplumas evello: glabro, degla- 
bro. 476. 

LI/uJvq, rumex.41©. 

Leo, pani radix* n4* 
{ Laidaih UauUau, tru<3us coihue arboris. 399* 

Len mamll) ligni cortex. 403. 

Lefy quine lef } cito, celeriter > quam ci- 
tiflime > quam celerrime; veiociter, lefn> 
"volare., velocirer currere. lefentun, evolare, 
eiabi , evadere , effugere , erumpere : ex 
aiicujus manibus fe pronpere; imminent* 
periculo fe cximere > eripere, ' fubttahere* 
leftun > invado ? adotior > aggredior : corv 

cur- 



.» 



*9\. 



^fe^d^ 



currere, confligere, irruere, incurrere, in* 
volare in aliquem ; io [hoftes prorumpere ; 
in aciem procurrere* item, velocitcr mce- 
dere* 39a f28* ] 

LeQleQ, tefta capitis, calvaria, cranium. 

Let. 206. 

Leln , lech&mn, lelciinm, fblvere; vincu- 
lis exfolvere , exuere , liberare ; 5 eximere * 
expedire ; e carcere emitters, dimutere. f 28. 

761* LeUi vigilans , attentus, experre* 
£tus lelin , lelilen , vigilare , experreftum 
effe: immotis ocuiis iritueri ; attente afpi* 
cere ; oculos in aliquid defigere* 440, 

Lelvufiy campus, vallis , planiues. 360* 

Leva j calvias, item» verticis facerdotalis 
tonfiira* 436* 46 3* 

Lemn-i pomdus attollere; in akuni tolle- 
re , levare,, fublevare. lemtunien , pondus 
fuftinere , sequihbrare. 404» 40$-. f 33, 572. 
j 69. Quando Indi ob mortem cujusdam 
confangutnei fibi petqrit {atisfieri vel ab in- 
terfectore vel a veneficis ; (blent uti his ver- 
bis: lemlQecbi ta ni lonco : <k tunc necefle 
eft fblvere vel in re aut aere; vel vita & in 
cute. Queries autem ipfi unum vel plures 
ex iis, quos purant fuifle authores mortis 
cujusdam fui caciquii vel confenguinei, m* 
terfecerunt, foknt dicere: quine->epu } cula 
We. lonco iei: iigmficand© nuinerum illoruoi 

quos 






^std^ 



«9f 



quos in vindi£tam vel fufpendio » vel Itga- 
tis manibus pedibusque in fluvium vei pu- 
teum conjiciendo , vel per avia & devia 
raptando trucidarunt, 

Lecai > hh udo , fanguifuga 378» 
LemUilemmtu, (ylva, arboretum, arbu- 
ftum : locus arboribus coniitus. 360. 397» 

Len, cupreflus, cypanlTus. 399* 

Lepmn , pecora abigere , avertere. 4 ! 3. 

Ze/wz, verrere, mundare, eluere, pur- 
gare, expurgare , detergere , abftergere, 
fricare, defncare. lepvntu, fordes,purga- 
menta. tepiihue > Ccopss. 476. yzo. 

/>/>u» , atrium , atrioium , impluviurn. 
quine lepun , tra£us , plaga , regio. f 1 7. f 3 1 . 

Z««>«,flum«i,fluvius,amms. 429 430. 

£ew/>e, lanxjcatinus; patina figure ova- 
lis & manibus Iavandis praxipue deftinata, 

£<?i\, profe£to, fane, certe , hercle , me 
hercle. leii <J$u } ira me hercle gefta res e(t; 
ita eft profe&o. 480. f 33. 

Lify mundus, lautus, purus, deftecatus, 
purgatus, lotus, limpidus. /// ww/>M, ter- 
ra, locus domibus & incolis carens. ///#» 
eflemundum, lautum &c. Ufeln-, hfelcait) 
mundare , eluere , purgare , expurcare, 
detergere, abftergere. UflQetuai ta mi pllu , 
«bomni delicto mundabensj a jpcccatis ab- 

fol- 



€$6 



^Sd^ 



fblveris ; ab omni culpa liberaberis; 480«. 

762* Lican, lapis albus, quem Machii 
magni aeftimant , ac inde (blent cognomen 
nu^tuare. E,g. QuintulicanyHuentelkan^c, 

SZO* 42f* 

Lichiy lac. 4J7* 

Lien , liun > argentum, 420» 

Lihue, vita , fpiritus , anima , halitus > ala- 
critas, vigor animi. libueQei y eft animofus, 
alacer , fervidus , audens, impiger, impa- 
vidus* relfbue, jejunus, inregram famem ad 
ovum afferens* item, uti nunc fum ; me vi- 
detis* relihue montun> evafi uti nunc fum, 
lihuetutiy animum laxare, (pirare , refpirare, 
recreari , refici* item eleemofynam pecere . 
rogare , corrogare, 545 480. 482. 458 J 3 3. 

LilcO) petra falisomnino pellucida ac dia- 
phana. 423. 

Lihueuy mane,diluculum, 539. 

Lily Hie , faxum^ rupes, fcopulus, cau tes, 
petra. 360* 

Lila> atrium* f 17. 

LilpUj vitrium ? fpeculum , fchiftusinte- 
nuiffimas. brafiteas fiffilis* 42 f. 

Lime y rieinus, ricinum* 37g« 

LipaQy humerus. 44 j\ 

Liny palea* 402» 

Lipm , falar, tru£ta* 352* 3£& 

Lira, tergum, 4 $$> 763. 



^3^d» 



697 



763* Liii\ albus, candidus* lift Patiruy 
Religiofus B. V, MARf^E de mercede Re- 
iemprionis captivoruim Inilmen , claritas , 
aerfpicuitas , evidentia, Imhuenco^ aquacla- 
ra* Uuhuenn , efle clarum > manifeftum, evi- 
dens. liiin > efle album, candidum* lwln y 
dealbo : album colorem inducere; album 
aliquid facere , reddere* Uu curam^ ovi al« 
bumen. 417 418, 428 47 J". f!9> 

Lofi populus vel plurcs families eidem 
Domino vel Caciquio fob jc&e, item* ovium 
grex. itenruvallis* 360* 363* S3* * 

Loco , fpecies conchar. 393+ 

Lofn, lfofn> dirui, everti , deleri } deftrui 
domos, aedificia, civitates item» exerciturn 
fundi ; milites,hoftmnri copias profligaruy 32* 

Lolcanbua , maicii folia' 41 3* 

Lolma, pruina afcendens, caufa nubiurn 
ac frigoris* 347. 

Loci-, madidus, humidus *W#,humidum, 
madidum efle* /0^7ra0,madefacio,hume&o> 
hurnoreafpergo, perfundo. 428* 

LoloQn , faucibus digitum immittere«44^ 

Lolodeim, cancro occupari, f34» 

Lonco, caput. 436 437 438- 76 u 

Loulouti >luxuriare agros prae ubertate & 
frugumcopia; agrorurai feraeiratem luxuria 
ilaborare; luxuriofam efle : luxuriat campus 
herbis : luxuriat carduis & fpinis incultus 
agei\ 4 i3. 

Xx Lm&ni 




Lmitiiy Imimtufy vovO) devoro 5 helluor, 
deglutio. 476» 

764 Lpi-) pluma ? penna, «calamus* 389 

LpiiUy pronus. /p//^/^u/#,pronumcollo- 
care, 443* 470. 

Luan > Guaoacus , carneli non gibbofi (pe- 
des» hifmcuva? belarum* 373* 42 j\ 

Luc an 1 lucatim-) conrentionem aut rixam 
inovere, excitare > fufcitere : cum aliquo de 
aliqua re rixari: inter fe jurgare, digladia- 
ri> jurgio contendere* 4^4. 

Luche , herba marina bona & comeftibilis. 

47f* 

Lhttfiwy ifchias, ifchiacus dolor, coxen- 

dicis morbus* InQllinn , ifchiacum efle ; ex 
coxis laborare» j3U 

Luf ) flamma. lbfn> ardeo, flagro,exar- 
deo* luf lu fn> fulgurare, corufcare, micare, 
nitere, albefcere. item formicate* item* fra- 
ga maturefcere 5 maturari. 3$z. 35-4» 418. 

Lucih genu* lueutun, genua fiectere,fum~ 
mittere: poplitibus feexcipere; genunixus, 
genihusadvolutus, provolutus. 471* 4^2* 

LuQbu y cochayuyi radices. 47;, 

LiibYy pifc 39* 

Lull) fquama. 394* 

Lt4ulun } ftrepere, obftrepere; ftrepitum 
edere. item, refonare 3 reboare, remugire* 
j 3 u $£** Lurna 




^fo^d^ 



699 



Luma , arbor, cujus ligna funt oppido 
gravia & dura, lumatiiy iigoum quo arant 
[ulcumque imprimunr, partem obtufam ven- 
tri pelle vel corioobarmatoopponendo: un- 
ite non paucis hernia, lumatun fupradi&o li- 
gnoacmodo arare > fulcum imprimere. Ha- 
bent & aliud inftrumentum toufe, pala^oo. 

4*3- 

76^. Lpmn> lupumn^ incendere; ignem 
injicere; faces fubdere ; admovere, adhibe- 

re* 3H- 

Lutumn, par cum alio facere; compari 
componi; parem iibi adjungere, aequare, 
adjequare, ^67* 

Havan* cruoiena. fio. 

llavacha , llafata , bufo : reptile , infeflum* 
item, cavillatio & lignum contemptus* 362* 

JIK 

Hafquen , Uabquen , finciput, 436/ 

Uaco , aqua cepida. Uacon , eife tepidam* 

4*8- 

Uahten^ fraga. 412. 

Uahui Qe> palpebral genae. Uabuittm> clau- 
dere. Uakdy clavis. 

Uainacmn-, repudiare, renunciare. 4a u 

Ualla, focrus. 5-04. 

UaMin , macer , gracilis , exilis> macie con- 
fe£tus* ftrigoliim pecus* Uallinn , macrum 
effe; vixoffibushaeret. 45-5. 

Uame 7 {QiQVt$* Uamecan^ cantufrlndarum 
Xx z mo- 



70Q 



^#e# 



molentium. for, f 64. 

Ihmriy Uancutt) cadere, labi, excidere, ef- 
fluere, corruere,collabi^concidere, perde* 
re 3 amirtere» llancxxhi^ perck) , difperdo, 
everto x deftruo 5 corrurnpoj deformo, difli* 
po ? profundo«42i« 

Uanciin \ ab uberibus, a mamma , a laftc 
reniorum , dis jiin&um > depuifum efle. 446. 

Vami ) tiapiii -> ftorea ? reges. f2c» 

766. llama j lapilli virides duriffimi, qui 
perforari rotundique funt maximi inter In- 
-cios'pretii; hisqae homicidia redimunt, e- 
muntque neceftaria. Perdunt hi lapilli quan- 
deque (bum nativum colorem , tuncque 
quod pretium amittant, dictuirur defunfti 
effe : led ni llama. Mirum autem , complures 
ejusmodi lapillos inveniri; at unde fint;aut 
ubi tocorum leperianrur ; am quis primus 
€Osat£ulerir;penicus nefciri UanQqtuU) Han- 
ealun, his Japidibus (blutionem facere* Uan- 
catii) monile, rnurenula. llanca voro, gula. 

4*r..44f* 4 6 9< 
llaqirij gener. 

Uaumun y dolorern mitigari> levari Jeniri, 
extenuari, minui 3 remitrere: fenfum acer- 
biratis confopiri. n? 

ffauven, llanbuenjlavuy umbra, llaavi\tu> 
umbraculum» llauvutim , locum opacum 
quaerere; opackace frui , gaudere, 342, f 17* 



llad, dimidium, dimidia pars, llailti, di- 
/ido , partior , feco : ex aequo dmdere, par- 
itionem aut partes facere. item, idem elt 
juod catiin , alicui propinare. Atque in his 
Juabus propinationibus non eft illicitum da- 
re alteri, quod fibi eft propinatum, quam- 
is femper primumguftare,deguftare,prae- 
guftare aut delibare oporteat: at in propma- 
tione pfam nullaterius licet id quod propi- 
natum eft dare alteri, & nihil illis adeo dif- 
plicet, nihilque aegrius ferunt , quam non 
admitti aut non percenter recipi , quod 
dant. llaupaeimi-, propino ; prsebibo tibi ; 
dimidiam partem tuae fanitati libo. 4 1 8* 475* 

767. llauquetun , participo : commune ali- 
quid cum altquo habere ; partem rei capere; 
in fortem aut partem admitti : diftmgimur a 
llaun, llabpan, quod hoc de potauilibus; 
Wauquetun , de comeftibilibus intelligatur. 
Eft in more pofitum inter Indos,utquoties 
cafu accedunt, ubivacca vellimile quid ad 
comedendum occiditur , carnis frufto do- 
nentur : nam alias male fecum aftum putant; 
ac gravi injuria fe affeaos exiftimant. fru* 
ftum autem hoc carnis llauquetu vocatur. 

476.478. _ .. 

Ilium > llcan , timor , metus , for mido, pa- 

vor, trepidatio. item, obfervantia , reve- 

XX3 rea- 



7°* m m d*» 

rentia, verecundia, pudor, item, timeo 
nfetuo, trepido, formido , pavefco,exhor. 
refco: expavefco , perhorrefco; obfervo 
colo, vereor, revereor, veneror,erubefco 
lliieantun, llucantuln , terrere , terrorem all 
cuiafferre, injicere; rimorem incutere ; in 
metum adducere, metuaficere,petturbare< 
486 488. 

llcante y fplen. 457* 

llecuy ad,prope 3 juxta, circa, llecun, pro*. 
pinquum, vicinum, proximum , fimtimum, 
confine efle. a8g. 

lleun y liquefco, liquefio, liquor* lkumn % 
liquo, liquefacio, 476. 

ilepirty formica* 378* 

llepu , caniftrum , calathus inftar magni 
difci + 472* f2o/ 

Hem, nafci. intelligiturde animatis&in- 
animatise.g* herbis,&c. 496, 

lit, principium, initium , primordium, 
caput, fons,origo. ///>&, id. llitun> incipio, 
exordior; dicendi inicium facio; dicere ag- 
gredior , initium capio, fumo, duco* llin 
mapUy majores unde defcendunt vel quorum 
funr pofteritas, pofteri , minores. buente lli y 
uropygium> coxa* 385* J4;« f j"o* 

768* ttidy tomentum, llidn\ finire, fe- 
ces ad fundum defcendere; ad extremum, 
finem , exitum, calcem pervenirc, 477. 478* 



llibna* 






Zizte, inventor, auaor,vates, divinus. 
Uhmtiy llihuatun , invenio, excogito , mge- 
niofe aliquid comminifci ; divmo, pra:ia- 
Tio , prafentio, conjicio, vaticinor. f 70. f 71. 
* //«in, catarrha£la. 429« 

/iz'ttom , rafilis , abrafus. 467. 

/%«, focium, commiiitonem, colie- 
gam, conviaorem, confervum, comitem, 
Sontubernalemefle. llidmeyen, egeo, mdl- 

geo, opus mihi eft. 487* ■ ,. , ,, 

llimen, llimencura> cos. Ihmenbuecubu ,. 
morbus unde nafcitur membrana inltar ve- 
fica caerulea: prope jecur coftis adherens; 
quern morbum Indi veneficium exiftimant. 
hnentun, prsediais maleficis ambus affice- 
re-item. acuere,aciemad cotem ducere f38* 

llipi, panni Tegmentum. 469. 

//&,fabaead ludendum: denvaturate, 
albus. ///aMM,fabisludere. J63. 

//m^K, liwqui,ram. 378- 

769. llmllmn, mko, niteo ; colucere, 
albefcere. llmmepiluu , auriculas vel aures 
valde parvas habens llmvpapilun , habens 

aures praegrandes. 41 8-44' • . _ „ 
//oc/jof," zona vel cingulopraecinaus. /to- 

*Ao/», cingulo fe praecingere : proprte quan- 
do veftiti vefle ftragula , huic zonam vel 
cingulumujperponunt.466. 

llomotu, mah terreftria ad fementem ta- 
ciendam refervata, 409. 

Xx 4 #«- 



- 



704 ^ j^f* 

llopidnyUeupidny ignem rranquillum efle. 
3f4. 

Halle , rete, reticulum arundineum , ex 
canmsconfeftum. 39$. 

llopuy Avunculus, item Confobrinus : at- 
que haec confanguinitas eft, qu^ inter In- 
dos Chilenfes majoris aeftimatur; eo quod 
Avunculus tenearur dare fuas fiiias confo- 
brinis fuis in uxores: &.viciffim confobr- 
fti teneantur Avunculo in omnibus fuccur- 
re, eumque adjuvare. 501* 

//o##,accipere, cxcipere, recipere. f ig. 

llpan, gallina glocitans. llpat\n y gallifram,' 
aves ova incubare ; ova incubando fovere 

llpauy ttpden, lloyim , inftar cari, feli^ 
paratum , promptum , accinflum , infau- 
£tum, praeparatumopperiri,praeftolari.368* 

J28 

llepef, palpebral , cilia. Jlepefn, Hepef aw> 
lri£io, llpefnoluy immotis oculis* 439, 

770. llucbu , laxum, prolixum: laxi fu- 
ties lluchun , laxum , difiblutum, remiffum 
eSe 4 470« 

Hudy caefebs, Iiber ? folutus,innupra« ilud<* 
&*/2,maicium purum absque foliis, lludtiy 
laqueis fe explicare, expedire; elabi, eva- 
dere, effugere, erumpere, evolare, item* 
teve> levigatum* lubricum effe. lludun , ca- 
lces 



pillos defiuere, glabrari, deglabrari, dete- 
ri ; pilos 3 plumas amittere* lludu, molle, 
fuave,kne, blandum* liudpnen, intans re- 
cens nctus 458« H4*4*3 49f* Pf*5^9 HO- 

lludcun, abortum facere; fatum intem- 
pettive ejicere ; factum immaturum edere» 
tludciimti) abortum procurare; partumme> 
dicarnentis abigere, abjicere. 496» 

lluin; liquefco, liquefio, liquor, lluimn y 
liquefacio, liquo* 476. 

Hum, res occulta, abdita, obftrufa , fe- 
creta, llumquecbi, clam , clanculum , furtim. 
llumn> abdere fe in aliquem locum; latebris 
feoccukare; fe in latebras conjicere; jfeifi 
locum abditum detrudere; alicubi delitefce- 
re 4 llumln, occulto , celo , abdo , tego , con* 
do, abfcondo, recondo* llumn , ilumun , 
evanefcere. llumui> evanuit; e confpedlu fe 
proripuit; ex oculis evolavic.fZf. fiG. s 1 ?* 

llumud, coecus, captus oculis, caflus lu- 
minibus, oculis orbatus* llumudn , caligare, 
coecutire. 46 ^ 464/46; . 

UllpUQ) olla* j^O* 

llubuy torrens* lluvim y flumen magnum , 
profundum,rapidum efle. 4J.5. 
*Lwn y 373* 574* 



771. 
M* 9+ 9f. 



X«f 



M& 




- 



7o£ 



mwm* 



Ma. 211* v 

Macha , concha* 393/ 

Machi , Indorum medici viriac mulieres; 
plerurnque tamen mulieres, quarum offi» 
cium eft * partem dolore affeftam fugere 
vel-lambere; ui ita huecubu veneficium ex- 
trahant: Hi nunquatn medentur absquera- 
mis cinnamomi rehue ; quos in donio in- 
firrni otdinatirn difponuntvelterraeinfigunt. 
macbitun % di£to modo curare, curari* 483* 
48f 5*32, n8- 

Afo^tf li-> ■ veftis ftragula, in [medio fcifTu- 
ramh&bens, ubi caput immittitun macuxm y 
talem veftem- conficere* macuntun > tali veftc 
feinduere. 466,467. 

Madom, torris, titio. madomn-> madomtun^ 
ignemurgere, excitare. 3p* 

Matgtfii maQetun, Potarionesadire; com- 
potanonibus inrerefle* maQeln, ad compo 
tandum invitare, provocare* ma$enn<> ad 
occidendum Caciquium vel alium virum 
nobilem compotationes parare, inftkuere* 
476. 478. — 

MaQin, 7naQitun? alluvieSj alluvio; flu- 
minis inupdatio* item» ita alluvione fluvium 
excrefeere , ut prater ripas effluens cam- 
pos ioundet)Obriiat.4i^ 

MaVjit) fecale , fiiigo , typha. maQu cofque^ 
panisiecalicius, filigineus. 407* 

Madiy fernen unde oleum cibarium con- 
ficitur , GXprimiturv 407* 772* 



4Bb # ^ 7°? ' 

772. Malliien, virgo,puel!a>fbemina,tiiu- 
lien malliientun> virginem violare, vitiare, 
corrumpere ; pudicitiam illi eripere,* vim 
& ftuprum inferre* malliienpin, blandiriis 
aut pulchritudine aliquam ad fui arooreny 
cllicere, rnihere, excitare : lenocmiis fibi 
amorem alicujus conciliare. item, capi all- 
cujus amore, allici, incendi, flsgrare* bite 
pmUiieHy virginitas* 490« 49^ f 14*. 

MabuentUy concharum iiccarumlinea.393* 

Mahuida-) mons. 360* 

Mai. 288: J. 293* 

Maiaw,mayaintiin-> aliquid carniinfixum 
efle , haerere* item, inftrumertt© carnem pe- 
nenare ad illud quod infixum eft, tollcndum; 
f36/ 

Maicon> turtur* 38^ 

Maicbmty maicbxxtiin, philtro, poculo a- 
ittarorio mentem alieui eripere. 490. 

Maichun^mznn alicui ad ilium vocandum 

atinuere. maicbubue > tecurls fpeaesau ligna 

elaboranda , form^m manus annuentis refe- 

Tens. 449. f68. 

Mayai) nego,abnegO)denego 5 inhcior, 

inficiaseo: abnuere, renuere* $"26. 

Maipill) lignum, quo ignem urgent, ex. 
citant, tcalpunt, cavant. 3f4- 

Maipun-> terram fubigere, profcindere> 
arare. 413. 

MalaU fepes ? feps,feptum,fepiraemun| 

li- 



7°8 



^$<^ 



ligneum. malaln, malaltun^ fepto ligneo 
cingere , circumdare , munire , claiidere, 
vallare , fepire* 363. 413* f0* 

773, Maldim , maldutun , tango ,attingo, 
palpo; manibus, manu attredto, ceneo, ver- 
fb, tra&o, conne&o* Itennuexperior^tentOj 
pericliror; periculumalicujusreifacere;ufu 
aliquid difcere, percipere, cognofcere, ex» 
perimento probare, comprobare. maldutu- 
bichi j videam , probem , experiar quid, 
quale fir. item, oculis luftrare aliquid; in- 
fpicio, recognofco, fcrutor, lego, maldh.* 
ielen vacbi chiUca , lege mihi iftam chartam, 
fchedam, fchedulam, epiftolam. 422, 449«, 

Malbue> vas ligneum ad bibendum. $-20. 

Maicu; intervallum a nona matutina u£ 
que ad undecimam* f39> 

Matin, lapilli (ubnigri, tranfparentes du- 
xxiVim acutiffimique , qui etiam queupu vo- 
cantur: his bacillo fiflb infertis, & ne fal- 
Jant, former ligatis , ac pollice medioque 
digiro, feu talitropercuflis^venam incidunt 
ac veluti fcalpello ku phlebotomo fecant- 
malintutiy venam difto modo incidere, fe« 
care. 42 f* f 36* 

Malmal^osoffis. malmaln^malmahun^o^ 
fa extrahere, nudare, coquere^j^ 

Maloih malocauy belluixn item bellum con- 

flare, 



flare, apparare, fufcipere, adornare, in- 
ferre, gerere; bello perfequi , premere, ur- 
gere , oppugnare. jfji* 

Matia? mala terrettria inculta. maUan y 
illa colligere. item, perdices perfequi, inie- 
qui. 413» 

Mallche, pifc* 19Z. 

MaXUy patruus: patris frater. item* pa- 
truelis 701. . 

MaMehua-y maicium veriicolon 413* 

774 MaVLin, lacuna , palus udis, 429. 

Malh, terra alba, item* malorum terre- 
ftrium conditio, condirura, condimentum. 
mallon^ ilia condire. 47 j\ m 

Malun, lignum Ikcum? quod ex fluvro 
cxtrahitur, vel in fluvio reperitur, haeret* 
430 

i/iiw//, lignum, ftipes, truncus, fuftis, 
palus, fades, baculus , arbor, mamllmamll- 
tun, lignari, lignatum petere, ire: futtibus 
aliquem caedere,percutere, debilitare. 403. 

Matty latus dextrum. mancm* manus 
dextera* maxw, optatis fortunam refponde- 
re: ccepns DEUSadeft, fuperique favent : 
res felicem fortitur exitum: Deus rem pro- 
movet; Superique fortunant, 448*48^ 

Maneuu uln > jurament um reale i non tarn 
eoncepris verbis , quarn <*pere & fequenti- 

bus 



7'o PSfelti d^ 

bus jurare cseremoniis; dum fcilicet uter- 
que in manum {uam dexteram exfpuit, ac 
iic coifputam alter alreri porrigir,- Atque 
hoc jaramentum praeftant irno quando vo- 
lunt com aiiquo inire amicitiam, ^do.quan- 
do aliquem commendant, traduntque alte- 
ri qui eum comitetur, ut hic eadpm caere- 
tnoma ac in eodem ftatu, quo ilium;accepe* 
rar-i cradat alteri, & hic alteri , donec ad 
deftinatum locum, ac intra definitum tem- 
pos pervenerit: & hoc juramentum eft fi- 
mul contractus & pa&um : verum quando 
fit Perfonae commendatae traditio; nemo 
exfpuit; fed apprehendenres duntaxat ma- 
ntam ejus dexteram, illam dant uni velplu- 
ribus , quibus cornmendatur , vel fi funt 
valde multi, unus aut alter apprehendic 
tnanum , at reliqui earn fblum obiter tan- 
■gunr. 3no»fitdidum juramentum, quando 
lolucionibus fuis farisfaciunr, Conveniunc 
netnpe utrinque confanguineiac reusdat in 
tnanus deprecatori vel IntercefTori tirophio- 
lum'vel quid fimile; & Interceflbr iliudof- 
fert omnibus, ut finguli illud tangant, vel 
ad illud tangendum accedant : atquehac re- 
done non iblum fatisfaciunt omnmo; fed 
iimtil promittitur acceptam injuriam peni« 
vis oblivione delendamjdelerijautdeletam 
effe. 288: f • f 10. 
* Mancitn, caicibus petere^percutere, con- 



culcare. 37a. 



Mm* 



Mancha-t mancba mancha-, mancha quecM, 
fenimi ■ placide, paulacim, pederentmi.^/z- 
cbabuentU) tardus, lentus; qui ,.- interne ac 
pederentim agit* mancban^mambacany^xx- 
latim procedere, 239. 48*. 5"4 a 

Manabue, capitium (corteum ; eudo* 466* 

Manmn, gratia, grams animus, memoria 
beneficii. manumn 7 gratificor; habeo gra~ 
tiam quod meum negojrium ribi cordi fit ; 
fedulitatem tibi gratificor : amo te multum 
de mm & diligentia; grata mihi eritfem- 
per tanti beneficii recordatio : veftrimemo- 
riam beneficii perpetuo colam : nunquam 
veftri in me beneficii memoria confenefcet: 
curse mihi Temper erit, ne quae fprasftari a 
me poffit gratia , a vobis unquam defidere- 
cur, requiratur,exigatur, 480. 481. 

Maxipuiin , manu blandiri , demulcere : 
popyfrnis & plaufu equo blandiri , dorfum 
clemulcere* 449* 

Manque , milvus , vultur. 3 80. 

Man fun , bos* 3 6 4* 

Malqiduman , alteratio carnis, 457* 

77f 4 Mapu, terra, tellus, regio, provin- 
cia, civitas, buenu mapu 7 cselurn , coeli, cae- 
leftis patria; regiones aeris* Vacbi tnapu> 
Tuemapu, Humus, & quaecunque hujus 
mundi Regna aut Provincial Fill mapUj 
mundus univsrfus, Huima inapu> ffuinca 




tii mapu, Hifpania, muru Huincn ni mapu, 
Mauritania , & alia Regio quaecunque, Laf- 
quenmapu-iOxz maritima ; loca mari adja- 
cetitia* ad mapu } mos , confuetudo , ufus 
Patriae: de more , ex confuetudine, ut mos 
eft , ut moris eft. Token mapu , Rectoaio 
Tokenfis, Cautun mapu> Converfio Impe- 
rialism Santa Feemapu, Miffio fan&ae Fidei* 
qmnt j epu , %?c. mapu, unus ager, arvum: 
duoagri, &c. mapun, loco afluefcere : v. 
hiimn. Camapatun, alio migrare, commi- 
grare; fedem autdomici!iummutare;folunr 
vertere, Qen mapu , Terras dominus* 30 u 
492 493* 

Mareupu amfa ranulae quas fuperftitiofe 
colunr/378. 54 f. 

Maricbi. 272* 28 8 : 17. S47. /so. 

Mari mari > formula falutandi, &c man 
marin, falutare, ave dicere; falqtem alieui 
dicere , impertire. item valedicere , agere 
gratias, &c t 289, f 06. 

Mari marl, caro qua coftae teguntur: ca- 
ro coftas tegens , operiens, obvolvens, 45- $\ 

Marmar, masmas, pappus, lanugo , vil- 
lus. 4 s 8> 

Matu> feftinanter, celeriter, propere, 
praepropere. matufo, feftino, propero, ac- 
celero : ad volare, celeritatem adhibere item, 
inftare alieui, urgere aliquetm 540* 

77* 



^&^d^ 



715 



776, Matican , animal matre orbatum, 
orbum. 372. 

Mavxxln , ample&or , comple&or , am« 
pltxor : fuo aliquem complexu recipere; 
in alicujus compiexum ire- incurrere; diu 
illum cornplexu fuo tenere: inalicujus col- 
lum invadere , iilumque amantiflime com* 
ple&i. item falutem fuam mitrere: mavule- 
\en , illum meis verbis humaniffime 4'aluta ; 
meoque nomine ample£tere* 449, 4^0. 

Maucaltn^malcantU) (erta. maucaltun&i- 
ta texere , contexere 469, 

Mavmi->maviitun-> folutiones,quas prop- 
ter uxores debenc conftnguineis cibo , 
pctu, carne , pifcibus , efculcntjs ibivere* 
Nam qui habet uxorem, obligatur roto tem- 
pore , quo uxor vivit, ejus patri & confan- 
guineis, quoties opus eft, fuccurrere: imo 
quandouxor rnoritur, debent aliquas prae- 
ftare folutiones , &multo plures (i probetuc 
auc credatur earn mariti culpa mortuam efle* 
fo6> 

Mautiin^maiten-i arb, 400* 

Maiiy reftis, funis fparceus* maun } rtRQ$ 
contc tquere. f 66. 

Maun^maunn , pluvia, imber copiofus, 
iargus, deniilfimus. item* pluo* aldunmau* 
quei, copiofa pluvia decidit; maxima eft im* 
brtum vis: affiduos -iirbres habemus; afti- 
due & copiofe.pluit, Pkhi maun 7 tenuiter 
Yy plue- 



7H f%& ft <*&> 

pluere. maual, pluviae prognofticon. 347, 

348- 
Maun^ mufcasabigere, pellere , excute* 

re* i7z. 378- 

Mclaiy lignum helui coloris. 400. 

JMcban-i complicaturn e(Te. mchamn^ pli- 
care , complicare. 449. 470, 

Mdmihue^ torris , titio, mchuitun^ mchUn } 
ignem urgere,excitare, 3f !♦ 3|% 

jtfe£ff , uxoris (orores* j 04* 

Mciifn, paleae manipulos fubter perticas 
cannasve immiflbs fortiter ad tedium confi- 
ciendum aftringere, f 17. 

jj/r^ 5 fraair , naporum radices* 409* 

McheQ , calcar ligneum loco orbiculi vel 
rotulae clavum aut ferrum acutum , quo 
equum ftitnulent, urgeanr, incitent, habens* 

777* Mda 7 farina aqua co$a; puls,pul- 
menrum*47s* 

M*> 77. 19. 

Me-> ftercus, fimus, excrementum, me 
ptfiilbue 7 &rr*go 7 rubigo* men y mecan^ al- 
vum 3 ventrem exonerare ; ad requilita na- 
turae recedere. mecahue> latrina >foric8e. 420. 

4J-8- 

Mequeiiy in loco publico vel coram alWs 
yentrern exonerare» 4*8* 

Me dan , offerre , gratis dgre ; gratuito* 
item» offerre a dare alterifuam fororem fpe 

fore, 



^Oe^ 



7i J 



fore, utille foam viciffim det,offerat* 4*1* 

49. 

Afedcun, molo,tero, tundo«4i3 v 
Medwiy dormitantis nutatio: inter dor« 

mitandum caput demittere* 437. 

Meti additum numeralibus vices indicate 

item tempus* va mel^ jam nunc: mox. $88: 

17: 18: i9Jf47* 

A/rfi , quatuon melin , quatuor eflh, 
habere, melichi^ quatuor vicibus, f4f* ^47* 

Mellmelty ripa fluminis ; cujuscunque rei 
extimum, extremum , extremuas* 430* 

MelvuuU) melbuiitiy labium, labellum, la- 
brum. 442. 

Menem 9 onus, fafcis, farcina. item* hu* 
meris tollere , portare ; tergo aliquid exci- 
pere , fuftinere* menculn \ onus alicui irnpo* 
nere, mencubue, vas majus , m quo vinum, 
aliumque potum aflervant, transportant* 
cenophorum.418 ff z** 

Meru 9 avis. 387* 

Merun, mucus, mucofus, pituita e nafo 
pendens. 4f 8* 

778* MefeQyVzs minus vino aflervandq* 
parvum mewcuhue* Y\ mencun /20. 

Metan-) metatun^ ulnis gerere; inter raa- 
nus afferre, geftare* item, fufcipere baptiza- 
tonu metahut) cantharus , amphora* 449* 
104, fxo* 

Y y % Metl, 




MetUmtlhue^ cervical quod fblet e'ffe fru- 
ftuiB ligni vel quid fimile, 

^t^amiiebria, verenda mulieris, 45-1* 

Meti > mo> 6. 2fG> : /♦ 

Meulen > turbo , vorago'. f f 8* 

Meblan^ morfus: morfu carnem trahere, 
avellere. 370. 

MHwn> mbxxrciin*, vefte ignem fovere, 
excitare, vel rnodo excinctum accendere«3 $-4. 

«Mg^/2 , wQencbi , femper 5 perpetuo , nun- 
quam non. item in perpetuurn > in aeternunii 
in fempkernum, ^40* 

mi 13- 2f> 66* 

miaun-> ambuJo, gradior, ingredior, gra- 
dual facere : procedo, incedo , peregrinor, 
peragro: vagari, divagari, oberrare. nua 
miaun-i luftrari, fcortari. Qoiman miaun v> 
iaun, erro,deerro , aberro : a viadefle&ere, 
declinare* miauln y adducere , portare , ma- 
nu fuftinere/4f2,490. 491. 

michii felis, cams, seiurus* 368* 

miVLa&xxvxxm miUan , aurum, aui eum efle. 
miUatuU') inaurare , auro tegere. mi\\antun> 
aurum col!igere 5 efFoderej/ziU^^//;^, aurifo- 
dlna.mlUa ecull; compede^raU^m/Zfe^com- 
pedibus bominem vincire* 420, f 28* 

779. Mincbe y infra, mincbe leuvu , fecun- 
doflurnine: infra fluvium, mincbe ecull^ fub 
vefte* minchen , mincbelen , inferus > infemus, 
infernas: inferne, $75, £jC 



*«*» &**£»' 



m 



Minn j intra* intro, intus. minun ? minu- 
\en-> intuseffe. minuleiy intus eft; intro fe 
ibdidit, fe conjecit* fig. 

mifquly mel, dulce. mifqm mangana , ma- 
lum duke, mifqm $ei , duke , fuave eft : mel- 
litaedulia; poma faccharoconditajbellaria* 
cupedia?. 388- 40f. 

mita, vices. 288: 17* f47- 

tniticun, aufugere, fugere, fugam am- 
pere, capeffere: fe in fugam conjicere ; fu- 
gae fe v. in fugam dare; fuga fibi confule- 

re* n** f 33* ... 

mivu 7 quou miviicbi^ quottes* miviu, 
quotfunt* f48* Sfo 

mlan 7 maicium conterere, contundere. 
eomminuere. item, liba inde confe£ta. 476* 

mlcayun , labor , delabor : lapfus, prolapfio* 

4f2. 

mllcoy morum*4io. 

mien , effe , exiftere. wlehue , habitatio , 
domicilium. 421. j* 17» f 1 8- 

mlrnlim, tremere, contremere, tremori 
obnoxium effe. 462» 

mbh facio, efficio, fingo, effingo, for- 
mo. 5*67* 

mlo , foemina fterilis* 5T4* 

mUo , cerebrum, medulla cerebri. 457*. 

mlpx\ntun 7 projicio, excutio ? abigo, pel- 
lb; finem faeio^ conclude* 37*' f 3 * 6 * 



Yy 3 



780. 



7i8 



mmm 



7go. Mltun^ frumentum , triticum co&um, 
tritumque, 47^ 

mxxlven, ros. 347, 

wilkoQcun, caput illidere : arietare* 363. 

mllell, omne lignum quod corrumpi rion 
poteft , vel non facile corrumpitur, 403. 

mlpun-, fuligo,fuliginofum efle. 372. 

mluy maffa ex corylis , nuce avellana aut 
lini femine tofta 475-. 

mlum.) ros* mlumn } rorari , irrorari , afper- 
gi- 348. 

mn. 17* 24* 66* 

mgu, cocbayuyum^ herba marina , bona, 
comeftibilis zonae, fafciae,cinguli fubviridis 
figuram referens, 47 j\ 

mnumn-> mmm, involvo, implico: invo- 
lutum, obvolutum , implicitum velut in fac- 
co portage* //2m//,involucrum, integumen- 
tuim mnuln , alicui quo fe tegat, involvat 
dare* 470* 

mttan , fpe falli , decipi , deludi , fruftrari : 
omnes fpes meae penitus conciderunt, eva- 
nuerunt; de fpe conatuque depulfus fum; 
longe aliter atque fperabam, accidit, evenit* 
item, aliquid corrumpi , vitiari^ putrefied, 
item, mttan y munatun vocantur omnia vafa 
quae prius plena, modo funt vacua* mnatu- 
bi$e veicbi valli^ agedum , quid moraris? 
datum tibi ferculum comedere diutius ne 
tardeSt mnaln , prolongare funem* item* 

moras 



3&8^ 



7*9 



moras trahere , nedere ; rem prorogare , 
procraftinare : omnes moras mterponere; 
rem ufque & ufque differre.42, i,4|6, 

78 1. Mnen, mnetun^ in baloeis, flumine 
lavari. 431. , 

tnnumn, reftituo, reddo.4Zi. 

mo, z9o. „ . ■ ■ . , "" 

momn, vita, falus, ufura hujuslucis; hu- 
roanse vitae curriculum, curfus, periodus, 
ufus. item. vaIetudo,fanitas; valerejcom- 
moda ck firma fatis valetudine uti. item. vi- 
vo, vitam agere, degere, colere,- vitam & 
fpiritum ducere. moQetun, convalelcere, re- 
vivifcere , a mortuis (urgere , refurgere: ad 
vitam redire, reverti , remigrare. moQetut- 
am, alienamifericordiavivere, tnltimen- 
dicitate vitam trahere , producere; emen- 
dicata ftipe vitam degere , tolerare. mo&ln, 
vitam tribuere, dare; faluti effe; vitam, (a- 
lutem afFerre. item, alo, pafco, futtineo, 
fuftento. 461.465.499. 

moyu, mamma, mamilla, uber. moyim, 
tnoyutntt, fugo: lac ex mammis ore ehcere, 
haurire. moyolu, faoyulu, laftens. moyuhiy 
infantem ladtare^ uberibus admovere. 44 U 

446. 447. 
»2o/,herbae fpecies quam equus appetit.4 r a 
nwll, Temper, item, nudus, omni velte 

vacuus, viollaen, nudum effe; Temper effe. 
Yy 4 WW 







7*° ^#d^ 

woll cmtumo-) in omne aevum. moll quine y 
unusquisque, quisque, finguli, moll qmne 
antx\s qi|ptidie. mollknon , nudo , denucio; 
veftealiquemexuere, fpoliarc.467 468^40* 

moUe , arbor pomumque , unde potura 
conficiunt. 398. 

mollbmt^ mohitn-i fanguis , cruor. item* 
fang-uinem emirrere , {anguine perfundi. 
mollvuntim-i mollvxxln^ cruento; (anguine 
inficere,afpergere, maculare* 417« jo3* 5-36. 

mon<> necefliras: opus eft adbibetur^bs- 
que Tranfkione 92. '9 3* inche molaimi , me* 
opera non indiges. eimimolan, non opus 
eft mihi tuo auxilio> confilio, &c. te conven- 
to, iterr» f valeo. Chumtn mobui , quanri in* 
dicarunt ? item, mereor , promereor, di- 
gnum efle aiiqua re. tpunmuita minmiaun? 
dignus es qui vapules. glamnmuUei ta tmym 
vudaamQen , tua pervicacia, pertihacia, na- 
turae afperitas mererur repreheniionem , vi~ 
tuperationem, objurgationem/' 4.^22.' fzfi 

«M)tt,fenilis, facundus,ferax,uber. mo\% 
fipantUj annus fertilis, foecundus, in quo 
magna agrorum ubertas. 41 3* 

montun , elabor > evado, effugio, erumpo^ 
evolo. exalicujus manibusfe proripere:im- 
minenti pericuio fe eximere, eripere> fob- 
trahere; laqueis fe exuere* montuln, peri- 
cuio aliquem liberare r laqueis ilium expli* 

care» 



^fe^d^ 



■72-1 



care > expedire ; ex periculo eripere; a vi 
& hofte incolumem praeftare ; f 29* f$8 662* 

moncoly integrum > cui nihil abeit; 
eft imminutum.436. SS S* 



nihil 



782/ Monmabue,epsAemgentis>favn\\\&> 
nominis: eft mihi cumillo juscogn3tionis: 
cognatione niihi con jun&tis eft : communio- 
ne (anguinis devinfiti (umus.7f8 fou S° 2 / 

mpu> ala , penna* mpun y alas moverejagi- 
tare, exagirare* 385» 39- 

tnrin > ita in anguftiis haerere , ut nee pro- 
gredi, nec regredi poffit* item : qui refpi- 
randi difficuirate laborat; fufpiriolus, afth* 
maticus, anbelator. 49c* f$$. 

imuh, grunnio, grunnitus* 37** 
* ' mrunexxbite ) pe£lus quadrupedis* 44^ 

mta^mtaQy cornu* mtatun> cornu pete- 
re 5 pugnare, ferire* 364. 

mtann-) mtancun, fuftem alicui vehemen- 
ter impinged: fuftibus aliquem caedere, 
percutere , debilirare, f 28» 

mtn^ fbluro,rantum, tantummodo 5 duri- 
taxat* mtenn ■> mtntun , eo pervenire ut at- 
tingat ; fed non ut terminos aut limites ul- 
latenus tranfeat, excedar. vei tli mtentubiel > 
accepi hoc & nihil amplius. 286* J4jr. f fo* 

783* Mta-f bardum^ folox>craflum. mta- 
<Nm, filum craflum ; minime tenue aut fubtile* 
Yy 1 47^ 



~ 






m 



yiz 



^fc^e^ 



472* mtatun ,hfcivite y vitulafcere; feirivi* 
cerr? attreftare; petulanter icolludere. 490* 

MtnqneU vacerra > palus > vallus, mtnquen^ 
mtncun y vacerram figererinfigere* mtnqmln y 
mtncUn , vallare* mmcxxhue > malleus ligneus. 

y3uff4* 

Mteuti) mteulaQmn, infidiofe^perfidiofe, 
per iniidias occidere: perfidum , fcedifra- 
gumeffe; infidias ftruere ; infidiis petere; 
necem alicuimachinari: ex infidiis interire* 
a tergo adorirl 484* 

Mtoun , quatio , conditio , decutip , ex- 
cutio. mtocuutun , manibus plaudere. 404. 
449. 

Mtoln, repulfam dare* wtfo/, repulfa 499. 

Mtm^mtxxm^ vocatio* mtmn , voco, ar- 
ceflb , accio , inclamo. mtmvaln , arceffo ; co 
gere, convocare* $-32* f33* 

Mturn, mtiiYcun^mtorn^ mtovcm, offers 
do^ cefpito : in limine offendere ; in lapidem 
incidere,incurrere,r ad lapidem offendere. 
fntoYtdn-i offendiculum ponere. 4f2*48j'« 

Mu. ti6 271*2,72* 2$8i2+ 

Muchan , ofculum , fuavium , bafium* item, 
ofculor^deofculor; ofculafigere, imprime- 
re:fuaviari,bafiari, 443. 

Mudai ? mmdiy potus hordeaceus* 477* 



784. Mudin\ periculum praecavere, 
fare ; providere ne quid fiat* f $%> 

Muiy 



evi- 



mM 



Mui, panus, tuber, tumor, inflatio* mu* 
in, rumere, turgere; tumidum, turgidum, 
inflatum , tumefa&um effe* f 34. 

muien, cibum, potumve novum deliba- 
re ; lummis labris attingere ; primoribus 
labris guftare , dcguftare* 478* 

Mum, mom ,221 781. 

Muna, mediocriter, modice, fatis, affa- 
tinru munan, fufficere, fatis efle: fatis muka 
poflideo; his contentus film, munape, fuf- 
ficit, fatis eft. muna amm , modice proce- 
dere, quantum fatis eft* munahue, pauci 
dies>men(eSj anni funt,cum 4 ... muna pu, 
non longe &beft. muna buentu > ftaturae me- 
diocris : mediocriter doftus, efficax* 461.. 

514.^19 f4°*H3- 

muna, mox uu munan, capio ; tantam 
hominum frequentiam Templum non ca- 
pita 478* 

munun, munuln, paleam in manipulos ad 
vaticinandum colligere.48f. 

mufca, potus pinguisex maicio* 477* 

muti, matte; triticum, maicium co&um, 

47 f* 
mutircun > labiorum dum fugunt vei con* 

trahuntur, fonus. 445. 

tnutm , acidum, acerbum eflej habere 

acrimoniam , acorem : aceflere* 



785* Mu> m% 116. i?h *7 ** 



mucbai, 



7^4 



m m *0> 



I 



muchai > mutai >> ftatim, continuo, iflico, 
c vefHgio 4 a£tutum,confeftinru 140* 

mitchi, grana unde Puelches potum con* 
ficiunr. 479. 

mudencun , auro vel argento aliquid in* 
cludere, 469* 

fnuQel, profe£k) ? fane^certe, hercle^me 
hercle. muQeltun y credo v pro certo habeo; 
inanimurn induce; mihi perfuadeo itaeffe: 
adducor ut credarn. 4go 

mun-i fornicari. muQevoe, impudica mu- 
Her, lafciva^libidipoia. 489*490. 

miunln , orno , exorno 5 excolo ; fe ad fpe- 
ciem comparare,cornere, componere, 470* 

mimchuny quatio, concutiO)decutio,pul- 
verern excutere. 470* 

mxmtun> rapio, arripio> abripio, praeri- 

pio. 484- 

tnupin; Veritas, verum> vere; verum di- 

cere. mupilttm , mupitun , credo* v* muQel ? 

muQeltun* hie fupra* 

miiVy par turturum > perdicum; jugum 
bourn* mxxrltiy mitrknon-) aequare, adsequa- 
re, sequiparare. quine mur huaca , yugum 
bourn» miirbueny amicorum fumma conjun- 
£lio qui nee animo nee loco feparantur* 364* 
fi 4 f.48. 167. 

tniiriy lie fe appellant invicem muheres 
vel a miwn efle pares > aequales ;. vel a mu- 

rim 487* f Q2* , ~ 



muvin , mMtun , zelotypia uxoris ; zelo- 
typarn efle. 487« 

murque > tarina tofta* murqueUj fanoam 
torreie. murqueln, torrere curar.e. 474» t 

mutaiy mucbai) ftatim , quaroprimurn* il- 
lico, aftutum; momento temporis; nunc 
mode* muchaiquecbi) continue, onim mo-, 
memo, quint mutai mo , hoc momenta, 
nunc jam* f 40. 

786. N\iitu>> urique: noncommittam 5 ut 
delim* item fupra,intus, 5*19« P 6 * 

rnuQin, a principio, ab origine, aftipite, 
.linea re£ta.j02? ^26* 

muquiiy cervix 7 collum,44J\ 

787. N. 

Nabue,nahue y nail, Patris filia. for* 
NabueU tigris, 37 U 

Nauun 5 nayxm > irafcor, fuccenfeo, fum 
procltvis acj irarru 36$% 48^ 

■Naln, invado,adorior, aggredior : proe- 
lium commitrere ; figna conferre; manus 
cum hofte conferere, concurrere 7 conflU 
gere* %%%+ 

NahiM) vinculis hominem vel fe folve* 
re, exfolvere, exuere, liberare, eximere, 
expedire* 366. item, ^quum folvere, diffol. 
vere; veldiflbivi feu fe diffolvere* 

Namun> pes,crus* namuntun, pedibus 

iter 




iter facere. namimtuche-, pedes, pedes iens* 
epu narmin-) Indus miles* 4n* 4^4 j- 3, 

Napurmiy napmn , aqua aliquid madefe* 
cere , macerare* nafn-> aqua aliquid mollefce- 
re , lentefcere, madefieri* 432* 

; 788* Nancan, 369. 489* nancan tehua>OL- 
nis, catella ad venerem concitata* nancan 
huerqiim , fpeculator, explorator, emifla- 
rius* foi. 

nape* cancer pifcibus hamo capiendisin- 
ferviens* 39 $\ 

napudpllapd, grando* tttfpM, grando de 
coelo ruit , delabitur, praecipitat ; praeceps 
cadit horrida grando. 347. 

nanun^nanuQj focrus, nuru$*j-o4* 

Naiquiy nafqui,naiqui 9 felis, cams, aelu- 
rus* 36 8. 

Nail } mih infra: defcenfus, defcenfio: 
facilis defcenfus averni ; at revoeare gradum 
hoc opus, hie labor eft naun^ defcendo, 
demitto: ceffars, minui. nam ni Mean, jam 
furor ceflat; ira defervuit; refedit irae im- 
petus, remifit , quievit. nau Uanca, duode- 
cim folutiones integrse, mul&a impofita illi| 
quiCaciquium occidit* naual } defcenfus* 

nammn 7 nacmn. nacmnv. nacxxmn fignifi- 
cat imo, defcendo , demitto* 2do. hominem i 
dejicere, detqrbare, profternere, praecipi.l 
tern in terram dare* mucbai nacrnaeimu stio* j 

©pus I 



*%hmd& 



727 



epus fecere, perficere , finite* inei Xii nac- 
tnel tva, hoc opus cujus eft. 41:0. fornicari, 
modefte <k metaphorice* De reiiquo nacmn 
non eft aequivocum, 48*. i*36o* 433* 488* 

JWai/ , curfus, curriculum, neculn, cur- 
rojcurfo; curfito* necuDn , equos , mulosad 
curfum v. currendum urgere,exckare.37o* 

NeQn^ mover i 9 agitaru neQmn, moveo , 
agito* »egw/tffo»sneatrigiquidetn. 3*0,4? o* 

Nebuen^ vires ^fortitudo, vis, violentia» 
nehuen Qei> corporis viribus jjraecellit : prae- 
validus eft ; tarn robore corporis, quam ani- 
on firmitate praeftat* neluentun 7 nehueln, ne- 
bueltm, vim alicui adhibere: aliquerninva- 
dere, adorirl, aggredi^r. 46$% 730* 

789 > Neyxxn > fpiro , refpinx neyun y neilun, 
ipirirum ducere^ 446 

Nemel, verbum, fenfus, feiafum , fenten- 
tia, judicium* opiaio, documencuim item* 
mandacum , nuncius* 443* 444- 

fllepen, vigilare , experre&um efle, ne r 
pete, expergifcorj fomnum excuterejfom- 
no folvi J e fomno v. de forano excitarL437* 

Nerm>> pulex, 378- . 

Ne$n y n§n> linquianimo; dehquiura 
animipati: tuetu «xanimari. f54* f ?/• 



7^8 



*%hWt^ 



Men j habeo, teneo, niety. x dare; ur alius 
habeat efficere 4 item rem ahrerius depoiitani 
fervare* nielduamn^ rei pufchrkudine capi, 
allici, affici,teneri. item, nimio fl;udio in a- 
liquem inclinare;ftudiofe alicui favere;plus 
jufto illi tribuere; plus quam par eft, illi de- 
ferred praeter modum alicui ftudere; omnia 
illius caufa velle* meta nkn y ulnis gsrere; 
inter manus afferre, gejfare* quiniu nien> 
infpe&are; coram & in confpe£tu habere: 
praefentem & fpe£tantem effe* item curare; 
curam alicui rei impendere^adhibere. nieun y 
fibi temperare; continere-fe; abftineo, par- 
co*42t. 489- 

NiQai, faftidium , fatietas j taedium, niQai 
puetiin i faftidio effe alicui; offendere alieu- 
jus animu'm ; faftidium illi afferre ; ingra- 
tumeffe Scpuciduni: ftomachurn movere; 
offendi quorundam afpe£tu, qum oculi fer- 
re non poffunt* 

Niutm> fangainem ,lacrymasfiftere e 457. 

Nma, 211, 2E7. 

No, 116+ 117* 272, 288 : 1 : 2. 

■NoQin,- fegetes, (ementem obnubi, 41^ 

Notn > fortis durus .& extenfus. notnm> 
cxtendendo rectum facere, dirigere. 4; x* 

NotUy pro n us. 398* 

No. 271* 2724 

Napinn, nopin, vinco> convince, coar- 
guoj fupero : pauciffimis verbis hominenr 

eon- 



mm:*0 



7*9 



conficiam; nullo negotio convincam; gla- 
dio illum plumbeo jugulabo. nopixii&n, ad- 
ducis me, ut tibi aflentiar. 48 fe f0+J3i*f$3* 
notun , flumen era jicere , t raducere, tranfi* 
re ; race aut plauftro transvehi : fcopulos prae- 
tervehi; aditum , moncis jugum fuperare, 
transgredi > tranfire , transcendere. item* 
fponfionem facere; fponfione aliquem lacef- 
fere. notulefn-> (ponfionem facere quis currac 
citius. notucuUin , audio , au&ionem facere : 
pro bonis fubhaltatis , haflse fubje&is, fub ha- 
fta aut praecqnis voce venire juflis ; plus cae- 
terisofferre. notucan^ protero, obtero, pe* 
fundo>conculco. Nihil illi obftitit, quo minus 
deftinata perageret; omnia libidini poftha- 
buit; nihil penfihabuit, dum vinceret.itenv 
contendo , decerco , ahercor : contra torren- 
temniti: contentionisfunem trahere; durio- 
remfepraebere.484 j*63* 

790* non-> no^Wjfluviumtrajicere* non* 
/o#,illuc tranfire. nopan^hnc tranfire. noln y 
aliumtranfportare, tranfvehere. noltun>e6> 
illuc tranfportare. nolpan > nolpatun , hue 
tranfportare, tranfvehere. nontubue^ovtws* 
nome, ultra, trans. 43 1*43 3. f 33- 

Nor } re£tus,dire£lus. nom , return, di- 
re&umeffe. norln 7 n$rmn> i;e£tum facere ^» 
dirigere. fff. 

Nucu, bubo. 38z* 






730 ^3^^ 

Nummty nuntun , oleo , redoleo , fuboleo : 
odorem emittere : odoror, olfacio: odorem 
percipio* item odoratus; odoris, odorandi 
fenfus* numuln y odorum, odoratum , odori- 
ferum effe. numuln > jenco, jentaculum fu- 
mere. 443, 

NiifciX) ulna* nufcutun> ulna metior>di- 
metionfff* 

Nudo r nudo 3 nudo > extremum : pars infe- 
rior, pofterior; exterior pars fundi* item* 
clunes-, nates* ndo mamU^zXx , ligni pars crat 
fior, inferior* nudo huampu* puppis. nudo 
ruca-i domus pars pofterior, 404. 4fi* P7* 

5f7 

Nudol •> dux 5 princeps exercitus* fa&ionis, 

militias* nudolen , effe ducem &c* 498* 

Nuhuirciw,nuhuirclen, collum inftar ci- 

coniaediftendere, producere* 44 ;♦ 

791* A%u > fchupones : plantar quarum 
fuccunv iugunt , ore extrahunt* nuyubue > lcr 
cus fchuponibus abundans. nuuun r nuyittun y 
fchupanes legere , colligere > extrahere* 409. 

Nuuun* terrae mot us, nuuuquei> terra tre- 
miti contremifciti 360. 

Nuyefcm } geftio, gefticulor* 4f 2. 

Milan y aperio , reciudo , patefacio,refero. 
nhlai , porta patet* mxXahin nipiuque* omnia 
meaconfilia, animifenfa, latebras, receflu» 
intimosipfi patefeci , aperui nUln> aperiri, 

reclu- 



"** 



m*M'^ 



731 



cii r patere;alteri patefacere* 5x8* f 19. 

Nulcittim y acicuiis prehendere, figere,te- 
nere, infibu'Ja.re, fibulam injicere, 473. 

Nun ? pugno capio , fumo ', aecipio* qui* 
ne ■»6z?. v quantum.pugpus capit.449 |ro* 

'A^ru»ycing6. mute* zona > unguium* 

4 6 5>- 

Npdnpd* herb. 410* 

NupUiCQulI, funes fylveftres. 402* 

JVurm 3 incanto \ excanto : carminibus aut 
camionibus aliquem ligarej inaliarn formam 
murare, m\rxxfn-> claulum efle* n\xriifiim f 
includere, concludes; pprtas claudere ; fo- 
res 5 portas j januam obdere , occludere ,op- 
pilare : peffulum oftio obdere : repagulis 
valvas iBunire , firmare : epiftolas complica- 
re , obfignare^ 484* f 1 8* 

Nutam* fabeila 3 nar ratio, apolbgus, fepU 
da narraciojfeftivurncornrnenturn 'nxxtamn r 
nutamcan > narro , memoro , ref ero* item* 
cum aliquo familiariter agere, familiares fer- 
mones conferre* 56Z. 

Nivalin^ clamo, yociferor, clamito, in- 
conditas voces , clamorem edere* 486* 

namcu 3 aquila minor, 3 go* 

792 namn, mori, vitam finite, mortali- 

tatem explere ; perire : vita fundus eft ; ceC- 

fit e vita ; vitae fabularn peregit ; corpus 

yinculis exfolutus eft;ftadium vitae decurriti 

Zzx eva* 



?3* • ^fe M rf^ 

evanuitjcontabuit. namln y perdo; difper- 
dere, evertere, deftruere, diflipare , proftin- 

dere.364.f3^ . - 

namcUtiy caput ahcujuspalo, haltae, Ian- 

ceaeinfigere* nz* 

itypm, homo padncus* napenn> pgcifi- 
cum effe, 480* 

Nucum>mm, locus apricus. ncmtun,*- 
pricor: apricatione calefcere : quaererequo 
fe protegat; quo frigorisvimpropellatjquo 
fe muniat contra frigoris vim & inckmen- 

tiam.fT*. . ' 

nedquexiy arrogans* infolens , clatus: qui 
nimium fibi ftunit & arrogat. item* audax: 
projedseaudaciae homo* fli^fMitJ?,efie.&c. 

483- 
n^^#,r€te) caffis: fagena. nebuentutiy 

retia mitterejtenderejaxare* 39 fr 

NeQbue y fru£lus roboris. 358* 

iVraff, a l^chrymis ceffare, sacere , filere* 

440. 

xuftti ad auras excitari ; liberior* aura, 
aere frui : areo > exarefco* nipmn, liberiori 
aeri>ventoexponerc; ficco, exficco > arcfa- 

cio* 43*- 

tlicufcuny nicto, conniveo* 440. 

nidhuetiy fufpendo; fufpendio neco, jrz& 

nainpiln, deambulo, inamtyulo* ipatior, 
ambulationem facere* 4 fa. 

nop* confobrini. fQi. 



«fe^e^ 



733 



tiiUhue , herb, 410. 

nooks > herba ex qua funes , corbesque 
conficiunr*4i2. • 

nodim , vello : pilos , plumas cvellere : gla- 
bro,deglabro 4?8. 

tlom> taciturnus, pacificus,honeftus.nowi- 

clen> effe tacitumum,&c. 480* 5 14* ■ 

nonque, vellus feu pellis arietis culcitae v* 
culcitrae laneas vicem fupplens* f 20. 

793* non y taedet ifta toties audire: faepe 
repetita fatietatem afferunt ; faftidium pa- 

Hurtt. 47*- 
noito , confocer* j*04* 
naiqui , tiarqui > nafqui , felis , catus , aelu- 

rus 368 * ».j r ua 1 

im/, vafer, vetcrator, calhdus, fubdolus* 

verfipellis, fceleratus, nebulo. nuadomo> 

impudica mulier, lafciva, Iibidinofi, vul- 

gatse ac venalis pudicitiae, omnium profti- 

tura libidini. nuan, luftrari, fcorrari, per- 

graecari. nualcan , ad luxuriam , lafciviam , li- 

bidinem provocare. 489» 49°* 

nuiti) aberrare a via ; a refto tramite de- 
fleftere. item. tero,tritU£o: ^ranaexfpicis 
in area excutere* nuinprun } trlpudium, fal- 
tatio, chorea rriturantium: namlndi ipfi In- 
daeque faltando caacandoque grana ex fpicis 
fioilu inarea excuriunr. 41 3. 493- S&\ 

f#iUn> fugere, aufugerc: abdere fe in alU 
Zz 3 quem 



734 



rn^rn && 






quern locum; latebris fe occultare, fein lt- 
tebras conjicere , le in locum abditum de~ 
trudere: alicobi dehtefcere, nuUvoe domo % 
pubficameretrix, proftituta; vuigare fcor- 

Wtmcutfij lapis quo utraquemanu fupra 
jaliutn lapidem terunr, Smolunr, f 20/ 

xmqtie-i mater 5 matertera* nuquentu ? no- 

Nucofcun \ hbiorum nimia compreffio ; 
labia nimssvpmprirnerQ. 445. 

Nuditfity nudufcatiy Cuo , confuo, afTuo: 
refarcio. 475, 

nullutun-i pilosemittere> renovare, gel- 
km mutare 366. 376. 

mincuin) farinario cribro fuccernere;fa~ 
rioam {ubcerniculispurgare, excutere 4 item, 
panem in micas friare; digitis comminuere. 

476^ : 

numun 3 narro > accufo y criminor, fi6. 

tiummm , difperfa , prolapft in terram^fb- 
lum, pavimentum colligere 5 attoHei"e, fuftol- 
lere. 421, 476* 

734* O; ; 

OUariy carnem bene co&am efle, 476, 

OWoU) ambitus, circuitus, anfradm item. 

ambio; circurndo ,cingo,circumeo, percir- 

cuitum iter facere; prceftat perdifpendium 

ire^quamcompendioperire* oUolft,oUo)tun r 

urbem 



^ • d& 



73 f 



urbemobfidere, obfidionecingere> obfefTam 
tenere: «yorona urbemclaudere ; fepiremi* 
litum cdpiis: hominemcircumdare,circum- 
flare , circumfiftere , tenere undique. OUol r 
ambitus: in orbem, in gyrum. 493*7 3 2 -. 

Onorniy ononclen, fub alicujus praefidio, 
patrocinio , tutela elte. 342. 

Onoimi) coetus, balena , cete* 392. 

Opun , plenum effe. item* res perfe£la 5 cui 
nihil abeft,dee(t; ad unguem facta; omni- 
bus numeris abfbluta* opun pinna? fraenuar 
una cum habenis , capiiiro, &c. opuntu , re- 
dundantia, affiuentia, cibi reliquiae, & quid- 
quid fuperfluit, fupereft , redundar* opuln> 
impleo, expleo, repleo, compleo*47f*478- 

Orcxin, medicinam ad vpmenduni* vo- 
friitandum fumere, f 36* 

Of dm , forbere , dclibare > guftare , expe- 
riri res liquidas» 476. 

Ou», Jbuaiwj domum perplui , perpluere* 

4 2 9< f*& . „ 

Ovicha, ovis,bidens:pecusovinum* all- 

Ca->v\\ta ovifa , aries* entucudan ovifa , yer- 

vex. tricbi alca ovifa > agnus* domo ovifa , 

ovis. mcba ovifa > ovis horaa, quasnondum 

peperit. iz. 363 

OviiUn j forbere, delibare, fummislabris 

aliquid atcingere; primoribusftlabris gufta- 

re , deguftare, item* arcanum > fecretum con* 

Zz4 tU 




tinere,tegere,abfcondere4 475. 479. 
79 f. P* 

Pa .70*79* 213» 287. 

Pahdcon^ pavixdcun^ vefica. 45-^ 

Pab,pafypav> tumor, tuber, vomica*, 
apoftema, fuppuratio* pnfn<> vomica dirup- 
taeft; vomicae {anieserupit. pabln ^papmn y 
rumpere, dirurnpere* n f. 

Paearua y bufo* 578. 

Pacacha, Iodorum poculum majus, feu 
machina Jignea ex altera parte anguttior,cui 
Indus os applicat; ex altera vero parte am- 
pliflima , ubi potum liberaliter infundunt; 
utper canalem in os Indi delapfus arentem 
ipfius animam pateat , recreet, refocillec. 479* 



796* PacMun> panis micas, farinam, fili- 
quas pugno difpergere. 386* 

PadaU integumentum quod tefib impo- 
xiunt* padaln^padaltuny domurntegere,ob~ 
tegere* ^17* 

Padxxn , onus humeris portare , tollere* 

44 6 

Pat$iy leo, leaena* picmpaQiy leonis ca- 
tulus* paQi namun , herb 37f ♦ 41 o, 

Pabuay hernia, ramex, enterocele* Pa* 
buan t pahuatun , enterocelicus, herniofus 
fum S3f/ 

Paiypapaiy itafiliaematrem appellant. fo6 # 
irercu ita pueilae vetulas in fignum reveren- 

Paicha^ 



m* • * 737 

Paicba, grana vitrea veneta file inferta, 
colle&a, colligata» paicban ^pakbaln^ pat- 
cbaltufi) filum calgulis inferere: filo Calcu- 
lorum lineam ducere. item. implico,irretio. 
item* ferere difcordias ; alteram alceri cri- 
roinari atque omnes in^er fe committere* 

4^9* 4? 3* 484* 

PaiQo, Qamno, fruftra. 20 u 

Paittan, paiMalen^ fupinum jacere. item. 
tranquillum,quietum, pacatum effe: nullo 
bello turbari , fumma pace frui* item* mani- 
feftum > clarum^erfpicuum, apertum , mi- 
hime obfcurutfi effe. paiWaln ,paiUaknon > fu- 
pinum colloeare* item, nxam , turbam , dit 
cordias fedare,componere ; diffidentes aut 
tumultuantes in concordiam adducere: ut 
redeantingratiam efficere. 472, 480* 

797. Paine , caeruleum , cyaneum : caeru- 
leo colore tin&um, fufiim, 417* 

Pauun-i barba* pauum, barbam habere, 
atete/nutrire* payuntm> barbam abradere* 

4*8- 

PaU crux fidus Auftrale* 33?* 

Pal } Hgnum quo terram fodiunt , aperiunt 
foramina, /^l#,noclignofic uti. f6& 

Pala^ pedes inftar anferis deprefli. 462. 

Palin j harpafto ludere* pa\itun % idem* pa « 
U) globulus ligneus, qutm ad metamvel ali- 
ier impellunt. uima y ut\o> harpaftum: feu 
Z»# f basu- 






- 



738 



^Ci^s* 



bacuius qui inferius in figuram fphaericam 
ira deiinit , ac fi quidam globus vel globulus 
ipiius extremitati adhaereret* Eft hie ludus in. 
tgr Indos Chilenfes perfrequens , & ad eum 
uodequaque concurrentes, veftes, equos, 
'/raenum j calcaria , &c* fi aut ni Titiu$ vice- 
rir,fpondenr» f6$* 

■Palu, arnica, item, amitiaus» 501. 769. 

Palm, lacenus, lacerta. 376* 

Pana , pana , jecur , hepar* 4 j fi 

Panun fpanunn , farioam toitam vel quid 
firaiie 3 iiccam , inco^latn edere. 476* 

Papaf, loquaXjdicaXjgarrulus , blatero, 
rabula , Architse crepitacuiuni* 483. 

Pataca-y centum, centuria. patacan> efle 
centum. 5*4 f. ^47. 

Pataran , plicare, complicare. 470* 

79 g 4 Patiru ipachivu , pacbiTo ; Parde 7 pa-> 
dre i paye^Pmv, Religio(us , Glericus* 498* 

Pchit ypicbi t parvus, pufillus, exiguus,mo- 
dicus* pchitn, picking parum , paulum , pou- 
lufum , pauxillunly nihil admodum. pcbidn^ 
minuere, diminuere^prsecidere, decurtare* 
aliqua omittere, praetfcrire, praetermittere* 
pchiwman-) parum morari , cun£te:L pchim- 
ma, pichinmay exiguo tempore, parvo in<- 
tervallo. 461. {4.3. 

Pchotty pcbonn\ futno : fumum emittere ; 
ignern te&is adjicere , fubjicere , adrooverej 
faces ad urbis incendium immittere, conjice- 



m*M $& 



719 



Peon* brachia infantibus,uti foletir, adu* 
rerevelut iiberentur aut pneferventur a fca-' 
bie ; vel ut huncanticipacum calorern > quan- 
db illis port obitum mare erit trajicieodum, 
fecum , ut aiunr, afportent. 3H» 

Pd , denfus, fpiffus, eondenlus pdn> den- 
fum|, fpifium , condefifum effe* j-j> 

Pdhainy hirudo, fanguifuga* 364. 378* 

Pe. 214* 

Pchntyhpchancun , rcmcrum ? (eparatum, 
disjunttumeffe* pcbaQmn pcbaQtun , fepara- 
re , fejungere^reixiovcre, abfttanefe; fblum* 
remotum fine arbicris deprehendere. j" 32. 

Pecbunn, infidias alicui parare, comparare, 
opponere, inftruere 5 molin, machinari, pone- 
re, tendere, collocare : ipfidiis aliquem pete- 
re, appetere : infidior* item, vigilias, excu- 
biasagere; infpeculis efie, j|i t 

799. Pecotun , relarcio. 473* 
Pedan , pedantun r in venio ,reperio* 42 1* 
PeQen.> uppareo. peQehiy nulquam appa- 
ret homo ille, peQei y jam tandem apparuit, 
repertus* inventus eft* Cfoupetgei veicbidQUy 
ubi iftud accidit ; unde illud fcitur. peQeln > 
oftendo, monftro , demonitro > indico. Tva 
ta mipeQelHn , formula prppimndi : En hoc 
tibi demonftro : fcilieet ut vinum, potum ore, 
canthari fundum oculis hauriat r percipiat* 

421.479.yz8* f7i> 
Pe$eUen, verruca* 463« 

Pfr 




740 



^Bdlfr 



Pebuen, pinus. Pehuencbe , Indi qui mon- 
tes Andes incoluflt* 358. 492. 

/W,faux, guttur, quinepel> totgrana vi- 
trea filo ioferta ut pro monili fufficiant : monw 
le, murenula* cumepel, fuavis, plena, dulcis, 
clara,canora, fohora vox. peltun } plane & a- 
perte lcquk 44 ?♦ 447* 

PelcUy privignus. item. yitricus>pelcu votm y 
privignus. pelcu nahue, privigna. pelcuchao > 
vitricus. J04. 

Pele ypelle , ped$ , lutum. 428* 

Peleva^ frontisanguli. 436* 

Pelori) lux , lumen , fplendor* item* lumen 
oculorum , vifus. pelolen^ vigilare, experre- 
flumeffe, peloh, lumen, facem alicuiprae- 
ferre: a fble omnia collucent& illuftrantur: 
lumen oculorum reftituere, illuminare, 4^ 

800« Pellutn, pelum, hofpes. peliimnpel- 
Imntun , hofpitidaliquem accipere ; fuis tedtis, 
domo,acdibusexcipere. item* diverfari , dt- 
vertere apud aliquem* Eft inter illos fuperfti- 
liovel delirium, utquando ignis multas fpar- 
git fcintillas; autZoir#ad januamcantat;cre- 
dantadventurosefle hofpites. fi8» f !?♦ 

PeUady pruin3«34& 

PeUpelln , metu contremifcere , terrore 
concuti. 486. 

Pettu , concha* item, muliebria. 39*. 

Pen ) peel , lucrum , quaeftus: bona labore 
pana; laboris& induftriae fructus. item* vt. 

deo* 



^fc m **& 



741 



dco, cerno, afpicio, oculis percipio; acqui. 
ro, invenio, reperio* cbucbi mi pawn tvei> 
ubiidinvenifti>lucri fecifti r comparafti, cc- 
quifivifti,lucratuses? pehuentun^ virumco- 
gnofcere* pehuentunolu > virgo* peleln, often* 
dere, monftrare. pelelduam, doci^oencumex 
proprio vel alienodamno. pelelduamn< i dare 
ex propriovelalienopericuip dpctrmeatum, 
alienotnalo, damno , periculo fape^e , doceru 
/>###, recupero, recipio, invenio* peyepeye- 
quen, peye peyequehn ta ni buerilcart, iniqui- 
tatem meam ego cognofco ; &peccalum me- 
urn contra me eft femper. peknon, animoauc 
menre fingere, concipere; inisginurj ; aliquid 
cogitatione naoliri. peknouquebin ta xu laial> 
imaginormemoritururq* pecbyenn^ pecuye- 
naimii veniet,venietilfud terapus : erit,ade- 
rit , illuceflet aliquando dies ilia ; cum ^ pe- 
txxyeni veichi domo , menftrua. muchai peaimi 
v.penmauaimi v.pemoaimi v.pemnuaimi) mox 
videbis mo damno, experieris&c,4zi«422* 
440, 48^ 48** 

jo 1. PenchU)2Xixz. pencbun^penchulen^n^ 
tecedere,praecedere,[priorem locum occu« 
pare, penchuln^ anticipo, antecapio, prae- 
verto*f44* 746. f6j. 

Penca> cucurbitae fpecies* 409, 
PerWipeniini marcefco/languefco, 416* 
Pent y frater* item. patruelis,confobrinus. 
pmibueny fratercoofanguineus ; uterinusfra* 

ter* 




74* 



^ m^ 



I 



ter penwn } omnesfratres colleftivefumpti. 
item* amore geminos effe; amiciciam cum 
aiiquoconjungere, contrahere, inire, initio 
mere; in alicujus amicitiam recipijoi $02* 

Peph 60.61. pepin^ poflum: frequeratius 
eft oegativurrs quando foluoi* pepilan-> non 
poflum. pepiln , compono^aptOjOmo, appa- 
ro j inftruo, concirmo, diipono > venufio, ex- 
colo Vexpmo, pepilim , cultus, e!egantia,or- 
iiatusVconcinnirasrctruffa.pigmentumjpur- 
purilTum; medicamenta candoris : capillos 
arte medicari, tingere , venuftare ; ad fpeciem 
decoris promittere; frangere in gradus: fa- 
ciemfuco&pigmendsillinire: naturalem o- 
riscoloremfucato nitore ementiri. item, ao 
cingere fe , fe praeparare > expedire, compa- 
rare ad iter, munusobeundum, pepium^ cul- 
tus 5 habitus, veftis,luxus. 60. 466, tfo. 

goz. \ Pequen \ Alio* 383- 

PeYcani m'ufcus } otucon percann , per can- 
tun , rnucefco, mucorem concrahere ; mufco 
afficij infiei ; mucidum fieri, <\ 20, 476. 

Penmon , perimol perimontUy resmira, mi* 
rabi.iis,p'rodigi'6 (irnilis : tulraculnm. peri?noln 7 
perimontiw, edi mirac.ula, prodigia, 5 1 j\ 34.3. 

Perper, faex* perpern , feces darL 477* 

Perquiti) crifta, \uhzz. pevquinhua. 38S>* 41 3, 
\ Percun, pedo: ventofa effiacioj crepat a 
tergo fonus. 4;g. 

Petu, 



m^e^ 743 

Petit-* etiam nuncjadhuc, petuln* perfe- 
vero, perfto>duro, permaneo , periifto. 
petu mafgi leitvu? pemli, an perfi.ftic-,adhuc 
duracfluniirii$inunfJariO?clurarpperiiitiL433* 

Peucuy acciptteiv sgcx 

Peuma > (omnium , infomnium , vifum 
fomniu iteimfeliciras, fortuna profpera , fe* 
cunda* Qenpeuma, fdix>fauftus, forcunarus* 
utopeuma 3 infortunium > fortuna ad verfa, in- 
felicitas, penman, fbmnio, per quietem ali- 
quid videre* peumabin , per quietem mihi 
vifus eft; dormienti objefta mihi eft ejus 
imago, > peumaQen-) fortuna fecundauti : om- 
nia lili peropportune cadunt; ex fententia 
cedunt* 437. 438-482*480. 

803, Peun,ptutuB> vereor,fufpicor,fub- 
vereor. A 486« 

"Peult vorijgo^ vortex, peuln, aquam cir- 
cumagi lequumcircumducere, circumagere. 

4 2 9* 

Peuca^peiicachiy opportune , tempeftive, 

in tempore* f 40. 

Peiin , peun cuyen , peul , peuQen > v er, ver- 
numtempus: foiia erurapere, arbores reviU 
refcere, germinare, puliulare; foliis^ flori- 
bus veftiri. 404, H5- 

Viann-iptancxm^ albeftere^refulgere^ 1 8* 

PiviMypivun, putris, tabidus, putridus, 
cariofus* pivuxtn y exedi , confici , contabefce* 
re: gutrefco, tabefco> cabeo* 476- 

PkhtXi* 



744 ^fo • <& 

Picbun, pluma, plumula* pichimn, plu- 
mefco, plumo, 389* 

PicuY.picr, folea > lingulaca. 392. 

PicbUn , picbidcan , frumentum ventilare; 
ventilabro excernere, purgare. fj*8- 

jftW* polus arflricus, feptentrio, Borealis 
pars* picun , ad feptentrioncrn vergere ; ven- 
turn feptentrionalem efle« 57 £♦ 

JPi^phafeoli & maicium fimul co£la,47f . 

Piden>ptjen> wis. 38** 

S04. /tySS domus pars fuperior. f 17. .£ 

PiJcutti figurae pyramidalis, ; 1 6. 

f%fe> avicula valde parva <k multo pul- 
cherruna , turn ob plumulas veriicolores pul- 
cherrimas, mm praecipueob volatum, qui 
in duplicimotu confiftit; altero quo aliud 
fpatium quamvis perexiguum acquirit ; al. 
tero, quo circa proprium centrum inftar 
globuli fc verfat: tota hyeme roftro parieti 
aut arbori iofixo ibi fine cibo , fine potu fu- 
fpenfa hasrens perrnanensque ; verno tem« 
porerevivit volatque miraculum naturae, & 
nrirabilis in omnibus Dei O. M. Providen- 

tia\ 383* 

Pidcun-> refrico, attero. ^67. 

Pilapila r piUapiUa>p\Cc. 392. 

Pityadn, mm\\o> detrunco: truncam ar- 
borem reddere • cornua truncare; fcapuma 
botro divellere; ramum ex arbore detrun- 
cate. 404* 364» 



^fe^ dB" 



74f 



P/7fo , internodium , anguftior fiftula : 
guttur, gula* pilcotuti) internodio, fiftulabi- 
bere, 404, 44 f, 536* 

Pibuicben , coluber, anguis, terpens volatl- 
lis, quemquividet, vel audit libilare, mori- 
tur ; addo & qui non vider ; uti vifus eft ne- 
mini. 376* 

Pilin »i pilin t pruina , glacies. pilinn , ge- 
lo, glaciOj congelo. piluntu cahueUu^ equus 
fubalbus. pilintun , pilitiman > gelaico, cohge- 
lafco, congiacio* Vinearum gemmae frigore 
obriguerunt ; fegetes uredine exaruerunt; 
arborum, vinearum fruflus in fpe pruina de- 
coxir. 347^48) 4*3- 

Pilol, cavus, inanis. />i/o/zwo, dentesfca- 
bri, rubiginoli , purridl piloln > vacuum , in- 
ane efle* pilolcura* 404.427* 

Pilquevn , in orbem compHcare. 404. 

Piltann-ipiltancitn-) mutilo, detrunco. V\ 
pilcadnhktepva. 404» 364, 

803. Pilu-i furdus* pihtn > furdum efle. 

4 6 *- 4 6 f- 

Pilun 3 auris , auricula, pilunn > nures babe- 
re* pilunhneque , plantago* 410, n Z9* 441 ♦ 

PiUan> caufa prima , cut varios effi ftus na- 
turae E g Tonirrua, fulgura, fulmina, alia- 
queejusmodiatcribuunt. piUann , rono , in 
tono, detono, fulgurar,corulca r : crebris mi 
cat ignibus aether; fulmina erumpere, deci 

dere,3i;, 34f, 3487 :zo » 

A a a Pillivih 



746 



^Sc^ 



P\Uuai> (andapila, feretrunn pWiiain^ pi- 
Uwdtm > feretrum conficere: portare* f 37* 

PiUma, pila luforia. piUmatun^ pila lude- 
re; pilam reciprocare; ultro citroque jace- 
re, f63. 

Pillmaiquen^ hirundo. 387» 

jP/llw ) ardea ) ardeo!a > ciconia. 38^ 38f* 

Pimun^pimon^pimotun^ fpiro, flo,inflo: 
afflat,afpirat ventus : flatu lucernam extingue- 
re, ignemaccendere^excitare* ptfmocafjue> 

follis, 3f4*!ff8* 

Pimurcun , Harpaftum tabaco fuffire, V* 
palin.797. Nam quoties harpaftoludunt, \U 
Jud priusfuffiunttabaco; & fanguine agni , 
cujus caro inter collufores diftribuitur, un- 
gunt, perungunt. f 63. 757. 

806. Pitiy dicere/jubere, certiorem fa- 
cere, &c. V.aNr.234. ufquead26o pileln> 
piMn , dico , moneo , admoneo , cernorertt 
facid, reddo* piklpran, falfum alicuiaffing^- 
re; falfoillum criminari: calumnion pilelen* 
tun> callide aliquid quaerere, elicere 7 expri- 
mere, excorquere. piUelcufe^ menfis Septem- 
bris. pitun > repeto , replico : oportet , necef- 
fe eft j opus eft pitui. pivaln y mitrere ad di- 
cendum, di<3um; & quando eft negatiyum 
pivaJlan: non intereft, non refert; nihil ad 
rem* irem, nolo > non confenrip* pinmaln>pi* 
7fcHTOtf>irridere. Qenpin, Vates, Poeta. piam 
dxxu , piampiam 7 rumufculi ? rumor , fabella, 

piknony 






«Mleft* 



747 



)iknon y di&um , mandatum relinquere. f 8» 
F9- 443- 444* 48i-48<f~.48& f42, f-jju 

Pilbii) tUnis (ylveftris. 401. 

PipiQen, ptpiycn ,ftrepitus, tumultus, ob- 
trepo : &ltro citroque de aliis murmurare* 

F72 f 73* 484- 
Pin^ > certe ; profe&o, absque dubio. item» 
praeterea. pinalen , manifeftum ? clarum, per- 
fpicuum , apertum, compertum , minime ob- 
fcurum, cerris indiciis , fignis, argumentis 
somprobatum effe. 224. fi6. 

Pinu , paleae minutae. ^02. 

i 3 ma jpuhiiO* 4ff. 

§07* Pinupimt-i floccinivisrcoeleftis aquae 
fpuma, tacitarum vellus aquarum. 347. 

Pinunuipinono , pumex. 428. 

Pincun-, ftylo perforare. pincxxhue , ftylus 
acutus. pincuUbuey fiftula, tibia. $62.567. 

Pinom, uxoratus,nupta, conjux. wm#/« 
p/ilom , quos (acro ritu Parochus marrimoaio 
devinxit , rite conjunxit : qui matrimonii 
vinculo tenenmr, &jugali vinculo adjun&i. 
pinomhucn^ maritus & uxor. Indorum infide 
jium j & eorum , qui olim baptizati , poftea 
rnorem Patriae funtfecuti, matrimonia non 
effe verum ac facramentalem contradtum ma« 
trimonii inde fatis conftat>quod defit indiflb- 
lubilitas : 41am mos Patriae eft, ut maritus u- 
xoremrepudiet, vendat, autplures fibicon- 
jungau Ipfi ettam uxor maritum nonnun- 
Aaa % quamr 



748 



mw&p 



. 



quam deferit , & vel nubit alteri vel domum 
fuam revertitur. Si nubat alteri; folutiones 
datas a priori, fequens maritus reftituic: fi 
revertatur domum, & Confanguinei illam 
recipient, adniittant : hi folutiones reftituunt, 
easdem vel sequivalentes, quae ipfisfuerunc 
perfolurae: firnaritus folutiones has accepter, 
admittat , recipiat ; debet etiam liberos matri 
reftituere, praefertim fi nultas vel paucas fo- 
lutiones, quando illam duxit, perfolvir* 713. 

S°4> ■ .;; 

Finuique , pinique , vefpertiho, 382. 

Fhca-i paries* f 17. 

.Fire > nix,grando 4 piremapu,piretnahui- 
^,Andes,IViontesCMi, &quitotam Ame- 
rican! faltem meridionalem ab Auftrofepten* 
trionemverfuscontinuaferi^pervadunt/efn- 
pemivofi, Altiffimique, & non pauciigni- 
vomi &flammivomi. piren-> piden , ningo : 
nix duos pedes alta jacuit; nivofae rupes can- 
dent, nivalis dies ;grandinac, grandode cce- 
lo ruit , delabitur : praeceps cadit horrida 
grando* 347« 348* 49** 

Pirina, fraenumu 366» 367* 

Firu-i vermis, pedis, pivu cutan*> dolor 
dentium, Qen piru, qui habent fupremum 
dominium in vermes, peftem. anilisfuperfti- 
tio : non enim Deum aut Santos vel medicos 
intelligunt : fed omnino alia fibi fingunr, ima- 
ginantur: unusquisque ad libitum. pivw> 

ptru- 



*$& ® d& 749 

pimtun , vermiculor, verminor: vermiculis 
fcatere, item* peftem graflari, fevire; per- 
mulcos peftilentia decedere , infici , invadu 
pimtuln , piriitucan , alium contagione affice- 
re , inficere. apmpint , apmpirun, coetus , con- 
ventus; convenrum agere, habere, convo- 
care ad vermes depellendas, expcllendos; 
ad peftem comprirnendam, extinguendacn. 

Ptfima y \pifiman , notu pijiman r ludus a 
grams maicn,quibusludunt, nomen trahens. 

Pifpifn, -pipio*386* 

8 c 8« i**#l 5 /Hta« 5 callum. 458* 

j°/7tf, vitiligo, alllmepitih impetigo, (ca- 
bles* f34- 

Pitucath canere fiftula , inflare tibiam. />i- 
tucahue y fiftula* fSs. 

Pivaln. 2Z7. 806. 

Piutun> pendeo. piutuln, fufpendo. V. 
pultun. 809 470. 

Pivulca ^\\uh bellica > tibia. pivulcan f iL 
lam inflare. f 62. 

Pivuln , fibilus,fibilum, machiorum dum 
curant,medicantur,iibilandi modus* 562. 

Viultt) neo: penfa carpere , trahere quo 
filum deducas. />/«/«, filum , ftamen, 47 3 

Piuque y cor, voluntas, item, arcanum, fe- 
| cretum. elcapiuquen , (ecrecum fer vare , ab~ 
fcondere, elupiuquen y revelare. arcanum ego 
Aaa 3 con- 




continere non valeo; plenus fum rimarum 
hac&iftacperfluo: jam prurit animus &ge 
ftit fecretum foras mitrere* 199. 457. 46c 
480. 49 *♦ 

Piur> concha fpecies. piurn, illaslegere 
colligere* 393, 

Pibn^pivln^piptnn^ fordes, excrement 
per anum fordide ejicere. 4f g 

Piun, fcalpo, fcabo; prurigo, pruritus 
378 449-. 

Pinwiy iq gyrumfe verfare;convolvi;gy 
ros agere, ducere, item, mulra pari; rrmlri 
mi&riis & aerumnis premkuiv opprimitur 
malis&calamitaribusobruitur ; ja&arur ma 
Ibrtam flu&ibus; verfarur inmagnismiieriis 
gravMIimam mdlorum tempeftarem fuftiner 
fortuna utiror infenfa & iniquiAimz caWpiau 
pe, abeat in malam crucem 5 rnalurnque cru 
datum, piaulny ingyrum verfare; aliquecr 
in Iricas conjicere; in Jitium conrentionerr 
incidere 487* 488- 

Phi, 402+ 

Plcauim, labor, delabor, lapfus, prolapfio 

809, Pxxlcha plcha , ruga* pulchan , plcha- 
fafjrugofum efle, ^/f#tf/#,inrugascontrahi : 
corrugari : frontem contrahere , caperare 
402* 470. 

P//>/,frutex, virguhum, plphyplplcan, ik 
foliorum huju? fruticisfeu virgulti (ucco per- 

unge 



^^e^ 



7f* 



ungere, utifolentIndae,ut amentur* Idem 
faciunt Indi qui Qenhuenu> Domini pluvise 
vocantur; quod putentin ipforum cfle pote 
ftate aquas cadeftes; & ut pluat efficere. Hi 
enimut pluvial quantum fatis eft, aut velint, 
de cselo detrahant; praedida folia una cum 
aqualapidibusque intra vas ligneum verfant, 
volvunt,revolvunt: undelndiutexpnmant 
inftare pluviam copiofim , magnam imbrium 
vim; dicunt fuos Qenhuemi rem ftrenue age- 
re ; lacertosmovere, lapides exagitare* 348* 

4 12 • • 7 

Vie, verfus; coram; &, etiann eimiple, 

coramte. 216.619 250: 22* # 

PlQinn, officulum vel fpinam pifcis intra 
fauces ant guttur haerere* 446» 

Plmi, crabro, afilus, oeftrum; mufca vc 
nenofa,virulenta* 38J5* 

P/o/,achores, tinea capitis; manantia ca- 
pitis ulcera, capitis ulcufculis horridus. f?f. 

Plgui, fagitta, fpiculum. plqui buecubu* 
venericium , maleficium* plquitun , arcum 
adducere, intendere. Quoties Indi contra 
Hifpaaos con jurant , eft qui clanculum & in- 
credibili fecreto, omnibus ac lingulis mon- 
I ftret parvam fagittam vel os tibiamve cu jus- 
dam ab ipfis quondam trucidati Hifpani , tan- 
quam certiflimum con jurationis fignum. j 3 u 

S 38-813. 
Plttyen , porto , importo. f f 2. 

J Aaa 4 WJ- 



- 



7f* 



*%&^d& 



Vtiltiw,penaQQ. pItuln,iufpendo.V.piu- 
tun.Sog. sz8. fjo. 

8io* Pl&,mufca* 388* 

PluU cavum , inane, obliquum, tormofum, 
defiexum. pluln , fie e(Te 4 404, 

PUcuma^piilcuma ^imm. 447. 

P//f07z 47^ luramentutm 

PZfe>amrna,mens immoralis. 454, ^ij^ 

Pky arbor qua florefcente dicunefcrendi 
tempus eiTe. 400* 

inarn ypnarcxm ,pna&n 5 pnachun , haereo , 
adhaereo >> inh&xzQ. pnalvilicun, polipodium* 
ptiady fpica , ariftae. 404. 410. 

PMm : p7terciw,nmhurere y uttohve. 3^4. 

P^72, vefhgium. inapnotij inveftigare, 
indagare, odoran, Olius veftigia perfecurus 
eft; ilium diligentiffirneperveftigavir; vefti- 
giis in ilium incidit. pnontun.pnbxicxxn^ calco, 
conculco ; pedibusoDterete, proterere,pre- 
mere. 373, 

Pniin> virilia , pudenda virL pniinman^ 
alterario carnalis viri. 4^1,4^7. 

Pnen , egeo> ioejigeo, opus eft rnihi* 421. 

8* 1 ♦ Pnen) parvulus, pufio , infans^ puer, 
puerculus, pupus. pnewh pario , enifor; 
foerum in lucem edere ; gignere, procreare* 
epupnenij genii nos enixaeft; un6 nifu edi- 
dit,effudir. item* nugari ? n?.igasagere;pue- 
rorum modo colludere/ pnehcaun , pueros 
unitari: effici (icutparvulus. tvatanipnen- 

caun } 



^S&^C^ 



7fl 



caun>> quine $ei ta nipnencaun> habeo quae 
perampaucanec difficiiia* 495** 497, 

Pna-> fru£lusroboris;glans. 398* 

pnu, pedis. ns* 

Poco, bufo. 378* 

Poeln ipueln-) fruftra aliquem habere; ex- 
peftationem alicujus decipere , fruftrare , lu- 
dificare ; ludificari : ilia quae offert non ad« 
mirrere. 421. 766.693+ 

Poftun > neo > torqueo , contorqueo, pof- 
tnn calmelluy equusnobilis,generofus,Baeti- 
cus , Chilenfis, 36 j". 47?. 

Poin y tumeo,turgeo;fum tumidus, tur- 
gidus,inflatus, tume£a£lus, poi, tumor, tu- 
ber , inflatio. y 34* 

Poipoi) dyfpepfia, cruditas. poipoin-) cru- 
ditarekborare; ex facili fatiaru jt 3 f . 

Pollen, teeniola , vitra; crinales fafciola?46f 

Pom y vox non fignificativa , quam adhi- 
bent; quandoinvocantMajorum fuorum a- 
liaque ftiperftitiofa nomina , nam exufto in 
concha folio tabaci, fumum per fiftulam attra- 
hentes, poft fingula nomina , dum fumum in 
os acceptum emittunt 7 inclamant pom; id- 
que totiesrepetunt, dum Litanias fuas abfol- 
verint : nomina autem fuperftitiofe magis 
ufitata funt: pu Viacu^putem^ puvilu^ anchxx 
lamuen, epunamim^ maveupu antu* 413. 

Ponon>pana, jecur, hepar, 4f f 4 

%\%, Ponpm*) villi, potlpotvt) pannum 
Aaa f de- 



7f4 



?&md&\ 



defricare , m villos excites arque erigas* 473* 
Ponuenn, poncun> ponquin* idem quod 
poin. V git. V_ 

/W^o,veftisftragula* V.macuii. 466+ 
Ponorn jponorclen > incurvefcp ; incurvum, 
incurvatumefle* 4$**./ 

Ponu>poni.) mala , poma terreftria* ponul- 
hue , locus ubi dantuv. aHbuev.alfjuepom> 
haec mala fylveftria* 405. 

Popofn ipopofciin > repullulo, repullulafco, 
regermino. vibex; vibices fuperefle, exfta^ 
re. 404* pg* 

Por , immundiria > fordes , illuvies , purga i 
menta, omne quod macular* por?t> fum im- 
mundus, fbrdidus> teter, fpurcus. porln> foe- 
dare, inquinare , commaculare , inficere 3 pol- 
iuere, concaminare aliquid : maculo , coin- 
quino : labe vel macula afficere >. afpergere* 
porclei, coinquinatum , infe&um, pollurum 
eft; maculamfufcepit* concepit, contraxit: 
macula lavari > deleri, elui debet* por lonco> 
por^igo , furfures capitis* 4; S. 
PotOy fedes, anus. 4$ 1. 
Pque y fungi (peciesnon comeltibilis* ^.12* 
Pra<2jj. 2J4- C~ 

Pran, fcando, afcendo, infcendd, con- 
fcendo, fubeo* prawn-* atrollere, in alrum 
tollere; levare, lublevare ,erigere, evehere, 
extollere % effcrre, prornovere* pramiml ar- 
rogant confidential Nimium fibi fumere, 

cri- 



tribuere, confidere , arrogare* pralibuen,pra- 
tuhlmen ,'Yufpiro , fufpirium edere , emittere, 
ab imo trahere : fufpiria ab imo pe<ftoredu- 
cere,folvere, laxare; in aliquem fufpirare* 
36f. 480.482.483. 48 f- 487* 488- 

8 1 3 t Pm > P urn > haereo , adhaereo , inhae^ 
reo: equitandi peritum effe; ftapedibusuti 
brcvioribus. callide equumagitat, (trenue- 
que verfat* 366. 

Pron y p}onn> nodus; nodum vel nodes 
nedlere ; innodo, in nodum ligare. item fu- 
niculus nodis implicitus, qui fagittae V. plqui 
809. adjungitur ; <k quot nodos habet :, tct 
defunt ufque ad conjurationem dies. Item. 
quando funtcondu&i ad laborandum , affer- 
vantad juvandam memoriam duosfuniculos; 
alterum qui tot nodos habet ; quot diebus ipfi 
eft laborandum; alterum, in quo fingulis 
diebus quibuslaboravit, novum nodum in- 
neflit; donecfitalterifuniculonodorumnu» 
meroaequalis. item* quando aliquis aliquera 
occidit, Confenguinei iftius occifi mittunt 
ad homicidam funiculum tot implicitum no- 
dis , quot ipfi fblutionesfunr folvendae: Quod 
fi funiculus fuerit coloris rubri, lignum eft 
fub poena mortis folutiones folvendas effe, 
quod explicanthac phrafi: quehbuit laQma- 
bin piquet, pronnienolu^ enodis. pramnamlly 
centrum* pronculiu, geniculum. 473* 474* 

Prun 7 tripudium , (altatio > chorea, pirn 

loncoth 



m 



m m^m 



loncon, vi&oria? caufa vel nomine publice 
plaudere: lo,io triumpheconclamare, inge- 
minare : nam quoties reportant vi&oriam 
cantant& choreas ducunt coram aliquohofti- 
licapitehaftas vel lanceae infixo* f 61.69z.j93. 

Pta ,alrbufc\ 401. 

Ptnfcxxn-i talitrumimprimere, impingere* 

445- * 

/V/zr^pediculus. ptarn^ pediculis fcatere* 

item, pediculosexpifcari, ad necem quaerere. 
378. 

8 1 4* Pten , pitten , ardeo, conflagro : do 
mus noftra incendio flagr^t ! item, calore ni- 
mio aeftuare , languere , folvi, deficere«item. 
uro* ptei antu, omnia folis ardore flagrant, 
fatifcunt. ptemn^ ptetun^ comburo, exuro ; 
cremo, concremo, inflammo , incendo. §4% 

Ptem, rabacum* ptemtun y pulvifculum pa- 
tula nare excipere, exforbere : exuftoin con- 
cha tabaci folio fumum per fiftulam afflatuat- 
trahere ; & in os exceptum emittere. 405. 

ptefcuUy afpergo: falientibusguttis prse- 
tereuntes afpergere , irrorare* item, hinc in. 
de carpere, libare; nunc haec nunc ilia tan- 
gere. 432, 

Pton , pucboihptonn ^puchonn-, ptoln>pcholn> 
fumare, fumum emittere. item, ignem te&is 
adjicere, fubjicere, admovere ; faces ad ur- 
bis incendiurn immittere : conjicere , jaclare. 

Ptim } 



4M£d£ 



7f7 



/Vite> abundantia,*copia, ubertas, afflu- 
entia: abundo; affiuere frumento, divitiis* 

$78- 

Ptunty tin£tura, coloris infe&io* quine 
ptxxm , quod uni tinctures fufficit: fie duas un- 
cia: feu (extens glaffi pro una tin&ura coloris 
cseruleifatisefh ptwnn-, tingo ; imbuere co- 
lore lanam, &c. 41 8* 4 I 9* 

PU #.2Ip* 

Pucbun, fupero, fuppeto; fuperefie, fu- 
perfluere , fatis fuperque habere* /w^,quod 
fuperat , fuperflua , reliquiae* 478 

Pualy deliramentum , delirium. pualn> 
pualQen, deliro , delipio. puatyimi cam? 
quae te dementia cepit? quis te tantus furor 
invafit? quo furore correptus, oeftrove in(a- 
niae percitus es? f%f* 

Pucucbu , clyften f 36* 

Mm , al vus , venter , uterus, vuvepuen , odi- 
um ,livor: odioaliquem habere. cx\papuen y 
amor, ftudiurn, cupiditas, voluntas, bene- 
volentia: bene erga aliquem affe&um efle, 
aliquem impenfius diligere; alicui ftudere; 
in aliquem effe propenfiorem* pueln , faftidio 
efTe alicui ; offendere alicujus animum ; fafti- 
dium illi afferre. pud , quod fatietatem af- 
fert ; ingratum elt & putidum, Puelcbes y 
qui trans Andes Chilenfes habitant, puelcvfy 
ventus Orientalis , Eous puel cura , lapis quo 
colorem croceum imitantur* 418* 44f* 486* 
49 !♦ ff8. 8« ft 



7fS 



^^^g* 




8 if. Pufciin^puvciiTij oreafpergere^jx^ 

P**/£,pifcesparvuli. 392* 

Palai cuih vola, palma, pulainamun>phn~ 

ta.448*4f x * 

Palihuah multo mane, valdeman^ante 
primamlucem' $-39. 

PuminU) intus,intro, f ig. 09* 

Pun^poun , paun-> accedo, devenio, per- 
venio : attingo , contingo : fufficere , fatis e& 
fe. puii hucufque>fatis, affatirti: jamperve* 
nit; haftenusdejocis; fatis jocorumclt; af- 
fatim jocati fumus. pulai^ nondum, adhuc 
Don pervenit; defideratur, puln^ adveho, 
deporto, dcduco. cbumtn pu> quoufque. 
venten pU) ufque eo, ufque illuc. picbipu^ 
parum diftans* aldixpu^ valde longin .juuitv 
munapUy mediocriterdiflitum. 5 f i.$f^s f 6 * 

Pimculn , autferi, ampliari, crefcere. 41 3# 

Punchuln > falfum alicui affingere > falfo iU 
lumcriminari:calumnioi\ 484. 

Pun-) nox* punny advefperafcit: nox ap 
petit, ingruit, adventat, imminer. epu pan 
v. epu puni , duo dies funt, cum..* epupunai^ 
epupunal) epupun mo> poft duos dies, f 39* f 4 1 • 

Pumm-i valdeintrofe abduxit, conjecit. 
interius, valtealtum, profundum* f f 4* 

8 1 6. Pun > intus , intro punclen , iqtus e£ 
fe, haerere, abfcondi* punlal, pannus iub- 
dititius: panaus, quo veftis interius munU 

Fim* 



^fc m d& 



7S9 



Vunptda, axilla. 448* 

Vuqne^ exta, inteftinS* 4f6* 

Vaquem^ hyems, hybemum tempus. pu- 
quemn^ hyemem effe, puqumman^ hyemo, 
hyberno ; milites in hyberna dimittere, 
* P7/r//,o£to. 54f* 

Viita , venter , alvus* aldiinputai> eft veii- 
trofus, prominenti alvo. puta yene> coeno- 
fus lacus , locus* 428* 44f • 

VutauquilqiiiU ^ngi mali nec comeftibi- 
les, 412. 

Futem> Majores, antenati viri acmulieres, 

495* 

Puto , cafiex ramis : ramalia , ubi ad biben- 

dumconveniunt* f 17. 
Vrndu, puyu , cervus , caprea , dorcas > ca- 

preolus, 373* 

PfluU/7//,mufculi, femur, femen, 4fi t 
VuuUiy folum, terra, humus, pavimen- 

tumu Puixttil, ccraienterium. catupuuUiy 

incile , aquae derWatio* ancapux\Qi> elivus de- 

preflbs. 360*41 3* H7- f37« 

Pux;,tenfus, contentus: rigidus, fortis, 
durus. ^u^^^uw/^jcontentumarcum ha* 
be?e : arcus tenfus, 473* 

PumU-> fufus* 472* 

Vudn , ferpo : fer pit quotidie malum, lon- 
gs lateque diffunditur, £34» 

PuyeUctm, fcintillo. 333* 

P\xinmo' 7 focer 2 nurus. jo4 # 

8f7* 






760 



ifc.tiidfr 



817* VuUcU) pulcu-) potus, curb. v. queln 
pulcu, vinum. pMcm, potumexpomiscon- 
tU(is>hordeo, &c* conficere. 478. 

Vultantun , auferentem aliquid; iliudque 
fub axilla portantem^ufugere* 449« 

Pum y plemlunium efle. puvcxxyen , folis& 
lunse oppodtio* ^42. 

Putun, potusjporario» item* bibo,adbi- 
bo: poco , compote. ; inorbem bibere. pu- 
/ft/^propino. putulen, da mi hi bibere. /m- 
tulcobiQe v. putucoUiQe cahueUu , da equo 
bibere; due equum ad fluvium 5 aquam;ubi 
bibar. 367. 378. 

Pituya. 401. 

Vuucbe , piwto, fungi comeftibiles, 412. 

Vulln, rem reffce exequi ; eleganri opere, 
affabre facere, PulIbiQe veicbi ovifa > pellem 
line vitio ovi huic detrahe ; bene excoria hoc 
pecus* item, pharmaco earhartico noxios 
humores ejicere ; falubri potione corpus 
eluere* f 36. f6j. 

Que. 10.2zo.29s is. 

Que-> (tomachus ) ventricuIu^ que mamU y 
arboris medulla , cor, matrix, que uxxn^ lin- 
gua. 442.403* 4ff. 

Qyebu\\n-> pannisobfirus; centonibusma- 
le tedus, pannofus* quebun> veftis obfoleta 
&lacera: centunculus. 467* 

Qiiechati) 







«Sfe^d^ 



w 



Quechan^ grex* quechan ovifa^ cvium 
grex* quecban cabueUu, equorum* item» fa- 
cere, ut ordineacre&a via procedanr: re« 
&q , re£la ducere , propeliere* 364. 

Quecbuy quinque. itemjudus, queckican % 
huncludumiudere. 74 j\ f6?. 

Quedecan-, uni pedi infiiiere; uno pede 
fubiihre, (altare. 4^2* 

Quedinn >qiiedintun , tondeo, ^Wn^ #£* 
din-, vellus* fmUaqueditl, velkisaureum,364, 

Quet$un-> confengumeis uxoris veftibus> 
pannoiatisfacere* jojv 713. 

Quehiian-) qaehuatun^ contentionem, ri- 
xam movere , excitare > fufcitare: inhomi* 
num pugnandi cupidorum infaniasincidere* 

Quebuenun , vociferor , quirito, ejulc>484. 

Queipulfa , (alientibus guttis praetereuntes 
afpergerejirrorare: afpergo* 49a. 

Quecyrn , tero,moIo* item aliquem fatiga* 
re, defatigare; moleftum elfe alicui; nego- 
tiumeifacefTere,exhibere 4 413, 436 

Queipun, pedibus fcalpere, excavare ter- 
rain; unguibus circumcirca fcalpurire^fcal- 
pturire* 350. 

819 ^^u^^alealaedijfel^dere. 404* 
Quelui galloavis: avis triftiffima, galio* 
pavo fimilis. 38 f. 

2^^vari/ubtilestumores;vitiligo,f3f d 
Bbb Queli h 



\< 



762 



<&® ctft' 



Quelu, ruber, purpureus , rubens , rubi- 
cundus. queliiachahuaUyCntiLa; criftula: avi$ 
criftata. item, vibex. quelxxn , rubrum efle«, 
quelidn-i queliilcan, rubro colore imbucre, 
tingere, 417, 389- 

Quelle^ (andalium, folea* item* folea fer~ 
rea* quelletun , foleas ferreas jumento affi- 
gere ; ferreis foleis ungulas munire. 469. 
J67. fit. 

Quele , lippitudo* quelen , lippire J efle lip» 
pum , lippitudine laborare* $6z. 

QueUuen , fraga culta* 410. 

Quellunj auxilior ? opitulor, adjuvo;au- 
xilium , opem ferre , afferre , praeftare : fe 
adjuroremalicuipraebere, exhibere; ab illo 
ftare , facere : facere omnia amici , amicitiae 
caufa; nihil ejus caufa recufare 480. 

QuemcboU frontis apex': (urre&i infronte 
crines* quemcboln 7 quemcholclen. 436* 

Qnemchu-) terra rubra* 426* 

Queme , galea , cadis , lorica , torax cora- 
ceus, ferreus. queme cona^ galeatus, galea 
te£tus, lorica tus, lorica indutus. quemetun 7 
virtutemalicujusexperiri: periculum de eo 
facere» $%u 

Quenan , errore quodam aliud cum alio 
commutare , permutare : per inconfideran- 
tiam verba commutare; vel ambigua verbi 
fignificatione decipi. 484« 

QuepUyfocQVtgenet} levir. /04. 

Quefo 



*%<*m^ 



7<& 



Quepe> gleba. 4 a. 

Quencxwn , ahquid fingulis de porrione 
detrahere , decerpere : vel de toto fervata 
proporrione, habica ratioee aliquid repone- 
re, refervare. 476. 

8 20 Quenpavn , quenparclen , capillos (b- 
lutos, turbatos habere: incompta mulier, 
paflis crinibus, foluraaurrurbata coma. 469. 

Quepun , ager v* aliquid agri nondumeul- 
turn fed colendum. 413, 

Quetadpun-, protero, obtero, pefundo, 
concuJco. J32» 

Quetan , aratio : ferendi tempus. item ara- 
tro cerram fubigere , profcindere : fulcum 
imprimere: fulcum alriusiroprimejU^met 
fis tibiuberiorproveniat 41 3* 

Quete: menturn. 442* 

Queto , balbus, biaefus, mutilus, mutila- 
ns qneton-> balbutio, titubo, haeiito: haeli- 
tantibus verbis loqui.item» mutiiojdetrunco* 

Queuli, orb. 398* 

Queum, 89* 

Qiteuxm , lingua* V. que. gig. 

Queitpu, lapis quo venam incidunt** V ma- 
tin, 773, 42 /♦ 4 

Quidu-i (bias* item egomet, ipfe, quidu- 
leni effe (blum. quiduduamn y ipfe mini (of- 
ficio: non eft opus mihi: fum mei arbirrii; 
arbitrio fuo ducij aHbitratu fuo res gerere; 
Bbb 2, jure 



Il 



7*4 



4k#ti8£ 



jure fiio vivere; pro libidine agere. 29. it, 

Quilca, chiUca, papyrus, charta, epifto? 
la , liber, ffa. 

Quimn , fcio , cognofco : non ignoro,non 
me fugit, non me fallit, non me latet, mu- 
tu quimbin> certe, certofcio , compertum 
mihi eft, compertum habeo, exploratum 
mihi eft, exploratum habeo. item* Sapio, 
fapientem efle; fapientia , do&rina, erudi» 
tione vigere, florere, praeftare, praeditum 
effe, excellere. item, fentio: fenfu aliquid 
percipio. quimlai efpuelavacbi cahueUu^ hie 
equus calcaria non fentit. quimln^ doceo, 
edoceo , erudio , inftruo. quitnln Dios ni dQu, 
ChriQianae fidei rudimenta tradere ; fidei my- 
fteria rudibus exponere; pro eorum captu 
explicare* 367,48a 48*. 48*- 

Qui. 10f.14S.14p* 

Quintun , qusero, fcrutor , perfcrutor, in- 
veftigo : afpicio, intueor, fpe&o; oculos 
in aliquem conjicio , intendo. quintudt&un , 
contentiofum , pugnacem efle. quintudQu, 
pueri domi infervientes,juvenes > famuli do- 
meftici. quintunien^ ob oculos habeo > cufto- 
dio, fervo, confervo, attendo, tueor, tu- 
tor, cume quintuniebiQe ta ovifa , oves cu- 
ftodi,tuere, conferva diligenter. 4*1* 446* 
487» 498. ja'St 

821, 



i 



byk 



^fc^e^ 



76f 



82f. Quine, unus. quinecM >&mtl* quine 
via, fimul & femel; una. quinetu> hora pri- 
ma, quine quine , alius port alium. quinelque, 
aliqul quine moUbun, ejusdem ftirpis, gene- 
ris, cognationis: propinqui , confanguineu 
qmnentcun, hauftum fumere. quine rumen j 
quine adn, quimntrn, fimiliter.eodem mo- 
do, ejusmodi, ejusdem generis , fpeciei, 
furfuris. quinen : effe unum ; primum. qui- 
neln, dare, facere unum. quinenple, ex una 
parte. 40;. f4°* T4S* 5"4 6 > f47* 548* SS°* 

Quiquiy 373. comadrecha* 

Quiquircuu, ftrideo, ftridor. 761. 

Quirque, bufc. 37 ?* 

822. R* 

ifog*, dimidium,dimidia pars , medius* 
f/7gj 0/tfu, meridies, meridianum tempus, 
duodecima. ra$i pun , duodecima no&is, 
media nox. trftji», in medio mari: in me- 
dio mundo terra lira eft; in medios hoftes 
irruere ; medium agmen perrumpere : me- 
dium confixit , trajecit : medius , digitus 
medius. ra%inche> raQinchemeu, raQin pu 
ulmen, medius inter Caciquios, medius in- 
ter homines, item, mediocris , modicus* 
vaQin huentu , mediocris aetatis homo, ra- 
Qinn, intercedo: do dimidium, dirnidiam 
partem: propinandi formula* rtrQinn, fa- 
ginn, ita ut uterque, feu unusquisque illo- 
Bbb 3 rum 



■ 



- 



766 



<%*Bd& 



rum duorum bibat partem dimidiam, vatxin 
wgi«»,ali.quid inrerjicere, interponere,in- 
terltmguere. 478*45>f- f4f* ffo. 7*6. 

Aram , flos. rj«u« , vauubuenn , floreo, 
flore(co: flores emuto. 411 416, 

Ralli, carinas ligneusv tuft /cwo, calva- 
ria, cranium, tefta hoftilis capitis, ex quo 

Dibunt.479. fiO* f22. 

Ramtun, rogo, interrogo, qu^ro, fcif- 
citor,percun#or: exigere rarionem devil- 
licatione , &c ramtuJQu, interrogatio : ro- 
gatio reprehendi non debet , nifi f inepta fit. 

?2J\ J26. 

Ran, depofitum vel fponfio inludofafta* 
rann, fpondere v. fponfionem in ludo de- 
ponere.item. juro. jure jurandoaliquid fir- 
mare; juramentofe obftringere, obligate, 
item fe in difcrimen dare , vitamque foam 
in aleam cafus committers 132.163. 

Ranql, carex ranqln, ranqueltun> cari- 
cem legere, colligere, 402. 

823. Rapa-i creta* rapa Qilafae, vadum 
cretofum. 42 jv 

Raping voroo, evomo* 478* f 36. 

Rapitn, arcum adducere, intendere; fa- 
gittam, fpiculum emittere. f 32. 

Racumny claudo; fores, januam, portas 
obdere , occludere , oppilare : peffulum oftio 
obdererrepagulis valvas munire, firmare* 
racum, racumvoe, sera. jt8* Ra 



^^c^ 



767 



Raqui-, avis. 387- .. u 

Raman, seftimo: honoro : aliquem ob- 
fervare, colere, vereri , honore afficere , 
profequi; honorem alicui habere, praeftare, 
iribuere: magni facere, multum deferre. 
item numeros ad rationem (uppurare.item. 
virum bonum & integrum aliquem habere, 
efle cenfere. 

vecbe raquieneu , inter Indos me numerat. 
raquitm, raquiupran, aeftimatio propria ; lu- 
perbia. item, fuperbire : nimium tibi pla- 
ces; immodicus tw animator es; multum 
tibi arrogas ; nimium tibi tribuis , tureis, a-l- 
fumis; nimium te effers, magnus plane & 
felix tibi es. raquiduam, triftitia. raquidnamn, 
mceftum , triftem etfe; triftitia, mrerore ar- 
fici; dare animum moerori; jacere in moe- 
rore, & lacrymis. 484« 486. f 31. 

Rnquid^un, conciliabuium: num alter al- 
teri bellum, damRum inferat. 438 489- 48*- 

R<tquicotmt,Ca>ms, conventus,in quo 
hoiti trucidando dant in manus manipulum 
bacillorum, quos in caveawi in areae medio 
paratam projiciat : mox imperant, ut alta 
voce dicat Heroum fuorum nomina : ck quo- 
ties aliquem nominat , debet unum ex ba- 
cillis in praedi&am caveam projicere ^om- 
nibus ac fingulis ea ratione projedtis, jube- 
tur illos denuo colligere: dumque fe ad U-. 
los colligendos toto corpore inclinat ; ictum 
Bbb 4 collo 



— 



1&% 



*®*md& 



collo feu cervicis nodo impingunt; caput 
amputant, cor in volant, extrahunt; extra- 
tti fanguinem fugunt ; eodemque lanceas 
ungunt; ac tandem caput lanceae infixurn 
inter canttis & tripudia circumferunt, «32. 
811 730. 

Marin , dadin , virgulta, 412. 

Rauy creta. wo, aqua cretofa. Inde 
rfiauco: nam Hifpani interrogans quova- 
dis / refpondebam hifpanice a Rauco. 4 zf. 

Rucafcun , calcanh pedi aliquid infigt : 
pedem caicantem eo, quod cakttV-ltedi, 
vulneran, nj\ 

Rueu,rcti, pe£tusviri. renin, admovco 
petfon: recubo, recumbo. 44 j- 446, 

Rcu, mifer, deparcus,il]iberalis, ttriftus, 
parous, tenax , avarus, fordidus : fordida par- 
amenia. rrG»,efleavaruni,&c. rcuun, nolle 
elic complicem. 433. 484. 

824^ Rent, ventriculus avium. 389. 

Revkn ,v$s in quo cibosre/ervant. f 20. 
. Recan, deem,- torreo: verfare ad ignem 
mfixas veru carnes. aflum , rorridum. my?. 
hte, veru. 47 f. 

Relme, tragus, plaga, regio. riovem» 
Rebue conficiunt Provinciam quae ai\\a Re. 
bw, novem ^tevocatur: Regionesautem 
illae minores vocantur fingula» fuo proprio 
Bomiue e.g. welirebue^uecburebue, &c. Re* 



$Mf#;/ eft conciliabulum Machiorum, quod 
etiam geicurebue appellator^! 1.494« 399* 

Re;recbi, folum, t$mum.zzz. 

Rel , e regione y adverfus , oppofitus, reify 
ex adverfo ftare : item* rem in eodem effe 
ftatu, item, fpe niti, msgnopere confidere, 
renman , fe opponere : facie, ore > vuku ex- 
cipere* 222. 

Rebuilt > fulcus. rekiinn , fulco* 413* 

Reipun, mixtum^permixtum, promifcu- 
um effe* reipuln jmifceo, admifceo > permit 
ceo* 478* 

^ffe&i feptem. f4f. 

Rehnuy iris* 346* 

J?£«u , antrum > {pelunca , ubi aiunt con- 
■gregari fuos Veneficos«492*4£4< jjs. 

jfypu , inftrusnenturn & modus duo- 
bus bacillis eliciendi ignem* Affumunt nem* 
pe duos bacillos falicios; bacillumque alte- 
rum 3 <qui propterea dome vocatur , facia 
prius in medio parva concavitate , fubfter- 
nunt feu collocant horizontaliter; arque fu* 
per hunc intra illam concavitatem ponunt 
perpend iculariter alterum bacillum buentu 
di&um : mox hunc buentu fupra alium Joma 
utraque vola quam citiflime in orbeni gy- 
rumque verfant, unde ftatim ignis concipi- 
tur, qui ut fit copiofior; radunt prime iu 
trumque bacillum > ponuntque rafamen in 
medio prope di&am caveolam. repmt^ re~ 
,Bbb s putun x 




77o 



«toflrdfr 



putting ignem cMo niodo elieere* sj^* 
82f* 1^, avis. 387* 
Rerm> verwn, crifta. 389. 
Atf^5 fcipio, baculus. retuponi, femen. 
tis malorum terreftrium* r#to > fcipionem, 
baculam conficere : mala terreftria ferere, 
feminare, retu albue , fungi venenofi* 412* 
413 464. 

Reu> uoda,ftu&us* Yeuquen> flu&uofum 
effe* reureun > idem, item* itrepitum , tu- 
multumexcitare: ftrepo, ftrepito* 429. 

i2f«, pars, reutun, divido , diftribuo> 
partior, difpertior. reutu, portio, rata por- 
tio; pro rata parte, pro rata portione. f%%. 
JiQan j caveum , cavea i fofla : effodio , 
excavo, paftino rQaln> fepelio, humo, tu- 
mulo: humo corpus condere ; fepulturae 
niandare, terrs reddere; fepultura affice- 
re; in fepulchruminferre, humo inje&are- 
gere: vivum in terram defodere; terra ob- 
ruere. rQaco> fons. Item duaenubeculae jux- 
ta viam la&eam» rQatu> dQatu , dQacbu ,333- 
412.413 429. f 37. B8- 

&Qen y effe crajTum : habere marginem , 
oram , limbuim EL g* pannus crafTus oram , 
limbum,fimbriam habens: firrtbrmta veftis* 

5f4- 

R$o, farina cruda* rQon y rQoln, molo, 
tero, tundo: aliquid comminuere, conte- 
rere* 474 

Rian y 



^3 CI t*ge 771 

Rian , r\atun , fcindere , findere ligna* 
item. fcifTa ligna, affuke, 404. ^67* 

826. Rifcan, veilico, carpccarprim vel- 
lere, rifcatu y pili cvulii. citme vif cabin •> ne 
pilus quidem aut veftigium reh&um eft* 

4f8-47** v 

RiQlim , pun£lim ferire, percutere. i&us 
pun&im infli£lus : gladio ilium confodit, 
tranfverberavit, 364. 

Rimu , flos heluus,deliciae perdicum^i f* 

Rincun > vuku, voce aut corporealiquem 
deridere; ejus mores aut geftus imitari,ef- 
fingere, exprimere. item, exfilio , infilio, 
tranftlio* 43 *♦ 487* 

Binxm 5 in fyivam fe abdere; fylvis fe oc* 
cultare. 464. 404. 

Rita y (entis, fpina , vepres. 

RitO) re£te* vitomn^ dirigo , compono, 
difpono , conftruo : res re£te coftituere. 
ritolen, ordinatim, ex ordine, ordinate,fuo 
quemque loco, ordine &gradq procedere; 
ordine pofita, difpofita; ex ordine colloca- 
ta effe* ritoduQun , elcgantiffime loquitur > 
emendate, venufte : nihil dicit , quod ad 
rem non pertineat ; nihil non appofite ; om- 
nia ad rem accommodata ; fingula in loco 
di&a, hueluritoyiidus. 333» 4?o. 453 494* 
480. fz6> 

Ritu> arbon 



77* 



3&^^ 



RiU)fiu % carduelis , acanthis* 383* 

Riun cm > riuncbaty , lacertus. 448» 4f f * 

Rivuln> intercus* f^i^ 

Relbwty radices ad tingendum colore ru- 
bro. 411.418* 

Rule, gravedo, coriza ; rheuma , catbar- 
rus, deftillatio, diftillatio , defluxio. rlen[ f 
deftillatipne laborare* $3$. 

8*7* Riun > mergere fe in aquam: im- 
mergo ) demergo, fubmergo. 43 u 
Rme y juncus , fcirpus. 402. 
Rmn^amn y rimm,dumn y fubfideo, fub- 
fido: navis fludtibus obrura, opprefla eft: 

aqua navim abforbuit: mergi, demergi,fub« 

mergu 431. 
Rncoiy raluS) calx* 471-. 
Rnuncun, debilif atum , fatigaturn effe, f 34. 
Rnquenn , maturor « maturefco, 
Rokn> ample£tor, comple£tor , ample- 

xor. 449. 

Rokxiy terra pro colore nigro* 418. 
Roltan , yoltan , impello , repelio* ^32* 
Rompik, crifpus, crifpulus* 4f8- 
Roriy pellemalicui detrahere, excoriare; 

in partes dividere, incidere, fecare. 364- 
Roncal cahueUu , crines > jubse, 366* 
Ronicatiy veliico. V* rifcan. $26. 4^8* 
Roil , rami , ramalia , ramus, voutun y ra- 

mos colligere, abfcinclerej ramis explore* 

403*404* Rpm % 



^fe^e^ 



775 



Rpun, Hgna expolire* f6?+ 

fipuu,riipu ? via/ rptm, tendere,pergere* 
conrendere aliquo; cquo, curru, rhedave- 
hi. rputun , viam ingredi , inire , fufcipere : 
fein viam dare, 492, 494* 
\ Rque. 223* 

Rtan , rxxtan , mal ? eo percutere , tundere : 
ferrum, arma , enfes, clypeos formare, in- 
formare, excudere, $67. 

^fro,palea. 402, 

fiten> Ytelen^ cogitabundus, cernuus: ao 
ceffit demiffo capite ac vultu, 437. 

Rata* domus, aedes^ domicilium, rucath 
rucatun, domum exftruere , conftruere, » 
dificare, Yucatuche jfamilia, domeftici. m«w* 
Yuca , vocat gener futurus focerum futurunu 

R«gi,cannge ficcae* 402* 

828. Rutin* duiln> aliquid volvere, re- 
vol ve re > verfare , mifcere , permifcere, 476, 

Ruili) arbor robori non abfimilis. Yeuli> 
eadem* 400* 

Ru\a> palmus* r&/tf# jratoKfljpalniisme. 

lior - &f* i 1 u '• •*> 

Rulitcun, averfa naanu eolapnum lmpm- 

gere, tranfverfo i&u ca?dere, ferire*487. 

R«/<w, rivus, rivuius* 4 2 9- 

Rulmen, inofficiofum fadum, inurbane 
tas, rufticitas, fuperbia, audacia, licentia* 

im- 









'774 ^fe $ d& 

impudentia, defeftus, error , mendum.item 
efle tnurbanum , &c. item, voro, devoro! 
heJiuorj deglutio. 476 489. 
• . Rz///w», traducere, tranfportare, alio ad- 
duce re. 433. 

Rulu, campus, locus madidus, humidus. 
4^8- 

Rume. 224. 

Rumen > ambitus, circuitus, anfra&us: 
ambio , circumeo; per circuitum iter facio* 
quando jungirur aircri verbo, fignificatre- 
pente , obiter, larumei , morte repentina 
obnt. peQerumei , apparuit at mox evanuit. 
rume tipan, charta iiteras transmittit , eft 
bibula. rume duamn, oblivifcor , dedifco: 
excidit rnihi nomen. rume quintun, perlu- 
cidum , pellucidum , transiucens , diapha- 
num. Yumeaillanca mo. fatisfaciet lapidibus 
pretiofis, margaritis , vitris veneris. 2 ±1 

484- m. +/ 

Rumpeln, zelotypia, rivalitas, «mulatto 
vin contra muherem; aemulatione accen- 
di; nvah inviderej metum ab semulo auc 
nvah, uxori,vel amicae indicare, aperire, 
non cekre, 487. 

Ruen , rueln , fcalpo , fcabo. 378. * 

Runa, quantum j)ugnus capit. ruaatim, 
pugno fumere, extrahere, carpere. ssf- 

Runca-, tunica, pedlen. runc,m y rumcatun, 
petto rpeflme c mes explicare , extergere, 
dilcrumnare. fzo. ^9 



*$&^^ 



77r 



%z9* Rttpan, ante bac, olim, quondam, 
clapfo anno, aliquot abhinc annis: abhinc 
annos v. annis decern, item, praeterire, tran- 
fire, praetergredi, pretervehi, transgredi. 
rupai cuyen, tempus plantandi, ferendi> &c. 
jam eft elapliim , praeteriit* rupaltiy tranfpor- 
tare, transvehere; permitto , patior, conce- 
do> conniveo, fino. rupnlpi antu , tempus 
loquendo fefellit: agere aliquidanimi caufa* 
item* obiit* 494* f 4°- t4** 

Unpen, rumpi, dirumpi. vomica dirupta 
eft : vomicae fanies erupit. f 36* 

Ruren, Carmino. 473* 

Rutan y enfem capulo apprehendere, te- 
nere; fceptrum tenere, manu premere* ra- 
ta nien> fraenare , infraenare , domare, com- 
pefcere, 449, n^, 

Rutin y vellico* item, lapides pun&im, 
pungendo, feriendo formare: lapides curi- 
dere > caedere. 449* 5:67* 

Rutoriy frutetum , dumetum , virgoltum* 
401. 

|*i Rutomn, propter pulverem oculoslacry- 
mari* 440* 

Rubaturiy fpurcum. 372* 

Rhintutty fundere , defundere in vas : trans- 
fundere, infundere , affundere J elutriare*47 g. 



830. 
Ta.zpfi*. 



T, 



TaH> 



7 7« 



^mdg? 



Tabh^tavii^ cafa , domicilium. ftfi 

Taviil) planities, f jr^ 

Taam,tego, operio, occludo, obturo* 

* 7 ^ 

Tacm*) tuquem ,lapis pret. 427. 

T^jtf tag/z , mandibular maxilla. 44s* 

TaQiy ratis, fchedia, iiavis trabica, 2 tra- 
bibus compa&a* ta^itun-y rate vehi, navi- 
gare/ff7. 

Z^to, fclopus, fclopetum. item tonimv 
viitatalca-) fclopus longior, major; tubus 
furcillis HbrarJ fclitus* ialca carita^ tormen- 
ta bellica,militaria,a?nea, currulia. talcan^ 
takatun } explodo> difplodo 2 fclopis aliquem 
petere; pilis & fulphureo pulvereinftru&is 
tubis invadere, occidere. itenntono, into- 
110: detonat. f 33* fH- B*- 

Tamn> animo frangi, debilitari, cadere, 
deficere. 366- 

Tampalj nudus, omni vefte vacuus. /**«».- 
pain-) ■ tampaklen > nudum efTe. tampalknon y 
nudojdenudo; vefte aliquem exuere, fpo- 
liare* tampalknoun , veftem deponere; ve- 
ftimenta abjicere. 467. 468. 

Tamim-) obedio, pareo 3 obtempero,ob- 
fecundo ? obfequor , morigeror : morem ge- 
ro, ditto audiens fum, 48 u 

Tampadcm , manu aut calce priori per- 
cutere* 449. 

Tampedcwty premo,praeloaliquid fubmit- 
tere $ excudere > urgere. 5 67* Tapl> j 



^fo#d^ 



777 



Taply folium , frons; Frondes") folia deci* 
dua. tap!$e, palpebrae, taphiim 3 tapuim , la* 
brum , labium.^/?/ pixtai tac uputa 7 caro quag 
Ventrem obtegir. 403 

Tavaico , captivus, captus* tavaicoche r ta~ 
vaicoU) capio: in ferviturem redigere, da* 
re, tradere* adducere , abripere. 458, f %%* 
NB, v, infratavo*/. N. 854- 857* 

* Tzwtf, tuffis* tvontii tuffio. f3f* 

7z>u/ , obliquus , tortuofts , defiexusv 
tvultvul , crifpus ) crifpulus. 404, 4 f g, 

831. Tea, fecale, typha. toiro/^panii 
fecalicius. 407* 

Tcajiytucae , pfittacus* 383» 

Tco. 837. 

Tcun^tiicun-i immitto, intromitto, tcuh$ 
idem; item accufo* tiicullin apo mo 3 ad 
Praetoris tribunal nomen ejus detulu ca* 
tuntcui pars domus feparata , ubi aliqua at 
fervantur, tarintcu > involucrunrij integu- 
mentum, quae^unque res illigata, obligata* 
tanantcun , praecipitando intromittere, tan* 
tuntcun, difturbando, dejiciendo, profter- 
nendo intromittere , immittere. 470, 478* 
J17. s *7* 

Tucun > torn , fata , fegetes : fero , femino ; 
fementem facere ; femina terrae fpargere^ 
mandare; planto* tciihue^ fementte, 4 13, 

Tdciin } flillare. 348, 

Ccg Tt $ 



- 



778 



<te#-4* 



7>> res familiaris jbona, facultates, fortu- 
nae, divitiae, opes. Qen te ? rei dominus. m 
*e#/# , /<*$?/?/ > teQealu , ut haec res mea fit > ut 
ego illam poflidearn. 42 1* 422. 

?>)/£> ille. ftyiii» illuc* teye\\imlen> ecce 
illic. 19. 23. fff* 

Tmfj parietinam vetuftatedilabi, difflue- 
re, deficere* Item* cum aliquo de aliquare 
rixari; inter fe jurgare ; jurgio contendere. 

484* n8* 

leivm, everti > confundi , &c. teivumn> 
hoftem fundere , profligare ; cun£la difturba- 
re , disjicere, evertere , contendere, diflipa- 
re* fiz>: 

Teiue , falix, 399* 

TeUanj deUa?h effe denfum , fpiflum, con- 
denfum. 404. 

Tica , laterescrudi , ficci. f 17. 

7i^ } plumbum4tem*interje£ti04293*420* 

497- 

832. Tlbtoii) chlbutiy mala adminiftratio ; 
imperitiainrepubl. gerenda* item* effe Ian- 
guidum , aegrum. 

To , nervus major caput cum fpina dorfi 
conjungens* item, capitis cum cervice com- 
miflura : cervicis nodus, toto, 292. 445*« 476. 

Tol , frons* 436* 

Topely cervix* topeltun. arieto , incurfo* 
topeli, onus ad cervicem beftiseprolabitur> 

inclinat*44f. 3^3* J73* 

\Toquiy 



Toqui > fupremus Belli Dux acarmorum 
miliriaeque Praefeclus* item, fecuris lapidea, 
aut lapis ficuris figuram referens, quae femper 
eft penes diftum fupremum militiae Praefe- 
ftum , ac propterea Toqui , Qen Toqui appel- 
lator* Hie tempore pacis liiam afiervat ab- 
fconditam; at belli tempore earn profertin 
lucem; atque in comitris illam fanguine tin- 
ftam ex paleato fune fufpendi curar, 48048*. 

Tu. 28. 94. 226. 287 • ^ 

Tva. 20. 23* 

Tvei , veu 20. 2J. 

Tufcxxn , faliva ,. fputum : fpuo , exfpuo > 
confpuo , excreo: fahvam regerere. 4^7. 

Tue, terra» tue mapu> orbisterrarum,ter- 
ra, humus, tellus. 309. 35 f* 

Tulcuii, redivia,reduvia. 4f8- 

Tutne, forte, cafu; noncoofulto, fed ca- 
fu fa&um eft; forte evenit; (ors & fortuna 
tulit* tumechei, fi forte, nifi forte; nifi forte 
gravaris ;ni(i forte moleftum fit. 28. 

833* Tim, lego , colligo, carpo, decerpo, 
capio, percipio. Compoliturn cum verbis, ex 
neutrisfacita&iva 92* 404* 432» 

Tupu, leuca; tria milliaria, tria paflbum 
millia, tertius lapis* epu tupun, duas Ieucas 
difto: ad fextum lapidem v* adfextum mil- 
liarium abfum* fff^ff^ 

TupUpZQUS major, aut ftylus ferreus prae- 
Ccc a ' acu- 



78* *%& e **& 

acutus, habens annexamlaminamargenteam 
rotundam; quo Indae veftem prope pe£tus 
prehendere (olcnt. 469* 

Ttite , opportune , tempeftive , probe, fci* 
te, fcienter,loco & tempore opportuno: e 
renata, ex ocoafione. tuten> tuteln>>xz&z 
conjicere; remattingere; fcopum tangere: 
rem tetigifti : fcite medicinam facere ; oppor- 
tunum remedium adhibere )( neuter rem 
tangit; uterque procul a deftinato; uterque 
afcopoaberrat: alius alio abitare propofita, 
mediamquerelinquunr, Tempeftive ad venit, 
temporiadfuit; in tempore venit. 480* 482. 

tutUydudu , a via ; nepos ex patf e. yoi* 

Tunica > tuba, tibia bellica: fit vel ex can- 
na, vel ex tibia cujusdam hoftisab ipfis trU- 
cidatu f6u 

Tmiy abed i difcedo, egredior* 422*493, 

494* 

Txdtiffcun, pede errare calcando aerem: 
vacuo eludi & folido illidu item, percufforem 
vires in ventum effundere* 4f2* 

Tun, pediculus* 378> 

834* tittui, interj* fignum contemptfis : i- 
ronice amoris. chucbuiQeimi > nae tu es mul- 
turn amabilis* txxtxxican , contemno , negligo, 
fperno,defpicio; defpicatuialiquem ducere* 

393. . . 

* NB* Quod iterumaliteraAincipiatur. 

Tavtxih frangi. item, frango, infringo, con- 

fringo* 



m^M^ 



781 



fringe cbavm,cbavonloncon v morbus tabi- 
ficus, febris aeftuans, peftilens* H4- j 

Tab , taf, tav , una, fimul, ad, apud , juxta, 
propter* tafleuvu, prope fluvium, tqfa§e> 
coram. tafcu\i> ex una manu in aliam. tafcuun* 
ehafcuxxn , contractus commutationis , per- 
mutationis cedo , dabo* taflonco^ cbafloncoy 
cbafloncon, prena talionis : adeo utfi alter al- 
terumoccidat; Interior, nifi folunonibus 
fe redimat , ab occifi confanguineis eodem 
inodooccidatur, & caput procapite, dentem 
prodentefolvat: unde occifus lonco appella- 
rur t meli lonco nacmeneu vacbi huera calm-, qua- 
tuor capita mihi abttulit ille veneficus : & qui 
ab ipfis propter alterius necem occiduntur> 
etiam lonco vocantur. epu loncoyei , meli lonco 
iei. szs. 

Tafth convenireinunum locum ,conttue- 
re, concurrere. item, participo, particepsfio; 
partem accipio. item, ad nummum folvere, 
in (olidum fatisfacere. cbavi nicuu , quodde- 
bebam , integre , omnino perfolvi. tafln> co- 
gere concilium , congregare: convoco.item 
facere participetm taftu, coram, praefente 
Praetore;in con(pe£tu,inoculisejus. tafmen> 
concurrere vconfluere, convenire. tafmen* 
tafmel leuvu , confluentia. taftnatium, retri- 
bute , remuneration merces, praemiurn,com- 
penfatio* tafman, congregatio fafta in gra- 
tiam, bonum alicujus infirmi, in qua fit ex- 
Ccc 3 hos- 



%0^ 

hortario ut vicem infirmi doleanr , ei compa- 
tiantur, quoad pofTunt fuccurrant, tafma r 
chafma-t parafitus, fine fymbola coenans J aJie- 
na quadra vivens^afTeclamenfaruro , cupidi- 
coenus* item 4 res vetus> qua? in annum fequen- 
tem (ervatur* chafma tipajttity legumina re- 
ftantia abanno priore* item finis anni prarce- 
dentisac noviinitium,prindpium. tafpeh> 
raucefco,raucusfiQ. tafduQuhy dialogue, col- 

]oquium.4i4;42i.42z.494,j'i + ,52j'vf30.f36 

8*f* TaQa^ avis* 387* 

Tavitia , vefper, vefperrinum tempus* ta- 
vui/imo, vefperijvefpere: flexo in vefperam 
die , ad vefperum. f 39* 

TaQon , frangere , frangi. tat£ontcun> ta- 
vontcun , dare repulfam , colaphos impinge- 
re, 487* f 21. 

Tahua, putamen, cutis* ^03* 

Taim,convemo.Vtafn. 834. tauln> colli- 
go 5 congrcgo328 364* 

Tawnuy lufcusy cocks, tawnanylufcusfio* 

Taiuetiy fcatebraemicans; tor r ens > feat u- 
rigo, 429, 

Tamtamciwy impulfus Jmpulfio.aliquem 
pulfare,intrudere> impellerej expellere, ex- 
frudere. 532. 

Tanana y cetra, pelta, tananan> cetra fe 
tegere^protegere f 31^ 

Tam> cado } labor, tanmn^ianln^tantufty 

tan< 



«toe*» 1 ' 



785 



tantuhy dejicio: hominem deturbare , pro- 
fternere,praecipitemin terramdare* tantuln 
fignificat etiam idem quod lacutun v* fupra. 
taitman , calco > conculco, peflundo : pedibus 
obterere, protere , premere» item* deprimo, 
opprimO) obruo* tanmaun> alium fupraalium 
jacere; proftratum, obrutum* tan > tantU)W- 
bor excifa, vel qua? fponre aut venro in terram 
proje£ta eft. tantcu , tantuntcu , arbor trans- 
verfa viam impediens , occupans, tanma> 
chanma , res proftrata , fubje&a , ab aliis obru- 
ta* chanma conn^ fuperjicio > fuperinjicio, 
aliud fuper aliud intrare. f 06. $ 3 *♦ 

836 Tamn> contero, contundo, com- 
minuo, jacio, conjicio, projicio, praecipito, 
dejicio* tanatcun> incruftare, trullifare* t& 
nacupuawi) fruftum carnis prunis impofuum, 
$67. 47 f. 

Tapi, piper rubrum, hifpanum* taptcan> 
hoc pipere aliquid afpergere,condire. tapi- 
\abuen>4Po. 410 47 f* 

Tapel > funis , funiculus* tapeln , funibus li- 
gare , conftringere , vincire* 472* 

Tapmn, jungo,conjungo, lenocinor, le- 
nonem,lenam ago* tap?ktf>6lum contortum. 
tapmhue^ fufus. tapmtu, ftetbus>fpurius,ex 
damnatocoitu. 472* 490. 

Tar> pus, fanies. tarn, tarpen, purulen- 
tumefle. f 37* 

Tarin^ fafcis,fafciculus* quinetann huaca } 

Ccc4 J u - 






! ! " 



784 



^m^ 



jugum bourn* 364. qtdnetarinatliU fafcicu- 
lusglaftijduaeuncife five fextans. 419. irem. 
Jigo, obligo, fafcio, fafciisligare, vincire. ji&. 
iariln , tavilen : tarilei ni huaiqui. 5-53. ferrum 
hafta? alligarum q{[q: lanceaminpromptuek 
fe* tariknohue*) cingulumcoriaceum.46f* 

837- T&tmua > armus, -4^ 

Tmttaul) rana* 378. 
^ T*fW>Aao#j acciperealiquid; hofpiresex- 
eipere ,recipere> 421. 422. f ig. 

ff a , f &o , glomus, tto# , glomero , agglo- 
Hiero, conglomero. item, pedibus debiJem 
effe,debilitari: nervorum rigore affici : ner- 
voscontrahi* fro/#,4dem« 472*422. f 1$. 

Tvn, fpiritunuiucere, relpirare nonpof- 
fe: fufpinofum, aftmaticum, anhelatorera 
effe. f3f. 

TVw, mover i, (bnare > ftrepitum excitare. 
tofttot* teftefn,teftefcx\n } cor palpitare.tt/w^ 
Itrepirum, rumulcum exckare, ;jf, 

Ttcany paffus* lente procedere; pafTum 
producer^ gradum grandiorem facere ; gra, 
dumfiftere> continere, fuftinere; gradior. 
SJf* tecancahueUuy gradarius. 366. tecana- 
^>defLendere; defilire ex equo, derheda, 
f€7 r tzcamktl advena, extcrus* tecatcun y 
feminta terra? mandare reli&o femper unius 
piiisiruervalJo. fff.fs^ 

T^^g, moncesinquibusaiunt, majores 
«tos aquas diluvUevafiffe^sa. 



^t&dgi* 



m 



Tehua, canis,catuius,care!!us* 369* 

Tebuanque) fcorpius,|nepa. 378. 

TftfZM/,gleba.42£* 

Telan, telalen^ didu£Hs cruribusaftare 4^2. 

Telolun, parietern fcindi^ divelli , difTolvu 

Telpon y telton , equo fuccuflbre , fuccufla» 
tore vehi. tenpol , teltol cahueViu. 366. 

Telim , rufto . eru&o. 446. 

Tem , fenex , grandgevus , aetate grandi^ae- 
tate prove£tus* temn , educare ,| educari, 
crefcere.49f, 496. 

Templcakue , anus* vetula; de quibus fa- 
bulamurunamexhis/em/?/^/^ port obitum 
apparere, utdefun&ianimam ininfulam Mo- 
cha qmrncavculafquen app<dlant,abducat 497 

Temo y robuftus, fanus, formofus, pulcher, 
decorus; forma infignis, egregius; facie li- 
berals tenioQen, pulchritudo^pecieSjdecoiv 
venuftas > forma y fuavitas oris* 461* 

838- Temu, arbor* 400. 

Tenca, calandra. 383. 

Tencun, coagulo : lac coagulatum* 4 $7* 

Tenn, opportuno tempore ad prandium* 
coenam, jentaculum , merendam, pomm > po« 
tatioaes venire* 478. $* 43» 

tentephy tremere, contremilcere, intre^ 
mifcere. Unteply tremor, item* vino madi* 
dus. , vacillans* 462. 

Tfmtican > grallis nixum incedere. 4 % 2* 
Ccc | Tfr 



786 



4fc:*d* 



Tepen , Isetari, gaudere , exhilarari, exulta- 
re, praegaudiogeltire, tripudiare, item* vino 
calefcere, incalefcere, item, vigilare, experre- 
flumeffe 4 ^/W#,efomno aliquem excitare, 
fufcitare : expergefaeio* item» aliquem exhila- 
rare; hilarem laetumque reddere , efficere,ri- 
fum alicui movere ; ldetitiam excitare* tepeun y 
confternari, exterreri, terrore concuti, per- 
celli , commoveri ! , exhorrefcere , metu per- 
turbari* propria autem dicitur de iis, qui ex 
incuho ac fuppreffione nofturna exterriti ex- 
pefgifcuntun 48^ f 3 j\ 

Tetin 5 caligo , caecutio, alfucinor^^. 47 f* 

Teun , efle maturum ; mitia poma, matura* 
ten v. tehu huentu> homo maturi judicii ; non 
acrifeftrnatione, fed mature agens: quiquan- 
do opus eft, rem prorogare , procraftinare 
novit; feftinans lente. 404.49 f. 

1>ul, avis* 387. 

Teun , fcintillas fpargere , difpergere, item 
ftrepitus turn ab igne turn a rebus eo quod ig- 
ne torreantur* 3f4- 476. 

Teye , ille« 19* Teyeu. 290 : 21. 

TQur,tQud, planum, rotundum* tQum, 
efle planum, rotundum* 360. 

&Z% Ticul, tidy panis primarius, filigi- 
neus , but^ro co&us* 47 f ♦ 

Tier elm , tortuofe, oblique cubare. fzu 

Tihue y Jaurus* 399. 

tilh chili 7 wis, 387. 

Tintiy 



>S&^d& 



787 



Tinti) gyrus v crifpus, crifpulus* 4J-8, 

Tinpin, rinnio* 440* 

Tipan > exeo , egredior, excedo, prodio. fe 
publico com mitcere : efferre pedem* tipamol- 
^«^{anguinemexire, tipapit ui > zppzret fca* 
bies, tipanQen yemmpunt ocuiL tipaln, eli- 
cioj educo , eruo, effodio, edo, profero , pro- 
duco, expromo , expello , extraho , exprimo > 
eximo* anx\tipan> fella furgere, fedemrelin- 
quere* tipantu , annus, tipantun , effe annum 
elapfum, completum* /7^ tipantu , annus & 
amplius* /1^/710 > maris acceflus. tipanman % 
pollutio, mollities, effufio feminism 425. 45- 7, 

S 18. H9- 543- 

Tirw , albugo , glaucoma, */nv*tf , myops, 
cujusoculihebefcunt,funt hebetiores. 463. 

Titancleny indutusvefteobfoleca, lacera* 
pannisobfitus; centonibusmalete£tus; pan- 
nofus, 467. 

T tuque > chiuque y avis 387* 

T/u/;, fciflura , confciflura, divifura, rima, 
ruptio, tiixmnytiuhyCcindoy findo 3 rumpo. f 1 8 

840. T/# > ardea , ardeola, 381. 

Tlef> fortis > durus. tltfrty fortiter ac viri- 
liter refiflere , repugnare, 461 . 

Tilquey cutis, pellis, corium, 964. 

Temfcuny concuti , contremere: timore 
perterrituscontremuit: tonitru concufla do- 
mus*48^ 

Ttf^pedibusdebilis, debili^rn nj\ 

Ten* 






788 



^m^ 



' Tenciil) volumen, tencidn> involvere. ten- 
cul,tencUtenqU crudum, durum* tenculQek, 
fic efie, 404* 40 j\ ; 1 f 4 

ToQn , compreffum , obturatum , cpnfti- 
paturn efle. toQmn, ftipojconftiportego, 
occludo, obturo, item* domunwegere, te- 
£tum il!i ftrameneum imponere* j 1 8* 

T/iu^ paries terreus, formaceus. tnxxnn\ 
parierem terreum ducere , pariete terreo 
claudere, occludere* f 17. 

TtQirti) toQin , occurfus rei quae ofFendat , 
obftetjintercedatjimpedimentofit; quo mi- 
nus aliquid fiat, ^fz, 

TcQii , macer, gracilis , exilis, macie confe* 
ctus, vix offibus haerens; nihil praeter pellem 
& ofla habens ; ftrigofum pecus* 462. 

Tovn , rumpi, dirumpi, explodi , difplodi* 
tofpaiy hucufque pervenit fragor,ftrepitus 4 
/o)w2/? 3 runipo,exp!odo, 354.476, 5-32. f$i. 

Toh commiflura, jun£tura ; arriculus, pun- 
#um. quine toi y unuszrticulus : primum pun- 
$urm catoiieputoi) fecunduropun&urnjal- 
ter arriculus, duo pun£la. vutatoiQei,ob\on- 
gss cruribus. 448. 4;o*4f 3. ffo* 

84 u To/^rfejfibiiflumimpingere, m- 
fligere. f 34, 

Tohfy cayum&Iongum: indetegukevo- 
canrur, tokf, cboQof. sir* 

TomtYciM) corpus tremcre. /35*. 

TamCi carex* 402, 

Tom$ % 



^ Bd£* 



789 



TompU obliquum, tQrtuofumjdeflexurru 
towpln, fie efle* 464. 

Toncoy catinusligneus. 520. 

Toncbn-j pulfare: quis pulfat fores, ja- 
nuam ? f 1 8* 

To#o# , trama , fubregmen, ^//« , tex- 
turam ftruere, comparare, adornare. tonon- 
hue, licium* 472* 

Topan, multicolor, verficolor, difcolor* 
topatopati) topatopalen , effemulticoloris^iy. 

Toquin , imperium, lex , mandatum , juris- 
di£tio , praeceptum , penfum , fors* quine to- 
quinaniU lijpcia gtafti. toquin , jubeo, praeci- 
pio, irnpero, edico^decerno : fummo cum im- 
perio praeefle;rerum potiri; omnibus domi- 
nari ; imperium in omnes tenere. item* cen- 
feo,habeo* tehua toquieheu-> canern me cen- 
fuitjhabuit. toqui\n*>\&zm. toquitumaputzx- 
ritorium* toquin^toquiln , metior,pendo, ap* 
pendo, trutino: propondere v. pro eo quan- 
tum in quibusque fitponderis* toquihue^ to- 
q%iiqueum , ulna , decempeda , libra. $-25. f 27 

Toy , tovvan , fpurna* torvann> fpumo: fpu- 
rnasagere. q2^tfonz,defpumo: fpumam de» 
trahere , auferre* 476. 5-42* 

Torem, ventriculus avium, 389. 

Tortorcim , gannitus : fallax vulpecula gan- 
ait. 373* 

tot9 y gutturis nodus* 44 j\ 

Toun, 



-^ 






790 .;*&-• «#» 

Toim y hio , dehifco. ton , hiatus, fciflura : 
terra hiareeftu, 359.413. p8* 

Tepefcm , confternari , exrerreri , rerrore 
concuti, percelli, commoveri: expavefcere> 
exhorrefcere , metu perturbari. item, aufuge- 
rejeyolare, alta petere. tepefcidn^ terrorem 
alicui afferre , injicere ; timorem incutere* 
in metum adducere; terrere* 486. 

TpuUy clavaaut fuftecontundere. item.fla- 
geJlo, verbero; flagris, virgis caedo: funicu- 
Jis., ferreistribulis'infertis, dorfumlacerare, 
cruentare : cave vapules, tpuntun> exilic muK 
£tare; in exilium mittere, exigere, ejicere, 
alio relegare, profcribere , amandare , depor- 
tare. fzg. 

■ Tren y turen > cani, fene&utjs infignia , cani- 
ties, trenn^ canos perveni, ne unus quidem 
pilus in capitemeonon albican 462* 

842* Tznw, turbidus, limofus, fceculen- 
tus. tviwn, licefle. 428* 431* 

Tvm , pulvis* tvixrn^ pulverulentum eG 
fe. 428, f 37^ 
a Tufquen-) cinis : tufquenn , cineres dari ; 
cinere confperfum eflc, 35*2. 

Tuvn^ cibum palato haerere ex fatietate, 
autpraedulcedine; non facithoc ad palatum 
meum ; fatietatem mihi affert ; non eft hoc 
mei ftornachi ; faftidiomihi eft. 476. 

TumaU) acervus, cumulus, congeries /«• 
mauknon , congero, aggero, cumulo, coacer- 
vo^ij. tun- 



*%*3^^ 



751 



tuntuncay tympanum Machiorum. f 62+ 

Tuv , velox, pernix, celer, agilis, citus* /u- 
vun,tvm,tvn, agilern, promptum, expedi- 
turn, paratum effe : ut fatagit & hacacque il- 
iac vohtat ; quam celeriter ultro , citroque re* 
curfat. /u/z^velociter^celerrime* 480. j*40, 

Tiican , obfervo, colo , vereor , revereor, 
veneror* 480. 

TiiQn, ceflare, flare, tbgrnn, continere, 
fiftere: gradum fiftere 4 4f7* 

Ttifiuer,ovbis y circu\}j®.titf>uerB/moTbeTn> 
circulum confiftere* 452* 

Tuilin^tuilituny dare ut aequivalentia pe- 
tat: qui eft eorum modus petendi , mendi 
candi, acquirendi* 4*1. 

TiiyaU) albugo oculu 439* 

843. TuiMn,tuyun> laetitia geftire, gau- 
dio exultare* tuyiihi ■> laetitia afficere, celebra- 
re; hofpitis gratia ludicrum agere ; bene ho- 
fpitem excipere. 486. 488- P9* 

Tulirn, pun&iones, cordis palpitationes 
{entire : cor affe&ione aeftuat; vehementius 
palpitat : acriter dolor verminat , aeftuat > fae- 
vit> urit* f3T 

Tuncon^chuncon-i tumpoln^ convolvo, in« 
Volvo, difperfaiibi collie ere* 470. 

Tulurcun , tlmcun \ tixlrciin , tlrcun y cafu 
i£tu,occurfu pellemaut cutim offendi , laedi* 

f3*. 

Tuna 9 quodutraque manu apprehendU 

tur; 




- 



79* 40fe # «# 

tur ; aut ambabus volis colligitun *u#tf#, utra- 
querranu appreheudere, colligere* fff. 

T&nincun, cluvcun^ capillos alicui deflue- 
rc # 48f* 

Tmamun> cum rnefu dicere: di&urum 
pro condone Cubitus horror occupat : genua 
mihilabaflt; mens vacillat; rotusque torpi- 
dus ac pene elinguis efficior, 486, 

TimtiMcun,ttigoTe 9 metu cbntremifcere. 

486 \ 

Tiwfcim , fpafmus 3 fpafma > nervorum ri- 
gor, contraftiojconvulfio* f3f* 

TuQvid j txxvl , tvl> incurvus > incurvatus* 
462 

Txxquercun-i affedaregravitatem : valde jam 
laurus es > qui gravere 4 48 3* 

Tur, aequum , bonum , exa&um : ad regu- 
lam , legem compofitum. turn, rem compo- 
fnamrpaftis, juri, injuria? fatisfaflum efTe* 
thrmnytuvknon-itiitiimn-) cum adverfario pa- 
ci(ci,rranfigere, padtionem facere: litem ex 
pa&o & convento dirimere. 494. f6?. 

Tuun, frigefco, frigeo, algeo. j f$. 



844- 



U. 



III. 174. 18 f. 186.187* 190. 

«/cMr,obliquus,tortuofus > deflexus.//^ur^ 
fie efle iichiimamun, fcaurus* 462* 464. 

Uchun , uiun , fundi , efFundi , diffundi. #- 
/#/#,fundo, effunbpp diffundo. utunman* 




<§& # «#» 753 



uchunman , caeremonia effundendi potum fu- 
pramorruorumf€pulchra*432* f 37- ^44 

L£fou , portus vel quivis locus, ubi navis 
aut navicula ad terram appelli poteft. 430* 

Vduam , incuria, negligentia, indiligentia* 
uduamQechi, per incuriarn, incuriofe, negli 
genter; per incuriam fibi excidere fimulavit ; 
per fimulatam incuriam effiuere paflus eft; 
quafiincogitanseffudit;quafinonid ageret> 
excuffit, abjecit* uduamn , negotium neglige» 
re ; negligentius agere; caufaeindormire; pa- 
rum de re cogitare , laborare ; rem parum cu- 
rare, uduamtun, meiucamum excepit; nec 
opinantem, nec cogitantem,necfufpicantem 
oppreflm NB. uduamn derivamm a verbo un> 
€0, fignificatvoluntatem eundi habere* 484* 

iifcbiUy obfervantia, reverentia: reveren- 
tiamalicui praeftare, exhibere, honorem ha- 
bere* item* cedere alicui ; hoftibus (e dedere, 
fubdere,fubmittere; deditionemfacere; di- 
re manus; herbam porrigere : prascipuum au- 
tem obfequii , deditionis^obfervantiae acre- 
verentiae fignum eft ad Perfonam , cui fe quis 
fubmittit,flexis genibus in utroque poplite re- 
verenter accedere, fZ3> fiu S77- 583* 6*7* 
666* 

UliQin , oftium, janua, porta, fores, valvar 

P7- 

UUvun , caules emittere, producere. 41 3* 

Ddd Iflhh 



7*4 



^#e*g> 



Ullon , linteum, membranam convolve- 
re 404.473. 

UUpud) ulpUy potus ex aqua & farina to- 
fta. uupudn, huncpotumbibere. 877* 

Utcu , veftis. 466. 

Uleumatii darmienfem loqul 437* 

Ulmen , nobilis ,dives,locuples, opulentus: 
Haecaurem omnia confiftuntin his cribus; 
habere multas uxorcs ; multos equos, vaccas , 
oves;& multum potum> quern propinent. 
421,422.498) foo. 

£//#, aliquidalienare^balienare^endere* 
venundare , diftrahere ulmeyen , nundinor* 
item, comitor. uln tanicuu, per incurianv 
mihiemanibus effluxit. 421. 422.296: 14. 

Ulo , (capus cannae. item, virilia. 402. 

Llidy os popliti vicinius. 454. 

Uynn , uuun-i effluo : imbibu umdonco^ vcr* 
teXi*436.478. 

846. &^#>vertiginem patior; vertigine 
afficior, corripior. uuxxln y hominem ftupefa- 
cere, confternaje. uyi v+ uui nilonco , fum pat 
fus vertiginem, id elt ; eram vacillans ex potu; 
vinomadidus. 48^ f 3f. f 38* 

Uyenj oblivifcor ; excidit mihi nomen.484» 

Umau, fomnus, quies, fbpor. acuitani 
umaUy fomnus me comple&itur; le£tum co- 
gito* item, tempora. umaun y umautun , dor- 
mio,obdormio:fomnum capere,inire. umam 
tuqueurri) le&us; vel locus, ubialiquisdormir* 
4$6.437*438.fi9* Umto* 



^fo ^^ 



79f 



Umerclen , dormitO:» obdormifco» 440» 
Umenn > fene&utis vitio defipere, delirare* 
umen , delirus fencx. 48 3. 

Un , eo. ui ta ni cuu , uln ta ni cuxx 5 m ta n* 
loncoy non fcienter fed per ir curiam JfaSum 
eft ; non confulto fed forte evenit ; (brs & for- 
tuna tuliu lie erannfatis. uln^ dimitto, e&* 
pello» item» comitor, item, alieno* 4^x4^4* 

**& 

Uhiuutt) os oris* 44^ 

Une-> primus, prior) princeps» umn> prU 
mumefe unenvot?n > pem ,fiyMS,fvatev na- 
tumajor; major nam* e/;;^ ^omo, princeps 
uxor ; praeftantior omnibus , caereris praelata > 
reliquas antecedens* Quod hiBarbari maxi- 
me procurant,eft ut habeant uxores quam 
plurimas , talesquequse fintfbrores: inter has 
uxores Temper una reliquas antecedit, praeit* 
antecellit,ideoque vocatur unen dorno : acor- 
dinarieeft ilia, quam primamduxerunt : ejus- 
que primarium & fere unicum officium eft 
procurare ne unquam defit, fed femper fupf- 
petet, abundetque, quod Maims cum fuis 
compotatoribus bibat: Maritus vero aiiud, 
quodagat, nonhabet; nifiut aret, & terram 
ad fementem praeparet : reliqua uxores cu* 
rant > excepta trirura , quae fit , ut diftum ver- 
bo prun 3 nuinprun : & iepibus ; ad quae quot- 
quot volunt , concurrunt ; qutbus fatisfit vino 
aut alio potu, Indorum tnerce^ magna nimis. 
Ddd % umln% 




■1 



796 4Sb ft d# 

tttfi/^incipio^aufpicor; primo locoponere; 
facere initium* umltun, idem, item terrain 
ad fementem difponere, rumpere,pra?parare* 
M0pe^ ^IajoreSj Patres, Anteceflbresnoftru 
49f fi4 fi6. f4&rf 0.^49, 

Unoy harpaftum. fyu 

iixio. 230* 

8 47* f/tto/z , unotun , redeo > revertor , re* 
verto, remigro , remeo > repeto* tin® catani , 
un&cutantui, fuperiore morbo corripi, reten- 
tari: periculofioreft morbi repetitio, recidi- 
vaquefebris. una cfjillcai, tino cbiUcatui^ re- 
fcripfir, refponfum dedit , repofuit. unoh y 
recupero, vindico* unoltun, reftituo,reddo: 
reftitutio.493,494*r38* 

Upeu > oblivifcor. 484. 

L^,inaures. e/jf?/g»u,anfulae* 469. 

Uriuly anas* 384. 

Ute , frigus. uten , frigeo , algeo : frigidum, 
^lgidumene* uteQen ) frigida tempeftas eft; 
frigus ingruir* con uten 5 frigore ex fudore 
torpere : iudore madentem frigus invafit : fu- 
dans frigore lubito correptus eft* item* frigo* 
re concuti, rremere* ucheQei , fubfrigida tern- 
peftas. j"38* f f8. ff9« f 6o* 

Utm> uchun, fundi y diffundi , diffipari, 
ttuntun^ idem* itemfundo^effundo^diffun* 
do, diffipo,difpergo* 436* 

Utempe^ pifcis* 352* 

Utum, ucburn, obliquum ? obtortum,tor- 
tuofum efle* 844* Utun y 



^fesidg" 



75>7 



Utxxn, colligatio, coMHomaiciiinmani- 
pulos^ut fie coiligatumaflervecurfufpenfum» 

Uxxa, to,maiciurn, granumTurcicum; 
cufum prbua , maicium nigrum, queWuhua^ 
rubram, pifima, verficolor. caUqidntu^ par- 
tim album, partim nigrum; albimgrum. 407* 

Ucan , uiican antxx , antxx city en , aeltas , aeftt- 
Vumtempus* $ 39* 

Uiifyuf) fcaturigo, fcatebra?, item quid- 
quid (ponce nafcitur, ufco^ fontis fcaturigo. 
uufn^mku uxxfln> tmpmn> producere* 429* 
848 Uxxdan , di vidi, partiri, item, divide, 
partio:exequo dividerejpartitionem aut par- 
tes facere* item* fejungu difcedo, abfeedo: 
segue abs te divellor : molefte fero a complexu 
ruo diftrahi; periniquo animo patioratedi* 
gredi , disjungi, feparari. van mo uxxlauiida- 
pabin,h\c primum ab eo divulfus fum* uxxdaln, 
feparo fejungo , rcmoveo* uhdalen-> efle re- 
motum, (eparatum,disjuti£lum. uxxdan peniy 
patrueliSjConfobrinus. uxxdan lamuen , fbror 
patruelis 5 confobrina* uxxdan tipantu^ folfti- 
tium ; anni dimidium numerando ab utroque 
folftitio* uudan , uxxdan > aliqui. uudan mita> 
aliquoties* 3*9 494* fou $"44 547. 

Uxxia> heri , hefterno die ; pridie hujus 
diei. f4t* 

TJxxle, ule, eras , dies craftinuSe 741* 

UulQorcun , aliquod corporis membrum 
Ddd 3 tedi* 




7^8 



^m^ 



tedi,ofFendi, luxari. 554* 

IMmalcxxn* ob(tupe?co: obftupui > ftete- 
runrque coma?, vox faucibus haefit. 486. 

Uhn » aurora , matuta : prima luce , (urnmo 
mane;diJucul©j illucente aurora, albefcente 
die, uvmtiy illuceo>illucefco : luceffit;diesap- 
petit; luxacteft; foIexoritur,affulger, appa- 
rent advencat dks* cku uxxnmaimi r ubi hac 
tio&e fomnum cepsfti; ubi tibi fal furrexit,' 
mtms$ : qmnemnman> iter unius diei &am- 
plius* nimtUi res corrupra , depravata > vitia- 
U % vetus a annofa, tmnelvoe, lucifer. 3 3 i&ifi 

849^ Futan y vutan , fto, furgo, afiurgo : e 
le&o fe proripere; e ftrato furgere ; afTurgere 
feoiori , praeftantiori ; pedibus infiltere. vu- 
tahy gradum fiftereV condnere; confifto; 
ftare: texturam ordtrl item excogiro; ir>. 
geniofe aliquid camminifcl vutalcmXLad^un y 
6Kum alicui affingere;faIfo illum Griminari* 
cafumniatus eft mefugam medttari: calum* 
uiorv vuiakn, pedibus infiftere;effepraefen~ 
ttm % teftern effe eimi vittalehmtii , teftem te 
do, adhibeb, appelto: vosquiadeftis, atte- 
ftor; vos appelfo teftes. m untalen ma,ts 
pnefenre. picMwtm, parvus, pufiilus. mi- 
tmmiaiy procerus ,'cXce'Ka ftaeura > prolixo 
corpore. vtttaty ftatara horaiiiiis* myuvittatiy 
t^^wle^alroseftpureus pedes tex & trigin- 
u+ vmmm^Rum^ chumtn \imam? cujus 

fta- 



4gfe • d& 



799 



ftaturae eft? vanten vutani-> hujus 45-2» 473* 
4S4. $20, fi6. 5*27. ff4 m« ff6. no* 

8fo. £/uta/2, utm>\tzv facere: peregrina- 
tio uxxtancbe, viator , peregrines, hofpes. 
wtalcan* alteratio fenfualis viri. «CM» «Wft 
terra hofpitalis* Territorium IndorumChi- 
lenfiumrin quatuor uxxtan , w tatf ? uxxdan ma- 
pu, id eft hofpitales, vaftas, differentesque 
Provincias dividitur, quarum alia Araucoi 
incipiensjtotamoram tnaritimam Baldiviam 
ufque compleclitur : alia initiurin fumens//^ 
tajuatue acPurenum , 4-nperialemquefe pro- 
rendens, lambensque radices ignivomi men- 
tis Villarica; demum cumcowii petit: alia 
pro limite feptentrionali habens yumbe\ , ex 
currensque per Vivquen , Maqnebue^ ChaQUi 
liiTiiremAuftralemF/lkr/^mltacuir: demum 

alia principium a fluvio Maule caprans, & 
Occtdenrem verfus ambiens Chilian] verfus 
Orientem MontesAndes feuCordilleram tran- 
fcendir Hae quatuor /^tafl ww/w tempore 
belli fibi invieem funr fubfidio ; fervantque 
inter k Commercium , quod caqlvutan v ca- 
eul utanmapu vocacim 417. 49#- 

Uruan > exhalo , vaporo. 429. 476. 

xxvn > comprimoj coangufto , contraho. 
item, fumptibus parcere, moderari ? modum 
adhibere. 4J2. 

i\vir> herba. \wireun<> traho , rttraho: 
planrae ex terra fttccum trahunc, quo aluntur. 
404.416.47^ Ddd 4 beqf- 




goo 



^^d^ 



xxcafcxm^ includo , intromitto. quod feme! 
apprehendit>oiirei in morem mordicus tenet: 
ubigradumfkit, segre inde dimoveas, J67. 

Ucmpue-, naufea 5 faftidium 3 horror, ucai- 
puen, aipernor, ftftidio, oaiifeo, refpuo : nau- 
feam mihi movet ejus afpcaus : abhorret ani- 
mus & oculi ab ejus afpe&u. 486, 

Ucafa, defino, ceno,omitto,(uperfedeo; 
defero , relmquo, intermitto: non definam , 
donee perficiam: nifi perfetfa re non defi- 
nam : antrnam relinquam potius quam ilium 
deferam: a vitiis fe avocarc, abftmere. tz6 t 

Sfi.udatt) vitupero,contemno,defpi. 
cio: defpicatui habere, parvi ducercproni- 
hiloputare. 5-26. 437« 

uthmn y frangere dentibus. 443, 

uclmfptty, decrepitus, fenio conteaus,qui 
ad fumAam feneautem pervenit. 436. 

u«*s,aHcubi morari, commoran , hnmo- 
ran,fubiiftere: cunacr, cundlantius ao-oj 
moras nefto , interpono. 478. a 

_ hcm,(i\ filentium^iJejtace» nihil de Cge. 
fare. ucmtt, ut caveat caute admonere. 443. 

uda, lepra , vitiligo, y 3 y. 

\\den , odi , deteftor , execror , abominor : 

odio profequi , habere; nemo eft qui ilium 

non oderit; oculis fiigiat ; auribus refpuat; 

animo afpernerur. 486. 

idbuet marisfanquiliitas,malada. uSue 



mtu j magna eft avento rranquiltiras; nuilo 
vento mare , aer concutitur ; nullo flam agita- 
tur, cornmovetur; malacia naves detinen. 
tur. fs&ff9* 
xxdh (eps, fepes> fcptumj fepimentum i8& 

413- 

uQapuriy ofcko, ofcitario;443/ 

u$arcim 3 mando : cibum dentibusconfke- 
re; itrepitum mandendo excitare ; man&quc 
in ore videri , apparere. 44 3* 

ug^'jnimis, nimiumj fupra modum, 
immodice, immoderate, extra modum : pJus 
aequo , plus fatis, extra modum bene. 4$ 3.488 

iiQeln j expefto, opperior , praftolor , <pe- 
ro* u$el$enyCpes. fpe decidi; boni hincquod 
expedtes , nihil eft» 480. 

uQen, uQentun > exccflus , excedere* mo- 
dum in eo nonfervafli , tenuifti : immodicus 
tuiaeftirnatores: nimiumtefufpicis; tibi ar- 
rogas; urbanitatis& pudoris fines tranfiliftu 
uQentUi nimius, fupervacaneus, fupervacuus> 
fuperfluus: nimius & intemperans.in eo vi- 
fuses* 483*488« 

iiQeln, rodo,exedo>corrodo: me in con- 
viviis carpit, rodit : mihi in circuits & compi- 
tis obtreflar* V* ulQoitun. $jz. 373. 

iiQerin y dentium ftupor. uQmmn > ftupo- 
remdentiumfacere, caufire» 443. 

gp, ii/c^jM^^omnefemininumquod 
nondum concepir* ulchatun , cum virgins 
Odd f rem 





*a 



802 



*%*$<& 



rem habere. 45 $•* 

Ului y fpurum ore defluens. \xluin r utuitun. 
fpuu mihi defluunt 462. 

Uentiy crambe bis cocta mors eft ; noli me 
hacdereamplius obtundere, fatifco* 486; 
£%<?, densmolaris 442. 
ul^oitutiy rodo, corrodo. V. uQeltu %ju 
utitii coitus animalium. 36^ 
kUeuny ira, fiomachus > iracundia : iram 
tenere , premere^fuftinere, cohibere, com. 
pnmerenonpotuu item, irafci: facile, (ubi. 
rafcitur; bilis illi in prompru eft ; iram in 
prompru gerir ; fe vi de caufi excandefcit ; de 
nihiloiramconcipit; ira corripitur; exarde- 
far in iras, in furorem erumpit; seftuat ira. 
Mcuhty ftomachum aiicui facere* movere; 
exacerbarealiquem;bilem illi movere; ho 
minemadiracundiam provocare* Mcunpen* 
aliquem objurgare , increpare > cum 1IJ0 de re 
aliqua vehernenreragere* 487, 

MQumUy deglutio^ voro*devoro, 476L 
ullQodtty ulQorcuny ofla luxari; horologii 
machinam foivi, diflblvi: delirat horologi- 
uw y nonfibiconftaL f 54. 

ulluay damnum, ja&ura, incommodum* 
derri men turn. Muatun % hanc tu calamiratem 
attulifti; hanc peftem imporrafti , invexifti; 
hocillivulnusinftixiftijimpofuifti: hanc illi 
perniciem comparaftu 485* 

UMumtutt) cibouti moderate; modum 

in 






3&1?^ 



803 



invi&u tenere; a praefcripta vi&us ratione 
non difcedere : abftineo, pareo, temperare 
fibi in realiqua* 536 f38- 

Umenn^ulmenun, Caciquii dignitarem,ho- 
norem, munusfufcipere, accipere , fibi fume- 
re. ulmenehty magnifico: aliquemobfervare, 
colere* vereri, honoreafficere,profequi : ho- 
noremalicui habere % praeftare> tribuere* 49S. 

8 f 4* ultneyen. huera iilmeyen> derrahere de 
abfentibus t alicui v* de ejus fama detrahere. 
487* v. hie infra : uL 

Ulpuuun y> os, denres, hauM & regefta 
aqua colluere> mundare* 432* 

ulxm y machiosmedentes fugere, f 36. 

u/, carmen , verfus > cantio> canrus, de 
quibus re&e dixeris : turn bene potavi canrus 
& carmina fundo ; at fine arte & absque om- 
ni Mufa vel Minerva ;§deoquemerae can tiun- 
culae: nihilommusiffs dele&antur , fibique 
plaudunt ; ftmtqueipfcrum Annates, & Jibri 
hiftorici , perpetuaque & continuaPatrum fif 
liis StaMajoribus pofteris relifta traditioute, 
utcatt) ulcatun , cano, cantor cantnsedere, 
fundere* idmeyen,cumeulmeyen, laudo, col- 
laudo: omnes ilium maxime commendanr; 
laudihus ornant > afficiunt, cumulanr, effe- 
runt>extoIlunt; in coelum ferunt. 487. 480* 
$72. 636. 

\xltamcon y fecibo ingurgitare: voro, de- 
voro, helluor. 476*, w, 




804 



^m^ 



wni , palpebral , cilia, item- arifta* 41 3. 
\xmircxxn % ^mv\go y pruritus* item, pruri- 
turn habere; pruriginem fentire; prurigine 
vexari* f 34. 

wntun j nomino: fuo nomine aliquem ap- 
pellare > vocare; nomen ejus enunciare; men- 
tionem alicujus facere ; de ce in fermone me- 
minimus ; in ruimentionem incidimus; dete 
farmonem inrulimus; te in fermonem addu- 
ximus. 496* 
ummi >mramque buccam inflare, 443. 
wnxmiun , quo fe Rgat y operiat, dare. 467, 
_ W) araneavenenofa. 578, 

man , rnorfus , mordeo > morfu apprehen- 
do 4 xxnapW') unapiuque , iiweterata invidia> 
odium ? iivor. imapnenjinapiuquen^ laudi ali- 
cujus invidere ; divitias & honorem alicui in* 
videre; potencem & dignirate con(picuum 
sequisoculis videre non pofte \xnanman y af- 
teratio carnatis foemina^ imatun> fe inviccrn 
anillatim apprehendere. 370* 4J7*486. 567. 
Sff* unco* columna* fulcrum acquiliber 
palusj feu quodvis lignum terrsead fuftentan- 
durn perpendiculariter infixum* item, prse- 
fi4ium , y perfugium » patrocinium. x\ncoln> 
ejus modi ligna itainfigere. \mcoyen^unconn y 
aliquemMecrenatem, patronum, fautorem* 
&aacclamarejfufcipere > venerari 4 455, /17, 
xanij cancer, item* efca: efca malorum vo* 
luptas* quod e|non minus homines; quam 









ms b d& 



8©f 



hamopifces capiantur. u»/», hnitun^ pifces 
inefcari, efcam appetere, mordere 3 invade- 

re. 393* 19S+ 396* 

■{mvi,unbi, perverfus,ingeniomaIo pra- 
voque. unvin, ficefie. mm/7/z, alterimaledi- 
cere;a'iaie deaiiis loqui; aliquem verbo lee- 
dere , ejusque famae detrahere* 487. 

unam, amicus in malam partem, item* ami* 
ca, amaiia. xmamtim , concubinae aut pellicis 
illecebris capi , teneri : concubinae amore ca- 
ptum effe* xmamtuiaun , concubinarius, con* 
cubinatuinfamis* unamhuen^ concubinarius 
&concubina. 48^ 

8 j 6* unm, avis, ales, volatilia. uww*>cur- 
fim, obiter alicuicibum prabere. 379; 

utwm i uneun , exacerbari , (ubirafci : va- 
pidemehabeo» 486* 

ii/>e, ferrumen,pix : navis commifluras 
ferruminare, upen.SfS. * 

uped , angufta viarum* 492* 

up], ora, margtx 43a. 

upifcun, pafco; dare paftum; ad pafcua 
educere* 364* 

upin , upitun , pediculos dentibus, uti fo- 
lent, necare. 378» 

upmn > felfum alicui affingere ; falfo aliquetn 
criminari: calumnion 484» 

xxqueln , equum e colio iigare* 366* 
Urcm , fatifco , deficio Tdefatigari : fcri« 
feendo teflusj defeffus fum: itineris labore 

kn- 



■■•■ 



- 



80S 3fc g ^ 

langueo , deficio ; Iaffus , fatigatus , defatjgatus ft^m : 
fefTus /urn de via : non tenebo te pluribus. urcmun, qui. 
efco,requiefco: ccflareabopcre; labore fuperfedeo : in 
tuis ©culis , in mo ore, vultuque quiefeo, conquiefco. 
urculn , aliquem fatigare, defatigare; rnolertum effe all- 
cui , negotium ei faceffere, exhibere ; multus &ineptus, 
<jui premit, occidit ; in quem incidit. 532, 

S?7. lingerie madidum , intinftum • madide ma- 
deo. xxremn , madefacio , tingo , perfundo, 432. 
uri\x , lupus marinus, 392. 
i\rbin , fubmergi , fludibus obrui, 431. 
xxtafcun , interpono , interjicio , interfero : ne tc ultro 
alienis rebus ingeras : noli te intrudere : non invitawe 
ventunt ad prandia mufca?. 404. 

u/*», partus, paftio; paicerc, pafci , pabular! , efle 
in paftu ; moliia , larga , iaeta , luxuriofa , triftia pafcua 
depafcere : nullum hie impafcitur -pecus, main , pecus 
agere. item, equum de u no loco ad alium meliorem mu# 
tare, perducere, deducere* 364, 
ufar 3 nucleus. 403. 

ut* j dolor dentium: dolores multos patior, furtif 
neo;doloribusdisrumpor, men, lens dis. 378. 

iimfn , nihil remere feceris ; nihil fine contilio fufci* 
pias; nihil inconfulreaggrediaris; in medioi hortesir- 
ruit; in confertiffimos holies fe dcdk 9 immifn : prat 
ceps in omne nagitium ruit , fe conjicit. vaufentun , 
jacio, conjicio, expello : abi in malam crucem ; male 
verbis acceptum dimifir. 487. 532* 

iifir, invidia, livor. Summa petit livor; qnosfor# 
tuna extollit, invidia deprimit : rumpatur quisquis 
rumpitur invidia J utirn , invidiam ftimulis agitari : prae- 
rtat invideri , quam inviderc. 486. 

utif , inftrumentum , quo fibi barbam evel!unt,con* 
fiftitque vel in lamina ex metal lo in forma re&anguli, 
duplicataj vei in concha duas valvas habente, quibus 

fin* 



■«■fe® 



807 



fingulos barbae piios former apprehend unt, prehen* 
fosque radicims evellunt. 460. 

iifrw, fel, in quo putanc latere venenuma venefico 
vcl quocunque alio propinatuui ♦ ideoque cuicunque 
defunclo fel extrahunt 3 coquun? , Ql U in felle quondam 
membrana appareat ; id fieri absque veneficio non pof* 
fe, iibi certo perfuadeiu. 49?, 

Vhn y os oris. 442« 

V* vide B, 1. 

Y. vide I. 53, 54. 

Voces qua? incipiunt a liters S omrfimus , eoquod 
$ initiale non eft litera propria, fed vel R vel D, qua- 
rum aliquando locum occupatj multo magis -X qu« 
eft liters S fubakerna. 4, 223* 273. 202. 

O.A. D. G. 

Geiftae 27. Septembr, 1772» 




ERRAr 



ERMTA TOMI IL 

Nt\ 739* p. 673, 1 1 1. lege: exterere* 
Ni\ 78 j\p, 72 jyh 4, %;torreri. 

IN APPENDJCE: 
Pag^lin. 3, lege: coecarat* 
.P.iiA.i±lege: tetra. 
P^if.l. ujege: imus. 
P. 1 9. 1. 19» lege : faftidire* 
P* 27 I; 14. lege: faiuraris. 
P.z&li+lege: premant, 
P 30 A. 6 lege: miferrime. 
P. 32J.29.lege: in ten 
P* 37* 1. i o lege: clementiffuna» 
P, 3$ J. i6Jege: inimici. 
P*43 1 13* lege: regis* 
P. 46. I. 1 7, lege: Tranfituris* 
P. 47. 1; 19, lege : voluptate. 
P.J7J. 4-%^ denfi, 
P,6i.L 7. lege: te. 

1 20. lege-: frequentata, 

1 32. lege: Quot* 
P.6j\ 1. 10. lege: mos. 
P*?6.1, z^kge: Brniamenruar* 







9) cftmotf» uwcREdbtrwe' c<J 

<v€ irt Creaiuras .effustis X\ 

< ^ fcjUim)l»nHII»)IMIim»lllfll|JIIHMNnilniiiiiitiiiVfM ll i l iiiiiiiililiiiiiMil.l4 

Us.jTQpesbLdtinp.cur. dikr- shiweljc. 



CHILIDUGU 

PARS QUINTA. 

VOCES LATINS 

EODEM ORDINE 
ET 

ADJECTIS NUMEKIS. 
TOMUS III» 




Monafterii Weftphalia Typis Afchendorfianis. 
177 7. 






8*9 NOTANDUM. 

i mo* Quod fi ponaetur verba ; plerum- 
que omiuantur fubftantiva , adje&iva &ad- 
verbia : ck quando ponitur mafculinum; 
omittatur famininum ac neutrum: & vice 
verfa: eoquod cognita fonte vel radice vocis; 
derivata in hoc Idiomate , nullo negotio 
formentur. V.Nr, ^74* 

ado. Brevitatis caufa ppnuntur folum vo- 
ces magis obviae, omiflis finonymis minus 
notis; quae tamen invenientur in eodem nu- 
mero. 

3tio* Si aliqua vox hie non fit pofita ; illam 
vel finonymam invenies quasrendo aliam vo- 
cem, cujus (ignificaturn fit ejusdem fpeciei; 
vel generis faltem : E*g. utinveniatur arbor 
quaecunque v*gXaurus; quaeratur vel vox 
generica : arbor, vel Cupreflus , populus>&c* 
Et quaerendo vocem genericam aqua; in eo- 
dem numero invenies, aquafrigida, calida* 
&c, item mare, fluvius &c* 

4to* Idem eft intelligendum de verbis & 
phrafibus: nam in eodem numeroubihabe- 
tur equum e* g* adducere ; etiam dicitur fter- 
nere, infeendere, &c. equum. 

jto* Eodem modo , quaerendo quamcun- 
que praepofitionem e. g, a, cum, pro, &c. vel 
quamcunque conjufi&ionem , particulam , 
interje&ionem,&c. ubi una invenitur; in eo- 
dem numero vel fecundum vel extra ordu 
nem Alphabeticum ; invetrientur reliqua^: 
ur praxis facile docebit. 



^ • ^ 5 



g*t 



86o* A. 

A* 290. fifii 543* f4^» ab> abs. 250. aaj> % ; 
288 ♦ *?♦ 2 9°* abattor, 4^3* abatieno. 42 1» 
abavus, y ou abdo. 290 : 1 y . \%% abea 4f a» 
488* f 19.620* aberro. 472, 493 5-65. ab- 
hinc.229. 287:4. 541» abhorreo. 486* 488* 
abigo. 372 413. ahjicio. 368 48 f* 1*%* 
abjure* 42 1 ♦ 64 f* abla£to446« ablego/yga, 
abligurio»422« abluo» 432. abnego. fiS* 
abnuo*499« abotninor* 661* 66i, abortus; 
496* abripio» 484* 48 y. abfeindo, 404, 
j2i. 167* abfcondo*364 482. jif '$$% 
abfens, 486* 5 \% abfimilis. 5-^9. 61 6, ab- 
folvo, $z6. 634 476 480* 482. $-27. y 30* J46* 
767. 769« abfonus. y6i. 5*64. absque^o 
222* 290: a. J98. abftineo. y $6. f 38* 477* 
479 480. abftra£ta* 28 y ♦ y 32. abfum. 290: 
1 3. 479. 48 f. 494, 497. f 27. abftirao, 460, 
47 f 479 - ablurdus. f 14. abundo» 744* 
p. 1 2, 2 1 9, 3 78* y 48* ablator* 42 r « abyfius» 
iT$*3f7*HQ* ac.291, accedo, 390: 13*4^3,. 
473.482« j" 19* accelero J40* accendo* 
3f4 3J'^824« accentus* 34* 298 accepto* 
j- 2 6« accerfo* 443« 444* 5 26. accido. 484» 
48 f • S 16 P7. €15; accin&us 5 5-2« actio. 
726, accipio 296 ; 19 421. 478« 479. 7 *8* 
j- 22* 639 ; 7 : 11. accipiter 380. accon*. 
modo 492« accumulo 404. 40 y* accurro* 
606.. 667, accufo, J26. 5-27. acer*482.y3fv 
acerbus 40 f ♦ 47 8. f 1 f • achores 5 34* aci- 
4m 407* 478^ acies y 2 1 ♦ y 3 1 • S 3 *• acinaccs 
E«e a jst* 



Sia 



^fo ^^ 



J3I* aconiturn f ^f^ 5-37* acquiefco $9$ :: 
3. acriter f^^ acrimonia 407. a&us 
confricionis, f8z. fidei, 648. fpei, 649* cha- 
ritatis; 65-9, 660. 66 1, 662. 663.66^ 66j. 
a£tutum 488- aculeus488*708. acumen, 
fai. acuo, f*i. acus, 469, 472, $36.693. 
acutus, f 6 8» ad, 2 1 6, 227* 290. adamo , 
486. 49*. Adamus, f9g. adaequo, j-67* 
adagium>fi4. additamentum, ffi* $73* 

addo. 270. f44 



adnaereo > 404* 49 u f 67* acmonano, 48 1* 
j-32* adhuc, 21 f. 229. adje&iva, 3i*&4- 
91. 27$\ 276* adjicio, ^44 adimo, ^44* 
adimpleo, 634* 63 $\ adipifcor, f2$. 61 8» 
aditus,;3-i« adjuvo, 196. 433. 732 SS3* 
<67. adlaboro, f67. adminiftro * AQ9. 



auucctcuj^u^ 4>i* )o/« 

f32. adhuc, 21 f* 229, 

ad 

aditus,j-3u aajuvo, 196. 433. $32 57 
^67» adlaborOj f67- adrnsniftro , 499. 
admirabilis, 5-98* admiror, 481. |98- 
admifceo , 478. admiffarius, 372* admit- 
to, $• 19. f 98. admoneo,48i*482. admo- 
veo, 354« 446* adolefcens, 49 f. adolet 
co, 413.496* adorior,f32* adorno,8ou 
adoro, 63^: 3 639; 12. 844* adfcribo, 
f26 4 adfum, 214* f itf, f J9* f 33* 609* 
adveho, 368. 479 «1. advena,498 f< 




,w«^.».«.. 7 « u ^« «o/* **OU* — VJ' *»%»»<*»*»i 

482. 487« 488» p6* adverfarius, 740* 
adverfas, f f 8* ff9+ advefperafcit, f39* 

adulpiy 



adulor, 484* adulter, 483, 489. adulte- 
rinus, 422* P4* adultus, f * 4. ad un~ 
guem, 5*67* advocatus, 666. 667. advo» 
co , 667. advolo , f 40. aduro , 3 jr 4* 44?* 
f67* 798- aedes , 452. 5-17* a 3 difico,$-i7* 
P9* H8* aeger, 2C$\ n4* aegrefero, 
488 f38* aenigma. $-63* aequahs , 270* 
288: 26. 323. foo, f if* ffa 574* $-67* 
aequino&ium , 5-42. aequitas, pf. aequi- 
valens ,421* aequor , 429. «quu$> 480. 
f if. fif. £*?♦ 544. ff4* aer, 343» aera, 
413. aerugo, 423* aerumna,48& 728* 
«es, 420. 42 1 ,422* aesalienum,42i. aeftas, 
{•39* aeftimo,42U aeftuarium,430. 
aetas, 49;. 496. aeternus, $40. ^49* f 84 
f 92. 620» aevum, ^40. Affabilis, 480* 
atfabre, {69. affatim, f f 3* affefto, 48 3* 
485-. affeftus, 292. 293- 294. 486. affe- 
1*0,367. 368 afficio , 192. affigo, 4$$ 
f 1 f . f67» affinis, yoi, 5-04. affirmo, $-26* 
affliftio , 486* f 34» S97- affli&o , f 04» fpj* 
afflo, f f 8* affluo, 378* affluentia, 478. 
africus, f f 8* agafo, 363*498* age, age- 
dum, 32* 407. ager,4i3^ aggredior, 
fif.figfi. fit* agilis* '480. agiro, 440. 
4f2. 47f. 482. 732. agmen, n 1 * fJ* 
agnofco,44i. 48^ f03- agnus, 362. ago 
363. 497* f69, agonizo, f 38- Ah! 200* 
f98- ajo, 234* 443. fz6. s 34* Ala, 389* 
390* alacer, 480, 486. alapa, 487* f 34* 
Eee 3 alba* 



albedo» sf $. 419. albugo, 439. 463. 474* 
album* 417. 41 8 419. album > 4 1 7. 41 g* 
4IS* alexipharmacon, 5:34* algeo, f3j. 
jf4* abas 5 28 S : 1 1* alienigena ? 45>2,493. 
4S&JQO. alio entum > 4>7. alioquin,^ 
alicjuando, 48^. aliquis* 288; 20. 29$: $\ 
471* f4a j-fo. aliquoties, 288: 17. £47. 
•liter > * 1 6, $-48. f 45* alius ,361. 464 492* 
If.^f?^- W* f4 6 - f48- f^ffOifii^ 651. 
tlEida > 487* alligo , 367, 470.41 28, J $2. 
tllium , 403;. allucinor^ 464, allu vies , 429* 
4fi alnus, 3^ alo, 461.456 fi6^6^ 
altare* ^23, alter, 488, f 33 f4f £47* f48- 
•kerario > 4f7. altercor, 484 488. alter- 
aaeim , j 47* alterno , 740. akerucer, f fo. 
sttimdo* 324 337* altrix, 456 457. al- 
fum, ff^tH £l& alveus, 30$. ^63. 
alumen > 423* alumnus , 457. alvus, ^48* 
4tf% ?M* amarus > 405- ♦ 478. amafia^su 
ambidexter , 288 1 ao* j 1 6, f j-q. ambiguus, 
4td48i. 486 amfaio.493, f 32- ambo, 7. 
53, 37- 4° f48- f fo. ambulo, 4^2. 493* 
3»buro, 3 .$4* 758. amens* 383* arnica > 
48S- €8 1 . amicus > 475, 48a 48 8. 485 497 
J02. 5*14. amita, foiw amitro, 421. 5-63* 
€03* amnis , 429. 433. amo, 482. 488* 
48S* fM fS^ amor, 486 451. f 03* 628* 
mtm DEI perfedus- > f 84. amphibium , 
361« ampIiora > 477.47^ j\zo* ample&or, ; 
44» ♦!*♦ amplitudo; y j 6 ^ amplius,202* 



^n^ 



$*r 



269. 270 388:2?- f4i. f44* f48Tfo. 
amputo, 404, fzu $67* an? 266. 267. 
288: 6. 13 anas, 384* anchora, f f7- 
ancilla, 458. 62 f. andes, f r6- 494* an- 
fraftus, 3fS>*453* angelus, 513. 31 4- 3*8. 
S 90. Angelus Cuftos , 669. angiportus , 
319. angor,486, H4- anguis, 376, 
angulus, f 17. anguftus, 4^8* 49 2 - f f4* 
anhelitus, f 9f. n8* anima, 434- 48°*n°* 
f48* 604* 61 £♦ 6f3* animadverto, 48 u 
animal, 361* animus, 480* 48^ J32* f33* 
tfanona , 474. 47 f ♦ annofus , 474. annuo, 
2?$\ 437* annus, 329+ 4*4* 497* 5*39* 
f4i, f43 fs'o. anfa, 449* anter, 384» 
ante, 290: 3* $"4°' f4S* 6o °* ^44 : 4* 
antea , 288 : 9* antecedo , 462* f 44, 
antecello, 48^ anteeo , 5-44* 
antehac, 200. 288: 6: ir. f 40* f43- 
antepono , 270. $-24» antequam, 229.299 : 3 
antiquus, ^ $-43. Antilles, 498* 
antrum, 492. anus, 49?* SH f 37- 
anxius, 634 apage, 488* aper, 373* 
aperio,4l3.pf-P8*P? S3&639- Iz * 
apis, 388. apium, 416* 
apocha, {26. apologus, 726* 
apophthegma, P4. f 16* 482* 
apoplexia, n$\ appareo. 421,440. foo* 
f 3* B7- apparo, jroo* sjz. 

appello, 497. f 19. 7 *7- appendo, n?* 17*« 
appetOj aoz* 23?* 486. 489. Hf* 

Eee 4 apporto, 



8x6 



*$&> $_-«$• 



apporto, 5-19. apprehcndo, f 2g. fiSt f6 - 
approbo, 255:2. appropinquoJcV 
apricor, 492 n8 . ApriJiS} ™ * 
apto,ffi. ff3 . apuc j } 29Qt 
aqua, 306. 41 3. 428. 4 z5. 432 433 . ^ 
aquatde, 361. 379 . aquila, 380. 
aquilo. 5-5-8. aquofus, 425. 
arabilis, 413 414 aranea, 373 
aratrum, 41 5. 414, ^. arbiter, 492. 
aiburium, 500. arbiwor, 4 8a f*T 
arbor, 397. 400 405, 598. 
arboretum , 212. 219. 403. 
arbufcula, 35,7. arbuftum. 397.40! 40a 
arcanum, 460 5-27 ~ *J 

arceffo, ,443. 444. 497. S3u 
Arcm-lLpiicopus, 498. 
Architeaus, f 6f. 570. arfficus, 492 

arctus, 492. ff4 

arcus, 34^. 484- f?i. f?2. ardea, 3 gi 

ardeo,342. 354. 516. 607. 6i 9 . 653 ' 

ardor, 3^2. f34 f3 g. arduus,4gi. 4 *c, 

area, fiji arefacio, 431. * ' 

arena, 245-. 428. 

argentum, 420. 421.422. 469. 

argettes, 5-5-8/ argiJla, 418. 425. 427. 

argumentum praecidere , 6 9 f. 

arguo, f26, aridus, 479. 620. 

aries, 362. arieto, 3 6 3 , 437, 

arifta, 413. arithmetica, 544. 

arma ,531. 533, armenrum, 365. 

armilla, 



^mdfr 



817 



'( 



arm ilia, 469. aro, 413.764. 
arripio, 422.449 479* S28. S3o. 
arrogans, 483. foo. zx$ > S27* f6f. S69. 
articulus, 448. 4$o, ffo. 
artifex, 438* S6s. S69. arundo », 402, si7« 
arvum, 413. arx, 492. 
afcendo, 3S9* S8\ S99. 622. 
afcia, s68. S69. afilus, 388-> afinus, ^72. 
efio, 383 afpe&o, 440. afpe&us* 486, 
afper , 48 f. fif. a( pergo , 432. 
afpernor , 484. 486. 488. afpicio , 440. 
a£piro> SS8. afientior, 23s: 2. 
aflequor, 219. 48 7. S28. affer, /17. sip. 
aflevero , S26. allifto , /37. aflb> 474. 
afluefco , 468. 48Jt. 493. 
aflula, 403. 404. 40s. affbo, 473. 
afthma , S3S. aftringo^ 368. 4S6 sf2. 
aftronomia, S39* attrum, 320. 
aftutia , 483. at , atramen , 291 : 3: 6. 
atavus, soi+ athleta, fiz» atque, 291. 
atqui, 267. atramentum, /7/, 
attendo* S86+ 616, 642. attero,-^ s67< 
atteftor , S27. attinet , 227. /27. 
attingo* 219. 404. 440. 449* 
attollo, 404. 484. SS2. S67.639: 12. 
attonitus, 486* atrre&o, 449. 490. 
attribuo, S26* attritio, 634. 66 s. 664* 
avaruS) 483. 48 s. auceps, 379. 390. 
aufta^ium y 270. fsr. ss3* ss6. 
au&or, 48 fr 497* S03. S70. 

Eee f au* 



mr 



■i^^^ 



- 



m#«#* 



audoritas, 482, 516. 553- 
audax,224. 48 1. 489. 5©0. 646» 
audens , 480. 482. 53 J> 

audio, 62. 63- 440. 441. 485. ?94. f95« £20» 
audkus,459. 465. avcho, ^64. 479*494» 5 2 '* 
Ave MARIA*, $77; aveliana, 398. aveo>486. 
averfor,485 488. * averfu& j 486. 
aufero , 479» 488* aufugio, 364. 
augeo , 496. v 38. Auguftus , 542. 543. 759, j 
avis, 379, 389. 39°» 39*- 413- 5^5» **?* 
aura, 296: 8. 347. 431. 543. 558- 560. 
aureus, 576. auricula, 439, auriiodina,42I. 
auriga, 565-. auris, 370. 439. 440.470. 527. 
surum, 410* 421. 422. 469. anfculto, 440, 527* 
616. aufpieor, 544. aufier,558. aufterus. 514. 
out ,291: 2. Autumnus, 539. autumo, 538. 
avunculus , 50T. avus , 501. auxilior , 532. $%%* 
axilla , 44 8 . 4 49» axioma .51 4, 

Bacillus, %z$, 824. baculus, 462. batena. 592. 
baptilinus. 497. 523, 599. 600. 601. 644* 
barba, 458. t%%, barbarus, $98- bafis, 517* 
batuo, 390, 475. beams, 315. bellua, 36U $7*« 
bellnm , 531. bellus, 515. bene, Z88 t l€ 48U 
482.567. benedi&io, 634: 5. benefacie, 610. 
641. beneficium, jog. 538. 641. benevolus, 486. 
488. benignus, 480. 482. 5?B, Berta, f50. 
bibax,477. 571. biblia, 571* 
bibo , 293 : 7.. 367. 368. 443- 477- 47*- 479- &>8. - 
biduum, 541. bifariam. ^49^ bibs, 457. 486* 
bini,546. 1^5,547.550.601, bitumen, 353. 
bivium , 492. blandior , 29*. 449 484 496, 
biaudus .515. blitum , 409. boatus. 533, 
feoius , 370* bona fortuna , 4^0, 421. 422. 
honi ttamnesj 590* 627. 653* bonitas, 285. 480* 

48** 




^fe^e^ 



819 



f 



482a bonus, 50.71. 83. 4$°*5 I 4- S*S-5*& 
boreas,55g. bos, 364. 565. brachiuni ,448449* 
5 «7. branchiae, 394. brevjarium ,571. 
brevis, 554. bubo, 382. bucca , 443. 475* 
buccea , 370. buccina , 562. bufo , 57a* 68j. 
bulga % 520* 

c 

Caballus, 366* 367. 3<*8. *7& Caeiqufns, 498, 
caco , 458. cacodoemon , 315. ?89* 5'9°. 60& 
cacumcn , 491. cadaver, 5 yj. cado, 368. 4^2. 479^ 
cadere eaufa,527. caducus , 535. cadus, 52a, 
csecias , 558* csecus, 462. 465. caecutm , 464* 
csdes , 5 37. cafdo , 487 52 1 52& 532. 
cselebs, 350. 417, cadeftis, 350, 417. caeteftfe gfo* 
ria,6i7. ^18. Caelites , 5 5 3 589. ea?jum, j^ 
310. 492. 550, 584. ?88. 627. csruleus, 4T7- 
caerimoniae, 563. C*far, 498. calamitas , 486, 
calamus , 571. calandra , 3^3. calathus, 520. 696. 
calcar , 367. 368» calcitro , 372. calco , 532. 534* 
calefacio , 349. 354. 355-475- calidus , 554. 
caligo , 440, 464. 539. caiix , 636 : 8 : 12. 654. 
calleo, 573. caliide, 481.4^3. callis, 492; 
callum, 458 $34, calor, 341. 3?2. 535* 
calvaria , 454. calvus , 463. calumnia , 227, 484* 
487. 526. calx, 492* camelus, 373 557,, 
campus, 359, 36a, cancer, 371. 393, 395. 534. 
candela , 35 1 . candelabrum , 35 u candeo ,418^ 
candidus, 417. 419,. cani, 485. 462. 497. 
canis,294. 369. 37°* 37** f 1 ** canna, 39^ 402* 
canorus, 379. cantharus, 477. 479,, 520* 
cantilena, 41 U $&U 564 57 U 854. cantio, 571* 
x de fide , 65 1 * 6$ 8*, x de fpc , 655. x de Decalogo , 
65 6. x de perfection ibus d mnk , 659* 66o* 66 1 6621 
x de Ss. Euchar iftia , 657* 654. x de puero J ESULO» 
U$. xdeSn Nomine JESU % xde B, Ya MARIA» 



820 



f&mdifr 







'! 


I 



6*66. 667. 657, x de S. Jofepho , 668. x ad S # An- 
gelum Cuftodem , 669. x de anirnabus in purgatorio, 
670, 671» xderedaintentione, modo furgendi , 
acprafentia DEI 672. xin adventuPrsfidis, Epif# 
copi, R. P. Provincialis, &c. 673. 674. in cornitiis, 
675. Canto , 390 , 446. 561. 564. 571. canus,462. 
capax, 465. capero, 457. 'capillus, 458*473. 697, 
capio, 2 *9. 364.374* 39S- 78.480.528.530.597. 
capinum, 531. capo, 386. capra, 373. captivi. 
tas, 532, capitals, 498. 533. capto, 39?. 478, 
capulum,449. caput, 436.437.458. 53^. 535.550 
carbo , 352. 353. career, $%$. 530. carduus, 412 
careo. 48«. carex , 402. 405. caribdis, 355.530. 
caries, 475. caritas , 475. carmen , 41 1. 484. 571. 
carmino, 473, caro , 455. 460. 474. 475. 478.534. 
Opera earn is, 635:10. carpo, 449. carruca , 568. ' 
carrus , 568. cafa , 517. Cafiqqius , 498. 500. 723. 
cadis ,531. caftellum , 492. caftigo , 609. 
cafus, 218. cataphra&us, 531. cataplafma, 534. 
catara&a , 429. catarrhus, 535. Catecbiimus , 575. 
584» 585* 630. 639: 9. x in verfu , 650. 
caterva, 544. Catholicus, 584. catinus, 520.522. 
556. catus , 369. 370. 373. cauda , 372. 389.705. 
cavea, 413. caveo, 224.482. 533. caverna, 306. 
373. caviilor , 490. caulis, 402. 41 3. 
caupona , 479. caurus , 558. caufa , 482. 485. 
525.526. 527 530. 537. 53S-73S- cautes,525. 
caurus ,, 440. 480. 530. cavus , 403. 404. 515. 
cedo , 476. 550. > celebro , 488. 543. celer , 325. 
480, celeriter, 540. c>Ma, 517« celo , 526.529* 
centauria, 410. centefimus, 546. 548. 
centies, 288: 17-547- cento, 467. 
centum, 54.5. centuno , 498. cephalaea, 535«, 
cerebrum , 455. cerno , 520. cerouus , 437* 
certamen, 531. certatim , ^^ 

cme, 226, 272, 288 : 2: 16. 295:3. 

Cm 



-94 



^ • m 



in 



Certiorem facio, 631» 708» 

certus, 236.480. 515. 616, 622* 

cervical, 520. cervix, 445. • 

cefpito, 452. 327. ceffo , 526, 532. 5?°* 6&5* 

cetus, 392. chaicanthum , 423, chaiibs , 531. 

character, 573. chariras , 480» 486» 

charta, 563. 571, charta geographies , 557, 

charus, 613. Chili, 494. 746, 850. 

chorea, 561. Chriftiarms, 482. 497. ciho, 475, 

cibus, 474. 475. 536. 620. cicada, 388. 

cicatrix, 536 ciconia , 385, 

cicur, 361. 362» 480. 481» cilium, 439. 

cinereus , 417. cingo , 469, 493» 532» 

cingula, 364. 466. 467. 469. 

cinis, 352, 355. 432. 475. cinRatnomum , 399. 

circa, 554. 556, 628* 

circiter, 208. 296: TJ. $43. 548. 

circuitus , 493. circulus , 493. 554, 

circuniago , 532. circumcurfo , 478» 

circumdo , 493» 532. 619* circumveaio , 484» 

cis, 213.290:4.43*. ciiterna, 429. 

cito, 287:5. 288: 15. 480. 540. 

civitas, 492» 493. 

clam, 290: 4. 453. 490, 526. 5^29. 

clamor, 443. 484. 561. 666. 668. 

claritas, 440. 515. 526. 527. 539. 

claflls, 379. clathri, 517. 

dava, 531. 532. claudo, 439. 518» 

claudus, 463. clavus, 557. 

Clemens, 583. clerus , 798. cliens,49g # 

clivus, 359. clunis, 451. clypcus,53l„ 

clyfter, 536, 

Coadjutor, 567. coagulo, 457. 

coar&or, 534. coarguo , 526. 

coccinus, 417. cochleare, 478. 520. 

codes , 463* coccus , 44a, 



tZ2 




4fe'#4* 



ccementenum , 537. cosnuiri , 359, 4^ 

ioetas, 513, 531. 

cogttatjones nais, 635: 10. 

cogito, 481. 482, 538. 591» 667. 

cognario, 501. 502. 503. 644J 

cognomen , 513. 644. 715. cogi;afco > 48l,490«62& 

cogor,465. 488* cohibeo # 491, 

coitus , 364. 377. 

colaphus, 443. 487. 534. collega, 204. 

colligo, 363. 404. 405. 421. 478. 544. 

coliinco, 532, collis, 359, 492* 

colloco, 452. 532. colloquium, 506. 50$,» 

coiltim , 445. 446. 447. 449. 

colo, 48 r. 500. 520. cokrbfurn, 531, 

color , 368. 417.41 8» 419- colurnba , 386. 482* 

columna, 517. coma, 458* 

comedo, 450.455. 460. 474 475. 476. 598. 60& 

cometa, 346 comis, 480. 519. 

comitia, 513. 531. com i tor , 452. 508* 

commendo, 227. 485» 498* 5^6. 

commercium , 494. 

comminuo, 370. 404. 475. 567. 

comminifcor, 571. commiieratio, 480. 

committo, 48 1. 484» 526. 527. 

commodo , 421. 422. 508. commodum,2l I»533«540 

comrnoveo, 478» 48 9. communico, 494, 

Ss.Cornmunio, 523* 636. 639. 640. 641. 

commuto, 421. como, 496. 471. 

«ompar , 567. eomparativum , 269. 270. 288 1 25» 

comparo , 464. 482. 500. 550. 647. 

comparer, 644. compelio, 530. 

compenfo t 422. 55 1» compertum, 515^ 526. 527, 

cempes, 421. 528* conipefco, 532. 

complano , 567. coinplementum , 289. 45?» 

compleo, 421. 543. 567. 611. coraptico, 470» 

tompono, 526. 527, 536. 552, 553, 567, 

coin- 



m*3 & *m? 



829 



compos , 491, 526* -compotatto , 477. 478479.692 
compoto , 478* comprehendo, 481. 
compreifiim , 554» comprimo , 413,489. 532* 
comptus, 458, 471. computo , 544, 
concavus, 515, coacedo, 499. 481. 
concha, 393. 395, eoncido, 364. 518 567* 
concinno, 5^2. 553. 
concio , 482. 585. 591. 603. 615. 73Q. 
concito, 489. conclave, 517. 
concordia, 481. 500. 527, 
concubina, 485* 489. 491. concubitus, 490» 
concubo, 521. conculco, 413.452. 532, 
concupifccntia , 489, concurfus , 542. 
concutio , 404. 486. 535. condeinnatio ,482. 
condimentum , 474. condi'0, 301.424. 
conditio, 627. conditor, 308. 492.495. 500, 
0^0,413.492. condono, 530.613.634; 4. 
condormio , 625. conduct , 482. ccnfero, 464 526 
confeflio, 523. 634* 654. confeffio facra, 634. 
conficio, 475. 485. 532. 567. 569. 
confido, 296: 21.482. confinis, 492. 746. 
confirmo, 234: 3. 288 : 3- confirrnatio facra, 646* 
confiteor, 530. 543. 634: 5. confligo, 531, 532, 
confluo, 430, 433. confodio, 532. 
conforto , 638» 639 : u. 646. contugio , 527. 
confundo , 475. 478. congiomero , 472. 
conglutino, 567. congrego, 363. 
congregatio, 531. 536* conje&o , 339, 
conjicio, 431. ^26. 

conjugatio, 32. 96. 104. 1 19. 150. 174, 175. 1 8 1* 
185. 188. conjundiones , 291. 
conjungo, 364. 452. 486. 567. 
conjuro, 532. 809. conjux, 504. 
conniveo , 440. 481. conqueror , 486. 535. 
conquiefco, 296: 3. 491. 
confanguineus , 204, 501. 402. 503, 

con* 



^p— mm 



8*4 



t&mm* 



confcendo . 4/z. confcientia , 4gz. 
confcius,^. confecratio, /24 642. 
confeero, /24. 

confentio, 23/: 2. sz0\ 63/: IOt 
confcquor, sz6. /z8. 64/. 

confervo , 421. /33. confervus * /3. 

confidero, s/8. /99. 

confilium, 244. 4 sj. 4 gz. 4s 8. 

confobrinus, /or. confoceri, /04 

confpeftus, 488. 494 /00. 

confpicillum , 4 39 46s confpiro, Mi 

conltans,*?^ confternatio, 486 

c6nfterno, 486, conftipo, 4 sz. SS4 

conftituo , /27, confto , 422. /27 

conftruiftio, 274, j<$ 7 . 

confuetus, zzo.4Sr. 493 ; 

confuerudo, 492. 494 sz/./z7 6zo. 

confulto , 193. 48$. confummo , 496. 

confumo, 349.4zz.478. confuo,*//. 

contemno, 484. 486. 499. 620. 

contendo, 484. /63. 

contentio , 464 486. 488. comenrus, 296. 

contero, 404. 47/. /67. 

contineo , 4/0. /27. continentia , 4/0, 

connngo,^. continuo , zoz. s/ //4. 

contra, 290 :6. 603. 619. 

contractus, 421. 422. contradico, 490. /z6. 

contraho, 437. S34. 

contrarius, /49. / /0. //8, //9. 619. 

gwuremo, 4/0.486. /3/, /73. 

con- 



4fc#f# 



8a; 



Contribuo, 422* 

contritio, f 82* 654, 65-4. 66o* 661, 662. 
controverfia,f2f. contubernalis , $-14, 
conrumax , 484* 

contundo , 404, 47 f, j-28* 734* f $7« 
contus, J77. contufio, 5-34^ 
convalefco, 461, f 36. f 38- convenientia,f 3 $ 
convenio, 468. 471. 486. ^50. 
convenit, 638. conventus, ni 4 
converfio, 491. 666. corrvinco, fi6. 
con virior , 48 f ♦ convi vium , 477. 478. 692, 
convoco, jsz. convolvo , 404*470. 47 3«. 
cooperio,467. copia, 212» 219. 378. 
copulo, 36;. copula, 490. coquina,n9 
coquo , 474, 47 f . coquus , 5 66. 
cor,4f5. 460. nr 641. 
coram, 225, 290; 7. 48)" • 
corbina, 39^ 396* corium, 363, no* 
cornu, 3^4*373 f*i- corona, 493. 
corpus, 434. n8.j"94* 600.604.616 639. 
corpulentus, f$6* (64Q. 

corre&io, 480, corrigia, 466. 469, 
corrumpo , 42 1. f 3 f ♦ corruptus , 474. 
corruo, f 18- cortex, 403* corvus,38u 
cors,fi7. cos,f20. cofta,4f4.4f;,f 3f. 
coxa, 367. 368 4f2. 4^4. 
cranium, 463*478. eras, 287:4.539^41* 
Craflus, 460. f f4 j-j-6. craticula, 47^ 
I creacio , 30 1 « creator , 497. f oo* f &6. 6oz; 
creatura, f84* J88. »o.' 6; 1» 

F f f ere- 



%i£. 



4fe,Sc*fc 



crebro , $-48* creditor , 421. 
credo, 480. 482. J78- S97* SU> *4S* 
cremo, 349. 3f4* creo, 301* f8f* 
crepo, H7- crepufculum, f39- 
crefco , 404* 4 1 3* 45 6 « creta > 4* f* 
cribrum, 47 f. fib, crimen ,; 48?. 
criminatio , 484* crinis , 436* 473* 
crifpus, f J* 4. crifta, 385- 4 66 * 
crucifixus. crucio, 5-28« J3°' 
crudelis, 483* crudus, 4? j\ f l f* S^S* 
crumena, 422,4.70, f 20* cruor, 4*7. 

S99. per fig- 



cruaens, 483* cruuu& : 
crumena, 422,470, f20* 
eras 5 45* i* 4f 2 4B* 



eras, 4fK4f 
crux, f7f. 578« f84* T9* 
num crucis, $75% 612. 
crvftallus 5 42f* 

cubiculum^i?- cubitus, 448-449* 
cubo i j-21 J43." cucurbita, 409* 
culex,388- culina, H9- 
cuJmen , 492 culpa , 483 48 **♦ 530». 
culter, f20, fzz. 

cum 5 22. 2 ia 290 : 1 : 8. cum , f 40«, 
cumulus, 5-44. cunae, 470* fio. 
cunaanter)482. 5-4.3.. cunflator, 482* H3* 
cunai, f48 cuneus, ^vjl 

-,48^486. 488- 614. 

Jill * 422* 



cul 

culter, f20, ^22. 

cum, 22, 210*290:1:8 

cumulus, f4 ' 

cunflanter^ 

cunai, f48 cuneus, $27. 

cupiditas ,484* cupio , 48^ 48« 

cupreffus, 399* cuprum , 422. 

cur? 266,267.268. 288: 13* 

cura, 367. 480* 4&a. p6- 527. f28- 

curia, f2f. euro, 227, 363* f?4*f3°* 

curro, 3^37°* 37*> f*fc f33* j64* 

cur 1 



currus* 



^•e*l~ 



&7 



currus, f68. curfbr, 498, 1-40*563,771,5-73, 

curfus, 163« $6$. curtus , 374* 

curvus, 4^ 2, cuftodio, 421. fz$. f$& 604.. 

Cuftqs Angel us, 669. 

cutis, 363* 403* 4JJ> ji*% Ts€ 



Damnatio, 482* damno, f^8/ 

damnum, 211. 483.484-421- 52;, 738, £34: 
datum , f 73. datur , 602* u. 

de, 250. dealbo, 418. 
deambulo , 472. 473, debachor, 486, 
debeo, 227, joo* f sq. debilis, 754, 5-37. 
debitor , 421. 412. fif , decalogus , f 79, 
decern , f4f, 5 yo, December , J42* 
decempeda, $74, decern praecepra, 579, 
decerpo , 449 47^ decet , 486. 488. 
decido,4i6. decies, 288: 17« ftf. 
decipio, 482.484. 48f. f97*;58. 
decipula, f 3 U declare , 572, declinatio,6, 
decorum, 486 decrepitus, 49^ 
decrefco, 209. 429, 433, 

decumbo,48f. f 38. decutio,404 40$-* j 
defeaus, 340. defendo,482. f 26. f27. 
deferveo, 486.488- defeflbs, j 32 
deficio, 47f-f3*. J3f% defleflo, 493, 494. 
defleo, 441.482. defluxio, 5-3^ 
deformis, fi 4# defunflus, 5-37, 
deglutio , 610. 639 : g. dehifco , ? t g, 
qehiflc, deinceps, 202, 74 i f f ;©. 

Fffz dca 



8*8 



4&0 t%p 



dejicio, 367. f$2. deinde, $49. 
delabor, f3^ dele£to,48& 488.. ^64.607. 
dclego 5 fa7* deleo^ 492* pg. 
deliberate 7 4f o. 48;. delibo , 475. 478. 
deli&um,^. fzf* delineo, J71. 
delinquo , 4 84* deliquium , f 3 f . 
deliro,484^ f3f. delirefco, 5-23* 
de longe, f$9* deluro, f 17» 
demens, 483. demergo, 39 ?♦ 43 U 
demeto ? 4i3. dsmigro, 492. 
ctemittOj 404» 494* f2K 607. 
demolior, y 32* demonftro, $72* 
demulceo , 449. demusn, denique, f 49 f 99 
denego, f26 

dens, 372.442. 443.444. 462, 497. j3f. 
denfum,404 H4* denudo, 467,46s. 
denunrio, 526. 5-27* denuo, ^48. ff#» 
deonero, ff2. deorfum, f5f - 
depilis, 4f8- depleo, 478* f2i* 
depjoro, 491. depono, 42 1.478* S f*- f 6 $* 
depofitum,4zi. 5*26, deprecor, ?i6* 
deprehendo, 726^27, deprrmo, 436. f if. 
depromo , 724, depuduit, 484* 
dereli&us , 422. derideo, 487- 
defcendo , 3f 9* 367* 368 39°. 454' 6a2 * 
defertum > 492.494* defes, 483. 
defidero > 202/231* 421* 482. 486. 488* 

614. 6if : 9. 668. 
defilio/367* defino,422* f%6 f $m$$f* 

defipio, 482. 484* 48J-. J3f • 

defifto. 



^8# 



8*2 



defifto, fi6. f 30. defpicio, 48** 48$ 
dcrpumo,47J-.476. deftillatio, f3f- 
deftruo, 421*492» p8* f3^ defuefco : 422. 
defum* 202, $-27. f f 3. detergo, 47JV 
detero,467 46^ deteftor, 661*662. 
detineo , 478. detondeo , 4 f 8. 
detraho, 467. 47$-. 484 486- S7 l * 
detrimentum, f34 detrudo, fj2 f 
detrunco , 364. 404» detumeo, 486* n& 
deturbo, f 32. devincio, 308* 
devito, 784. deviuni, f if. 
devolvo, 42;. $"27. devoro,47J"* 
DEUS, 498- foo- f84> f 8f* f9^. 6f U 67 f. 
dextra, 448. 633. 721* 

diabolus, 31 f* f" f?o.f 98^06. 619* 
diaeta, J3^f38> dialogus, f84> 
diaphanus, 418. diarrhoea, f3f* 
dico, f8«*3i^34*443*444' 480*602. 627. 
diftum , ^14» 

dies, 296: f. f39* f4 l - f4**f43* $/.& 
differo, 3*3* 422. 743* 
difficilis;48i.482.foo. diffido, 48^ 
diffiuo, 478* 

digitus, 41 3* 44^ 448- 449* 4f°* fff*fS& 
dignofco, 464, 

dignus, 227. 308- 48 f* foo. f 16* 614, 637* 
digredior, 494. 744. diligens, 57 3* 
^iligo,482*488- dilorico , 496. 
dilucefcit, f 39* di!uo,4i7* 
diluvium, 492» dimico, 731, f3J* 

Fff3 •*?,* 



i«» 






830 



^m^ 



dimidium,438.454. ^f. ffo.ff6. j§frUk 
drminuo, 273. 292/1**1, 
diminutivum, 200/ 
dimitro , f z& {99. 634 : 4. 
direfte', fs^ dirigo, $z6. 736. 
dirimo, $vj. dirumpor, 3^4 473. 
diruo r 4ST2. fig. 732* 

difcedo, 45-3* 488* 453 ffo. 
difcepto, 484* difcerno, 464. 
difcindo,449.467. difciplina, 5-4?. 
difcipulus, f73, difco, 772* $73. 
djfcrimen, joo, J31; f 38* difcrucio, f 2$. 
difciss, fzo fZ2> disjungo, 454* 
difpar, ffo. difpergo, 390, 41 j. 
difperfus, 363 ft*, difpliceo, f 14. 
difplodo, f3i. 5-3^ diffentro, 482. 
diflimilis , 5-49. diflipo, 3634^1.132/ 
diflblvo, 470, ^34 767. diffuo , 467,. 
difto, 219 454. y 19. ; 32. f 38. X46, f f4. 
diftra&us, jjjjj* diftrfbub, fiz. 
diuj^o. ;73* divellb, 404. 
diverfus, 492* f 14. 5*49. 

diverfor ) 493- 494 P8* f 19. ■ 
dives, 4x1, 624 
divido , 317. 40f. 493. ^32, f44. 
divinims, f 33. divino, fg^ 719. 
divitise, 4x0 421; 422* 
diuturnum , 12. 40^ 480. fi6. 
do, 421.422 4^7. 478 490. 49& Tfo. 642. 
doc€OH8i'4^3»4^4^ J7*< J73*6o^6i; 

doftus, 




3fc#^ 



831 



doftus 3 48(X documentum, 444.4804 
dogma, 64 j\ 

doleo, 486. 488. 491* f i^ f 38- 
dolium , s 20* dolo, f6g* f6su 
dolor, 486. 488 f 34. Hf- 600, 
dolus, 290: j f ♦ 64$\ doraefticus> 361* 
domicilium, 494 domina,498* 
dominus, 28f 42,2» 492. 498* H8* 
dominica, fqz domo, 491. 
domus, 492. 494- P7 f x 8» H9- j^ 

donee, 219.479* f4 l f43- 

dono, 42 1. 422, 490. 

donum, 422* 499* 642* 

dormio, 437. 438. f73> dormifco, 438* 

dormito,482 v dormitorium,438* H9* 

ddr(um, 4^0.4^2. 45-4. dracq, 376* 

dubiro, 213* 214» 223* 480. 4$K 

duco, 493. f f 4- 6l 3* 

dudum, 2i jr. 287* f40 $4*. 

duellum , 484» dulcis , 404* 40;. f 83- 

dura, 21 $\ 229, duntaxat,222* 224. 5*44* 

duo,f4f> f$o. 

duplex, 288 : so* 48$" ♦ ftf>> ff^ 6 ! 7- 

dupliciter, 288:20* jfa duplico, 744. 

duro,pr* f4o* durus,4oy.42j".|p$\fi6* 

dux, 498 5-31- 

dyfenteria , f if ♦ f 38* dyfpepfia , f 3f ♦ 

E, 

E, 270.290* 

ebrius,477, 479. 608, £3; : «♦ 

Ff f 4 cbrio- 



Hi 



83^ m* ® ^ 

ebriofts > 477- 479. ecce <> 21.288: 14. 
ecclefia, S80. S84. lS4t\ echinus, }$& 
echo , $0iu ecliplis , 340. 341. S42. 7S9. 
ecquis 5 S48. edifco , S72. 
edo , 296 : 7. 443* 47 S. educo , 40. 
educations*. 497. effervefco, 47s. 
efficio, 481. 497. S26. S67. cffbdio, 413. 

eSugio, S29 S32. 

effundo , 432- S33 640. 644. effutio , f 48s. 

egenus , 421. 488. egeo, ^5 ; 4. 421.487.S2U 

ego , /i. egredior , 493, si8. 

egregius , S3 3. ejicio , 371. S28. S32. 

e\xAo^s3z. 

elabor, 479* S29. S32. S33 S4r. 

elatus , 483* 48S ; eleemofyna >*<?/, 4%^ 

elegans, s/S. S69. S71. elementum, 309. 

elevo, 6S4. elicio, 421. 

elido , S28 S34. S67 

eligo, 23S:3. 42J.S32.613. 

elinguis , 486. elixus , 474 elumbis, 463. 

duo, 480. S36. eminus, S99. 

emiflarius , S3i. emo , 421. 422. 

empyrium, 304. 310. 311. emun&oriunvtts 

en, 23.288: 14. enaro, 431. eneco,4i/. 

eoitor ♦ 496. enixa, si4. 

enfis, 42$. 449. 131. enrerocele , /34* 

enucleo, 413. eo, 288: 12. S49. 

CO, 77. 79 209. 213. 4S2. 4S3, 494. 

ephippium , 366. 367. 368. 

epiglottis 3 44U 446* Epifcopus, 498. 

epifto!a a 



*s&md& 



833 



epiftola, 299* f7i> S73. epulum, 477. 69& 

equa, n. 366. eques , 367. 368. 

equidem, 291: f equito, 367. 368. 

equus, 366. 367 368. 376. 

eradico , 413. e regione , 222, S19 S26. 

Eremita , 29. erga , 290. 

ergo , 261 : 4 603. erogo , 421. 422. 

erratum 5 483. erro, 482.483. 484. 490./63. 

crubefco, 481. 482. eruca, 378. 

eru&o, 446. trud\tus J 48o.48i. S72. 

erumpo, 413. 496. sz9- s3z. ervum, 408. 

eruo,^/^ efca, 39s. 

eryfipelas, 734. efurio, 47s. 476. 

et , 204 291. etenim , 488- 

ctiam , 216. 291. 48z. Eva , f9S+ 

evacuo, 4? 8 \ S21. 

•vado, s*9< S3 2. S33. 603. 611. 

evanefco > S38. evaporo > 478 

Ss.Euchariftia, 636. 637* 639 640. 641. 

cveho , jri2. evello, 391. 4T3. 4f8. 47 S. 

everto , 492. Si 8. 432. evidens , sis* 

evito, S32. enuchus» S14. 

evolo , S29. S3 2. evomo , 4S8. 

€X , 208* 270. 288: 19. 290. 

exacerbo , 486. exaggero , 288 : 2. 
exagito , sz8. examen , 630. 634. 63S. 
exardefco , 3S4^ excandefco , 48 6. 
excarnifico, /28. excello, SS4. 
cxcello , ss4* exceptio , 488. 290 : 16. 
exceffusj 2/8. 270. 272. exfcindo, 413+ 



f- 



m**^ 1 



^*—a* 



834 



*%*md& 



cxcipfo ,488. ? 18. excito , 353. 567.516. 532. 

excolo , 470. cxcorio ,363 364. 365. 

excremcinum ,45s excreo, 458. 639 : 13. 

excrucio, 528. cxcubiae, 531. 798» 

cxcudo, 567. excufo, 512. 614. 625. 

excutio, 368.404. 41$. 470. execror,5ii. 

cxeo, 213. 363. 518. 519. 617. exequor,6ir 

e"¥erceo , 569. exercitus, 531. 532. exefas ,- 475; 

exhaudo , 478. 479. 52 J. exhibeo honorem , 68 U 

exhilaro, 532. 543. 561. 564. 573. exhorreo , 486. 

exhortor, 48I. 532. exicco, 431. exigo,526. 

exiguus,554. exilis, 76f. ; 4f5* 

p&imm i : $&g'. 583. 666. eximo, $28. f32. 

exifto , 421. 496. exonero, 458. 552/ 

exopto,6l4 exordior, 532. 544. $4.6. 

exorior, 539, exorno, 468. 467. 470. 482. 

exoflb, 454. .... expe&o, 193.540. 543. 573. 

expedit, 63$. 482 538. expeditus, 368. 528* f52- 

expello, 471. 532. expendo, 471. 

expenfa, 422. expergifcer, 437. 535. 

expergefacio, 437. experior, 422. 478.482.509.60), 
cxperientia , 480. 482. expio, 480^ 
explro, 537. expifcor, 526. explano ,526. 572, 
cxpleo, 551. explico, 516. s?2. explodo, 53 l.?32 
explore, , 412. 481. 526. 527. 573. expono, 490.526 
expofiritius, 514. exprimd, 432* 
cxprobo, 488. 530. expuo, 458. exquiro, 573. 
exfto;53i. exta, 456/ 

cxtendo, 364. 429* 452. 470. 47?. 567. 639: 12. 
exter, 498/500. exterior, 43 5. 436. 533. 
exterritus, 4K6.' extinguo , 354. extirpo, 415, 
cxtollo , 552; extra ,22^. 290: 9.. 485*15 1 8* 555. 
extraho , 518. Extrema Un&io , 638. 
extremus, 492. 549. extrudo,532. extnrbo , 532* 
exudo y 536, exulcero , $34» exulto , 486. 
cxundatio,429*433. 6x40,467, exuro , 349. 

Faba , 



«'•d* 



S3* 



F. 
Fabt, 408» Fabula, fabella, 516. 526. 
faber , 522. 565. facefco , $71. facetus , 514, 
facies, 222.46i.465. 517. facile» 87* 88. 
facinorofus , 485. facinus,, 484. 
facio, 192. 304, 481. 500. 526. 527. 569. 598, 
facio certiorem,632. fa&io, 498» 53 '♦ 
facultas, 236, fcex, 477. falco, 380. fallax,483 # 
fallo, 484; S^4 597. 
falfum, 484. 487. 516. 527. 610. 62J. 
fama , 51* 59 260. 516. f 27. 571. fames , 475. 
familia, 21*28. 496, 497« 499. $QI. ?02. 503. 513. 

517. 55 1. 635 : 8* familiaris, 21.497.514. 
famofus , 485. famulus, 498. 500. 514. 
farcio, 496. farina, 474, 476. 477. 
fafcia, 469. fafdculus, 552. 
faftidio, 421.475. 484. fatigatus, 567.438*490.535 
fatigo ,532. fatuus , 345; favonitis ,558. 
faux, 445. 446, 447* 535. 537- &*> 35*- 44°. 
febris, 535. Februarius, 542. 
fel , 455. 4*7*. fehs, 369. 370. 373. 
feiix, 481. 482. 514. femoralia,466. 467. 468* 
femur, 451. feneftra, 717. 
ferale amiculum , 537, ferax, 413. 414», 
ferculum, 476. fere, 404. 54*3. 
feretrum, 537/ ferialis, 54). ferio, 532» 
ferme, 404. fero, 452. 486. 521. 
ferox, 361. 486. ferrugo, 421* 
ferrum, 420. 42 c. 422. 567. 571. 
fcrcilia,4i3. 414. ferveo, 475. 428. 491. 
fervefco, 475. fervMus, 533. ferula, 533* 
ferus,485. feflbs, 48A 
feftina r 283:jf. 740. 543. feftttm, 5^42. 643. 
fibula, 469. 6&e ,.484. 
fides , 480, 485. 516. 527, £48. JSdo, 480. 
%> 9 4*°« 494» %al»«> 425» |if • 

figura, 



m w mm a^ 



8?« 



^•'d* 



figura, 356. filia, 50 r 4 
filius, 296:25.501. 509. 505:. 538*631* 
«urn, 395. 472. 475. 47f. 74f. 
fimbria, 466 704. fimus , 413. 458. 
fimerum, 458 274. findo * 404. 567. 
lingo, 186. 227. 464. f2& 571. 
finio, 251. 288: 23. 545. 546. 567. 569. . 
finis, 267.359. 478-479- 4&. 49i. 5^6 549*653. 
finis hominis, 590. 604. fio , 231. 600. 627. 644. 
firmamcntum , 305. 310. 320. jfirmo, 532. 
firmus, 554 fifliira,5i8 fifcelia, 472» 
fiftula , 562. flagello, 518. 5-30. 
flagitium , 483.48V 491. flagro, 354. 
flamma.352 rlavus, 417.418* 
fletfo ,404. 639 : 12. fleo, 440. 441. 666. 
fietus , 440. flo , 354. 558. floccus , 807/ 
•florco, 416 695. flos, 415. 416. fluduo, 429. 
flumen, 429. 433. £00,429. 43* 433- 478* 534. 
fluxus, 535. focus, 351. fodio, 413. 
fodina,42l. fcecunaus, 413. foedifraga*. 753^ 
fpedus,a,um,5i4. 515, foedus,eris, 550 
fbemina , 1 2. 495. 514, 5 16. foetus , 496. 514^ 
folium , 403. 413. foliico , 354. foliiculi , 413. 
fons ,429. 433. foramen , 413. 439. 470. 568. 
foris ,518. 55 U fores , 5 17. f 18. f 1 9. 
for^cx , 568. forlca , 518. foris , 226.287 * 6- 55$. 
formica, 378. formko, 534. formido, .486. 
fornio., 526. formofus,596*. formula?, 506. 
forna^ , 3 5 1 . 354. 5 17. fornicari, 489. 49 1.607.625:., 
forfitan , 214. 266. 267. 288 : 6. fortis , 480. fyy^ 

fortuna , ^. 48 < ♦ 482. 514. 528* 538. 
fofra, 359. foflllia ,423. foveo, 52^ 
fraga, 409. 412. 414. fragbr, 34^ jjj. 533^ 
frango, 404. 443. 5*4- S&7> 619: 7. 
frater, 501. 504. 8or. 
fraus, 290; 15. 453. 4Sj, 645, 

ftct 



^m^ 



83? 



fremitus , 429, frcmo , 486. frenum , 367, 368. 

frequenter , 85. 7& 94- *5- 54»- frico > 43«- 5^7- 

frigeo, 431. 53?. 53«- 558- ?6o. 

fritillus , 56?. from , dis , 403, 404. 

frons, tis , 436. 437- 5 *7- frudifico > 4°4* 

fru&us, 397. 403. frugalis, 475» 48CV 

fruges , 406. 41 3* 482» frumemum , 406. 407» 

fruftra, 201» 218. 

fruftum, 364 404. 474. 567- 621. 745. 

fmtex, 401, fucus, 469. fuga, 490. 535» 

fugax, 405. fugio, 490 529. 532. 533. 

fbgo, 532. 612. fulcio, 517. 520. fulgeo, 418. 

fulgetrum, 345* fhlgur, 345. ^0,352.419. 

folmen , 345. 348< 5 6 °- fulvus ; 4*7* 

fumus, 352, 354.488. funda, 531. 

fundamenrum , 517. fundator , 492 495. 

fundo , 432. 644. ft-ngus , 503. 414 418, 

funis , 367. 368. 4° 2 - 4°4- 47* 55* 557. 

fur , 483. 484» 485- furca > 471- 

furcifer , 483* turftr, 458, 474- 

furnus, 351. 354* forio, 484* 486. 

furtim,453. 

furtum, 421.422* 484- 485- 5^7* 6o6 * 635:1*, 

fuftl$,404 528* ^« s > 47* 

futiiis, 201, futurum , 33. 36. 497* 

u 

Galea, 531. galerus, 466. 468. 

gallina, 3.86.391." gallu* , 386* gangrama, 534, 

gargarizo , 445, garrio , 564. 573. 

gaudeo, 486. 499* 5°8. 5 l6 - 6 53* 

ge!o, 347. 538. gemellus, 501. 5^ 

gemma , 425. 426. 766, gemo , 486, 00&. 

gena, 439. 442, gener, 504. 

generalis, 498- genero, 496. 

generofus , 496. 497, 498. ge« irta > 4°*» 

gmm 



838 



^Bdg* 



genitivus, 6. 9. genius, 491. gens, 469. 55. 

g^u , 4ft 452- 453. genus , 12. 495. 496. 513. 

Geographia, 309. 492» 494. 

Geoirietria, 554- 555-556- gcro , 552. 

gdho , 449, gefto , 552. geftus , 536, 

gihbus, 442. 462. gigas,463. gigno, 496. 

gingiva, 442» glabro, 475, giacies, 347. 

gladms, 422. 449, f3 i # 53^ glans,398. 405; 

glaltum , 419, glaucus , 417, gfeba , 412. 

€ Iis > 373- glifco, 496. 

globus, 356. 357. 554. 562. 563. 

glocito, 386. 390; glomus, 472. 

Gloria caeleftis , 617. 618. Gloria Patri , 643, 

gioriofus , 532. giorior , 484. 485. 4m. 

glos , 504. gluma , 413- gluten , $6g. 
gracilis, 462. 765. gradior, 368.452, 493. 

gradus , 357. 555, grails , 452. gramen, 412. 520. 

grandaevus , 6$$. grandis , 347 

^rando, 347. granum,4o6. 413. 474. 

graflator, 483. 485. 

grates, 289. 480. 482. 634:6. 640. 641. 

gratia, 600. 640. gratiofus, 639 ; 11. 

gratis , 222. 421. gravedo , 535. 

gravida, 496, 514. gravis» 538. 601. 639: rt>. 

gregarius, 531. grex,, 363. 364. grunnio,372 # 

gubernaculum , 557, gubernaror, 533, 651. 

guberno, 481. 499. 500 527. 

gula, 445, gutfo, 475, 478. 

guftus , 404. 459. 475, gutta , 347. 429, 478, 

guttur, 445. gyrus, 376. 

H. 
Haljena, 367. habeo, 421.422. 488. 538- 57$. 
babito, 641. habitos , 220. 

hac,2i6.288: 12. haftenus, 541, 
hsereditas, 537, 538, 

h«reo, 



mM*m 



83$ 



Hsreo, 404, 444. 446. 490. 526. 534, 567. 

hsres, 537. 538. hatfto , 484* 485. 

hamus, 395, 396. 

harpaftum, 531, 532» 563. 797. 805. 

hafta, 531. 533. haftile, 568. 

haurio, 432.433» hauiius, 477.478. 479» 

hebdomada, 542, 543. he&icus , 535. 

hepar, 455, heu, 491. 

hemina, 554. herba, 393, 402,406,410, 536. 

heri, 287: 4* 54 x r543. 

hermaphroditus . 514, hernia, 634. 

herus, 363, 498, 499. 500, lieu, 200. 491. 

hie, 20, 23, hie, 288: 12, 556, 

hierarchia, 317. .318. hilaris , 482,486. 

hinnitus, 367. hio , 443, 515* 

hirundo^ 387, 

Hifpania , 492, 498. 606. 609, 625, 775. 

hiftoria, 526. hodic, 288:10, 541, 543. 

homicida, 483, 533. 623, 

homo , 12. 434, 500, 514, 527, 591. 598* 603, 647* 

homo * beftia , 753, (698» 

homines boni , 627, 590, 653, 658. 

xperverli, 623. 624, 627. 653. 658» 

honefiw, 480, honor, 371. 482. 488. 6gl. 

honoro, 482, 523, 606, 635:8» 647, 

hora, 296: 4»539* 54 r - 543» 

hordeum, 406, horologium, 852, 

horreo, 486, 535, honor, 481, 532, 

hofpes, 493, 518. 800, 

hofpitium, 493, 494, 518. 519» 

hofpitor, 482, Ss. Hoitia , 584.637. 654. 

hue, 216.288: 12. 555, hucufque, 541. 

humanitas, 480. 482. 

humerus , 445. 446, 552, 

huroidus, 429. humihtas, 481. 482* 

hume, 






«4° *%3%d& 

bumo, f37* humor, 457. f3jv 
hyberno, H9. hydrie , f 10. 
hydrops, f?f. hyems, 739. 
hypocrlta, 485-. hypocauftum, f3& 

I. 
Jaceo, 20;; 4f2. f2i. 5-32. 
jacjo , 487. $-32. jado , 484. 450. 
jaftura, 421. 483. Jacobopolis,^. 494. 
jaculum,f 3 i. jam,288:8. iS.3i.f4Q» 
janua, 717. yi^. 
ibi, 23. 288: ii. ff6. 
iaus, 449. 487.728. jfgjji 
idcirco, ideo. 291: 4. 
idem, 196. 226, ^49 770. 
idioma, 770. idiocilmus, 296. 
idoloIatria.f84: 3. idoneus, $-$9. 
jecur , 4ff . 73 $-. jejunium , 63 jr : 7. j8o. 
jejunus,*96: 11. 47;, 476, 639:9. 
jento, 47f, 

JEfus ChriftHS,3i5- f84 f?i. 6f2. 
jgitur,29i:4 # ignarus, ffo J73. 
igneus,344 >gdis> 349- 3f4* ?ff- 824. 
lgmtabulum, 3f3. ignoro, f9g. 
ilia,4fi, illac, 216. 290, illaqueo,j , 32. 
ille, 19. 21. 23, 183. 184. 181. 
illic,288: 12.290. illicitum. 48f. 
illico , 488 illido , 487. tflucefco , f 39. 
illumino , 66 f t illuftro, 41& . 
illuvies, 4f|. 

ima- 



84i 

imaginor, 157. 464.46?. f$i. f93* f$7* 
imbuo,4i8. immaturus , 469. ^34. 
immenfus, j* 84 609. 6fu 
immergo, 397« 43 1* immineo, f39* 
imminuo, 209* immifceo,2i3*227*29&a # 
intimitis, pj-* immitto,5i8. 728* f3& 
immodice, 483/ immortahs, 604* 616. 6f3. 
immundus, j"i$\ imo,2i6 291:6, 
Jmpar, $-48- ffo< $73. S&7* 
imparatus , 484* impatiens* 486. 
impavidus, 480» f33* 
impedimenta, ffz. ff3* 
impedimentum matrimonii, 630* 631. 
impedio, p8. fz6. 626. 631. 
impello,473 fiz> impendo, 422. 
impenfa, 422. Imperator, 498* fP« fih 
imperfeftus,438* J"f6* 767. $69* 
imperitus,f73* impero^ foo. 
imperfonalia , ioi* 102,103* 
impertior, 477". impetro, fi6. 640. 66$. 
Impetigo, f34* impiger, f33* 
impingo, n^ impleo , 478» ffi* ^11. 
iraplico, 368» 467. 473* imploro , y 3^ 
implutms, 390. impluvittm, $17. 
impono, 5*3^ ffT importo, ffQ> 
importunus, 487 4*& 
impoffibilis, 46 jv ff 3. 
impofterum, 202* 288 :*3- 74 U 
impotentia, p4, imprecor, fii. 
improvife? j34* imprudens, 4«* 48 f? 
Ggg m~ 



m* 



^m^ 



impudens, 483. 

impunis, 4.22. 479. 487. 488* jt>$.. 
in, 290. insequalis, f6j. inamcenumrf 14. 
-inanis>404» fij", inauris,469« 471, 
iuauro,42i 4 incantatio, 484, 
incapaxconfilii, &c. 48 3* ^27. 
Incarnationis myfierium, 5-91. 
iHcaflum, xi8*20i4 incautus,484* 
incedo, yco* J7jv incendium, 35-2,. 
incendo, 3^4» 5-67. inchoo, ^67* 
incido ) 4j'2. 493, C30. indie, 413 429* 
incipio,288 : 9- f *7*f 3*- f 44- f 4^ f 63.5: 69. 
incico, 371* 372* 
inclino, 48^* 489- f f 2 * Ff|. 60 j- 
includo, 469 567* incolurnis, 461* 
incompetens, 5-27« inconfideratus, 484. 
inconftans, f 38. s yo. (48f* 

incorrigibilis , 48 f ♦ 49 r* incorruptibilis,'403 
incrementurn , 404, 41 3* increpo, 486* 
incubo, 390. S3 J". 697* 
incumbo, 4^.481; incunabula, J20* 
incuria , 483* incurro, 45-2. 
incurve , 4J'2* indago, 421* 5*28. 
index 3 448 449 -indicium, -731. 
indico, 422 449, 493, 631. 
indiculus, 301. indigeo, 46^487. f22, 
indignatio, 486 488- indignus, 227* 
indoles, 482. 484. 486. induco, f 27* 
indulgeo , 47 j\ induo, 467. 
indurefco, 679» indus, 494,498. 606, 

inebriOj 



4&8eflK 



843 



inebrio, 608. inedia,N47f* ineprus, f 14. 

iners>483 48f* inexCpeftarus, fi& 

infamis» 48;. infans,449. 49f* 457. 

infarcio, 45" 6. 47f* infe&us, 767* 

infelix, 487» 

infernus, 3 if* 5-30. 5-84« 61 9*620. 62 u 

infero, fi6. infibulo,496. inficio, 418 j" 66, 

inficior, 5-26. infigo, 5-32 f34> 

infirmus ? $*34* f 98* 606. infle<So,404. 

infligo, 256: 19. j-28- 

inflo, 3f4* 443< H4* 578* 5"6r* 

infortunium ^ 487* infra, 290: io* fff. 

infundo, 478. ingemifco, 48^ 

ingenium, 480.482* $-27. ingenuus> f2g* 

ingero , 484. in'gluvies , 3 89* 

ingratitude, 634: 3* ingratum , 5-14, 

ingravefco, n8* 

ingredior , 4^ 3. 453*494* Pf. fi8«f 19« tyfc" 

ingruo, J39 ff8- inguen, 45*1. 

ingurgico,47^ inhaereo, 368. f 1 jr. ^67* 

in jicio > fjau 

inimicuS) 48^ j^ f?i. 619*637. 

iniquum, 767* 

initium, 5*23* ^7* f 31* $-32* $-44, ^46. 

injucundum, J14; injungo, $"26* $-27. 

injuria, 488* fji. 

injurior, 484* injttflus, $-3°* innitor,44f, 

innocens, 5"30*6of 4 innotefco* 405% 

innumerabilis , 321*332* innuo, 440. 

innuptus, f 14. inopia, jqq. 421. 

Gggz in- 



S44 



^B^ 



inopinato, 518« iaquam, $-27. 
inquietus , 490, inquino , f 1 s 
inquire. f2f. 717. infania,483* 484. 48T* 
infcendo, 367. 368. infcius,49f . 570,, 
infe&um, 361» infequor, $2$. 
infero, 74$*. infidiae,484 f 31. n^. 
infigne , 496. f 31. iniipiens, 6f 8* 
infolens, 48*. infbmtiis, f3$\ 
infberatus , f 18. inftar, 287; j\ H9* 37 ** 
inftituo , 48 1 ♦ £8.4* infto , 5-26* f 43 * 
inftrumencum , 22. 89* 90* 22$- ♦ f 68* f 69* 
inftruo,48f. ff2. 57a* infula,429* 
infumo, 422, infuo, 475* f 37. 
infuper > f f 6. 600. infiilurro , 440, f 26* 
integer, 476^41. 745. f fo. f 54, 
intelleflus, 480* n°- 
intelligo, 480* ^92. S97- 630* 
intemperantia , 483* intempeftive , 479. 
intentio 5 640/641. intentus, f 16* 
inter, 290: 1: n* 40 j% intercalates, 40^ 
intercapedo 3 40 j\ ifrtercedo, f 26. 666* 
intercludo, f 31. intercus, f3f. 
interdiu, f39» interdum, 141. 
intereo, f3S» intereft, n3* 
interficio, 484. 48 r n^ f 33* 
interje&io, 292* 341,40;*». interim, 21 f> 
interior, 43 j% 4f4* 4f 6, 482* 
interluco, $-44* intermedins, f46 4 
internodium , 403. n^* interpello, fi6. 
interpono ? 34** 40;* £46, 

inter- 



^s^dSP 



84r 



inrerpreror, fi6. $72. 
interrogatio, f2S. 784- 6 3f* 
interrogo, fi6. y86* fji. 630. 
interfum, 746, interftin&im , 5*46. 
intervallum , 40$*. 419. inteftina, 4f.^f35* 
intimus, P4. 

intra, 287: 6. 290: 12* 478* fff- 
intro, 363* fi8* P9* 6if* 
introduco, f 18 introeo, p8. 
intromitto, 290: 12. fi8 07* 
intruded n*. intueor, 440, ^^ 
intumefco,2s6: 12, 413 
intus, 21*226.287:6. *88 : 2, 290 : 12, p 8 
invado, n** (f 1 * 

invalidus, 644: 13 invenio, 421. 422. f 26. 
inventio, f70* inverto, 470, 473* 
inveftigo, 4x1* 478- 5*8* invicem, 621. 
invi&us,482/ invideo, 486* 
invigilo, n2* invifo, 5-06, j-09*5i8. 
invito, 478. 627. '.invitus,46^ n°* 
inundatio , 429. 433* invpco , 5 f o. 
involucrum, 470, involvo, 467. 470* 
inurbanus ,483*484 4Sf- inuro, 421. 
inurilis, 218 4 6 f P4*6oi. 
jocor, 490, ;6i. S. Jofephus,6f 2.668. 
ipfe, 29. ira,486, 49 r. 
irafcor,486. 488. S n.628. iris , 346, 348» 
ironia, 294. irretio, 473 f 32. 
irrigo,432.f20, irroro, 432. 
irrumpo , f i%> ivruo , 43 u f 3^ 

Ggg ? is, 



I 



U& 



*%3® *» 



251 ; 14. rw 
(619. 



is, 10. si. i8 3< 184- 181* 

lfchias, .j- $ j. ifthac, 316. 

ifte,2o.2i. 23. ifti c ,5fj. 

ira,207. 220 287: f. 288:3 

item, f 49. iter, 49 3. 454 . 

Hero, 226. f 4 8. 

werum,226. 288 .: 1 1. 288 : 17. W- /fo 61 $• 

«idem, f4 9. juba, 367. 389. 

jubeo, ,227. 444. f0 o. f30. : 

jucundus, 482. 486. 773. 

judex , fzf . f 27. 624. 

judicium, 479 4 8o. f2f. fi<J. 

judico , 600. f 99. 6; 2 . jugulum , 445«. 

jugum, 364.472. Julius, f 42. 

juncus,402. 40 j. jungo, 364. 

Junius , /42. juramentum , jio. 

jurgmm, f 32. jurgo, 484. 

junsdiaio, 498. w . f27. 

juro, 288: f. I482. fio. 63;: f. 

jus, f oo. f z8 f fo. 29. jurculum,47 4 . 

jusjurandum, 288: f. 774- juflum, 306. 

jultma, 480. 52;. juvenis, 497-. 

juvo, 196. juxta, 219.290; 13. 

Labor, V. 472. 484. f32 . 
Jabor,S. 64.422. 482. y 19. f 33. &}.$€& 
Jaboriofus,422, labrum,442. 443 47c. 
lac, 364 4j- 7 . 49C lacero, 467. 
laccrra, 376» Jacertus, 376.448. 

laceflb> 



*$$3 B d& 



84? 



laceflb, 733 f6^ 
lacryma 3 44r. 4$% 488* 49 r * 7°^ 
lacrymo , 440* 44 1 . 444 619. 620. (49& 
latteo, 363. 372. 446. 496.^0, 3^34* 6 44? 
lacunar , f 1 7, f 1 9. lacus , 429. laedo, s 34- 
Jaefus, 368 J38* lastifico , 486. 
Jaetitia,28r486* keva, 448* lambo,37°* 
lamentor,486. nr 619. 620. 65-3* 
lamia, 48 3-69 *♦ l amina > 4^9- 
lana, 363 49. f<& lancea,^* fifc f 33- 
lancioo, f 33. langueo, 416. fy8* 
languide,483* languor, H4* 
lanugo, 4j% lanx, jp-. lapideus,276* 
lapis , 42 f. f2o* 'f 31- f 3** f^7* 
laqueor,p7* laqueus, 364* 
largior, 421.422 .'480. larva, 5* 37* 
lafcivia, 4f2* la(civus,489- lafcivio,490, 
laflus, f29. latebra, 404. 489- 7*9- 
lateo,f29»6f4. later, 227. 
later, f 17. f 19* S&9* .latrina, f 18- 
latro,V.37 -37^ latro > S*483- 
latrocinium,48f* 
latrunculorum ludus, f 63* 
latus,S.43i. 4f2v448* T49* ff*« 
latus,a, ffgi laudo, 481. 488. J7 1 * 
lavo, 431. 432. $66. 600^ laurus , 399* 
lauretum , 2 1 2. 219* laus, n z * '$%** 
laute, joo* / laxo, 368* 470* laxus, f f4* 
leftus , f 17. f 20* f 73* 62 f* legatio , 499- 
legatus, 499. 626. 627. lego,as a tf>i> 
Ggg 4 kg°> 



^^-^ 



m i; 



848 ^m^ 

lego, is , S7U f7J. lembus, js 7 ; 

Jenis , ///. lenocinia , 4S4. 

lens , dis , 378 lens, tis, #&?; 

lente, 288 : /s *? 2 . S40. sss. 

lentigo , ^2. 749. len tus , *<?^ #M 

leo, 37 f. lepidus, si4 lepra, S34. 

leuca , ///, //<?. levigo , S67. 

levir, /04. sos* levis, //./■. 

levo , 404. 40s. ssz. S67. lex, jgfc 

Iibenfer, *<?<?♦ ^p/. ^ &|fc 

liber , S. /7A /7* liber , a, ^« /2^ S29. 

liberalis, 4S0. liberator, 662. 

libero, S27. /28X29 /98. 644: 4* 6S4. 

libet , 23 A 476. li bido , 486. 489. 

libitinarius, S37. libra , s/4. libro , ///, 

libum,47^ Jicentia, 236. 609. 

licet, So. 227 236. 290 Si9> S69. 

licet, 193* Lichas, sss. 

licium,^7^ lien, 4s f. 

lignum r 3S3. 376 403. 404, 4U. 430.s67.f68. 

lignor, 4*4* 40s. (s69. 

iigo,-?70 fS2. lilium,*/^ limax, 378* 

limbus , 466. 468* 493. limen , S19, 

limes , 3S9* 492. SSS* Jimo , S67. 

limpidus , 419. linea , XS4. lingo , 370. 

iingulaca, 392. 

lingua , 442. 444y 484- S70. 639: IZ. 

Jinquo, 193. 197. 227. 368 S3s+ 

lippus, 462. liquefacio , 421. 620. 

liquefco,^7*^/. lira;*//* 

lis, 



^«* 



845 



lis , 484 fzf> SZ7. litera ,m?4 

liter® , S7i. S73 littus > 43o. livor > ■###• 

lixivium, 3S2. 432. lixus, 47^* 

loco 7 4/z- locuples , 42 i. 

locus, <??. #?. 47<?. 479. 482. 48$. 492. 499* 

joo S/9 S32. S36. S37- S46. 6 IS. 639 : 12. 
locufta ) :?7<?* 414. lolium, 412. 
longe , 272. 48S. SS4* /99- 
longinquus, /46. SS4* longus, f/4* SS6. 
loquax, 483. 488- loquela , 484. 490. 
loquor , 443 444. 446. 462. 46S. 480, 484* 
SI 9 S27. S3 2- S7I- 
lorica> S33. lorum, 367- lotium,4f 8* f3f 

lotrix, 432. S66. 

lubet, 232, 333. 342. 344. S39* 

lubricum y 4S2. sis 

luceo, 332.333. 342. %44 S39* lucerna, $m 

Lucifer, jis. 333 66 S. 

lucius, 392. 687- 

lucrum , 420 421. 422. S63. S64> 

lu&atio , S32. S33 lu£lus , 488. 

ludicrum , si 9- ludus , 490 S6i. S63* S64. 

lues, f-34- lugeo, 441* lucnbricus, 376. 

Iumbus,4P» lumen, 440* 

Juna, 33;. 338. 339* f4* 

lupus , 37f- 39** 4T3- 497* 

lufcinia, ?83. lufeus, a87- 4^3* 

liiftror, 489. lucamencum, 478« 

luteus, 417» S17. lutum, 428.; 17, 3S3* 

lutra, 377* lux, 34^440« 



8fo 

liixor, 5-45; 



luxuria, 413. 489, 607. 



M. 
Macer, 4^ 462. macero, 432!. 
machinor, 485, 570» 

machius, 492. 536, 561. 728. 738. 762.771; 
macula ,419. 558. madefacio , 432. 
madefio, 348* madidus, 429. 432. 
magis , 269. 270. 288 : 25. 544* magifter , 565. 
magiftratus., 499. magnanimus, 480.482. 553. 
magnates , 499. magnifico, 499. 
magnitude, 322. 323. 3 38. 357- 556. 
magus 1 483» major, 269. 270. majores,49f # 
majus,542. mala, 442. malacia, ffjj ' 
mala terreftria , 409. 414. 474, 
male, 288J. 16; 534. maledicus, 484. 
mali homines, 590/62.3, malitia , 484. 
malleolus , 45 r . 567. malluvium , 520. 
malo , 270. 524. malum, S. 405.409. 
mafum ,8.483. f If. 516.550. mains, S.405* 
mamma , 445. 446. 447. mancipium , 498. 
mandatumij499. $25. .605. 
roando, are , 227. 444. 500. 525. 614* 630. 
mando,ere, 443, mane, 539. 
maneo, 494, 519. 538 639 : 12. 
manes * 4%. 494. manifefto,482. 526. 527, 
manipukis, 405.413. 517» manna, 347. 
manfuefacio, 481. manfuetns , 480. 
mantica, 478. 52b/ manuduco, 552. 
manus, 296:14. 432; 448. 449. 4SO. 452* 465. 

T36. 5^5. 639:12. 
mappa, 475. marcefco ,'416. 
mare , 429. 435. margarita , 417. margo , 430 493 
S. MARIA ,319. 550. 584. 593- 641. $43. 652. 683.1 
maritus, 504 mars, 527. {666. 

Martius'9,542* marfupium, 520. 

mas» 



3&#^ 



in 



mas, 12. 514.516. mater, 501. 50$. 
materia , 267. 479. ^69. matertcra , 501. 
matrimonium, 504. 505. 607. 6 1 3. 630. 644. 652, %of 
maturefco , 404* 413. 536. maturus , 404, 
maxilla, 442. maximus , 336» 
mechanicus , ? 65. 567, 568* 569. 
medeor , 41 1. 534. f 36. 606. mediaftinus , 498. 
medicina , 496. 534. 536» 
medicus, 406. 410. 411.534. 538. 570, 606. 
medimnus, 554, mediocris, 550. 556, 
meditor, 481. 482. meditullium, 539. 
medium, 516. 539. 544, 546. 549.550. $12. 
medulla , 403. 455. mejo,458. mel,347, 405. 
melancholia, 488. mehor, 269.270. 6*14. 
membrana , 456. 535. membram , 538. 
memini, 48O. 482. memoria , 480. 484.642. 
memoro , 443. mendax , 483. 484. 527. 622. 
roendico , 475. mendicus , 488. 497. 498. 500. 
mendum,5<57. mens, 480. 482. menfa, 476.543 
menfis, 296:6. 539. 542.54*. men for , 5*4, 
menftrua , 457. 460. 542. menfura , 554. 556. 
mentio , 296 : 2o A mentior, 235 : 5. 
mentum, 442. mercator, ?6?.mercor, 42* .mereor,227 
meretrix , 489. mergo, 395. 431« 
meridianns, 539. meridies, 492. 539. 
merito , 62. 63 . meritorius ,368. merus , 112. 
meffis ? 4i3 414* metallum, 42c. 421. 
meteora, 343. 344. metior, 554. 556. 
meto,4t3 414. memo, 4 86. mcus> 24.27. 
mica, 475. mico»333. 342. 418. 
migro, 492.493.494, miles, 498.53^53^. 53?. 
militia, 531. 532. 544. mille,287: 17. 54?. 
milliarium , 555, roillium Indicum, 407. 413. 474, 
milvus, 38L mimus, 464. 
minime,27l. 288 : 2. 491. 544, 550. 6lf # 
minitor , 487* J2& raiiw > 4^4« 509* 



85* 



^fe^d^ 



minus, 26% 270* 5-44. 547. 5^6* 

minutal , 474* tniror, 481* mifeeo,47g, 

miter, 48^ 486. 528. I598. 

mifereor, 4S2* 486. 488. 594. 6if. 667. 

mifericors , 480, 598, 620* 64 > * 649» 666» 

Mifra , 296 : 17. 482. 523* 524. 63s : 6. 642. 654. 

mifllo, 492» 627/ mitejco, 404. mitis , 480. 

mitto, 213* 227* 521. 532. 573* 

mixtusV 363. moderatio , 480. modermis , $43.,- 

modicus , 754. modo , 288 : 7* 540. 

modulor, 446* 561. 571. 

modus, 288: 20* ?o6* 549. 573. 

naoechus, 483 489» moeihis,4s6. 488. 

mola, 510 f2J* moleftus, 206*487.488.611* 623 

moiior , 486. mollio , 367. 412. mollis , 515. 

mollities 635: 10. molo»4'i; # 474. 476. 

momentum, 20r 303* 540. monachus, 29* 

moneo, 4SU 517. 543. 603. 

moneta, 420.421*422* monilc, 46$. 471* 

monitum, 444. 482. 485. 488- 

mons, 356 359*492* monsignivomus, 35 r. 

monffcro, 493. 666+ monftrum , 374. 376* 514. 

monumentum , 496* mora , 569* 
morbus, 534* 535* 5*8* mordeo,370 567. 621. 
mores, 497* moribundus,527. 5J8. 628. 
morigerus , 480. 

morior, 296: 10* 363* 532* 533* 537, 538* 614* 
moror , 287. 494. 545* (628. 6%^ 

morofus , 485* 486* 
mors, 476* 497. ?34- 537* 538. 598. 
mortaJis, 491. mos,492* 494* ?o8, 525* 527* 
motiva fidei , 584» 597. 639* x fpei , 649. j 
xcharitatis, 584 : 24* 592* 
x attritionis & contritionis , 634 : 3* 
xobedientise, 614* 

motus, 266: 16* $2& 339» 804* moveo ,449* 
639; 12» mox* 



1 



^fe#t^ 



8*3 



mox , 230. 288 : 7 : 32.5I8. 540. 545. 598, 
muceo, 421, 4f8* mucor,42i*474. 47^ 
mucus, 458. mula, 372. 376. 
mulgeo, 3^4/432. mulier , 495, 514« mu!io,498» 
mullus, 39k. 396. multa, $30. 788» 
multangulus, 554. muki , 272, 288 : 2 : II : 24*544 
multicolor , 418. multifariam , 288 - 20. 549, 
multiformis, 288:20* ^49. 

muldplico, 544. rrjultitudo 5 2I2, 219. 274, $44. 
multoties, 547, 550* mulus, 372.367« 
tnundiria, 419, mundo, 475. 480« 
mundus, 301, 480. 492. munero,48o. 
munificur, 480. munio , 413* 532. 567. 
munus , 460. 482 499, munuicuiuin , 499, 693. 
murmur, 531. 561* murmuro, 488. 
murices, 531. murus, 531. mus, 373. 
mufca, 372. 388» mufcipula, 531. 
mufeum , 519. 573, muiica , 561. 562. 563» 
mucilo , 404. muto , 367. 452. 484» 488. .494* 
inutud, 185, 533* mutuor, 421. 422, 
mutus, 463. 538. mumus,42i. 42. myrtus, 399. 

N. 
N«,224^ naevus, 462. 465. 
nam, 488» nancifcor , 526, 
nanus, 463« napus, 409. 
naris , 414. 442, 443, 462. 534. 
narratio, 526. 598. narro, 488* 526. 598. 
nafcor, 363, 49^. 497. 500 nafus, 442. 462» 
nates, 451. nario , 494. 498; 513. 
nato, 431.6i9.395, natu minor, 514* 
natura , 471. 482. navicula , 557. 
navigo,43i, 557.559. navis, 557. 560, 
naviter , 573. naufea,458 475.486.536,, 
nautka , 557. 558. 559. 560. 
irf, 266, 267. 288:21, 291: 7* 

nebula , 



■•■ 



8S< 



<»»#«*£• 




nebul^, 547, nebulo, 537. nebulofus, 323. 
ncc , 224. 291 : 8» ' 

neceiTarius, 521. 526. 605.634. 639:9. 644. 
neceffitas , 488. neco , 484. 532. 533. 761. 
negligo , 483. 499. 

nego,. 104. 235: 6. 267. 288: 17. 526. 
negotium, 482. 514. 519, 526. 527. 569. 
negotior, 489. 543, 565. ...nemo, 548, 
neo, 473. 523. nepos, 501, neptis, 501«, 
nequam, 483. 485. 573. 
nequaquam , 288:2. 491. 550. 615. 
neque ,224.291 ; 8. nervus, 456. 534, 
nefcio,288: 6. 444. 516. neater, 23. 
neutrum ,94. neutiquam , 267. 288 : 2. 550. 
nex, 537, ni&icorax, 382. nido, 440. 
nidus, 390. niger , 417, 419, 498. 
nihil, 117, 2*4 227.367. 301. 471 545, 
nihilominus , 602. nimbus, 347. 348, 
nimis, 218« 483* 485. ningo , 347. 348. 
nifi , 222. 291 : 9. niteo, 418. 
nitor, 458. 536. nix, 347. 348. 419. 
nixus,499, no, 395. 431. 
nobilis, 498. 500. 624. 845, 
nobilitas, 498. 496. 497. 624, noced, 679. 
n@cens, 530. noditer, 333. 665. 
nodua, 382. nodus,403.473 # 527. 569. 813, 
nodofus, 403. 439. 
nolo, 115. 488. 5I9- 537. 620. 
nomen , 6. 496. 497. 500. 504. 513. 599. 630. 758. 
aominatim, 504. (8ir, 

nomino, 330. 331. 496. 854. 
non, 104. 115. 116. 117. 149, 288. 
nondum, 229 235:6.543. nomie,2'88 : 13, 
nonnunquani, 288: 17* 482. nonus, 546. 
nos, 15. 17, 499. 503* noftcr, 24. 27. 
«•ftras, s8* nota , 567, 571. notarius, 57Q, 

iwthus* 



— 



*$&$d& 



SfS 



nothus, 514* notifico, 526. noto, 481» 

notus, 527* 558* novem, 545. 

November, 542, noverca , 504. 549. 

novi, 62$. novilunium, 542» 543. 

noviras, 514. 516. novirius , 573. 

novus, 202.267* nox,296:24.489.539*665V 

noxa, 483» nubes, 347. 560. nubilis, 495. 

nucleus , 401. 413, nudius tertius, &c. 287 : 4. 541. 

111^0,467.468 469. nudus, 288:7- 4^7. 644» 

nugor,490. 561. nullus, 548. 

mun, 214, 266. 267. 288: 6: 13. 

nuiTicro, -3.21. 329. 363. 544* 550. 

numerus, 6. 288: 17. 544- nummus ,420.421.423 

nunc, 288:8:18. £4°- 54 1 - 543- 599- 

nuncio , 488. 

nuncius, 498. 5°°- 57 1 - 573* 626. 6 ~7- 

nunquam , 224 288 J 23. 482. 543* 55°- 

nupcr, 540, nupta, 504» nurus, 504, 

m;fquam, 267. .«uto, 437. nutrio , 496. 

Nutnx , 496. nutus , 490, mix, 403, 40$. 413. 

O. 

O. 200. 662. 666. ob, 662» 

obdormio , 438. 452. 534. obdurefco , 41 3» 

obediens, 480. 532. obedio,48i.482. 533. 614. 

obefus ,218. 2J2. obiter, 224. 494. 540. 

obkus, 537. 438. objurgo, 486, 

obligatio, 308, obli«o, 227* oblique, 521. 404» 

oblitero , 296 : 20. 5 16. oblivio , 296 : 20, 482,5 1 6. 

oblivifcor , 484. 601. 602. oblu&or, 529, 

obmutefco , 443. 484* obnitor , 529, 

oboleo, 443. obngeo, 413. 

obnao , 413. 486, obfeoenus , 489* 

obfeuritas , 323. 440. 539, 

obfecro , 289. 296 : 22, obfervans , 602* 

obfervo, 478, 481.528*- obfideo,493. 532. 

obfifto* 



obfilto, 490. $ 1 8 f 26. obfoletus, 467, 
obfoniuni 5 47jt. obfto ', fig. f34« 
obftri£his, 308. obft.ruftus, n7* 
obfum, 5-34. 




obtineo,, 

obtrunco , f 32. obcundo > 487* 
obturbor, f26. obviam,4^ 531. 
obvius, 494* obvolvo, 470, 

occafio,288:i7* 4*7*478* HS-^HM- 
occafus, f39* J"43» occidens, 326 f 39-f43* 
occido, 363-484' 48f* f 32 f 33 f 38- 
occludo, 5*18* occulce. 287- 
occulco, 290: IJ-.482. S^S* $z6> S 2 9- 
occurro, 5*3^ odo, f4f. 
O&ober, ^42 

oculus,439* 44°* 44 1 4 6 f ♦ 4&* ; 48<5 f 3T- 
odium, 486 488 62L (639: 1^ 

odor , 41^. 443. offa , j- 36. 
offendiculum, 427* 4f*. 
offendo,437> 48f- 493* 663 664, 
offenfa,48f-486. f03* 
offero, 421 42a. 642. officiofus, 482 f 18* 
pfficiunn 
oh ,292 
olfa&us, 4^9 
olim, 200*288:6: 1 1. f40 . f43. 
olla, 427, 427.475-. fio, olus > 40947f* 
omen, |37t omitto,485* fatf. ff 0^01 «644. 

©mniao, 






4fet»dK 



%f? 



omnino, 224. z%%\ ?♦ 

omnipotens, f8+. S97 

omnis,20i 224 475*. foi. f 48* f fQ» 

omnifcius, $70 f 84* 6p* 

onero 9 ff2» onus, ffz. 169. 

opera, f 27. 767, ^69. opera carBis, 627 : 10. 

operarius, tff.fty. operio,422467.p8* 

operimemum , 466. operor, 536* 

operculum , 478 opes>420 42 !♦ 422* 

ophrhaimia, 441 ♦ f 3f. 

opifer, f fz/f f 3. opifex, 498 f6f* J^ 

opilio, f6f.f6j. opitulor, n*- ff^. 

dportet, f 33* opperior, $70, $-28. H-O. 

oppcto, n8* oppidum, 49 1. 

oppignero, 422. oppono, $30. 

opportune, 2 13* f4©. oppoiicio, $70. 

opprimo, 484* 48^ f43 

oppugno 5 488* f 28* optimus, 270 271*27* 

opto, 42. 44 4f* 491, 614* 

opulentus, 421. opus, f fo* 767* $£9+ 

opus eft, 23* :\ 421 482 487* f£$*S2%+ 

ora, 430. 466* 492* 493. 

oratio, 48 2* f27- f fo. 

orationes, f 7jv 634 : j\ 637, €40. 

orbieulatus , f 68* 

orbis, 3^6.376, 440. 493* po pi.ftf. 

orbis terrarum , $-37 492. 

orbus, 372* 514» 737» ordior,472» ftf* 

ordo, f32. 574* o f do facer > 647* 

oriens, 12,6. origo, ;02* 

Hhk ori- 



S$8 



^fe^ld^ 



originate peccatum, ^8* $99. 644. 
orior, f 39. 769. 

orno, 467. 468, 470, 471* 482 801, 
oro, 189. 482* s z 3* 666- orphanus.^f 14» 
orthographia , 298* ortus, n9* 66 f. 
os,oris, 442,443. os,offis, 454 $-34. J3f 
ofcito,443* ofculor, 443. 636. 
oftcndo , 493* ^72 573. 666. 
oftentum, ^14* ^37* oftiatim, 461* 
oftium, jit* otior, 4f2* 
otiofus, $"69. otium, f 33* 
ovis, 362/ 363- 3^4* 79 f* ovile, 363* 
ovum 5 390, 351* 474* 476* 71 3« 

P- 
Pabulum, 41 2. pacificus, 480* 
pacifcor, 421, fi6. pacatus, 480* 
pagus,4^2. paJa , 5*67. palam, fz6+ 
palatio, f 31. 574* Palatium, ^17* 
palatum, ijfti^'^ palea, 402. 404* 717. 
paleftra , f 32* pallium , 466* 467. 
palma, 448. 449. $64. palmcs, 403* 
palmus, fff. jf 6. palpebral, 439. 
palpitOj fof palpo, 449. 
palumbes, 386 422* palus,dis, 425» 
palus,i, j$i. f6j. 
panis, 474. 47 f. 476. 639- 
pannus,466. 467*46^ 473. 639: 12. 
pannofus , 467. panus , $-34» 
Papa,498* f84- papaver, 410. 

papilla ^ 



<&&e*@* 



tf$ 



Papilla, 44;. 

Papulae, 462, 497. fJ4> nfrT'Sjft 

Papyrus, $71. 

Par, 196,270.288:2k 364, 396, f 60. no. 

Parafirus, 5-14 (f48* f fa 

Paratus, 370. f28. J"33- f f*. 

Parco , 48 f. f 30* parens, foi* 743, 

Paries , j 1 7. Par , impar , f 63» 

Pario , 363,4,95. pariter, fjo* 

Parma, f 31. 

Paro, 422. paroemia, 5*14. p6. 

Paroplis, f2<x 

Pars, i99>2>$7'-2» 30i.f 32.639:7. 696. 

Particeps, 767, parricipo, 47^ 

Particula, 191. .232. 233. ^9f* 

Parrior, 732. ^44, parturio, 496* 

Parrus, 496» 643. 

Parum , 288: M* 2 5>°-* i& 422, 477. 744* 

Parvulus, 49^49^ 497. (ff4* 

Parvus, 20U 288:24.738* ff4* 

Pafco, 363. 364. 461 ♦ 496. pafcua,4i4. 

Pafler, 379* 

Paffio Dominica, %o* 641:642^84. 642* 

Paffus, ff$.Jf6. paltor, 363 48 JV 

Paftusjfi^ patefacio,? 18^27. 

Pateo, f if* f 18. f 19-604, patenter, Jijv 

Pater, foi* f03* f38* 

Paterfamilias, 28 f* f 1 8- fl9* 

Pater nofter, $76. 6yf* patientia, 480^29; 

Patina, f20* 

Hhh a Patior, 






^Wl^ 



Patior, 481.48*. f8& 488. fjji 621. 671. 
Patria, 493 494 630, patricius,63u 
Parrocinium, 499,526. patruelis, joi. 
Patruus, foi. 

Pauci , 288:20.482. f44- ;48 f yo* 602* 
Paviroentum, fiy. $-67 
Paularim,288: if. 480. 727. 5*40. 
Paulifper , $-40 f43. 

Paulo, 270.288 :8- HO. 741, 5-43. 544* ^49* 
Pavor, 486, (jy 4 . 

Pauper, 421. 422. 488 498- f 00.620. 
Pax, 48 f. ico. pi. 733. peccator , 649. 
Peccatum, 483. f98- 614. 644* 
Pecco 5 484 48 f- 49°, pe<ften,472. fio. 
Pe£tus, 44 r 4 ^96. f 37. 
Pecuoia, 420* 421, 422. Pecus, 362* 
Pqdes, 4f2.4f 3, f 31. pedetentim, $-40. 
Pediculus, 378 401. 449 
Pediffequa, 498 pedites , 4 $"3. 498. 
Pedo, 418* pejero,483* pe!lex, 4 89* 
peliicio j 489. pellis, 363 364. f 20. f 32. 
Pello, n 2 » peJlucidum, 418- 
Pelluvium, $20. pendeo, 470 f28» 
Pendo, ffi. pene 5 494 penitus, 224. 
Penna,389. penfito, yji. 
F , enfum,422 < j-fo ^64 *6&jiejnuria > 47j' 
Peplum , 469, per, 290 : 1 : 14^ 
Perago, 743. percipio, 280. 
Perconror, f 2f ♦ ^27. 
Pcrcutio ?449* fi|. f 32 f 67. f 69; 

Perdix, 




«Sfc^^ 



86 1 



Perdix, 386. 390* 
perdo , 363* 4 21 - f 2 ?< f ?** 603. 
perduco, f30. perduel!is,483. f 3*. 
peregrinor,45>z.493 498. joo* 
perendie, f4i. perenne, $-40, 
perco, 363- 4**- n8* 616 
perfeftus, 46 f, 567. perfero, 486.48^ 
perficicio , 5-46 f 67. perfidia , 78a. 
perfluo, 478. perforo, 470» 767. 
pergo, fi6. 

periculum, 6^479- f 3*. J3** 53?* f 38. f 63- 
perimo, 484* f3** 733. (603*604611* 

peritus,.p6« f%. 771* perjurus,483* 
permaneo, f 1 jr* J"38- f4°* permifceo,47$. 
permkto, 48 i* permuto ,421. 
pernix , 480* perno&o , 494* 
perpendiculum , fi$l perperam, $-69* 
perpetro, 484 perpetuo, f4o. 
perpolio, f67* perfequor, fcijfc 
perfevero , f 38. 5*40. perfignumCrucis, f7f 
perfifto, f40. perfolva,42i« 422* f 04^67, 
Perfonaedivinae, jji* 
perfpicuum , f 26* f 27* perftringo , 440. 
pertica,fi7. f$7- pertinax, 484- 
pcrtineo, 28 f. 48 f* H9- 627* 
pecturbo, 487. 488* P5- 
pervenio, 493* f 18- S^ 57** 
perverfus, 483. 48f* 488* f 38* 
pes, 364. 373-4n*4f^46A. f34*nf*m* 
peftis, 363* f 3f- f 38» pefundo^4i3*f3^ 
H h h 3 peto, 



**■ 



86* 



*•» • <#■ 



peto , 23? : 4* M^* M4- *85>. 4*f« 4*2. fog. 
petra , 360 762; ( 641. 66%. 693. 

petulans , 48 3. 490. phanrafma , f 37. 
pharmacum, ^34. phafeolus, 408,41 3.474* 
philomela, 383V philtrum, 490, 536. 
picus, 387- piefcis, 480. 486. 
piger, 4 83- 48f- 63*: 6. 
piget, 48 f. 486*488* pignus, ^fr^ttu 
pila , f 31 >6$, pileus, 466* 46^ 
pilus , 367 436* 4f 8. pingo, S?ti S9^ 
pinguis,4ff. 461* pinus,3?8 40f* 
pipio, 350. pifcis , 392. 353. 396* 615. 
pifcor., ?$?♦ 395. f6f. pifum, 408* 
pitiflb, 479, pituita, 457.462, 
pius, f 83 641. pix,3f3 37f- 
placeo, 206. 441 ♦ 48 a. f 38> 
placietes , 480. placo, 48 u 
P'aga rrihf 34* planeta , 3^0. 3 34. 
plango , 619. 620* planities, f 1 f ♦ ff 4» 
plant* , 406. 45- 1 , plan to , 404* 1-43. 
planum , 174* platea , 452. 
plau4o,449 f fit. plaultrum, f62. 
ple£to> 5 2 8 pleiedefs , 33 ?. 
plenilunium, ^42. plenus, 433 478- fjfii 
pleuritis, 53f. plico,47b. 
ploro , 440, 441 . 615. pluma , 389* 466* 
^10(1150111,420.620. pluo, 347* 348* 
pluralis, 8« *o 11. 

plus, 202. 270. 2^8 : 2f* f 00* f 44* f 48« f f 6. 
plus miaus ^ 20$. 

pluvia^ 



1 




^i^ 



863 



pluvia, 547*348* ffa ff S- Sf9* 809* 
poculuro, f 36. 79;. podagra, f 38- 
podex, 4fi. 

poena, 388> S°9+ 1*S- P8* S3°* 
xTalionis, 834* 
poenae Inferni, 619* 620. 611. 
Poenitentiae Sacramentum , 634. 
poenitet, 486. 488* Poeta, J7°- 
polenta , 474» polio , ■ f 67. 
polipodium, 410. pollex, 448* 
polliceor, 23. 482. pollubrum, $-20. 
pondero, f 5*1. pondus, 404. ffU ff^ 
pono,4f2* 479. f.ijBt f 3^- ff<* 
pons, 430. poples,4fi.4f2.4f3. 
popularis , 28* 204. populus, 399* 
podyfmus, 449 ♦ porcus, 372* 
porta, f 17. portentum, 5*14. 
porticus, f 54. portio, f&i. 
porto, 4f2*478» n9- f**- Sf 1 - f 6 7* 
portus, 430* pofco, 4%u 
poflideo, 28 S* 49^' 573* 
poflum , 60.61. 227. ; 00. P9. f 27- 

poft , 48* H9< ^87 : 4* 2 ?° • l ft 2 9 6 : f* f4*- 

f43 634: 6 - 
poftea, 229. 288:9* f43- f49- 
pofteri, 49f. f98. poithac, 44U 
poftquam, 49 1.604. poftremus, 749. 
poftridie, f4i. poftulo, 421.422. 
potens , 624. 668. poteftas, 498. f 3*. Sff* 
potio, 477. 478.47?. 

Hbh-4 po- 



864 



<&s a* 



pOtiUS., 220. 270. 288: 30, a 01. 

poto, 477 478. 6zo. praebeo , 363. 364, 

praebibo, 479. praecaveo, 482. 784. 

praecedo , 4s 2. si6 346. prsecello , 482. 

praeceps, 43 1 sis. S32. 

Praecepta Decalogi , S79. x Ecclefi* , S8s. 

praeceptum,^2 .323. praecipio, 32s 

praecipuus, si4 333. praecurro, S44 S63 

praeda , 390 S32. praedico, as , 61s. 627. 

praedor, 379 483, praeeo, 4S2. 344. S46. 

praefedtus, soo. 498. S2S. 

praefero , 488 ■ pra?gnans, 496 s/4. 

praelior , S32. 333. praelium, S3i. 332. 333. 

praeludo,/^. ptarfum, Mii 
premium , 480 S27, pi aenomen , 644 si3. 
praeparo,/^ ///. 369:11 
prapofirio, 290, prarpofitus , 493, 
prapropere ,/*<?. praefagium , 337, 
praxes , 498. soo. praefideo , 499. soo. 
praefidium , S26. praeftimonium, 422. 
prafto , sse 6r4. pnfeftolor , 370. 328. 340. 
praeful , 498. praefum , 333. 
praeter , 290: 16. praeterea , 270. SS6. 600. 
praetereo, 4x2. 488. 343. 
praeteritum , 33 36. 210 
praptextus, 463. praetor, 32s. 
prasvaleo, jv.2. prandium, 476. 494. 
pratum, 339. pravus, 483. 
preces, S23 332. S73. 
premo, 413. 486, 367. 704, 

prendOf 



86f 

prendo , 449- 469. sz8. pretiofus , 642* 
pretium, 201. 227*421*422. /26. 
pridem > 21s. 287* S4o. primipara , //<*♦ 
priraitiae , 741* primogenitus , S14. 
primus ,492 Sl6.S43*S46<S49*SSQ.644* 
Princeps , 498 S3h 
principium, 497 S02* S46S 
privo , 422. prifcus, S40 /43* prius, f4lff& 
pro , 28 8 : /S. 290 : 1 : 17* pro \ 49 '/♦ 
probo, 23$ : 3* probitas, 480. Si4* 
procax , 482, 483. 48 /♦ procedo , SS4 . //A 
procella, SS9 
procerus, 461 If 4* Sf6. 
Proclamationes , 6 3i> 632* 
proclivis, 486.668. procraftino, $4$< 
procul, 494 SS4* prodigium, si4. 
prodo, J34- produco, 306. 
profe&o, 29s: 3. 480. S9o. 
proficifcor, 494 profiteor, S69. 
profligo , S32. profluens , 429. 
profugus , S29. S33. profundus , 3S7< fS4* 
progenies, 496* prognoftico, SS9 
progredior , SJ4* prohibeo , 422. S26* 6q8. 
proje&ititius, si4 
projicio, 431. 487 S67* S98. 
proles, 708* pronufcue, 478* 
promitto, 23*236.422.482. 567 600, 604% 
promoveo, SS2. promptus, i70* f*8* S33* 
pronomen , 13* 24* 31* pronuntiatio , /. 2. 3+ 
pt!QM$ ) 437'443<486. 60 f> 668* 709* 

Hhh f pro* 



■■*■ 



866 



*te:A,4fr 



propago,6o7* prope, 219.290:13, 53$. 

propello , 364» propenfus, 436, 605. 

propero, 388; 1 5* 485. 540. 575. 

propino, 411. 478; 479* 7^6. 799. 

propinquus , 501. 503. 504. proprius, 48^ y 1* 62$ 

propofieioy 444. 

propofimm , 288 : 17. 584. 634 : 4. / 

propter, 267. 288 : 1 3. 290: 1. 17. 598. 628. 

pro f a,557 # prorfus, 224. 485. profcindo^q. 

profapia, 495. 496. 497. $13. profequor , 270. 

proiterno,f32. 531. proftibulum , 489. 

profam , 482. 5 38* protero , 4 1 3 4 452. 532. 

protego., 526. proverbium, 5-14.516» 

providco , 5 3 2. 5 3 3. provincia , 492. 498. 

provoco, 489-5?3-5^. 564. prout, 488. 

proximus, 405* prudens, 480» 

pruina, 347.413. prunae,35t. prunus, 398. 

prurims, 367.534. pfittacus, 383. pudicitia, 489, 

pudenda , 451. pudct, 488 

pudor, 481. 482» 484* 485* 

pueila, 489. 495. 514. puer ? 495, 497. 577- 

puerpera, 514. pugil, 533. pugio, 533. 

pugna, 531. 532. 533. pugno, 370. 486. ?32.533« 

pugnus, 413. 450. 555. 5?6\ 

pulcher, 278. 461. 471. 482. 5If. $96. 

pukx, 378. 449. pullulo, 404. 

pullus, 372.403. pulmentum , 474/ 

(mltno , 455. pulpa , 455. puis , 474. 

pulfo , 518. 532. 56U pulfus, 536. 

pulvinar, f2o. pulvis,44o. 534. 537. 558. 

pumex, 425. 427. pun Aim , 450. 532. 

pungo , 364. 488. 5*7- punio , 528. 609. 614. 

pupiJIa, 439. puppis, 557. 

purgatio., .458. 536. 671. 

purgo, 475. 480. 5 1 8. 536. 

purus, 480. 488. 639; 9; 64$. 

pas» 



1 



$6? 

pus, ?36.f58, pufid, 495. putamen, 404* 
puteus, 429 433. putidus,486. puto,404. 
putrcfco , 4f 8, 475, 5 3 £ 5 37- pyramis ,515. 
pyrites, 353. pyxis nautica, 557* 

0: 

Qui, 216. 291 ! IX* 591. quadrupes, 376*, 452. 

quatruplex , 406. quae cum ita fine * 603« 

qua?ro, 363.485* 49'* 5'9* '$*& 5*8- 615» 

quaefo, 488. quaeftus, 489. 

qualis, 223, 266. 267. 288 : 13. 514. 548« 

quam, 267. 270. 540. 

quamvis, 224« 291:10« 608, 624*' 

quandiu, 607. 

quando, 266. 267. 288:7* $7« 540* 543# 

quandoque, ^47. 

quantum, 288:24: 26. 527. 544. f5*« 

quantocyus, 540.543. 230. quapropter, 267« 

quare , 266. 267. 268. 288 : 13. 598. 603. 604« 

quartus, 550. 546. quafillus, 520. 696. 

quatcnus, 267. 291 : M. 591. 652. 

quatio, 404. 558. quatuor,208 545* SS°* 

qucmadmodum , 549» Qiiercus, 399. 

querela, 535. queroF, 486. 535* quidquid , 549, 

qui, qus, quod, 31. 263.264. 265. $32. 533, 

quia, 291: 12. quidam, 295:5. 549. 550. 

quidem , 291 : 5. quies , 480. 485. 573 ♦ 

quiefco, 296:3. 480. 491. 5 «9. f32. 

quilibet,224 549 quinque, 545. quippe , 35$, 3 15, 

quis? 266* 267. 284* 288:i3« 

qu6, 2l6. 267. 288 : 12. quoad, 541. 

quomodo , 266 267. 549. 

quondam, 288: 11« 540. 54 J. 544« 

quorfum , 216. 

quot,2^6. 267.288:24,543.548. 550. 
fluotte ,«87 ; 3, zM ; 17* 540* 547* 639 1 14. 

quotm 



m~^ 



868 



^fo#d^ 






quotuplex , 406. 549. quotusquifque »54?* 
quoufque, 288 : 7* 23. 540, 5^4, 

K 
Radix , 405. 404. 415. 474. rado , 404. 475, 
ramale, 342. 517. ramus, 403, 404, 5 17. 

rana, 378. ranekius , 455. 474, rap a , 409, 

rapax,48j. rapina, 484. rapio , 484. 

raptim , 214 57 ? . rapto , 404. 528. 

raro, 288 : 17. 547. 5*0, rams , 744. 548. 5^4. 

ratio, 497544, ratis,557. *etus, 551. 

raueus , 53?. rebellis, 483. 531. 532* 533. 809. 

reboo,359. recede, 488. recens,i02. 

recenieo, 526. recido, 55®. 

rccipio, 422.519. 527. ?98. 6}6*4$% 

reciprocus, ng. 185. reclino,47o. 

recoquo,475'. recordor , 480. 

recreo, 532. 543. 561. 564. 573. 

reda , 493. 494. 624. rcfte , 48 1. 482. 

redus, 525. 5f4. rccumbo, 521* 

recupero, 526. 563. 603. 

reddo , 42 1, 422. 508, 526, 

redemptor, 598» 602. 662, 

redco, 78,7^20^ 452. 493/494. 49*» 5x9. 5?q< 

redimo ,421. 422, ( m ^ 667. 

redivia,458 t redu&io, 492. redundo , 478. 
rcdux, 494. refero, 236. 490,526. 538* 
refert, ^3. rcfertus , 475. reficio , 532. 
refrigero, 431. refogium^ 499. regio, 492, 
regno 1 , 499. regredior , 290 : 15. rejicj'0,411. 
relaxo , 368. 470. 561, rcligiofus, 498. 500, 798. 
relinquo , 538. 607. 6ig. 

reliquiae , 41 3. 414. 421. 422. 469. 474. 475-. 478. 
*diquus, 600. remaneo, 544. remedium, 534. 
femigo, 557.560. reminifcor, 480. 482. 
remitto, 368. 488. 553- 559* *34 .M. 

reinc» 



"1 



*%,md& 



8^9 



removeo>290: 13, 544» 

remiflio peccatorum , 584, 599* 6*QG, 

remunero, 48O. 600. 614. remus , 557.560» 

reties, 459, renuncio, 421. £45, 

repagulum ,518» repello , 532* 

repeirte, 224. 534. 537. 540. 543, 

reperio, 421. 422, 492. 526, 

repeto, 226. 421. 479» 493» ?26. 602. 614. 

rcpleo, 433, 478. 551. repiico, 620* 

repo , 376. 748. repono , 620. 

reprehendo, 48?. 491. 5M» 5*6, 527. 

repudi'0,421. 544. repugno, 490* 526» 

repuliulo, 404. rcpulfa,499. requiro , 421. 

res , 420. 5 14. refarcio , 473. refeco , 521. 

refero ,51^ refidunm , 421. 422, refina , 423. 

refifto, 490.526,530.626, refono, 359. 

cefpiro, 446.535.537. 533 

refpondeo, 267; 288:21« 289« 526. 599. 

refpuo, 42^.544. reftis, 567. 569. 

reftituo, 421. 412. 493. 508* 526. 536. 616.634 ♦ 4* 

rcfto,543. 544 550. 598. 621. refuo,473, 

refurgo, 461* 496. 584. 604. 6l6, 

refufcito, 6\6. rete, 395. retentio, 535, 

retineo, 602, retro, 226. *90 : If. 

revcreor, 453. 48I. 482» 523 844* 

revertor , 4*2. 453» 493 . revirefco , 404» 414. 

revivifco , 461» 804. revoco, 48$. 626» 

reus , 526. 527, 530. Rex , 498. 

rhamnus, 401. rheuma, 535, 

rhombus, 392.396. rhonchi, 437. 

ricinus , 378. rideo , 443. 444. 516. 538» l*>2©. 

ridiculus , 192. 514. 564. rigeo, 449. 534, 535. 

rigo, 520. rima, 517, 518. ringor, 370. 

ripa , 430. rixa , 484» 532. 

robur, 399.461, 516. 553. robuftus, 515^ 

rodo , 373, rogo , 289. 527. ^33. 5^9, 

ros* 



■ — 



870 



^m^ 



ros » 347* rofarium , 524, 571 645. 
roftrum, 389.390» rota, 568. 
rotundas, 356/436, 554» rnbeo, 346, 
rubigd, 421, 475. ruber, 417,419. rubus, 40U 
rua:o,446, rudem, 557. rudis,498, rudo, 372, 
ruga, 462» 470. rugoius, 462, rumino, 363» 
rumor, 58, 59. 260. 488. 516, 527» 
rumpo , 354, 467, 478. runco , 404, 
1^0,431,518, rupes, 359*425, rurfus, 548, 
rus,359, rufcus, 30I, ruftice,483 484. 
rutilo, 418, 665, 

Saburro , 475. faccharum , 405. faccus , 470. 520* 

Sacerdos, 498» 639, 642, 647, 

Sacramcntum , 581, 629, 630. 634.636.638. 644. 

facrifico, 642. (646.647* 

facrilegium , 639 : 10, 601, Sacrum, 523» 

f«pe, 2?8:i7- 547> 548. 639: 14. 

fagax,48o, fagena, 395, ^00,455.461» 

fagitta , 531. 533, 809. iagmeir, 412. 

fal , 423. 424, 520. iaiina , 89. 90» 423. 421, 

faliva , 457. 458. 462, falix , 399, faitem , 224, 

falto, 367. 39b. 431, 478. $61. falve, 668.28^ 

Salve Regina, 583. 666. faivo , 529, 550, 

falutatio, 246. 247. 289. 506, 507, 

faluto, 289508.518. 519. falvus,550, 599, 

fan&us, 313.319, fandapila, 537.723. fane, 193, 

fanguis,457. 460.491, 503. 533, 534-536. 538*594* 

fanies, 536, 538. fanitas,46i, fanna, 487, 

fano, 536. 638. fanus, 461. 465. - 

fapidus , 404. 405. 475. fapiens, 482. 658. 

fapio, 405. 482. 529. 530. 573, fapo , 432, 

fapor, 404.405. farcina, 552, 553. 

fareio , 473. 566, farcophagus , 537» 

Sardinia , 392, fartor, 565» 

fet. 



*$&>W*M* 



871 



fat , fatis, 288 : 23* 508» 543. 551. 55g* % 

fatietas,475. fatisiacio , 42I; 422» 530/567. 597. 

famr,475, faucio, 532. faucius , 533. (761* 

faxerum , 425. faxum , 425. 

/caber, 515. fcabies, 534. 538* 

fcabo, 378.437. fcalpo, 378. 390.437. 

Ccalprum, 422.567.568*569. : icanoo , 452, 

fcapha, 557. feapula, 454. fcarifico, 536. 

fcateo, 378. 538. featurio, 433. fcaurus, 462/ 

fcelcratus , 483. 497. 514. fcelus , 483. 490. 491^ 

fceptrum, 449.832, fcbid ia >'4°3» 494- 4°5* 

fchiftus , 425. fcienter, 480. 

fcindo , 404.449. 467. 476. 521. 522. 567. 

icintilia, 352.485. fcintillo, 333.. 

fcio, 62 63. 48I. 482. 594. 598» 609, 

fcipio, 462. 465. (cii'citor, 527. 

fciffura, 534. iciurus , 373. iclopus , 531. 

foopz, 475, 118. 526. fcopulus, 425. 

fcoria,42i. fcorpio, 378. fcortor, 485. 489. 

fcribo, 571*573. fcrotum,45i. fcurra , 514^ 

fcutum,53i. icylla, 355.530. 

fcbum, 353.455. feco, 521. 567. 

fecretum , 460. 525. 527. 634:7. fefta, 531. 

fe&io, 534. fedor,534. fecunda?, 496. 

fecundnm , 216. 291 : 11. 419. 652. 

fecundus, 546. 548» fecuris, 403. 405. 568. 569. 

fecus , 548. 549. fed , 220. 291 : 3 ; 6. ^98, 603,609, 

fedeo,368* 452. 518* 

fedes,494. 500. 518. 519/ feditio, 532. 

feges, 413. 414, fegnis , 483. 

fegrego , 363. 532. 544. fejungo , 363. 532. 544. 

feligo, 421. 532. 544. femel , 288 : 17, 547* 601, 

femen , 41 3. 414. 457, femi , 476. 

fcmiairus, 476. femidiameter , 357. 

feminamm , 413. femino , 413. 556» 

femipes, 555, femiplenui, 479, 

kmims 



87* 



'♦'• e^ 



femita, 492* 494* (emivir* 5-14, 

femper» 288:7 14.0.620. 

fene&us, 484. 48 j\ 49 f- 496* 497* 

fenex , 495 ,497. feniim, 288; 1 f .480. f40, 

fenfus, 4f9 

fententia ? 23^ 444.482.488 IH.f2s.f27. 

fentina, 29;:? ( f2S< 623*624, 

fentio,488 494* fo* fJ°. 

feorfum, 365, f^6. 

ieparo, 363 493 494 f ?*■ f38 144« 

fepelio,n7- f38* fepes, 413. 

fepio, 413.414.493 fepono, 363. f44* 

feptem, f4f, September, ^42* 

feptem Sacramenta, f§i. Septenrrio, 492, 

feptujnti, 413. fepulchrum> n^ f38*73j* 

feptfmana,f42. fequefter, 42 1, 

fequor,29o; if.ffa. fi6. p8. f4i* £42, 

fera, f39- (H4*f4& 

ferenusj $79. feries, $74* 

fermo, 48 f 488- H7* 603. 

fero, 404. 413* 414 

fero, 290: if*48r f40. J42* 

ferpens, 376. 496, nf* fervator, fi% 

fervio, 482. foo. f 31. f $z. 60 1. 604* 

fervo, 42U f28. 129, fjjjji 604» 

fervus , 498* H4* fefqui , 679, 

fex, f4f. f fo. fexus, f 1-4? 

Si, 291: 13* fibilo,443. f6i. 

fic , 207. 220, 287 : s* zsfi : 14. 4«* f 49* 

ficcine^ 291: 14, 

ficco, 






*$hmd& 



873 



ficco, 549.43 1 ♦ 432. 4j7* 
ficcus, 432, f3f* f4^ Jf9* 
ficut, 291; if* 749. 
fidus, 327. 32$. 329/333. 
%nifico,94. 771. $-32. 
lignum, 490* f3i. 732, 
filentium, j 16 8f i* fileo,443. 444. 
filex ., 426. iiJigo , 407* liliqua , 474 t 
fimia, 373* 

fimilis, 199. 464. 46$-, 494, 'f 38* 16. 
fimilitudo, 596, 619. 603, 6x7. 
fimplex, 465V 

fimul, 196.287.488:7- 363- ffo. 

fimulo, j 86* 227. 4f 3 464. 484. 

fknum , f 1 $-. fine , 222. 290 : 2 : 1 g t 

finguli,47r f4 6 f f°- fingultus, f 3 ft 

finifter,448 fino, 193*227. 

finus, 35-9. 430. 445- • 446/ 470. 

fifto, S3 3- fiftrurn, f6z. firio, 47^ 478, 

litis , 477. 620. fitus , 4jjz. f 19» 

fobrinus, yoi. focer, 5-04. 

focius, 204. 486. J63. 5-67* 

fodalis , f 1 4. fodomia , 489. 

fol, 33f. 336, 34* f39» ff9>S6o 6$L 

folanus , f f 8* folea, 367. 392* 469, 

(biennis, $-23. 731. foleo, 48;. f 19. 6oj* 

foiicito , 23T : 4. 489* (blidus , 422. f f 4. 

folftitium j f 42, folum , 429. ;i7* 

folum , 222, 224. f44* ffo 

folvo, 367. 421* 422. 470, f*6. p$* 

iii folus, 



$74 



mm ^ 



folus, 29* 193* $38> 

folitudo, %'% 492, 494* 

folutio> f04- 713/776 813* 

fomnusp 437* 438» 440* 

fomnium 5 438 -S3S* fomnio, 437* 

fonitus,235- 

fono.367. 443. P9* f37* f 6 4* 

forbeo 3 47f. fordes, 428*4$'8*475'* p. J. 

fordidus>483. f if- (oror, joi. 

fortior, J26- fpatior, 41.3, 472. 47 3. 

fpatium, j 39« f¥>* Pf}* f4^ f4f* 

fpecies, 342, ^96* 639. 642. fpecimen, f 31. 

fpe&o, 285-, 340 440. J27* fpe&rum, 5*37. 

fpecula, j-gu fpecuhtor, £ft f 

fpeculum, 342, 472, 5-96. fpelunca, 492. 

(perno, 486, 488» 

fpcro, 421. 480. 48 1. 649. 

fpes,4 1*480. fpica, 413, 414. 

fpiculum.,^ 1 * fpina, 394 4 OI *4f4» B4- 
fpinetum, 212. 219. 399. fpira, 37 6 *473* 
Spiritus fan&us , 39 f fpiri tus^ 3 $ 4* 44 6 * T 37* 
fpiro, 446. f y8» ipiffus , 404. f 14, 
iplen 5 45- f, fplendeo, 41? 66 f. 
fbolio 3 422,468- fpondep, 333. 
fponfa, 23 f* 631*643* fponiio, 5-63. 764. 
fponte ? 193, 21 8* fporta, 472, 
fpuma , 429, 47 f . 476 fpuo , 4f 7, 45-8* 
fpurcus, 4f8# fif. fpurius, 714* 
(quatna , 394 itabilis , 480, f f 4. 
ftabulum, 367. 368* ftadium, f ff* 

ftamen, 



>m>mdfr 



$?r 



ftamen, 472. ftannum,420. 
ftapesj|67. 368* ftatica, $4 i, f fz* f f$. 
ftatim,230 288: 32.290: if. $-40, 5-43. f9$. 
ftatuo,4J-2. ftatura,46i. f $7. fS 6 + 
ftarus, 222. ftella, 320, 66 f. 
ftemma,496. 497. fi$. fterGUS r 4f8* 
fterno , 367* 41 3* 47 f . 5* 20. fternuto^, 443. 
fterquilmium , 45 ». 274. fterco , 437* 
ftigma, fju 

ftilla, 347-4^. 478* H8- PS Hf* 
ftimulo, 364» ftipes,46i. 499. 
ftirps, 49f. 496. 497. j" 1 3. 
«0,20^,4,7.452. f33* T46. ff4/f«7. 
ftolidus, 483 48 J", iiornachari > 486* 
ftomachus* 389* 457. 4f6 
-ftorca* f^o* (tragulum, 367.466* 
ftrangulo, 528* ftranguria, nf* 
ftrategema,48o. 731* ftratum,367. f20. 
ftrenuus, f 33* ftrepitus,23f404*43i. 47/ 

j-28» £37* $"61,573 ftriitim, ^40* 
ftrideo, 487* f2i« f32, ftrigafas*76j\ 4f f^ 
ftringo , 467. ftrix,483*692. ftriHnarf^, 
ftruo, f 32* ftruthio, g^f • 
fludeo? f43* j"73- Itultus , 483* 48 f* 
ftupeo,486* ftupidus,483 48 w 6f8- 
ftuprum, 489- ftylus ? ^67. jr68 
fuadeo, 481. $71. fuavitas, f 14* f if* 
fub, J7$\ fj-6. fubditus, 498. f ff* 
fubdo ? f26, f 33* fubduco,j32t 
fubeo > 4fz* f 5*0. 599» fobigo, 367* f 26^34 
lii 2 fab- 



fubjicio, S3u fubinde > f48. fubito, 14% 
fublevojn*, ftbmergo,39f*43*«433* 
fubfideo , 43 1. fubfilio , y 61. fubfilto,6if 
fubftantiva, 6. 91* 92. 93. 212. 
fubftringo, 368. fubfum, yoo. f 33. f j-f. 
fubter, J7f\ fubterraneus, 3jo* 
fubrraho, 5*44. fiibvenio, 481. f 31. f 37. 
fuccedo, f 38* 619* fuccenfeo, 486, 
fuccido, 404. fuccurro, 424. 47f*48M32 
fuccuflb, 367. fudo, 3f4- 45" 8 f3f* f36. 
fudus , f f9. fuffero , 486. 
fufficio, 475. f f u f f 3 557* ftifflo, 3f4* 
fuffoco, 363 f28*J3f* ftffragium ,727V 
fugillo, ^26* 

fogo, 363. 44^ 475* 4^9* f 3^ 
fulco, 41 3* fulphur, 35"3^ 423* 
fum, 9<**98-99. 100. iojr. 494, 49^ 614. 
fumo, 4zi»422, 639: i2, 1 umptus , 422* 
fuo,473* 

fupellex, 420*422* 4^472« fio: 
ftper, 250: 19. f 19. f 32 f f f. 6^2 # 
fuperbus ,483* 484* fupercilium , 43^ 
fuperfluo j 478» f f 6. fuperior,498 f oo,6o$ 
fuperlai;ivum,22f.27i # 272*288: 2:2^ 
fuperne, fff. fupero, 270. ; 3 2* 744. 
fuperpono , 467. fuperftes, 463. 
fuperfum, 288:23*478* 479* f 3?< H4- 
fupervacaneus , 46;* fupinus , 443. 
frpperiae, 734» 172*192. ftipplanto, 497^32 
fiipplkium, 5*28* f 30, 8*3* 

ftp- 




****& 



877 



fiippono, 267* 422* fuppofititius , f 14. 
fupra, 215. 250:20* sSh * ura > 4f !*4f ?♦ 
furdus , 463, 46?. furgo,fi8*fii*f38* 
furripio, 484. furfum, 287 : f. f s ?• 
fus, 372. 373. fufcipio, 647. 644* 
fufciro , f 26. fuspe&us , 290 : 1 j% 
fiifpendo, 470* f 28. f 30. fdfpicor,48i4S£* 
fufpiro, 486. 488. nf* ^ 66 - 
fuftento, 461. 496. 497. $17* 
fuftineo, 572. fufurro, 483* ftt. 
fuus , 26. 27. 482, fyeophanta , 2 1 2, 481* 
jfylva , 212. 219. 3f9, 360. 364 403,; f 3 1. 
fylveftris,^i6i. fynaxis, fzi. 
fynciput^ 436. fyndon, $3?% 

Tabacum,4io.4i4,73o* 
Tabellarius, 498. S71. 
rabefco, 47;. ny. n& 
tabula, f 17. f 19* jtft ff«> # 
taceo, 443* 444* 480* fz% 61 f. 
taedet , f 24. 48^ taeniola , 4f 8- 466. 465* 
talis, f 14* ralitrum,449. talus, 471. 
tam , 270* 29 1 : 1 6. f 40. tamen , 29 1 : 3 . 
tandem , 5*49. tango , 449. 4fo* ffi% 
tantundem, 574* 

tantum , 222* 224. 272. 288 : 23. f 44* 
tantus, 288:24: **. f44* ff 1 * 
tardo, 287» taurus, 364. $6f* 
eaxo, 421. te&um, f 17* tegmen^^j^© 
lii 3 tego, 



8-78 



^m^ 



tego, 467.fi8._f2g. tegula, fi7. 
temperantia, f 36. f38* 573. 

femneftfl.Q. io^* Q. rpmnlnm. oo 



temperantia, f 36. 

tempeftas, 196: 8* templum, f 98* 

tempus,227-438*4B-47 6 - 478 '$& f40 
f43- f% 620. 

tempeftive, 21 3* 288: 1 M78« ; 47$. Ro* 
fempora,436 4 

tempeftas, ^43. ; f 8. ff5>* f6o. 
tenax, 483 484. tendicula, f 31. 
tendo, 4f2. 470.473. ^67, 
tenebrae, 440. ns* 
teneo, 421. 422. 449, f28 f40. 
tentatio, 48 f* tenus, 216. 296: zi. 
tepefco, 477.482. Sf 8 terebro, f 67. f 69 
tero, 413. tergo,432. tergum,4fo,4fa 
terminus , $49. f f f ♦ termini technici , 300 
terra , 3f 6* 3 J9> 4! 3* 49*- 
teme snotus, 3f9- ^rerreo ,486*48^ 
tefreftris, 3jo*36i v territorium, f2f. 
tcftamentum, y 37. f 38. 696. teftes,4fi. 
teftis , f 26. f 27I 630* teftor , f 10. 
teftudo, 377 fff. tetricus, 486. 
texO) 472.473. textrix, f66 
thuribulum^f 1. tibia, 414. f62. 
tigris, 27 j\ timeo, 482» 48f , 486* 
timidus, .f-14. tinea ,378*f34- tingo^ig 
tinnioj 440 titiIIatio,4f2. titio, 3fi. 
Titius,ffo. titubo, 484» toga, 465. 
tolerO) 480 486*488 tomentum , 477. 
tondeo>3^3t?^ft tono> 34f#f3i. 

' tor* 



-i 




tormenta bellica, f su 

torqueo, f04. f28* 610 621. 

torrens, 429* torreo, 474 47f* ftf* 

tortuofus , 404* 462. torvus , 486, 

totics,287: 3. f47 ? .totus.,T4i. 

toxicum, s 3f ♦ trafto, 234: 3. foo* 

trade , fz6> traduco, 48^ 

traho, 404 431 f28» ffi> 

trajicio, 431494 f 32* trama,. 472* 

trames , 492, 

tranquilius, 296:3. 480. 48 f 49K 

trans, 287: 2» 290:4:22.431. 

tranfenna, 5-17- 740. 

tranfeo, AI3.-288:. 24* 296: 18 431. 4f 2 - 

transfigo, 73 2, 

tranfitiones , n8-ifo. 174. 17f.i8i.18r 

negative, 148. 
transverfiis, f£jy 

tremor , 470 462. 486* s 5 f ♦ tres , j 4f ♦ 
tribunal, 727.727. triclinium, 713* 
tricor , 484* trifariam , $ 49. 
Ss. Trinitas, y9i* tripudio,486 7617 J* 
triftis , 460*48^ 488- 
triticum , 407. 413* 474- trituro,4i3* 
triumpho, S3 2 * J33* J7°* f6i, 
trucido, 733. trunco, 364.. 
truncus, 403* 49f- rrutina, 771* 
trutta,39^ 39&> trux, 48 3 v tu, i3*fo8* 
tuber, 449. f 34. tuepr, 726* cumeo,f 34* 
tumulo,723^ tumulus, 723* 

lii 4 tunc, 



38o 



^WM 



tunc , iss : 7. tundo * S34. S6f. 
tunica , 469. turba, S3i. 
turbo, V. 48s, 488.119. rurbo,S ///. 
turdus , ^. turgefco , 413. S34. 
turpis,fi4. turris,s/7. txmxa 9 sgg. 
tufllS, S3S. tuus, 2/. ^ 
tympanum, S6z t s64. tyro, ///, /7i # 

V.U. 

Vacca , /^ ,#y. vacerra , S3i. SS4. 
vacillo, 477. vaco,s69 vacuo, 478. S21. 
vacuus, 404. 422. 47 P sis. 

Vado, 431. 433. 488. 617. 
vadum , 431. 433. vafer , 471. 
vagina, 467. vdgio, 496. 

VagUS, 493. 4*4 498. 

valde, 272. 288:20:24. 
valedico , 289. 442. 506. fi8. 
Valeo, 42U S37. S38 62s. 628 63s: iu 
Valetudo, 46l<S34> S37. S38. 

validus , 46 s 48o. 482. valor > 67s. 
vallis , 3S9. 666. vallum , 493. S3i. S32. fS4> 
vapor, 3S2. vaporo, 429.47s. 
vappa , 477- vapulo , 482, 497, S3o. 
vari , 462. S34> varius, ssdi s6o. 

Vas, 47 S. 478. 479. S20. vafto, 492. 

vates , S70. uber , 44S. 446. 447. 
ubertas , 413. ubi , U66. 26?. 288 : 12. ss6. 
ubicunque , 288 : 12. 290 : 22. S49. 
Vccors } 48$. ve&is y fis> vegecus, 482* 

vehe- 






<»»&«#» 



S8i 



vehemens, sss . veho , *?^ /^/. 
vel , 291 : 2. vela , fj7* velitor , /j& 
Velio , 39* - 449. 4S8. 47 S. Vellus, 363* 
velox , 480* S29. S60. velut , 29* \ if* 
vena, -*2j\ 4/^ //^. S38. 773* 
venatio , i<*0. 390. 396* 
vendo, so. 363. 42** 422. dog* 
veneficus , 4*** 4?4- si*. s37* 606, 692. 8/7* 
venenum, S3S. S37- 
veneror, soo, s$3. 647. 844. 
venia, 236. 482. 612. 637. 
venio , 76* 79- 209- 213. 296 : 9. 4*2. 494* S*9* 
venter , 448. 4So. 4S8* 476, 
ventriculus , 389 • 4S6. ventilo , SS8* 
ventus, 347 S43.SS8. SS9 S60. 
venundo, 42** venus , 369. 496 \ s?4* 
venuflo, 801. ver, S39 66s* verax, S97* 
Verbalia , 8S. 86. 87. 
verbero , 482. 497. S28. S3o. 
verbum , 32. 9*> 92 93. 94. 274. 626. 
verecundus, 48 1* verenda, 4Si* 
Veritas, 480. 482. vermis, 376* 
verro, 47 s. si8. verruca, 3S6. 462* 
verficolor, 4*9. verfipellis, s*4. 

Verfo , 440 4S2. 47 S> 482. J 32* 

versus, 212. 216. 290: 22. 
verfutus, 47** 48o. vertebrae , 4S4. 
vertex , 436. verycillus, 472. 
vertigo, S3S> S3 8. verto , 4S2. 470. 47 J* 
veru> 4*9f 89. verus, sz7+ 

lii ; vcfcor, 



882 



m*^^ 






vefcor,475^ velica , 456.458. vefpillo , 537. 
vefper, 333, 539. vefpertilio , 382. vefter, 25*27, 
veftiglum , 373* 528* veftis , 466* 467, 468.469,568 
veteranus , 543. veterator , 483. veto , 526* 

vetula,495* 543* 710*837. vetus > 540-54*» 543* 
vexiiium, )3**S|2* vexo,484. 488- ?28, f 30. 
via, 492* 493, 494, 532* viala&ea, 332. 
Ss* Viaticum , 636. 637. viator , 498. 492. 493. 
yibex, 812* f 28. 819. Vicarius , 499* 532* 
vices, 126 287:3. 288 • '8. 296: 15 547* 550. 
yicinus , 290 ;'i .3 . 328* 405. viciffitudo , 560. 
vi&oria, 532. 533 550, 561. vi&us,536* 568. 620« 
vicus, 492* video , 62,63.213*214.223*440.441, 
vidua, 514, 537. 538. ( 452. 486. 516. 

vigil > $1*. 535. 539*798. vigi.0,437. 482*532, 
viginti,545. vili* , 488. villus, 458. 473* 
vincio, 470* 528* 530* 533* 
vinco, 526* 53 2* ?33- 55°. 5^3. 5^4« 
viaum , 477. vie tenter, 534, vir,495, 
vires , 374* 461. 465. 480, 527* 608. virga , 530* 

virgo, 480. 489. 495. 5*4* 583. 643» ^2* 

virgultum ,401. 404* viridis , 417 419* 

virtus , 480, 482. virus , 449. ^35. 

vis, 480. $ 27* 556* vifcera , 7456. vifcum, 401. 

vifcus , 39®* 568. vifito ,518. 519. 

vifus, 440. 459. 465. 

vita , 461 496* 497. 536* 609. 624* vitellus , 474. 

vitiligo, 554* vitium,4^2* 463*48^.489. 

vitricus , 504. yitrum , 425. vitta , 458. 466. 

vitulus , 364* vittiperoj486. 481. 526, 

vivo , 49^ 497* 538. 590* 616* 619. 

vix , 224 288 : 28. 497. 5 1 8. 533. «Icus , 534. 

Ullus, 548. ulna, 554* 5?5< $|6* ulna?, 449. 552* 

ultimus, 946/549, ultra, 213. 216,431* ultro, 193, 

umbilicus , 448. 45 C* umbra 042. 

una , 196, 287, f 1 8» 5S°* mHio ? 63 8. ' 

uncus, 



7"! 



mm <*■ 



883 



uncus, 449. 496. uuda, 429, uncfe, 267. 288 : 12. 

undique , 549, 619, unguis , $70. 449. 458* 

unguis, 364, unicus, 288: 23, 53?. f4S«550. o'fX* 

univerfus, 30 r, 548« unusquisque , 644. 

unus,f45. ^48. 550. 65J, vocabulum , 300, 574« 

vocalis,l 2.3,4 vociferor,443.484. 5^1« 

voco,2}6* 261. £89,443: 444. 497, 520Y 

vols , 448. volatilis , 561* 379* volo, as , 390. 529, 

volo, vis, 56, yfi 59. 235: 3* 598. 

vplucris , 665* 361. 379 413 , volumen , 402/47 3- 

voluntas, 480,628« volvo, 425. 432* 532, 

vcluptas, 440. 48S. 573* voluto , 367. 372* 

vomica, 535, vomo, 458» 476. 556* 

vorago , 4^9. 8O3. voro, 379. 385, 47 *♦ 

vortex, 429 S03, ves, 13. 15. 17. 499, 503. 548, 

votum,42f*444, 491, N*ox,443, 447. 561» 764, 711. 

upilio , 565, 569. urbanus , 506, 508. 514* 

urbs , 492, 493, 694* urgeo , s 26. 543» 

Urina ,4?8.53>. uro,346. 352/ uropygium, 389. 

urtica , 412. ufque, 216, 229. 290 : 23.741. 549*554 

ufus,492. 494, 497. 514. s*7> 620, 

ut,48. 291 ; 14: 15: 16: 17, 559. utcunque, 223. 

uterque, 26. 7.489. 533- 548, 550. uterus, 448* 

utcrlibet, 549, utilis, 533» 

utinam , 42, 44, 47, 200» utique , 288 : 2. 526\ 

utor , 368. 42 u utrobique , 549. vulgo ,527» 

vulnero,48S< 532.533* 534- 
vulnus, 296: 19,533. 534, 641. 
vulpes,373.3 74, 375, vultur, 380. 
uxor, 504, 505, 607, 613. 624, 713» 84& 

Z. 
Zelotypia > 486. 505. zelus, 482. zcphyrus ,'558- 
xodiacus, 329, 3^0. zom , 466. 469* 
A, M.D.G, . 

Geiite 22» Martii 1772. 

861. 



1 



884 



<*'•«*» 



86i* NB* i*SimiIemIndicemconfep«ra» 
ex vocibus Hifpanis hoc initio; 

A ,ab, absque, 190* 

abalancearfe al peligro, f jz* 

abaratar* 421« 

abarcar,449. no. ^43/ 

abatirfe, humillarfe, 481*486» 

ibaxofr 779. 

abeja, 388* 4 

abifmo , j-f4* 3S7> 

abisparfe, 460* 486* 

abochornarfe , 342* f 6o* 

abofetear, 487* ) 

abogar por alguno, fz6+ 

pbomitiar , 486* 

ab.0nan9ar.el tierripo, f $$; 

abonar, 4x1. fz6. 

aborrecer, 486. 

abortar, 496* 

abrafar, 3^4, 

abrazar y 449* See* 

Quid quod jneum Chilidujju Hifpanunt 
faltem ofties feceram deriuo & ex integro; 
at eo> uti reliquis meis libris ac manufcrip. 
tis non paucis , partim in Regno Chilenfi , 
partim Lima; in Peruvia > nulla juris ferva- 
ta forma anno 17680 cum ibi adeflem cap- 
tives, fum orbatus* Patientia! 

*♦ Unum illud Exemplar Hifpanicum, 

quod 



*8f 

quod [H>ftea fie, uti hie vides , latine verri > 
fed cui jam memoratus Index deeft , etiam 
t Limano milite capture fuifle, fed jam cap- 
lum, Deo juvante, & ex hac captivitate, & 
ex naufragio Barbacose, & ex *liis pericu- 
lis quam plurimis, quod longum efTet re- 
ferre, falvum abduxi , & adhuc rnecum 
retineo, nifipecunia, acies oculorum, ac 
vires corporis deeffent ,' nam ferrae plene 
caecus & infirmus annum jam agoquartum 
fupra fexagelimum , alicpando Typis im- 
primendum. En illius hbri Titulum §6^ 
Dedicatoriam 86j* & Prologum 864» 

S62. TITULUS: 
Chilidugu 6 Lengua de los Indios 
de el Reyno de Chile, Enfefiada fuma- 
riamente por el R. P. Luis de Baldivia 
de la Compania de JESUS y mas por 
extenfo por el P. Bernardo Haveftadt 
delamifma Compa. 

Z6 ?♦ Dedicatoriaal Santiffinio y Lauda- 

hilijpmo Nombrede JESUS. 
A quien JESUS mioj podre mejor y 
con mas razon dedicar efta Obrilla , que a 
Vueftro fantiffimo y laudabiliffimo Nom- 
bre? pues no pudiendo por mis achaques, 
va para nueve afios , hazer mis Corredu- 
rias a las Tierras de los Indies como aco- 
/T^f-. ftuna- 



886 



m*m*0 



ftumbrava, la trabaje en el reriro dk los 
Colegios no con otro fin , fino que me fir- 
viefle de Red para coger por medio de ella 
las almas, que me fueffe poffible : y para 
correfponder en algun modo al nombre de 
Miffionero de la Compania de JESUS en 
las Indias, al qual hafta ahora no herenun- 
ciado , ni renunciare quanto eftuviere de 
mi parte* No fea pues Amabiliflimo JE- 
SUS mio> que I mi trabajo aya fido inutil; 
fino que echada efta red en vueftro divinid 
fimo Nombre , coja aquel numero de almas, 
que yo y mucho mas Vos fenor Amador 
de lqs Animas defeais ; paraque defta fuerte 
Vueftro Santiffimo y Auguftiffimo Nombre 
tan digno de fer alabado en todo el Uni- 
verfo, affi para fiempre fe alabe , Como 
en el Oriente de la Afia, Africa y Europa; 
de la mifma manera y no menos en el Oe- 
cidente de efta America: y en particular 
por los incukos Indios de Chile, que vi- 
ven en lo mas retirado de ella* Efto JE- 
SUS mioj como para Vos Senor J es lo mas 
Honrofo, que yo defear pueda;afli lo pido 
por unico premio de mi trabajo: y Anima- 
do por lo que hizifteis fenor con Vueftros 
Apoftoles, dandoles luego, que echaron fu 
red en vueftro Nombre, una grande mu- 
chedumbre de pejes, efpero confeguirlo. 
Deel Santiffimo j Laudabiliffimo y Ado- 
rable 



<*..•«*>« 



887 



rable Norobre de Vueftra Soberana y Divi- 
na Mageftad JESUS DIGS Criador y Re- 
demtor miol fu 

mas Humiide 
Efclavo y Criatura 
Bernardo Haveftadt, 

864, PROLOGO. 

Teniendo alguna noticia , 6 a lo menos 
aviendo corrido la Grammatica de las Len- 
guas Alemfna , Latina , Griega, Hebraica, 
Efpanola , Francefa , lcaliana , Flamenga , 
Inglefa, Portuguefa, y la de los Indios de 
el Reyno de Chile ( fVuto que ha fido de 
mi aplication , no obftante mi corta Capa- 
cidad) la que me parece ( falvo meliore) 
la mas facil, elegance y copiofa , es la de 
los incultos Indios de Chile : de manera, 
que me perfuado 5 que fi llegara efte Arte 
h manos de los Curiofos de Europa ; feria 
faftible , que algunos embele^ados laapren- 
dieran folo por el gufto de hablar y efcrivir 
en ella anres , que en otra dc las fobre- 
diehaS) las cofas de mayor fecreto* 

La Facilidad defta Lengua es taflta, que 
no puede fer mayor , pues no tiene mas 
que una fola Declination y Conjugation, 
y efta la mas obvia : y fus Reglas fon tan 
univeiTales ? que notienen Excepcion algu- 
na* &c* Su 



^-p 



Su Elegancia confifte , en que con la 
mayor brevedad da la explication la mas 
clara, la mas viva y la mas Politica* Fi- 
nalmente 

Su Copia, en que a mas de tener Dual, 
ticne todos los modos de los Verbos, en- 
teros y con todas Perfonas , Numeros , 
Tiempos y Aoriftos* Pafle el Benevolo 
Le£tor todo efte Arte una tan fola vez, y 
vera quan fin Ponderaeion es loque acabo 
de dezin 

En el Arte fegui el Orden delos Capi* 
tulos del R* P* Luis de Baldivia , quien 
fue el primerp y hafta ahora el unico, cuyo 
Arte anda imprsflb ; porque figuiendoeiie 
orden , luego viene a la vifta la diferencia 
de elte y de aquel, que no aver falidomas 
perfe£to, feria por las muchas ocupaciones 
que tenia effe grande e Illuftre Varoa, co- 
mo lo creera, quien leyere la fiima defii 
Exemplar Vida* 

El unico Maeftro, que he tenidoenefta 
Lengua, fu£ el R*P. XavierWolffwifende 
fanta memoria, zelofiffimo Miffionero que 
fue, h Illuftre afli por fus Virtudes como 
por fu fingre(a) con quien vivi cerca dedos 
mefes en la Miflion de Sta Fe£* Co- 

(a) Germanus Frater L. B, de Woliffwifen .., qui e ann* 
1742. ferva^t Straubingana Marte Aultriaco bis terve 



^fcsi^ 



88* 



Como el fin defte Arte es cnfenar a ha- 
blar y efcrivir ; pues libros que leer hafta 
ahora no los ay en efta Lengua; en.Iugar 
de Vocabulario, me ha parecido mejor tra*. 
ducir el Indiculus universalis deJ R.P.Fran- 
cifco Pomey de nueftra Sagrada Compa de 
JEfus, enlo quemefue poffible traducirlo, 
facilitando fu ufo por muchos Centenares 
de Exemplos y Locutiones enteras para el 
cxerciciode hablar y de efcrivir, Pero para 
quitar Jcrupulos pondre no obftante dos 
Additamentos de vocablos pueftos en or- 
den Alfabetico , que firviian juntamente de 
liidice* 

En la Tercera Parte , que e?s la Do&rina 
Chnftiana , trate folo aquellos Afluntos, 
que me parecieron precifamente neceflarios 
para gente inculta ; anadiendo al fin y pu- 
eftos en folfa varios Canrares fobre las me- 
jores melodias que fe cancan en las Igkfias 
de mi Amada Provincia del Rhin Inferior, 
y efpecialmte en Colonia Agnpina mi EftU 
mada y querida Patria* 

Paraque no falte una Formula de efcrivir 
Cartas , Pondre una de mucha Edification 
efcrira en Chilidutju por el Pe. Fulano, 

Por ultimo esdc adverrir, que aviendoefl 
efta Lengua dos g, dos 1 , dos u , &c ; la par- 
ticular de efta Lengua fe pondraen let! ago- 
rhica 6 de otro molde* Vale & ora pro me» 

Kkk K-m 



S?o 



8 6 f ♦ Advertenma* 



A la Augufta Corona de Efpana no puedeferdt 
perjuizio alguno, que efte libro fe lea 6 fe imprima 
cia Alemania u otro Reyno de Eftrangeros : porque 
los Lugares fenalados en la mapa fon inaceflibles por 
k> metidos que eftan Tierra adentro ; y por lo rodeat 
dos que eftan de las Tierras de fu Mageftad Cat ho- 
Jica; como es facil de confiderarfe : y los Indios dc 
efta Lengua no tienen ningun puerto de mar : pues 
Arauco a mas de fer Prefidio de Efpaftoles, no es Pu* 
erto J como lo s6 porque me hall& en dicha Plaza 
tres vezes, y baftante tiempo. El motivo verdadero 
y unico porque he efcrito efte libro, es el que vaex- 
preflado en mi Dcdicatoria al Divinifllmo Nombre de 
JEfus : y paraque los Europaeos fe queden aflbmbra* 
dos viendo* que una Lengua como la de Chile, fe 
habla en el ultimo rincon del orbe, y por una gentc 
tofca h inculta , que ni efcrivir ni leer fabcn : una 
Lengua de la qual , por el Conjunto que tiene , mc 
atrevo a dezir, y lin efcrupulo, a qualquieradeotro 
Idioma : 

Si bona Lingua tua eft ; tamen eft praeftantior ilia 
Lingua Chilena , docet quam brevis ifte liber. 
Lcafe el Prologo, 



%6i* Utrnrnque fanfliflimum Noraen 
^ESUS> MARIA Heraldice exhibituim 

JESUS. 
Aureum Jefu Chrifti Redemptoris noftri 
nomen in campo argenteo* radiis Sahftita- 
ris circumdatum , aurea fuae DEITATIS co- 
rona coronatum , atque purpureo paffionis 

fuae 



^0# 



8$* 



fuae paludamento adornatum, cujuspannus 
fubdititius eft agni vel ovis pellis , turn ob in- 
nocentiam > turn ob patienriapn maximam. 
Subfcriptio Fili Deus; nam JEfus Chriftus 
non folum eft Films DEI & quidemDei vivi 
& unici;fedfimul Verus Deus, Deus Incar- 
narus, & fecunda Ssmse & individual TRI- 
NITaTIS Perfona, Unde miferere ( non 
•ra pro ) nobis, 

MARIA. 

Aurwm S« MARINE fine labe concept® 
nomen in campo argenreo * radiis Sanftitatis 
circumdatum,argentea (nonaurea) Matris 
DEI caelique Reginae corona coronatum ; at- 
que viridi perpetuae fuae Virginitatis pallio 
veftitum , cujus pannus fubdititius eft holofe- 
ricum rubrum , quod Martyr fummique Ma- 
ter doloris, ob fummam compaffionem cum 
Filio, quern crcdebat morte cruentiflima mo- 
riturum, acmorientemadftansafpexir* Sub- 
fcriptio: Mater Dei, non autem Deus nee 
tfWJb) quia pura Creatura, unde ora pro nobis.. 

* Regulae communis de metallo alceri metallo non 
fuperponendo persequa exceptio. Hie enim valet ; au« 
de quia major omni laude» 

Lecus ubi ponenda? funt imagines ♦ utrumque 
Ssmum Nomen JESUS MARIA hie, facrofanda? &c, 
poltp. 186 ante Num. 303. S. Trinitas unusDeus 
ante Pars Tertia , Tom. II. Amor increatus ante Pars 
Quinta.Tom. III. Notae muficse , & mappa geographi- 
es utmox dicetur, Parte fexta. 

Kkk a CHI- 



mm* 



CHILIDUGU 

PARS SEXTA. 

NOT/E MUSICS* 

AD 
CANENDUM IN ORGANO 

. CANTIONES 
PARTIS TERTIiE 

a 
Numero 6 \ o ufque ad 676, 




*Ad commodioreni ufum veneunt feparatim ; &| 
quotquot quis volet exemplaris. Idem dico dc Map. 
pa Geographies Partis feptiraas , qua nunc fcquitur. 




GHILIDUGU 

PARS SEPTIMA. 

MAPPA GEOGRAPHICA 

ET 

DIARIUM, 

In quo recenfentur Provinciae, Oppida, Sa- 
cella, loca , dies & ieucas, quas ultimis 
menfibus anni 175-1 , & prirois anni 1752, 
peragravit ad Terras Indorum Qiilen- 
fium excurrens P. Bernardus Have, 
stadt e Societate JESU Miffionarius. 

IHS 

Terrae Tndorum Chilenfiurn ?> qu3i! trans 
, fltivium Biobio fitae funt , praefcindendo ab 
Infula Cbiloe, & Baldiviae Terrirorio; di« 
viduntur in quatuor Futan mapu , feu va- 
(tas magnasque Provincias; videlicet Laf 
quen Vutan mapu> ora maricima: RaQitun 
Futan mapuy Terr» plan» orae maririmae 
confines: ina pire Futan mapu y Tevt& pia- 
nae adjacentes moncibus Andes :& Pire Fa- 
tan mapu, ipfi Andes. 

Kkk 3 




! 



Ad hos Terrarum Tra&us excurrebant 
fingulis annis Societatis jESU Miflionarii: 
nempe duo ad oram maritimam , alter ex 
domo Miflionis Tucapel; ex sfrauco alter; 
ad plana orae maritirnae confinia Miffiona- 
rius Santa - Juan<z : ad duas reliquas Pro- 
vincias , nimirum ad plana Andibus adja- 
centia ; ipfosque Andes , Miffionarius do- 
mus San&ae Fidei : Santa Feh 

In Mappa geographies folum eft videre 
has duas ultirtias Provincias, quas peragra- 
vi incipiens ultimis menfibus anni 17 ji ; 
& anni 175-2 proxime fequentis. Prime 
anno 17^1 fait major copia Infantium Bap- 
tHTmo initiatorum; Perfonarumque , quiri- 
tu Catholico contraxerunt Matrimonium : 
nam Laus DEO! facro lavacro tinai font 
bis mille, centum & triginta; jun&iautem 
Matrimonio o&ingentf: inter quos nume- 
rantur fex & viginti Toparchae feu Caci- 
quei virg& & baculo infignes; & alii vigirt- 
ti quatuor jure ac Authoritate tales. Ere- 
&ae item triginta pluresque prsegrandes 
Cruces: & intra centum & o&o dies con- 
feftae leucse, fingulae trium milliarium » 
quadringentae , fexaginta duae* 

At akero anno fuit major numerus leu- 
carum ; nam intra centum quinquaginta 
duo^dies confeci leuca» OQurino- ifcxeentas 

fie 




<*&«* 



83 y 



& ampliusjidque refto femper itincrc a do 
mo fcilicet Miffionis fanaae Fidei, SanU 
Fei> ufque ad fluvium Alipen fub gradu 
Latitudinis Auftralis trigefimo nono; cx in- 
deufque ad Pategonos feu Puelches in pla, 
nis Transmontams feu ultra Andes vulgo 
las Pampas, ubi Malalhue fub gradu circi- 
ter quiato & trigefimo ejusdem Latitudinis 
Auftralis: fuperando varus vicibus iens, re- 
diens montes Andes* Sacro fonte hoc an- 
no luftrati funt o£lingenti & duodecim : & 
ex Infantibus qui anno priore aqua luftrali 
funt abluti, jam ducenti & arnplius ad cae- 
lum cvolaverant. Quadringenti etiam fa- 
cro ritu utrimque matrimonio funt devin- 
&i; atque inter hos quinque Caciquei Bacu- 
lo Illuttres, & ex iftis ipfe Toqui feu fum- 
mus ArmorumPraefeaus^^gn/: fexpra- 
terea praecipua nobilitate ac Clientela prac- 
clari : Eredae Cruces praealtae fexdecim* 
Cetera dcclarabit mappa geographica, & 
Diarium , quod fequitur. 

Viae ut grana Evangelii fpargerem, m*f- 
femq; animarum,quam poffem copiofiflimam 
t)eo juvante colligeretn , penultima O&o- 
bris anni i?f i. primomane me committens, 
trajeci rate minacem fluvium Biobio haud 
procul a Caftello el Nafcimiento, quod id 
temporis cis di&um fluvium fifum erat, & 
Kkk4 hum 



85>S 




i&WS 



nunc ultra. Ilia nofte ad fluvii ripam mihi 
fuit pernottandum, Hujus did iter fuit 
reucae unius NB/i. 

Die ultima ejusdem Oftobris dixi pro 
Concione in publico Sacello Toparchae feu 
Caciquei Don Juan Uamculien ad Bureu 
fluenta ; quern fluvium equo trajeceram. * 
confectae leucse {eprem.7, 

1 ma Novembrispoft meridiem adveniad 
Sacellum Caciquei Don Francifco Cupaian- 

ida pervenimus Cidaco proxime fluvium 
BioMo. 7* 

St^HuinquenpropQQundewBioMo.qucni 
hie anno antecedente tranfiveram rate fatis 
bona, & loco fatis commodo: in itinerevi-! 
fitavi Rucalhue , obi olim domus Miffionis 
Societatis JEfu.3 

4t£, KtWioBiobio perrexi ad Sacellum 
Caciquei Don Nicolas Pitta picbun, % 

jra* Mox ut amnem Bureu equo fupera- 
vimus , attiaimus Sacellum Caciquei Don 
Juan Marilqf, in Regione, Territorio, feu 
jurisdiaione Midden, quae eft continua m^- 
Jorum fylva,2* 

*NF> Initio meae excurfiomV nempcdie 3i.Odo# 
b*is, & primis viginti diebus Novembris, aniiotavi 
in rncodiario nomen Caciquei nunc forte mortui, 
omittendo per oblivionem nomen loci > id quod nunc 
iuppleo ponendo in Mappa dieto , quo ibi eo anno 
1751 vcrfabar. 




^fettdfr 



897 



6ta* Di£lum eft pro Condone & Miffa 
celebrata fub umbraculo ex frondibus con- 
ftrucio a Don Francifco Hapiantu Indo no- 
bili & habence Clientes (uos fibi fubditosa. 
7ma 4 Fuit expeditio fpiritualis apud Ca- 
ciqueum feu Toparcham Don Lorenzo Ma* 
lillanca, 2 

8va. Apud Don Jnan Caruantiui. 
9na* Vix loco egreffi vada Midchen tranfi- 
vimus; & poft quatuor leucas felicirer con- 
fe£tas , falutis aeternae viam populo oftendi- 
mus in Sacello CaciqueiZto/z Juan MiUalaf, 
unde anno fuperiore , qui fuit pluviofus, 
difceffimus via 6b difficiles defcenfusadmo- 
dnm periculofi , quaerenres vadum , quo 
tranfiremus fluvium Rii^aicot, fed hoc anno 
via alia commodiore & vado fatis bono eun- 
dem (uperavimus* 4J 

ioma* Figens Tentorium haud procul 
a ca(a Indi Ignatii MiViacbeuque fub illocon- 
fuera peregi. ?♦ 

iirna* Omnia eadem apud Indum yuan 
MiUacuna , unde eodem , quo veneram , 
vado profe£lus fum* 3. 

I2ma Ad Caciqueum Don Andres Levoe- 
pilltm; Tenrorium figens ubi confluunti?^- 
Qaico & Mininco : fiinc vix egreffi , vado 
tranfeuntes RuQaico* 3. 

1 3tia. Venimusad Philippum Cuyenahuela 

i4ta» Ad Andream Cayuquettpu* 2. 

Kkk f ij*ta. 



"^ 



1 



•^ 



$S8 



m*m <&> 






i f tit Ad Joannem CbibuaiUanca : iterura- 
que trajicientes vado fluvium RuQaico> per* 
veni at; 

i6ta, Colue , ubi olim Hifpanorum civi- 
tas , cujus quaedam adhuc reftant rudera 
aut veftigiav Fidei Chriftianae document^ 
populum erudivimus in Sacello Caciquei 
Don Lovenco Huechu coy am juxta JluQaicO) z 
quern tranleuntes poft iter novem leuca* 
rum 5* 

i7ma* Hofpitio excepti fumus a bono 
featre perverfi Caciquei Don Francifco Hue- 
nupaQi haud procul a flumine Mal/eco. 

J8va. Poft fuperatum vado MaUeco pnv 
pe Andream PaQwamun %. 

i,9na, Habita tunftio fpiritualis apud Ig« 
natium QuetepaQui. 

2oma«Apud Caciqueum Don Pedro Lon- 
copaQi. 2. 

2r ma. In Requem apud Caciqueum Z?o« 
5^«^» MtUapoa. 3. 

22da* In Cbacaico apud Caciqueum /Jo» 
Ignatio CbaQqueibuenu. 4 

23tia. In Coluco: locus aptiflimus ad fun- 
dandam ibi Miffionem quod abundet arbo- 
ribus ad aedificandum : vivebat tunc, rem- 
poris qui nos perhumaniter excepit Don 
Pablo MiViabueque. 2. 

24ta* In Temucuicui apud Diego Hum* 

afta* 




2fta, In Chucauco apud MartinumC^- 
quemiUa. 2. 

i6tz in Caglo apud Caciqueum DonFran- 
cifco Catuvebue. f ♦ 

27ma 4 in Choquechoque apud joannem 
Manquevudu^ jv 

28va. in J?m># apud Caciqueum fupre- 
mum armorum Praefedtum feu Toqui Don 
Juan AnuQrit* 4. 

29m. in \ Panquece apud Caciqueum Don 
Alouzo Neyidafqiieth*. 

3omo, in Meco apud Dominicum /fe#- 
mailafquen : Hinc praeftat re£ta ire in Dtn- 
coL V* ada Decembris 4* 

1 ma Decembris in Boyelemu apud Caci- 
queum .Do» Angelito Rucalafquen propter 
riparn amnis Taiyen: untie via in Virquen 
& brevior & comrnodior* 2. 

2da,in Dencol apud Joannem AncamiUa : 
hie locus fir praecedenci anterior. 3, 

Jria. in Cuyenquen apud Laurentium Co- 
Jubuala; amnem TTwjtff* equo tranfeumes.17. 

4ta. periculofo vado fuperavimus minas 
intentantem Cautun , fluvius qui prope ct- 
vitatem Imperialew jam dudum dirutam, 
devolvitur in mare Auftrale ; perreximus 
in Arquenco apud Caciqueum Don Nicolas 
Canitmamcu. 3. 

f ta* in Pataco apud PanchoPainequeupu % 
6ta. in Mulpiufut apud EJjtcvan PaiUa 
Gfonqttt, 4, 701a. 




?oo 



*»$<«» 



7ma* in £7tfiwo apud Alonzo Necidpi- 
cbun , uno circicer miiliario hincdiitac dk 
rura prifcorum Hifpanorum munifiuncula, 
in cujus centro etiamnum exftat baud exi- 
guus lapidum coacer^arorum colliculus, un- 
de Culacura vocarur* f . 

8va* in LLamuco apud ZW/ 5^# Nami- 
nabueL Hie loci ob terrae foecunditatem 
& arborum fabricae infervientium copiam , 
numerantur incolae quam pltfrimi : unde 
Mitfioni peropportunus, 7. 

$na. in Tuftuf apud Matthaeum iaupilnf: 
hie locus perrinet ad RaQittin Vtitan mapu.$. 

ioma, in MiQahieico apud Don FelizHa- 
alipauun: Locus ob foli pinguedinem rebus 
©nimbus , praecipue arboribus incolisque 
abundans: fed viae; quando pluit } perdif- 
ficiles ac lutofae, 2. 

iima, in Calhuco apud Caciqueum Don 
Joan Remunabuel 2. 

i2ma. in Rabueapud Wenceslaum Cheuai* 
niviidu: hac pcrgitur in Cuyumbue & fluvium 
Alipen y quo pervenire non potui, quod 
trium dierum pluvia ac fylvas fpifliftimae 
omnem mihi aditum intercluderent; arque 
hie locus eft; qui NB. in hoc Diario Au- 
ftrum verfus longius diftat afajita Fei. 4* 

1 3tia. in CuMdeuvu apud CbriftovalMilla» 
namcu, quo tranfitur fupra ponrero ligne- 
urn angultum & pradongum > ad cujus fi- 

nem ; 



H 




^mdfc 



?ot 



ciem figitur tentorium , ut eo pedetentim 
«pportentur humeris impedimenta. 4. 

i 4 ta. in Rebuemu apud Don Juan Tur- 
aillama. in itinere ex uno tantum loco vi- 
detur & optime quidem , Mons igmvomus 
ViUavka cum longa & continua montium 
feriead CbaQll uique; cujus afpeaum non 
diltantia, (ed fpiflse fylva: ac denfa nemora 
prohibebant. 8- „ „ 

■ 1 yta in Meco apud Caaqueum Don Fan- 
choCatuleuvu proxime fluvium Cautun^o- 
dem in loco ubi ilium anno antecedente 
ratis beneficio trajeceram. 6. 

i6ta. in Copinmo apud Petrum Huenupa- 

tti, f. 

i7ma. in Qjiemcbohpud Luis PaineQru. 3. 

i8va in Huemvali apud Caciqueum Don 
"fuan xnamcupiUan. In itinere tranuvimus 
pontem fatis bonum latumque, quoamnem 
Huerquebue , qui inferius in profundiflima 
fofla inter (copulos praeterflutt ; fuperavi- 
mus Eft ifte locus afylum Pehuenchium , 
quorum non paucihic hyememtrandgunt. 
Eftque inftar munitiflimse arcis , ad quam 
fi velint, nullus pateat aditus, eo quod ex 
alia parte flumine Cautun hie rapidiflimo ; 
ex alia difta fofla & profundo rapidoque 
Huerquebue ; ex alia Mondbus Andes 6k prae- 
cipe flammivomo CbaQll, qui duplici oftio 
humum, flammam , fcopuiosque ignitos 

evomit; 



m^m 



902 



m*BM> 



evomit; & ubique denfiffimis claudaturne- 
moribus* % 

190a. in Pimnileuvu apud Gabrielem 
Reumailafquen. Tranfivi fluvium Cautun 
vadopaucis noto, & quidero primo mane, 
anteqwam continua in Andibus nix incipe- 
ret liqiiefcere ; quod hoc fit unicum tern- 
pus, quo lftc fluvius hie fuperari vado pot 
fit, 3* r 

soma, in Hitevacovud apud Caciqueum 
Don Franc, Aleantu* 3. 

2 1 ma* in Menuco apud Petrum Paine» 
Uanca. 3* 

pda. in Entuco apud Don Juan Lemu- 
nahuel Mihi videtur a loco precedence di- 
ftare quatuor leucis ; fed oblitus fui anno- 
tate. 4* 

23tia. in CuMm apud Joannem Nabue- 
lantii. 6. 

24ta. in Tautauco apud Ignatium imalaf- 
quen.4. 

2 j ra. in LLaUecura apud Don Luis Cbeu- 
quemanque. 4* 

26ta, in Pelleco apud Don Andres Huau 
quilaf. $. 

27ma, in Coluco apud Auguftinum Hua- 
tjfuipaQi. 4. 

28va. in Ditmmu apud Ignatium MiQa- 
namun. 4 

2911a. in 7///>^ apud Thomam ^. 

¥w$ 3 omo, 



H 




%9 # d& 90? 

3omo* inFibuenapuA Pancbillo Paffia- 
buala. Equo trajeci Mzllra?: &antequam 
perveniatur in Vihum > eft defcenfus Ion- 
gus, praeceps & perdifficilis, adeoquepro- 
euretur optimus quadrupes 3 &beneligeruir 
ephippium. f* 

5 1 ma in Cule apiid Caciqueum Zto# Pe< 
Ave Ptulpi. Vix egreffus tranfivi Vibuen , 
qui fluviusmeoquidem judicioeft idem qui 
poftea Mininto vocacur; nee apud Indos 
Chilenfes novum, quod idemfluvius indi- 
verfis loeis diverfa fcrtiatur nomina : hie 
autern fcacet fcopulis ac lapidibus pragran- 
dibus: imo toto hujusdiei icinere afcendi- 
mus & defcendimus montem praealtum at 
perrimumque* In Ode fuit olim domus 
Miflionis at in toco triftiffimo & ar&iflimo , 
ac in vera ac mera lacrymarum valle ad flu- 
enta RaQakoy in via publica euntium & re* 
deuntium Pehuenchium , nullo aut perexu 
guo animarucn fru&u. 8« 

Anno fuperiore perrexi Ailterius praedi- 
t:ans in Picupicu apud Juanillo Tamplqui; 
leucaefex: in Filucura; o&oleucae: (upe- 
ratur in hoc itinere prima moncium Audet 
continua feries : & in parte fuperiore copio* 
fa nix: item multoties equo tranfitur Ru- 
$aico, & totus mons eft denfaaltiffimarum 
pinorum fylva > arbores oppido procerae, 

craflk 



*m—m* 



904 ^8# 

ciaflk & omnino recte fed parum fblidae: 
nucispineae & nuclei pinei feraces : folum 
autem, ut dixi : faiebrofum , afperum & 
fcopulis lapidibusque horridum, Poftea ad- 
veni in Lolco apud Don Martin Qruantu re» 
tro Ignivomum Callaqui % qui id temporis 
fumi nubes emittebar : utrumque fluvium 
Vihicura & Lonco iens & in reditu fuperavi 
vado; & ultimum quidern vado fatis peri- 
culofo, quod absque perito duce non eric 
facile inventu : eundum aurem eft primum 
fecundo flumine ad Infulam , qua? videtur 
ad latus dexcerurn: in ipfa aucem infulaple- 
naarboribus habetur via fatis trita. Volui 
pergere ulterius in Piakntue> Hidyili^AZ* 
que ioca trans flumen Biobio lira ; at deerac 
vadum, Scratis, imo propter beilum quod 
gerebant invicem , coriaceus quoque rudens, 
quo & in quo tranlire hunc fluvium mihi 
erat in animo; erat praefciflus: quare no- 
lens volens fum reverfus in Cule, 

imajanuarii 17 $z. Cule exiens bora no- 
na rnatutina & toto iilo die aeftivo ( nam 
tnenfe Januano in Chili non fumma hyems 
fed aeftas; utinox quandoinGermaniadies 
eft) iter faciens inter perpetuas (ylvas ca-^ 
rentes aqua fi unicum fonxem ex quo foil 
homines, non autem equi mulique bibunt; 
wcepero ; poft fblis occafum perno&avi 

pro- 




•H 




proxime amnem Mulchen haud procu! a Sa- 
cello Caciquei Don Juan MiUalaf( V. fupra 
$na Novembris) pnrnaque luce kerumar- 
ripkns iter ; hora prima pomeridiana traje- 
ci Biobio partim vado, partim rare; hora 
aurem tenia adveni gratias Deo, farms & 
incolumis ad meae doniurn Miffionis Santa 
Fee, mulris tamen magnisque pericolic Deo 
O ML juvante ereptus : difht Cule a Santa 
Fee leucis omnino triginta, 30* 

Sequitur altera eodem anno ifffz* fpirw 
tualis expcditio feu excurfio ad monteS An- 
des, terrasque Pehuenchium , quae ad Fire 
Futan Mapu pertinent. Item ad Terras 
Transmontanas, quae las Pampas oominaiv 
tur, ubi degunt los Puelcbes feu Patagonosi 

2911a ejusdern Januarii no&em rranseai in 
Dito fexdecim leucis diftansa Santa Fe£8z 
odo abOppidokf Angeles y eo quod pro- 
pius non habearur aqua > iigna & pabuium 
pro beftiis equis fcilicet,mulisque, 16. 

Soma* Ofto leucarum confe£k> itinera 
fixi tentorium una leuca ultra amnero j£«- 
tuco, ubi invenitur locus fatisamoenus, & 
Jigno, aqua, paftuque abundans: hie Hif* 
panos ad peccatorum facramentalem expia- 
tionem allicere ftudui & irnperravi : nam 
plerique peccata confefli , facram infuper 
iynaxin fufceperunt* 8. 

3* ma no&em ttaduxi proxime fcoriam^ 
LU quacn 




$o€ 



«fe.Adfr 



quam longe latcque projicit flammivornus 
inons ch \a Laxa : Hie toto hodierno die 
eoopertus nube , occidente fole vifus eft 
jgnem, flamrnas, fcoriamque evomere: to- 
la itidem no£te quam faepiilime multo in- 
geniuic fragore 5 non fine frequenti terrae 
motu ac fuccuffione* Paulo antequam ad 
diftum locum pervenirem , defcendendus 
mihi fuit mons prseruptus > longoque itine- 
re : via item oppido angulta & plena lapi- 
dibus , qui conculcati mox delabuntur ; nee 
aliter quam inflexo in latus mulo, lineafera- 
per reaa at angulo peracuto* 

Hie loci anno priore in fummo fum ver- 
fatus pereundi periculo , nam nofter eanis 
ob pedes itineris afperitate detritos exco-j 
riatosque faflurus viae compendium, fe in 
globum contrahens ex fummo monte, Ion- 
go tra&u fe dejecit ad pedes mulae qua ve- 
hebar > inftar magtu lapidis fubito ac infpe- 
ratus apparens: Mirum certe & foli DEO 
acCuftodi Angelo tribuendum, quod non 
uterque , fcilicet mu!a mecum in praecipi- 
tium ruerit, fed contra fe ftiterit omnino 
immota* dumcanis fe explicates Et prop- 
ter haec fimiliaque eft periculofum atque 
etiam inutile canes in his afperis longisque 
itineribus fecum adducere : nam eorum imo 
& equorum hujusmgdi vlis non affuetorucn 

pedes 



1 



^ 



*%hBdg* 



507 



pedes intra paucos dies ita deterumur, ut 
fequi quamvis maxime velint & conentur, 
omnino nequeant. 

Ac in priore expediuone omnino neceffe 
crat canem vigilem , audencem &■ impavi* 
dum, qui alios canes fugaret, fecum afferre; 
nam hoc deficiente omnes canes fuis domU 
nis abeuntibug , cibi odore invicari rema- 
nent, adeo utplures numeres canes, quara 
carnis in vera aut oila uncias. 

1 ma Februarii nobis in colligendis vafis 
ad iter prosequendum occupatis, flarnmi. 
vomus mons de la Laxa repente in eas era* 
pit furias; ut folum DEO confifus non ar^ 
bitrarer, certoque mihi perfuaderem, nos 
fcopulorum aut fcoriae imbre obruendos : 
tota mea vita non vidi quid fimiie; cam 
cum ingenri fragore prodibant nigerrima- 
rum fumi nubium compa&iffima voiumina, 
jamque noftris imminebanr capitibus: noa 
vidi holo(ericiim magis nigrum , nee dili. 
gentius involutum comprefFumque I Quod* 
fi in hac nigerrimi fumi nube implicit^ uti 
iolet, futuet fcoria : tametfi integro milliari 
longiusdiftantes fuifTemus; aftum de no- 
fira mortali vita* conclaoiatumque erat: at 
DEO 0*M. faveap ilia omnia fuerunt me. 
ra terriculamenta:& in fumum fumusabitt: 
& quamvis ofto kucas fuper hujus ignivo- 
III a mi 






I 



?o8 



4R S§e^ 



mi mentis (coriam & inter eje&os fcopulos 
ptoxime lacum etiam hinc eje£lum > & pro- 
pe ipfum montis culmen oftiumque confe- 
cerinius, monte interim jam tonante, jam 
tormencorom bellicbrum., & quandoque 
compiuriam fclqpo'rum fragorem imirante , 
& nunqiiam non iras & fumum fpirante,ac 
demum tancum igoiumevomente, ut major 
fuerit quae apparuit flamma , quam tocuni 
montis cacum^n ; nihil tamen paffi fuimus 
damni. Maximus labor fiat in eo, utmeos 
quatuor Indos ne dornum rcdirexit, conti- 
nerem : contra ut iter mecum profequeren- 
tur, perfuaderem; quod DEO juvante fum 
affecutus eo maxime argumento , quodnul- 
lus Rex luos propriosoccidat fideles milites: 
& quod fatis fcirent me hoc iter nullo aiiq 
fine fufcepiffe, quamut fines Divini Jtnpetr 
rii propagaremUS, produceremuS) dilataie- 
mus*8* 

ada* Primos Indos Pete/^jinvenimus 
in Liucura , ubi licet omnes bellum para- 
rent 5 hoftemque in horas expeftarent ; ni 
hilominus concionantem attenti beneyoli- 
que audierunt; infantesque fuos baptifrno 
pbtulerunt. NB, Hie incipit herbae maii> 
gnse genus beftiis peftiferum,uti explicable 
mus i^na. & ^oma* i6* 

3tia. fiximustentorium haud procul |j$& 
uvu, Mifla* Coneio, Bapt $. 4ta, 



__ 



^ 9 # 503 

4ta.-Poft Miflam accedit Caciqueus Zto/z 
Prancifco CuYUpulqai rogans, uteademiuis 
pr&ftarem, qui una folum .-different leuca; 
quod perlibenter fecimus. i. 

f ra* Poft confectas duas leucas & difficU 
lem defcenfum, vado tranfivimus fluvium 
TucumaH) & perno£tavimus ulrra alterum 
fuas mtnas oftentantem fluvium Iftudquen :i 
atque hae quantum conftat funt primae vi- 
ces, quibus illurn SacerdoS, falrem Expe- 
ditions fpiritualis caufa rranfiv.erit : atque 
idem intelligendum de reliquis deincepslo 
cis , amnibus , fluviis. Eft aucem ttnaqueu 
minax fluvius & folum rate hie fuperari fo- 
litus: verum cum hsec ob bellum deeffet, 
firnulque peritum vise ducem Deimtfcrentis 
Providentia offendifTem ; illum vado traje- 
cirnus: at parum abfuit quin Indos omnia- 
que impedimenta una cum beftiis ob In- 
dorum ad vise ducem non fatis attended;* 
tium incuriam, fluvius abriperet: fed ma- 
gnis multisque clamoribus moniti 5 ipfiquo* 
que cum impedimentis imminenti periculo 
(e fubduxerunt Celebrabatur hodie inSo- 
cietate JESU feftum Ss Mm. Japonenfium : 
vadum aWem fluvii erat linea recta dex* 
trorfum inclinaos fie / ad quod vadum de- 
fcenditur longa atque alpera via; & quod 
|n neutra ri^a nihil omnino reperktur pa* 
Lll 3 buli| 



jio 



m^c^ 




buli; fed Iapides duntaxat vel fcopuli;petv 
jno&andum nobis fuit poft alium montem 
nonqnidem altum, fed afcenfu defcenfu- 
que perdifficili. 

Anno fuperiore concionatus fueram in 
Caicaien , umdquin , Rutiinbue loca ob her- 
bam malignam periculofiflima I fed quod 
ob bellum hasc loca eflent omnino deferta , 
hominesque alio migraffent; mihi quoque 
iter alio fuit inftituendum* 

6tz. noctem transegi in Piitunmalin: to- 
to autem die nobis fuerant afcendendi de- 
fcendendique montes afperrirni: unus prae- 
cipue preecsereris admodum altus,praeceps 
& praeruptus niaximo beftiafum darnno ob 
detritas attritasve ungulas : aliam aiebant 
viarn dariplaoam & £atis commodam, fed 
ob herbam malignam & tributes nimium 
periculofam* 14. 

7ma*adveni in Tomen^ ubi eft vallis & 
lacus ad pedem duorum montium ignivo- 
morum, qui Punmahuida vocantur 5 procul 
«hibio» quod fumus quem aliquando evo- 
muit , fuerit tam fpiffus , ater & copio- 
fus, ut vel meridiano tempore j> noftis te- 
nebras introduxerit , ac diem in noctem 
transformarit : nam certum efl me integro 
deincepso£tiduo,maximo incommodo, & 
quadrupedum fuas ungulas perdentium de- 
ed* 



^ 



rrimento , ipfius fcoria» inambulaviflc. Hie 
locus diftat a Putunmalin duabus duntaxat 
leucis, quod moneo ob duarum leucarura 
circuitum, quas decepti a dudtore defcen- 
dentes afcendentesque itinere afperrimo & 
periculofo confecimus* 4, 

Ufque ad di£tum Putunmalin pertingit 
via ad falifodinas , quae unius diei itinere 
inde funt diffitae , & omnino absque aqua : 
quare ne beftiae iiri deficiant aut enecentur ; 
& ut frigore no£urno quafi pom recreen- 
tur, vel minus fitiant ; eo pergentes noftu* 
roto poftea die occupantur in colligendo fa- 
le; & fole occidente revertuntur* Sal au- 
tcm ifte , ut mihi ibidem fuit narratum, 
eft aqua falfa in montis cacumine fcaturiens, 
& mox frigore in falem indurefcens , quern 
falem ita durum lignea pala folum radentes 
colligunt : eo autem hie fal eft melior & 
pellucidior quanto dies, quo ex fonte pro* 
dit, fuerit ferenior: nam quando tonar> 
ningit , pluit , aut caelum eft turbidum , etiam 
fal turbid us efficitun 

Veni in Punmahuida tempore Cahuin^ 
ita vocantur dies, quibus ebrietati &genio 
maxime indulgent : erat ultima hujus feftu 
vitatis dies, unde-mox ut eo adveneram, 
acinace mihi fuit percuflum caput. Res ita 
contigit: interea temporis, quq mei Indi 
LI1 4 eri- 



$12 



m,m^ 



erigebant figebarirque rneum tentorium; 
accedebant Indi Pehuembes vifuri quis e£ 
fern .., & quid illis afferrem : me vocabac 
alius Setter Cctpitan, Setter Huinca slius;ac 
nemo uri iolent, Patiru; quod hie foci Pa- 
ires IMiffionarii plerisque effem ignoti : cum- 
que refponderem nunc fiuic, mox alteri me 
veniffe nunc quidem earn folum ob cairfam, 
tit eos invenirem fimul a congregates : nam 
iingulos ob viae afperitatem ac plurium di- 
ftanciam adire non poruiffe nee peffe: ce- 
tera autem eras mane me ipfis diclurum : 
eodem quo ha*c dicebam tempore 7 retro 
me acceffit primogenitus Caciquei hujus 
loci j qui erat hujus Futanmapu Haul Cm 
fupremus Bellidux; ac nihilominus eadeni 
h#c ipfa hora > ab eodem hoc fuo primoge- 
nito fuerat in facte vulneratus; hie, inquam, 
primogenitus retro me equesaccedens//^ 
inca exclamat , Qelai vinu f cumque illi 
quod aliis toquereri non ftatim refponde! 
rem, mihi pileo cooperto acinacem qua 
potuit viimpegitnon in verticem fed trans- 
verfim, ira ur quemadmodum ipfe pileus 
monftrabat ; iftus caderet in fpatium va- 
cuum inter meum caput & pilei partem fu- 
periorem : ea tamen vehementia ut mihi 
vifiis omnino rurbaretur, nee mihi viderer 
aliud videre , quam innumeras erumpentes 
ex oculis fcintillas x neque dufritarem me 



graviter efle vulneratum : verum enimve- 
ro quando fubiato pileo fanguinem me 
vifurum & copiofum? quidern exiftima- 
bam ; nullo vulnere me laefum efle ego ad» 
ftantesque admirati (umus 3 adeo uc quidam 
me iniignem efle Veneficum judicarent* 
Piures forcafle i£tus accepiffem , nifi qui- 
dam Puelcbe cui Idncopkhun nomen > me 
peregregie defendiffet* Quod aegerrime 
fero, eft quod absque ullo, nifi quodDeus 
O* IVf* ipfi largiatur* & jam fuerit largitus 
praemio: nam die (equenti quando alia ve- 
fte me inviiit; quod (im oppido myops> 
ipfum non agnovi ; nee ullus quamvis id 
maxime commenda veram > me monuit : dum 
autem iterum iterumque in ipfum inquire- 
rem jam abierar> nec poftea comparuit, 

8va, Quanta potui contentione dixi pro 
condone* nec absque fru<3u, quod non 
pauci Deo juvante infantes luftralibus aquis 
iint ablutu Degebat in vicinis locis popu- 
lus fttis numerofus, ad quos pb vias ni- 
mium afperas & ungulas meorum quadru» 
pedum jam nimis detriras devenire non po- 
tui; iter tamen folo DEO Duce ea fpe (urn 
profecutus, fore ut Mendozae meos qua- 
drupedes infirmos aut inutiles totidem aliis 
fanis permutarem ufque in fequentem an- 
num; fed DEO O* M vifumeft aliter* 
LI 1 | ?n» 



—m 



9H 

^na atragimus Ranqbnalin. 8* 

i oma. Traje&o vado Picbicovitdleuvu per- 
noftavi in Lifcai. io* 

i ima. prope amnem Cahnucoy qui diftat 
duabus leocis a Huincant ubi 

iaroa poft permoleftuoi quatuor leuca- 
rum circuitum noft^m traduxi. 6. Qui er- 
rnntes reduxir in viam , fuir Don Pancho 
HmnuCalquin NB. duas hie loci eft vias vi- 
dere , & urramque veraip fed fuo & diverfo 
tempore: nam quseducit, quaqua incede* 
batrms via verfus Nord ~ Efte , & quae 
facile primoque intuitu perfpieitur, eftquae 
teritur tempore hyberno > quando altera 
non patet ob immenfam nivis copiam : ne- 
que tunc deed: aqua vel faltem nix: at in 
aeitate unius & falterius diei itinere & aqua 
& partus deeft. Altera via, qua Nord We. 
fte verfus inceditur, inquirendaeft adlatus 
finiftrum intqr angufta montium, e quibss 
poftquam evaferis, videtur in fuperiore 
montis, qua deinde per alias ejusmodi fan* 
ees defcenditur ; tandemque pervenitur ad 
planum quod extenditur verfus Orientem y 
& in ejus extremo fluir amnis^ Chacaicoy 
ubi manfimus eo die*^ In bis fecuadis an- 
guftiis periit equa mulorum dudrix & ma- 
giCtra, viribus omnino exhaufta; & afperi- 
tate viarum fuis ungulis orbata, quaque Uh 
nica in tot itineribus ufus fueram ha&enus ; 

nee 




nee inveni qui in toto deinceps itinere a- 
liam fubftitueret> vel quocunque jufto pre- 
cio venderer. 

i4ta^Confe£lis circiterfex leucis 6 attigi- 
mus oram Vhta Coviidleuvu , qui fluvius 
flu vio Biobio vel major vel fakem hand mi- 
nor, fluit ad Orientem longa, lata & om* 
-nino refta via* Ad explorandum vadum 
iter facientes ad ejus marginem, quae eft 
terra mollis , poft confectas circiter o£o 
leucas/afcendimus montem quadem femita, 
quae exigua diligentia invenitur; & ex hoc 
monte videtur vadum, quod quatuor ad- 
huc diftans leucis cognofcitur exquamplu- 
rimis infulis, quae flumen in plures partes 
diftrahunt, dividuntque : proxime ad hoc 
vadum permanfimus, 4 

ijTta. Trajecimus fluvium Viitacovitdleu* 
vu duce quodam Puelche qui hie in mifera 
cafe agebat excubias: flumine feliciter tra- 
jeclo ipfe praeceffit in Malalhue fuos quid 
ageretur fa&urus certiores : nos u^tra flu* 
vium fubftitimus* i ♦ 

i6ta, advenimus in Malalhue > qui locus 
fitus eft fob eadem ferme paralela, qua flu * 
vius Maule in Chile omnino ultra Andes in 
las Pampas de los Puelches feu Patagonos* 
Videtur hinc infinita montium ab Auftro 
in Septentrionem fe extendentium feriesj 

accrue 



I 



mm 



****** 



5i6 



*%*$ d*>- 



atque inter illos eminentiffimus el Zerro Ne* 
vado ' Itifierariufn a Malalhue Mendozam y 
ut roihi narrstum fuit a viro fide digno> 
eft iftud : Malalhue. El arroyo Saucezito fep- 
tem leucae: non datur incote. Los Cbacayes 
quinque leucae , incolunt Puelches, El Cha* 
dikiivu* alio nomine: Rio de los Sauces, d 
los Chacaicos > novem leuca : Puelches* El 
rio atuel o Pelahuen> quinque leucse: Puel 
ches* El alqinttan- ) o&o\mQ&. absque aqua» 
£/ rio Diamante o Manqueclen: fex leucae, 
via? a(perae £/. /zrroyo ondo 6 el arroyo del 
medio, fex leuca? : absque incohu Los Papa- 
gay os o Cortaderas, fex leucse : Puelcbes. 
Lo de Alvarado o la Cenaguita de Uaucba^ 
feptem leucae Lo de Videia 6 lalsla,quz~ 
tuordecim leucae* Lo de Correa , ejlancia 
Tunayan-> fex leucae. La eftaeada y duode- 
cim leucae : pauci incolae. El Carrizal , 
quinque leucae : Hifpanu El rio feu fluvius 
Mendoza, o&o leucae. Mendoza Civiras: 
quinque leucae, Ordine retrograde erit 
Itinerarium Mendoza ufque Malalhue, 6. 

!n Malalhue aderant ftres Cactquei PueU 
ties : Marivutai , Huelecalquin & Chueyu de- 
fun£H Pantucueto filius cum ducentis arbi- 
ter equitibus, inter quos aliqui Hifpant 
Mendoza transfugae eodem quoPuelches in- 
duti veffe genere & forma* Erat eorun* 

Mm 



^ 



^m^ 



31? 



Interpres( nam idiomaPuelehiumabHifpa- 
no Chilenoque idiomare coto differt caelo, 
rarnetfi plerique omnes has tres linguas 6c 
intelligant & loqiiantur) Meodozinus qui- 
dam cui nomen Vaniu coilo nocatus ob de- 
formem ftrumam monftruofo* Cum Sol 
jam inciperet occumbere , omnes irrvitans 
in diem fequemem, fingulis Caciqueis her- 
bam Nicotianam feu tabacum , quod maxi- 
me appetunt, adfumandurn fucn eiargitus* 

I7ma. Redierunt fupradifli Caciqueicum 
fuis equitibus, fed line mulieribus, parvu- 
lis, infanribus: nee alia intentione quam 
furandi , &c* quod facile collegi ex fuis ge- 
ftibus & modo agendi : Nos, aiebant: uc 
intellexi poftea , quibus furemur & quos 
fpoliemiis magnis itineribus quaerimus; 
quidni exfpoliemus hunc (e nobis uitro of- 
ferentem ? Etiam quserebant ex me : ad 
quid venifti? & ftatim alius ; venit explo- 
raturus , inquiebat, ac noftraobfervacurus : 
Eft hoftium noftrorum emiffarius: aliisnon 
credunt, at huic credent & pro cerro habe- 
bunt, quidquidde nobis narraverit. In- 
telligentes quoque me velle pergere Men« 
dozam : volebant utemerem licenriam rrans- 
euhdi per (uas Terras : idque etiam port? 
quam illis fatis manifeftaveram me non meo 
fed ipforum bonoac comojodo veniffejnec 

mo 



?iS 



3&^^ 



me effe Mercatorem , fed Sacerdotem & 
quidem Societatis }ESU Miffionarium* His 
igitur iimilibusque altercationibus confum- 
pto jam die, tandem at non contend abi- 

vere* 

i8va* Arbitratus illos duriores fe praebi- 
turos fi contenderem amplius , mi(i qui ih 
lis fignificaret me, ut me meosque redime- 
rema vexa, juftum pro tranfeundi Mendo- 
zarn licentia pretium perfoluturum : dice- 
rent igitur: quid mihifolvendum? mulum, 
aiebant, ilium, qui ob ungulas detritas mi- 
hi jam eflet inutilis; cumque confentirem, 
advenerunt memorati tres Caciquei me jam 
accin&o ad arripiendum iter: cumque illos 
introduxiflem in meum Tentorium , ubi 
jam facris uti Temper aliis fingulis diebus 
fueram operatus; nihilominus perfuadere 
ipfis nonpotui, ut (altem fuos infantes a£ 
ferrent baptizandos: Contra ipfis Caciqueis 
praefentibus acvidentibus, Clientesipforum 
comitesque non defiftebant facere ac dicere 
quaedam contumeliofa , &quae ad manum 
erant minoris momenti furari : praecipue 
invaferunt tabacum & panem bisco#um , 
-quern una cum facco coriaceo in quo ferva* 
batur , lid lid lid clamantes abripuerunt; 
jamque diflum bisco&um habuiflent fibi ; 
nifi egomet raeis manibus didum faccum 

CO* 




eoriaceum , & in eo majorem adhuc partem 
panis praefenti periculo eripuifiem* 

Antequam itieam mulam infceiderem, 
fingulis uti in reliquis locis dedi tabacum , 
acum 5 &<;♦ cumque viae Mendozam me 
committerem 5 quamvis mulum quem pe- 
tierant, ipfis jam folviffem , nihilo tameti 
minus & meos mulos equosque > & meos 
quatuor Indos a di£ta via repukrunc: quid- 
quod idem fecerinr & eodem modo pofl- 
quam folviflem aiterum, arque irerum tan- 
tundem* Caufam fcifciranci refponderunc 
fuos equites efle iratos: cumque repJicarem 
cur ita ? absque alia refponfione domum ad 
art^a convolarunt : fumptisque fuis armis 
ombes lancea aut acinace inftrufti, & fuo 
«nusouisque teftus clypeo , militari ordine 
equity advolarunt : jamque paucis palmis 
fuas lanpeae aberant a meope£tore & acollo 
acinacei>; quando quidam ( an ftratagema 
fuerk: an DEI ita difponercis Providentia 
nefcio) prehendic mulum qui vinum por- 
tabat viginti librarum pondus non exceden% 
illudque extrahens \ reliqui etiam ad iiluet 
bibendum me reMo convolarunt, Igitur 
quod fpem abjicerem fore , uttranfireMen- 
dozam licerer; aut eorum infantes baprit 
mate expiarem , difceffi eadem quaveneram 
via, poftquam mihi feptem radios abftulifc 

fenr> 



«■ 



nr-m* 



$zo 



^#d^ 



fent : atque inter hos illam qua vehebar hue 
adveniens. 

Trajecimus Vtiacovitdleuvu in alio quatn 
nuper ifta vado, quod fluvius aquisau&us 
nunc illud vadum amiferat: invenimushoc 
vadum novum , quod aliquis nefcio num 
Pitelcbe an Pehuencbe ibidem albo equo flu- 
vium tranfiret : nam hujus iter diligenter 
eminus obfervantes, nos quoque flumenin 
quinque vel plura brachia divifum DEO 
O. Ms juvance feliciter tranfivimus, &mox 
fiximus tentorium meridiem verfus ad pe- 
dem vicini moatis eo loci quo diftus PueU 
che aut Pebuenche fecutus viam fuam ex 
eculis noftris evanuerat* 7* 

i^na* Circumivii>ius moptem mulra nive 
openqm, & poft omninp^ quindecim !eu- 
carum iter ,' eo quod projSius non reperiren- 
tur ligna, paftus, aqua; tandem pernofta- 
vimus haud procul a colle gypfeo feu ex 
mero gypfc; unde videbatur inferius , & 
una leuca diftans fluvius Chadilciivii. Vo- 
qatur hsec regio Cummalin , & locus ipfe ; 
HueciifaiQelumalw: Dqo funt hie aquarum 
rivi , alter renuis , alter aquis abundans & 
Hydrqmylae fufficiens : ad hujus itaque 
fluenta alacres ac fine periculi fufpicione, 5c 
absque omni metu ac fcrupulo fubftitimus; 
mm qvjamvis fontes ac putei fine fempec 

peri- 



periculofiffimi, ut experientia meannoela- 
pfo Cms fuperque docuerar; artamen non 
amnes, flttvii , torrentes* Port unam al- 
terarnve horam vidimus eminus tranfeun* 
rem Pebuencbemj Curuqueupu illi nomen, 
Don Ignatii Huencbunabuel filium. Hie tan- 
dem perfuafus ut fine rnetu ad nos accede- 
ret, ac locus ubi degebamus, quisefletnos 
edeceret; narravit primo nos quatuor tan- 
turn leucis a via quae ad fluvium Maule nos 
perduceret, diftare: demum aquam illam 
niiilis equisque exteris , noftu praecipue 
peftiferam efle. Quod ut percepi, mox fi- 
ne mora, multo adhuc die omnem adhi- 
bui diligentiam, ut omnes equi mulique 
quam primum inde abigerentur , & ad 
alium locum quern dicebat fecurumefle, 
quantocyus migrarent. 

Res digna admjratione, quod ilia eadem 
aqua, quam nos. & nofter canis fine ullo 
damno bibebamus & crudam & co&am, 
& qua cpquebamus: aqua omnino clara, 
criftallina, nulliusque coloris faporisve nifi 
aquae purge & defecatiffima? ; aqua quae nee 
in olla in qua fuerat co&a, nee in fundo 
rivi , unde hauriebatur : rieque ad ejus mar- 
lines ullum relinquebat fignum aut vefti- 
gium, folum ft excepero ,"" quod illi vici- 
iwjseflet ille eollis gypfeus | quod ,4n^ 
M Hi m quam 



mm 



mm 



?2Z 



*%3^d& 



quam, ilia aqua pqtata ab equis mulisque 
exteris, quales erant noftri ; eis afflaret om» 
nes illos effe&us , quos hominibus affert 
ebrietas : nam quemadmodum homines vi- 
no madentes vacillant, cadunt: non pot 
funt furgere , prout unusquisque plus mi- 
nusve vino fe ingurgitaverit: ita omnino 
equis mulisque fuccedit, prout plus minus- 
ve hac aqua fuerint pod: quid? quod Sf 
modus curandi feu medicina eft eadem 
quae homini ebrio, ut citiusadfanammen* 
tern redeat, adhiberi poflit: nam primum 
equo mulove hac aqua poto venam haud 
procul a naribus quam leviflime incidunt 
ita , uc nonnihil exeat fanguinis* quern ipfa 
beftia videat, odoreturque: deindead aurem 
vulneri magis vicinam, pannum colorisfan- 
guinei ita fufpendunt , ut femper ipfiusocu- 
Ksobverfetur: fie enim fit, ut equus mu- 
lusve fuum olensfanguinem , dolorem item 
fentiens vulneris , ut ut parvi , levisque; 
vidensque prseterea ilium ftnguineum pan- 
«i rubri colorem, apprehendat fe vulnera- 
turn, fanguinis rivum fundere: unde fuas 
vices dolens, fibique volens confulere, cor- 
porem exqutit , & ad mentem fuam rever- 
titurT quo agnit© pannusaufertur, & pan- 
no inde arooco beftia mox recreatur &na~ 
turque* 

Aliud 



Aliud malum nee minus timendum im- 
minet hie di<3is equis & mulis ab herba 
maligna > quae & hie & in aiiis locis quam 
piurimis e(t valde frequens ; nam comefta 
quamumvisin parva quantitate, adeoillos 
incendit ac debilirar ; ut eadant , nee fe 
pollint pedibus fuftinere > imo moriantur fi 
paulo plus hujus herbae comederinr* Uni. 
cum remedium eft , eos frequenter frigida 
abluere, atque ira intra triduum , maxime 
beneficio frigidiffimae noctis 3 convalefcunt* 

2oma* Offendimus noftros equos &mu- 
los adeo foflos fupra di£ta aqua inutiles,ut 
licet mihi eflent adhuc o&odecim muli fu« 
perftites, & folis (ex onera levia irnponen- 
oa ; folos quatuor invenerirn alicui oneri 
pares: quare uni oneri fuit fupponendus 
equus ; alterum onus imponendum fair mii- 
lo minus aegro, qui tamen quando ipfi,uti 
fieri folet, operiebant oculos, procumbe- 
bat humi mox* Praeterea duo equi , quod 
erigere fe , aut aliquantulum faltem pedi- 
bus infiftere non pofient, fuerunt nobis om- 
nino relinquendi ; & nifi DEUS CX M. 
hunc nobis Pehuenchem mififfet ; de nobis 
-aftum omnino conclamatumque fuifler«, 
Hoc igitur duce ofto leucarutxr facientes 
iter potiflimtam Occidentem verfus, ac flu- 
vmmChfldilwvu multoties tranfeuntes,tan- 
Mmm % detn 



*F 



9.^4 



mm"&* 




dem advenimus in Liumalal apud Donlg- 
gnatium Huenchmiahuel patrem praedi&i 
Cuvuqueupu & Hifpanis amicum: ejus Ca- 
pitaneus eras Sepulveda ad ./J/We fluvium 
habitans, 8 

Hie loci manfit nofter canis (alius ab eo, 
de quo fum locutus fupra ) nam hucufque 
plus fatis^ conatus nos fequi quantumvis pe« 
Gibus excoriatis atque detritis , hie tandem 
dolori ac labori fuccubuit: mirum autem, 
quod anno millefimo feptingentefimo fexa- 
gefimo tertio quando Mendoza fum pro- 
le£tus in Uco : qui locus diftat Mendoza 
triginta leucis verfus Meridiem, ibife mi- 
tu adjunxeric ifte meus canis jam fenex 
& edentulus, mecumque eo non invitatus 
fuit reverfus ludenre in terrenis divina Pro- 
videnria rebus* 

2ima* Ob infirmam adverfamque equo- 
rum mulorumque noftrorum valetudinem 
confecimus quaruor leucas4re£ta Chilim feu 
Occidenrem ver(us, ramerfi circumquaque 
non deefient incolae: dicebatque Don Igna- 
fib Hiieficbunahuel Parres Societatis JESU 
non effe incognitos fenioribus , quorum 
complures prifcis temporibus in antiquis 
Miflionibus Queco, Lolco^ JRucalbue ab ip- 
fis firarinirianDaptifmate: at juniores nefci- 

re 



re quid rei fie Pativu^ feu Societatis JESU 
Miffionarius; adeoque pofle contingere ut 
iliorum juniorum aliqui illos male ac inju- 
riofe habeant ; contumeliis afficiant ; ve! 
etiam fuis impediments fpolient: nee inter 
multos deefle aliquosmalos. RxcUuenc&u- 
nabueh 

In via incidimusin turbam Pehuenchium^ 
inter quos eranc duo Caciquei Mariantit & 
Tureupichun. Singulis dedi parum tabaci 
& acum, quo contend fuum profecutifunc 
iter: & arbitror nobis non inutile fuiffe.» 
quod nos comitaretur adhuc fsepe laudatus 
Don Ignatius* Locus in quo nobis fuit pef- 
no&andum, male audit a nimiis vehemen- 
tibusque aeris tempeftatibus, ut ipfimetfu- 
mus experti ; nam vix fixeramus tentori- 
um , quando tribus horis cominuis decidit 
nix tarn copiofa, ut mei Indt exiftimarent 
nos effe nive obruendos, fepeliendosque* 
Hanc nivem fecutus eft ventus adeo vehe- 
mens, ut mirer meum tentorium licet no- 
vum ex goffipio & quadraginta vacerris (b~ 
lo affixum nee loco motum nee in frufta di- 
fcerptum ; fed omnino integrum illaefutn- 
que perftitifife : nee minus admirandum, 
quod ex eo loco ventus fpiraret ; ubi mons 
altiffimus prseruptusque nos contra ventum 
inftar parietis debuiffet defendere : adeo ut 
fufpicer in ipfo illo monte quaedam latere 
fptracula» Mmm 3 22* 






^p 



$i6 



^m^ 



a^da. Confedmus fex leucas , rilox ubi 
aquam, Hgna, pabulumque invenimus, fub. 
fiftentes* 6+ 

23th* Fecimus difpendium trium circi- 
ter leucafum verftts montem quendam ig- 
nivomum; nam caret cacumine, & ad fp* 
fius pedem eft ingens lacus , cujus littus 
erat plenum bourn vaccarumque veftigiis; 
fed viam qua ulcerius progrederemur non 
reperientes fumus regreffi; & poft confe- 
&as eo die feprem leucas , & utroque flu» 
mine Pichicovudkuvu feliciter traje&o , fixi- 
mus tentorium in loco ubi duo degebant 
Caciquei Don Pevucbo Huencbunaincu al- 
ter, alter Don Perucho PraipaQi: uterque 
plenus officii & humanitatis. % 

In itinere DEO favente evafi praefentifli- 
mum periculum eundi in ipraeceps ; nam 
praecedente meutm quovehebar, mulum 
eqiio infirmo in via ad latus mentis angu- 
fliffirrta; is ob loci difficultatem non re&a 
pergens , fed montem per invia afeendere 
conatus; retro ac proxime me , qui quan- 
tum potui paflum interea acceleraveram , 
per invia & devia ad montis pedem eft de- 
lapfus> me foeium procul dubio fui habi- 
turus infortunii nifi, ut dixi, juvante meo 
Angelo Tutelari , gradum acceJeravifiem* 

24ta. Vidimus eflferri ad fepulchrum ca- 
daver 



*MI4* 



$2f 



«iaverfratris Caciquei Hiienchunamcu : Pom. 
pa funebris- erat hrec : praecedebat equet 
fupe ducens equum, in quo jacebat cada- 
ver fupinum indutum colobio, & fuo 71r- 
ri/o^o ligatum caput: pileus coriaceus prae- 
grandis , & cypro flavo munitus , jacebat 
fiipra ventrem cadaveris : fequebatur alter 
eques cum altero equo ftrato , illo fcilicet 
quo defunftus , dum effet in vivis , vehi 
folebat: claudebat agmen tertius equcs ex 
adverfo portans agnum : Rcliqua multitu 
do virorum ac mulierum alia via breviote 
ad locum fepulturac anteceflerat: obi occi- 
derunt utrumque equum agnumque; item 
alias duas equas pro iis, qui funeri affifte- 
bant; diftribueddo carnem, febumac inre- 
ftina inter praefentes una cum liberali hau- 
ftu: pellisautem fingulorumequorumequa- 
rumque capiti pedibusque adhuc unita , its 
cxtendebatnr fupraperticas; ut cminus vi- 
derentur vivi, fuisque infiftentes pedibus, 
Finitis his exequiis omnes interfuerunt Do- 
ftrinae Chriftianae, & infantes nonnulli a- 
qua luftrali funt perfufi* 

afta Superavimusprimam montium An- 
des feriem , eandem quam venientes ex Re- 
gno Chilenfi tertiam numerant : initium fe- 
cimus itinerando primum ad Pichicoviidleu- 
vu fluenta, donee perveniremus ad locum 
Mmm 4 tande 



*m—m 



5^8 



^^# 






I 



unde videtur ultra fiumen qua?dam macula 
mgens& fubmgra dimidium lunjg crefceo- 
us ahquatenus ma forma ac figurareferens j 
quaeque efformatur a fcopulis praei uptiffi- 
mi montis, Jucem ad interiora penetrare 
norv unentibus. Hie ergo afcenditur pau- 
lawn, donee fuperi us ad lasvam deprehen- 
dantur ccEnofa loca, quibus adfiniftram re. 
Jittis, tandem pervenitur ad verticem ho- 
rum montium ; borretque animus videre 
jam non rerram fed nigerrimos fcopulos 
plerosque nive opertos. Hinc iter infti- 
unmus femper quoad fieri poterat , Occi- 
dentem verfus absque ullo vise veftigiocaL 
cantes vei nivem vel duriffimos nigerrimos- 
que fcopulos, donee reperiantur nonnulls 
Dgna, pabulum & aqua, nam bsec tria B- 
mulnon eft in venire poftmodumjnifi poft 
eonfeaas denuo otto ieucas: nihilominus 
quod hie locus nobis videretur triftiflimus, 
eemmuni confenm ftatuimus pergere uke- 
nus, Egreffi itaque ex his anguftiis duas 
ofteudtmus femitas, utraque alteri fimilis ac 
fans tnta i elegimus ire ad dextram ; & 
pott iter hujus diet duodecim omnino leu- 
earum tandem fubftitimus , ubi non qui- 
mm pabulum & aqua; at deerantligna, iz 

26ta< fnvenimus prima ligna trans flu* 
Vtum Barbarco qui hie ex pulehro lacu, 
]ato oftioemanat,^» % j 



m 

&*&'& 9*9 

Hymz Profe&i fumus femper verfus Au~ 
ftrum feu Meridiem ad oram fluvii Bar- 
larco •) montesque illi vicinos afcendentes 
aut dependences* 7. 

28 va* Ut heri prope fluvium Barlarco 
meridiem verfus ; donee is liber ab his 
montium anguftiis, incidit in alias verfus 
Orientem : quapropter eo reli&o trajeci- 
mus mont em , cujus femita nos perduxit 
ad Ruvium X^udquen tribus circiter hinc di- 
ftantem leucis In via offendirous vaccas 
& cafas vacuas Caciquei PaQinahiteL Cis 
fluvium Xluclnuen duae apparent viae; alte- 
ra verfus feptentrionem de qua loquemur 
imaMartii; altera Occidentem verfus; quam 
fluvium Tftudquen vado tranfeuntes fecuti; 
rnox fubftitimus." 10, 

2903. Nobis fuic trajiciendus amnis Ra 
quimleuvu ad quern pervenitur arduo <k 
longo defcenfu ; indeque tantundem eft 
afcendendum ; in cujus afcensus medio da- 
tur ingens fpelunca ; unde tribus circiter 
leucis diftabar Caciqueus Don Juan Cim- 
chamanque : ubi dixi pro condone & ali- 
quot infantes (aero fonte luftravi. 4. Hie lo- 
cus eft planum fatis capax, & incolse non 
pauci,pleriqueHifpanorum amici: & prop- 
terea hie reperi militem ex Tacapel novo : 
cumque ex eo quaererem, ubi locorum ef- 
Mmra $ fem, 



m—m 



950 



^Bdg* 



fem, refpondit Tucapel nuevt diftare qui»- 
quedierum irinere hac via: Dabuehue^IA- 
iilenvU) Rauuleuvu\ Ru$ileuvu-> Ltucura^ 
Volcan de la Laxa* V, iupra ima Februa- 
rii : cumque incerrogarem qua iretur CM- 
Uanum ? fe audivifle , aiebat , ChiUanum 
trans rnontes e regione & ex adverfo efle 
fitum ; verumffe nunquam ei fe viae hafle- 
nus comrnififle. Verum enimvero poftca 
experientia do&us agnovi me & a meisqua- 
tuor Indis, & ab hoc milice Hifpano, ac 
praecipue a Caciqueo Cuncbam deceptum 
fuifle: primurn quidem a meis Indis, nam 
hi & fefli itinere , & metu novorum difcri- 
minum , nee non quod jam domi fuse pau- 
Jatim inciperent crapula & ebrietas; mo- 
nuerant Hifpanum , ut mihi rediturn per- 
fuaderet domum , ac viam in Chilian occul- 
taret: deinde miles ipfe vebementer cupie- 
bat nos habere reditus fui focros: demum 
Caciqueus arbitratus me eflevalde libera- 
lem ob quaedam munufcula quae elargie- 
bar; & quod pluramiht reftarent; me do* 
cuit viam in Longavl ubi habebat filium, 
volens hac ratione & fuo & hujus fui filii 
lucro confulere : Ego quoque exiftimans 
viam in Longavl eandem efle , quam alii 
vjam CbiUanum nominarint ; & ne eatlem 
via redirem qua veneram ; atque ur gddi& 
cerem^ obfervaremque complures vias, 

qui* 



-1 



4ft» •dS*- 9n 

quibus Patres Miffionarii Expeditions fpi- 
ritualis ergo ingredi atque egredi bono ha- 
rum gentium poflent ; facile fui addu&us; 
ut iter per Longavi inftituerem* Scivi au- 
tern poftea dari viam hinc CbiUanum & 
CbiUano hue & quidem fatis brevem, & fa* 
tis commodam ; nee alio majore obice im- 
peditam , quam quod menfibus Oftobri , 
Novembri & majore parte Decembris,flu- 
vius NiMe qui multoties eft trajidendus; 
fit oppido rapidus, & aquis obnivemquae 
his menfibus liquefcit, nimium abundans: 
reliquis autem anni temporibus nullo nego- 
tio fuperatur* Incipit hsec via Chillano hue 
venientibus in Alico: & moxjipfe fluvius 
Nuble ad cujus flnenta femper eft proficik 
cendum , monfirabit reliqua hucu(que. 

Si quis igitur RR* PP. Miflionariorum 
hos populos propter tot animarum ac fuae 
propriae aerernam falutem velit adire; DEO 
O. M* confifus ingrediatur primum Chilla- 
no hue ea quam jam defcripfi via ; nee du- 
bitet de fru£tu , praefertim fi Indi per fuos 
Capitanes tempeftive fuerint moniti P. MiC* 
fionarium efle adventurum. Hie conftitu- 
tus fi placet pergere ad Orienrem; habet 
hie notata loca praefertim fi confulat map- 
pam geographicam , quae ordinc retrogra- 
de illnrn ad Puekhes ac Mendozam perdu- 



■ 



mm 



*^m 



53^ 



ifc ^^ 



cant : fi vero malic ire ad dextram verfus 
Meridiem ; poterit ire per Dabuehue, &c. : 
& tandem egredi vel por el Polecat de la 
Laxa vel por Duqueio: fi demum ad (inu 
ftram atque egredi tandem por Longavi vel 
elrio MaiiUy via perget quam partim jam 
monftravimus , partim his quae dicernus, 
monftraturi fumus. 

i ma Martii fcripfi literas ad R* P* Supe- 
riorem Miflionum ; quibus eum quo loco 
res eflent , faciebam certiorem ; cumque 
illas dediflem Hifpano militi perferendas ; 
duo ex meis Indis primum conati funt mihi 
domum ut redirem perfuadere; quod cum 
non obtinerent; utentes meis Uteris inftar 
Teflefae j qua fallerent excubias , una cum 
Hifpano milite funt regrefli : tertius idem 
roeditabatur, fed poenitens hoc eodem die 
ad me eft reverfus : unicus mihi femper fi- 
deliffimus non me deferuit, fed puero pfae- 
cedente mecum equos mulosque ad regre- 
diendurn ad locum diei 28. juxta fluvium 
tiudquen propulit, expulit, compulir* 

2da Proficifcentes femper proxime flu- 
vium nudquen verfus Septentrionem , poft 
iter unius duntaxat leucae invenimus locum 
optima aqua, lignis, paftuqueabundantem: 
nihilominus profecuti fumus iter ufque ad 
fluvium Taunleuvu, qui hie in ZTudquen'm- 

fluit ; 



1 



*h f§ dfr 5>33 

fluit : uterque eft hie alter alteri latitudine 
ac profunditate pan 6. 

3tia* Primum afcendentes Occidentem 
verfus , poftea perfaepe tranfivimus VXud- 
mien-i qui diftans a Taunleuvu fex circiter 
jeucis Septentrionem verfus fe intra fcopu- 
los unde decidit abfcondens , deinde non 
viderur amplius : videntur autem hie duae 
viae altera verfus Meridiem, ad Occiden- 
tem altera, quam ingrefliad latus ardui & 
praeceifi montis , no&em duximus ad pe~ 
dem montium Andes, qui hie vocanturfe- 
cunda horum montium feries ; proxime 
Torrentem, qui poft unius leucae curfum 
totum fe tradit praedi&o VXudquen. 7* 

4ta. Superatis Andibus defcendimus ad 
latus dextrum per angufta horum montium, 
ubi fluit RelbunleuvU) ira di&us quod her- 
ba relbun ad ejus oram fit valde frequens: 
deinde pervenimus ad quandam planitiem 
valde iatafn , longam & amoenam ; ubi pa- 
fcebat ingens vaccarum & equorum multi- 
tudo : dividiturque hoc planum altero in 
longum Relbunletivu multo majore, ad cu- 
jus oram perno£tavimus. 10» 

fta advenimus apud Caciqueum Don Ju- 
an Hueicbamanque Caciquei Cunchamanque 
fjlium , ubi confweta peregimus* Degebat 

hie 



—m 



*f-p" 



534 '^W'l0 

hie Caciqueus in lo<K> faxis tuto ; ac rapidis 
fluviis ad utrumque latus munito ; & eft 
unicus ad hos montes ex hac parteadkus.3» 

6ra. Itineris clifEcillimi initium fecimus 
afcendendo collem, unde ad laevam peran- 
guftam vallem , obi alius Jfcelbunleuvu 9 pro- 
grefli 3 defleximus ad aliam vallem, mulcis 
leucis inambulantes fixis Cruzleitvu ; ha- 
bentesque e regione Montem ignivornum 
Longavt) tandem perventum eft ad collicu- 
3um terrae mollis, ubi prima? arbores licet 
& rarae & mediocres; quas videram a ima 
Februarii, Haud procul bine tentorium 
fiximus ob pauca pafcua absque aqua , quae 
vel ex Cruzleuvu erat afFerenda , vel exflu- 
vio vicino, ad quern longa atque afpera via 
clefcendendum , haurienda. 7. 

701a* Ob itineris hodierni difficulratem 
alter ex duobus 3 qui mihi reftabant Jndis , 
& fidelior quidem ( V. ima Martii) Miguel 
Cakuhueque fibi ftravit mulum , qui hade- 
nus nunquam pafTus fuerat feflbrem , unde 
ilium nunc dejefturus , multis & magnis 
fakibus decurrens montem , pervenit ad in- 
gens pracipitium, quod advertens adeore- 
pente fubftint; ut.feflbr per ejus caput de- 
laberetur : a£ium effede meo Michaele exi- 
ftimabam; at quando quoad potui, defpe- 
x\ y Eccum fedentem ilhc loci 7 quieumvix 

ca* 



1 



4fc*d» 



9*t 



caperet : quare coriaceis funibus ( nam an 
unus fuffecerit, non recordor) & ego, 6c 
alter Indus, ipfeque Caciqueus , qui hue 
ufque perhumaniter nos fuerat comitatus; 
ilium attrahentes, dum ex eo quaero quo- 
modo le haberet? bene, inquit. an nihil ti. 
bidolet? omnino nihil: & mox infeendens 
eundem mulum , ilium fcandendo montem 
tandiu fubegir; donee manfuefa&us placide 
defcendereu 

Caciqueum igitur in digreflii amplexi, 
tcepirnus fuperare tertiam Andium feriem : 
& primum quidem defcendimus longa at- 
que afpera femita ad rivum, ex quo omnes 
cqui mulique biberunt; nam deinceps toco 
die non invenitur aqua , fed plurima nix-: 
mox paulacim & oblique afcendimus mon- 
tem altiffimum & tarn pra?ruptum, ut pri- 
mo afpeftu nullatenus confeendi poffe vi- 
deatur: at audentibus via non defuit. Mon- 
te fuperato arbitrabar me vix leucae qua- 
drante ab Ignivomi LongavtCupvemoabztte 
cacumine , atque eo pergebam ; quando 
obftupui, fteteruntque comae , cumrepen- 
te pertingerem ad marginem foflae , quae 
intervenit tarn profunda^ ; ut ad extremum 
Utriusque & hujus & ignivomi Longavl pe- 
dem re£ta defcendat: averti greffum , & ne 
imaginatiofli altius imprimcretur ; etiatn 

oculos 




oculos idque quam potuici-tiffime: folusque 
pergens Qccidentem verfus, Lunaeadoc-' 
cafum vergentis edo&us luce , poft pauca- 
rum leucarum iter eximprovifofe mihiob- 
tulit mons totus operrus nive; tamqueprae- 
ceps, ut eminus vifus videretur longiflimus 
alciffimusque paries albus. Expeftavi ma- 
gna videndi Indorurn meorum admiratic- 
nem cupiditate; at meus Michael liac novr 
tare parum perculfus, equum qui ob duri- 
tiem nivis non nifi tenuia relinquebat vefti- 
gia, ad latus infle£tens , ac femper fubiens 
oblique, multosque peracutos efforraansan- 
gulos lateribus femper re£Hs ; una nobis- 
cum & cum omnibus equis mulisque pa- 
rietem album tranfcendit ; quo tranfcenfo. 



Iter direximus verfus alium rriontem al- 
tiorern, quem oportet tranfire proxime u- 
nos fcopulos , qui eminus videntur parum 
diftare a (uo culmine, & relinquuntur ad 
Igevam : fummopere autem attendendum 5 ne 
equi mulique mixtim incedant; fed primo 
muli ; quod gradum nunquam vel raro fi- 
ftant , femper fequentes fonitum nolulae;" 
deinde equi bono ordine temper alius poft 
alum, ac aliquo intervallo fejun&i: nam 
cum via fit angufta, nee firma ; nam cum 
faxa dum calcantur , plerumque ruant in 
praeceps; neceffe eft 7 ut intercedat aliquod 

fpa- 



" "1 



*%hBd& 



937 



fpatinm , ae cum faxis & ipfse delabantur 
beftiae; uti accidie uni & quidem oneratae, 
quae tamen fubiremox conara, locum (gra* 
tias DEO) invenit , quo fe reliquis in via 
icerum adjungeret* 

Ex tanta anguftia egreffis alius mons ri- 
ve obte&usfcandendusfuit;exquoOrientein 
verfus tanquamex fpecula &loco fuperiore 
tota videtur Cordillera feu omnes Montium 
Andes continuae feries: quarum ego ex hoc 
loco numeravi omnino decern : ita tamen 
ut hinc inde emineant aliquot altiffimorum 
montium acutiflima culmina: Apparent au- 
tern hie omnia vel omnino nigra , vel omni- 
no alba : alba propter nivem ; nigra ob ni- 
gerrimos fcopulos ; nee praeter nivem & 
icopulos hie orbis terrarum Orientem ver- 
fus nihil oftenrat. Querent! ex meis Indis, 
quomodo ifta ipfis placerent ? Pater, aiebat 
alter, fi hac via nos introduxifles, ne una 
leuca re fecuti fuiflemus, fed ftatim aufu- 
giffemus. Videtur hie profpeflus fimilis 
mari , quando no£le obfeura fpumans in 
montes collesque erigitur : hoc folo difcri* 
mine , quod ibi fint omnia fpuma & aqua; 
hie vero nix fcopulique : At Occidenteni 
verfus duas eft videre montium feries, qua* 
rum altera quae ad dextram fita eft , & ubi 
defpicitur ignivomus Longavi, conftat ex 
montibus illis quae ad laevam apparent, mi« 
Nnn no- 



*—m 



>33 



*%*m &> 



noribus: ad extremum autem hujus utrius- 
que feriei, velut mare ex portu> profpicitur 
Regnum Chilenfe qualis amoeniffimus } uci 
revera eft Paradifus* Qui maxime hinc di- 
ftant verfus Occidentem funr monres ad 
oram maritimam fiti > qui ex hoc loco tan- 
quam loco longe fuperiore vifi, videntur 
omnes altitudine pares ac inftarlineaere&ae: 
latae & ubique aequalis* Plana autem Chili 3 
Cjuse a Septentrione Meridiem verfus ad tre~ 
centas pluresque extenduntur leucas; hinc 
videntur fimilia Holoferico viridi fupra pa 
vimentum extenfo, ornatoque tot limbisar* 
genteis, quot videntui fluvii criftaliini refta 
ab Oriente verfus Occidentem pergentesad 
mare* Eft tarn jucundus & fingularis hie 
afpe£tus, ut mea vita nihil viderim iimile; 
& vel folus hie profpe&us dignus eft utquisl 
ad hunc locum etiam fumptu ac labore non 
exiguo afcendat* Defcendimns noftris mu- 
lis>illishabenas non laxando; fed ita addu- 
eendo, utfolis prioribus pedibusinnixi, to- 
toque reliquo corpore fedentes, refta fupra 
jnivem delaberentur: ubi attendendum, ut 
quis fuos? pedes facte atrbllat, dorfoque fui 
muli infidens> ita fua fede fedeatj ut a fua 
fede non recedat. 

Cavendum hie etiam tie decipiatur a loco* 
qui aqua, lignis pafcuisque non omnino ca# I 
rens> in his adjun&is ita allied ut quis fad* 

le 



m m 



^fe#e^ 



53> 



h fibiperfuadeat, hac eundem efle , cum ta< 
men penitus extra viam fit ; itaque feptus 
montibus? ut&ingreffus & egreflusfit per- 
difficilis: utimihi contigit,cui iftic loci qua- 
tuor diebus velutiin caverna , cum folo pue- 
ro,alterius ex meis duobus Indisfilio, fuit 
permanendum : nam cum nufquam depre- 
henderemus viam , hac efle pergendum rati, 
ad hunc locum defcenfu perdiffidli perveni- 
mus: fed cum nufquam pateretegreflus,tan« 
dem communi coofenfu ftatuimus ; ut ego 
puerque una cum beftiis, tot itineribusd ;tef- 
fis, ac plerisque ferme absque ungulis; hie 
permaneremus, donee tiiei duo indiexplo- 
rata jam via rediiflent : at hi , ut dixi , non 
nili quarto redierunt die. 

Cognofcitur hie locus ex quodam amne, 
qui proxime ubi defcenditur, decidit: vi* 
dentur etiam quaedam ligna & nonnulla, uc 
dixi , pafcua : unde accidit 3 ut ibi in venire* 
mus aliquos equos vagos, & absque omnifi- 

irfao vel nbta , unde conftaret efle alicujus 
Jomini: & propterea mei duo Indi unus- 
quisque fibi ftravit unurri , quo viam explo* 
ratumiret: quibus tandem redeunribus, e« 
quosque huic loco reftituentibus , fcivi viam 
haudprocul abefle, & hunc locum ad dex- 
tram reKnquendum fuifle, Egreffi igitur ex 
hac trifti valle, in qua vidimus aliquoties per- 
magna faxrfuapte, caeloque placido & fere* 
Nnn a H9 



wm 



9¥> 



^B^ 



nodecidere; poft alium defcenfum inveni- 
muslacum, cui jam vicini>noftrodamnodu 
flicimus ad d^xrram verfus flarnmivomum 
Longavl latere foflam ingenrem profundam- 
que, quae fub vefperumpropter fpiffiffimam 
umbram , quam projiciebar fcopulus ad Oc- 
cidentemfitus; & quod major ejus pars gla- 
de & nivete&a sffer; non fatis pereipieba- 
tur, donee unus mulus meo ufui dicatus; 
quod a reliquis aliquantulum ob nivem pe- 
tulantius receffiffet ; ibi repente fra£la glacie 
mergeretur , periretque : maximse autera 
DEO CXM.debenturgratiae, quod non fi- 
verit, uc mulco majoredamno & lu&upuer, 
qui equos & mulos , uti folet , praecedebat ; 
non ad hunc eundem locum, a quo vix tri- 
buspaffibus diftabat > re£ta perrexerit; nam 
tunc illi & forte pluribus, uti modo ifti mu- 
lO'j fuiflet pereundum* 

Confe&is hac racione quatuor leucis perve- 
nimus ad locum qui el oyo (fovea) vocatur, 
& una leuca a praediflolacu diftat ; atque hie 
prima inveniuntur ligna , primumque pa- 
bulum a die 6ta* 4* 

nrna» Superavimus montem > ad cujus 
pedem rraduxeramus noftem , fed via tarn! 
afpera , tarn angufta & rortuofa , ut mox uaus 
cquus , quod licet aliquc E es fruftra conatus, 
contendere non pbflet ; nobis fuerit relin^l 
quenditf : alter mulu$> quod onere contra fco • 



■s&aid^ 



541 



pulum neceffario impingeret ; de je£tus, po * 
fteaa meis Indis 5 quifarcinasfuishumeris fu- 
ftulerunt; ukerius devolutus, demumeo^ft 
delapfus; unde adnosrediredeniquepotue- 
rir* His viciffitudinibus confecimus hodie 
indefefTo integrae diei labore quinque leucas 
ufque ai Zerrito de Lopez: unde deinceps ft 
fluvios exceperis, Temper inceditur via fa- 
cili mollique ; quales furit plerasquc Regqi 
Chilenfis, tametfi non nunquam adhuc collis 
aliquis fit afcendendus defcendendusque* f ♦ 
Hie die 

1 3tia difparuit quaedam mula : quod cum 
advcrterem , moneremque meos Indos unum 
mulum defiderari ; poftquam aliquo tempore 
ilium fruftra quaefiviflent; tandem coepcrunt 
mecum contendere, omnes omnino adefle, 
deefle autem omnino nullum : me autem in 
mea opinione perftftente; & ut diligentius 
inquirerent, infiftente; cum nec fic perfua- 
derem, tandem fuerunt convicii, quod vi- 
derentnon fblum abefTe mulam ; fed mulam 
oneratam & oneratam ipQs ipforum Indorum 
iarcinulis: unde illam ex lilvula 5 in qua (e 
abfconderat, adduxerunt* Fiximus tento- 
rium en los Duvasnos* 6. 

I4ta no£lem duximus in Moyunmahuida. % 
x jta. manfimus in Longavi^ ubi Collegium 
Soeietatis JESU Pencopolitanum,quodeft 
N n n 3 m 



m 4fe • d^ 

in Urbe Conceptions; habebat templum '& 
domicilium, 3* 

i^na.Tentorium fiximus in Huedcbuquito, 
poftquam jam tenia vice trajeceramus flu- 
viunn Longavu 4. 

20:na* Trajedo amne Perquilafquen , no- 
item duxirnus ad ripam Nuble, de quo die 
4£na 'Februarii* 12* 

2ima. Confe&a una leuca hunc Nuble 
vado tranfivimus; & port tres alias leucas 
adveni in Collegium noftrum Chilian. 4«. 

22da Fuit iter o£k> leucarum* 8- 

23tia* Poft trium leucarum iter equo tra- 
jecimus fluvium Itata. Nox tradu&a haud 
procul el Rio Claro duas leucas cis el Hia 
de la Laxa %. 

24ta Vadolatiffimo fuperavimus Laxam y 
& quod copiofa decidere inciperet pluvia; 
ad domum Hifpani amici divertimus, 4. 

2j"ta. Domum Santa Fee redux fanus & 
incoiumis , celebi ans IMifTam > debitas DEO 
CX M laudes toto corde , gratusque per- 
folvi. 6 Summa 649* 

En Le&or Benevole Diarium , in quo bre* 
viter, familiariter , & latine , quamvis intra 
viginti quinque annos nihil latine fcripferim 
necfuerim locutus; recenfeo quid mihi in 
fingulis fupradi&is locis praecipue accide- 
nt: quod autem univerfim vel plerumque 
ufuvcnir, eft primo viarum maxima afperi* 

004 



tas, adeo ut ex quatuor, propemodumtres 
partes fint vel fcoria , vel fcopuli, aut faxa 
tam dura & pe/acuta ; ut equi mulique his 
yiisnon fatis aflueti intra paucos dies fuas uo* 
gulas attritas detritasque deplorent. Dum 
adhuc degebam in medio Riorum montiumj 
me feliciflimumarhitrabar, fi vel cum folis 
farcinulis ex tot periculis cafibusque evade* 
rem ; fed IXn miferentis providenua ex ihx 
equisduo; & ex viginti quinque mulis fe- 
decirn evafere, non includendo equam & 
ejus paucorum dierum pullain, quae herb* 
maligna, ilia vero, ut diximus,viribusom- 
nino exhaufta concidit* 

Praeterea ficut in Chili eft ingens rerufti 
comeftibilium copia &affluenria, fie contra 
in hismontibus fumma ubique penuria, ex- 
eeptis agnis vitulisque ; quos tamen quoad 
poflbnt, cariffime vendunt: at equum mu- 
lumve nulla ratione ; & nemo credat, quam 
equis ac praecique mulis , ipfius etiam P* 
Miffionarii inhient* Ipforum autem horum 
Indorum ordinarius cibus funt equi muli- 
que ad equitandum pneraque jam fa£H inu* 
tiles: & plerumqueequae,quibus abundant: 
comedunt praeterea guanacm animal filveftre 
camelo, nifiquod gibbocareat, &adone- 
ra fit ineptum , perfimile : item ova ftru« 
chionunu 

Conringit etism nullum hie inveniri viae» 
Nnn 4 du- 



m^mm 





ducem : unde femper viae tritse & ordinance 
infiftendumfuit: nam prseterquam quod ip- 
forumfidei nihil fit credendum ; hi horum 
montium fftdi plerumque funt invicem ho- 
lies & inimici : cum enim ipforum opes & 
divitiae praefertim m co confidant ; quod ma- 
grios habeant ovium greges, armentaque; 
mulos quoque equosque numerent quam 
plurimos: illaautem non nifi fufficiente pa- 
ftu acalimentofuftententur^ hincaegerrime 
ferunf, fi quiseorum terras cum, mulris be- 
ftiisingreditur : autii vicinus fua pecora non 
ita cbntinet , ut extra proprios limites , quod 
in campo aperto eft fa£tu perdifficile , nun- 
quam exeat : & fi exierit , mox bellum & 
inimicitia^ Neque invicem reverentur no- 
men Conterranei , popularis 3 &c* ; fed folum 
tli molviin , meus fanguis: nempe confangui- 
nitatis, ftirpis, ejusdemque fecum familise: 
vel ni Cachu meus compotator & amicus : 
unde extra limites fui parvi Territoriinesno 
audet ire folus; nee facile procul a fuiscon- 
languineis difcedif* 

Inter Indos Chilenfes non defunt, qui ha- 
beant fuasdomos pro fuo vivendi modo fatis 
commodas ; ac P. Miflionario folent prcepara- 
re facellum feu cafam ex ramis ad tempus 
confe£tam cum fuo tefto fufficiente contra 
pluviam : vel faltem umbraculum ex fron* 
dibus conftru&um : at inter Indos Pebuen, 

cites, 



i 



ML* 



^m^ 



94f 



ches , Puelchesqae id rariffime fuccedit ; eo 
quod , ur ex fupradi£tis facile eft rolligere ; 
nufquam reperiantur arbores nequidem me- 
diocres : unde ipfbrum aedes conftant ex 
meris ipnecipue equarum pellibus , quas 
circumferuiu; & quando aut ubi opus eft ; 
& proutipiis fuerit vifum, fuis lanceis vei 
re$a, vel oblique 3 vel transverfim fufpen- 
dunt , collocant , fuftinenr, P* Miflionarius 
autem ubique tecum porrar fuum tentorium 
figuraeconicae; quod fuo in medio innixum 
fulcro adeo extenditur, ur&cubiculi &fa~ 
celli , fi (it necefle; non indecore agat 5 fup* 
pleatque vices, 

Veftis autem P. Miflionarii eft eadem quae 
univerfae Societatis JESU eft propria; exce- 
ptopallio, cujus loco in Chili juxratmorem 
gentis utimur Poncho feu vefte ftragula; 
quae veftis in eo confiftit , quod fit confe&t 
in forma re£tanguli lati & oblongi inftarftra* 
guli vel lodicis, in cujus medio eft fiftura > 
cui caput immittiturj utdeinde ita undequa- 
que defluat, ut totum corpus una curnbra- 
chiis , quantum unusquisque voluerit , coo- 
periat, defendar,ornet •* Nam cum xnChili 
aliisque Americae Indiis itinera fint & longif 
lima & frequent iflima ; & fere quotidians ex- 
curfionesadinfinnos multisdiftantes leucis; 
ideoque Patres Miflionarii fere Tamper ve- 
hantur equo; hinc fupradi&a veftis ipfis non 
Npn f Mum 



*p 



H& 



^b^^ 



folum eft msgiscommoda ,-. fed bmhino ne- 
ceffaria : . quod pallium Europium equiti 
non ram fit adjumento, quam oneri & im- 
pedimento ; uri experientia me fatis docuit. 

Geftat demum , ut pifluta in mappa geo- 
graphica exhibet, ad pedes calcaria, & fu- 
pra peftus Crucifixum PP* Miffionanorum 
iniigne, in itineribus Ducem , & in pericu- 
lis fcutum, praefidium & tutelam. 

Caeterum Chilenfe Regnum eftejusmodi, 
utfive commodam coeli temperiem, atque 
aeris clementiam falubritatemque , five tel. 
Juris folique fertilitatem & comeftibilium 
abundantiamlauntiamquefpe&es, nonfolum 
Germania noftra fit melius; fed ipfi adeo 
Hifpaniae atque Italise haud vel certe vix ce* 
dau Ver illic perpetuum , tonitrua nulla > 
nivesnullee, fi altiflimorum montium, quae 
verfus Auftrum Septentrionemque continua 
ferieextenduntur ( quam jam fatis defcripfi>) 
Cordillera culmina excipias; hsecenimper- 
petuis nivibus obruta funt & viginti tantusn 
leucis', quae maxima Regni Chilenfis latitu- 
doeft, a mari pacifico diftant* Longitude 
autem a vigefimo o&avo circker gradu La- 
titudes Auftralis, ubi Copiapo, & ubihun- 
quam pluit ; ufque ad Infulam Chiloe fub 
gradu quadragefirao quarto & ultra. Magna 
ubique inter Hifpanos ubique vini rubri, tri- 
tici } hordei milliique, uti & leguminum puta 

leu- 



* 



^fo ^^ 



lentium , piforum, fabarum, phafeolorumque 
abundantia : pomorom quoque, olearum 3 
malorum punicorum, ficuurn, prunorum, 
pirorum, malorum aureorum , perficorura , 
limonum , fragorumque ingens copia , & ab 
omni , qui in eislateat , verme libera. Verbo 
cujuscunque generis femina five arborum , 
five leguminum, fiveherbarum hortenfiurn, 
quorumcunque illic terrae mandantur ; crei- 
cunt & maturefcunt feliciter* 

Necdeftmtovium, caprarum, armento- 
rumque numerofi greges ; gailinarum item, 
'anferum, gallorum Indicorum, columbarum, 
perdicum , &<:♦ turba haud modica. Equo- 
rurn autem praeftantiffiiitorum tanta multitu. 
do > ut pauperrimus fit , qui plures non poffi- 
deat : prae caeteris ii laudantur, quibus quod 
codem ejusdem lateris utroqoe fimul ince- 
dunt pede, fineqlla corporis fuccuffione vi- 
ginti & amplius leucas uno die eodernque 
itinere admirabili velocitate co.nficias. Idem 
de mulis intellige* Praetereo Auri Argenti- 
que fodinas piurimas &opulentiflimas* 

Animalia ferocia, venenofa aut alias valde 
molefta, quamvis in reliqua America fintop. 
pido multa ; in Regno Chiknfi nulla prorfus 
exiftunt, Leones fiexceperis, non illos Afri- 
canos; fed alios Leaenjae potiusquam Leonifi- 
miles; nam font absque jubis* & fblis equis 
ovibusque infefti; confcendunt arbores, & 

dum 



mmm 




548 



^h^^f 






dum (e captos& proxtmos neci advertunr, 
Jacrymas exoculisdemittunt. Vivebant me. 
cum in illis regionibus ex variis Hifpani» 
Pnvmcus,nonpauci etiamex Gallia, Italia, 
Hungaria, Peruvia, Africa; omnesque Ch- 
ina folumque Chilenfe Jaudabant, pwtdica- 
bant , mirabantur. 

Terraemotus fateor illic efle vehemenres 
frequentesque, ; verum non tanto incolarum 
damnb, ut Europfei exiftimam: Habebam 
Mappam Geographicam ( nomini Authoris 
parco ) in qua latis accurate erat depifta Jaco- 
bopohs Regni Chilenlis Metropolis ; at mul- 
to nimia Hyperbole, quod de Terrae mom 
anm 1730 legebatur, oao fciiicet interiifle 
hommum milliones, cumvi/ centum inte- 
nennt;& anno 175-1 cum altera mox feptima- 
na poft Terraemotum,quourbsConceptio 
nis ( Penco ) diruta eft , ibidem adeffem ; au- 
divi egometprgefensfolos viginti ofto ruinis 
& exundante mare.obrutosfuifle; nam cum 
Terra motum praecederefoleat, DEO Ka 
mifencorditerdifponente, quidam ftrepitus, 
fragor vel mugitus; adhaec domus fmtunius 
duntaxatcontignationis, neque noauundi- 
que claufe; atque una cum tefto o&o vel 
novem aut decern cubitorum altitudinem 
nunquamvel raroex:cedant; periculoruinae 
nimium expofitae non funr. 
HabebatSocietas in vafto hocRegno una m 

Pro- 



1 



3& B d& 949 

Provinctam, Provinciam Cbilenfem y in ea- 
que undecin^Collegia ; Refidentias acMiflio- 
nes nefcio (fjuot; focios ex variis narionibus 

Elurestrecentis; exquibus major pars dege- 
at JacobopoK > ubi Collegium maximum; 
Collegium & domus Tenia? Probations fan- 
iti Pauli ; Novitiatus ; Seminanum Externo- 
rum ; duae domus Exercitiorunn Item in 
Urbe Conceptionis Collegium , feminariurn, 
domus Exercitiorum. Idem Mendozae, in 
Coquimbo — • At tadet meminifle ! atque uti- 
narnnunc fegesefletubi Troja fuit, & non 
potius lolia &2izania vitiorum : Inirnicus ho- 
mo haefeqit ; at v$e homini illi per quern (can- 
dalu/nvenit; melius illi eflet,.* Tuaucem 
U^mine noftri rniferere I 

Addopro Coronide fluviorum nomina, qui inRe- 
gno Chilenli funt frequentes j at quod haud longc di . 
(lent a fua origine , plerique medtocres , neque naviga- 
biles ob vada pluri.ma, Habent autem fuam originem 
a nive,quie in montibus Andes, la Cordillera in hyet 
me eft valde copiofa , & circa nrenfem Novembrem ac 
Decembrem , quando in Chili ver eft > diflblvitur J pra?» 
cipui autem, & qups ego non femel vado eques traiv 
fivi , funt fcquentes : Rio (fluvius ) d$ Mendoza inPro* 
vinciaC*/* currens verfus Orientem, Ufpallara, ubi 
argentifodin« Rip delas vaccas. Aconcagua , qui def. 
cendit, uti reliquiomnes deincepshicnominandi,ver* 
fus Occidentem a nempevejrfu$ Chili} puto hunc fla# 
vium , ubi in mare mergitur, vocari la Ligua ; MapnChn 
ad cujus marginem fita eft Jacobopolis totiui Regni ca« 
yut • atcjue Prsfidis , Regii Conivlii , vulgo la 4udiencia^ 

atque 



5)0 ^&^c^ 

atque Epifcopi fedes , tribus circiter lends ab Andibus 
diftans in fertali planitie: Habet hoc particulare hic flu# 
vins, quod circiter una lcnca a di&a Metropoli inter 
juncos &caricempenitusevanefcato&o vel decern leu* 
cis fubterraneus ; tandemqae iterum e terra finu pro» 
deat in lucem, Maipo , cui adjacet Melipilla oppidum , 
diftut a Mapucbu fcxferme lends, Cachapoal, ad cujus 
margines Ranc4gu* oppidum , diftat a praecedente circi# 
ter decern leucis, Tingueredica ad cujus ora m S. Terdinan* 
do oppidum ; diftat a pracedente circiter fex lends : & 
quando hi duo fluvii ante ingreflum in mare confluunt , 
uterque vocatur uno folo nomine Rapel. Tenu » diftat a 
Tingueredica, ferme fex lends. Lontue , hine prope abeft 
Curico oppidum : diftat a Tenu circiter quatuor leucis, 
& poftquam Tenu §C Lontue confluunt , vocantur Mata- 
quito. Rio Claro ubi Talca oppidum ; diftat a praxeden- 
te circiter o<flo leucis. Maule , ubi Cauquenes oppidum ; 
diftat a prsecedente circiter quinque leiicis. Longavt diY 
ftat a Maule ferme , ut notatur in mea mappa : idem in- 
tellige de lis , qui ex Cordillera defcendunr, Nuble qui 
demum junghur ltat&. Ad oram maritimam poft hata 
fequitur la. primer agua ; nempe venientibus ab urbe 
Conceptionis ( Penco ) diftat ab It Ma circiter feptem leu# 
cis* Pprtus & civitas Conceptionis , olim plena populo , 
dives & amcena J at Terrae motu anni V}% I menfe Majo 
omnino diruta : diftat a pnrcedente tribus leucis. Refidet 
in urbe conceptionis alter Epifcopus didus ab urbe//* 
Conception Conceptionis J & ab urbe la Imperial jam pri. 
dem diruta & ab Indis occupata } Imperialis, Andalten 
ob fluxum & refluxum maris periculofus , diftat a Penco 
cireiter duabus leucis. Biobio ad huncfluviumin loco 
qui Moctia vocabatur nunc lira eft eivitas Conceptionis 
in ampla planitie, unde Talcaguano Tortus diftat fere 
quatuor leucis '♦ ipfa autem nova conceptio a Penco vetere 
diftat circiter tribus leucis/ Rapel diftat a Biobio circiter 
a&o leucis. Rauco diftat hinc Ar amo verfus Auftrum mp 
littore maris , duabus leucjs ; propupnacuium Hifpan®» 



1 



rum fed lion Portus ; uti certo fcio, qui eram ibi ali- 
quando Miffionarius. 

Sequuntur alii fluvii, quorum nomina iumoblitus; 
aliquorum origo habetur in mappa ufquc ad gradum 39, 
& fub gradu quadragefimo fita eft Baldivia , Portus. At* 
que deinceps propter nimias & fpiffiffimasfitvasjfluvios' 
que {el Rio bmno , aliosque) vado cardites, nee facile 
navigabiles & fine pontibus ; Hifpani non potuerunc 
plus ultra ;funtetiam hifluvii, quod ex altiflimis deci« 
dant montibns , valderapidi; Quae uti& omnia, fupra 
roemorata tametfi tint vera; nihilominus ita nunc fenrio ; 
Pro totomundo in Chilim non ibpfecundoj Proque 
DEOfolo, Temper adirevolo. Ipfifit honor, Laus & 
Gloria per infinka feculorum fecula. Amen. 



NB. Idem DEUS O. M. fit mcrces magna nimis Re- 
verendiflimo Domino D, Joanni Wilhelmo d*Oidtmatm 
Agrippinenli ,digni(fimo hie Monafterii , perillufhis ac 
Collegiata: Eoclefiae ad S, Mauritium Decano , Archidia* 
cono & Seniori, meo quondam Colonic Agrippina; 
Coadifcipulo , qui tunc quidem nempe anno 1729, lu- 
dente in humanis Divina Potentia rebus , quando in Poe# 
tica retuli fecundum premium, primum praeripuit; 
at nunc 1777 ad hunc meum librum , cum fub pra?lo 
moraretur diutius , quantocyus finiendum , per humanu 
ter mihi dedit mutuos aliquot centum Imperials, brevi, 
ut fpero , DEO juvante folvendos : id quod , ipfo tamen 
Rmo, D. Decano nefciente , nee tale quid cogitante,imo 
qua? fua eft modeftia, fi fciret graviter prohibitum ac 
repugnaturo, hk gratus-uti par eft , confiteor conclu- 
des to turn hoc opufculum phrafi Hifpanica, nempe 
fiac itcrata, fincera atque optima apprecatione ; D10§ 
> f* t§ pagu* nunc&inomne*vttro r Amen. 



mmm 



m* 



5>P 



ERRATA. 



AD TENACEM. 
Author dat librtrm, nummis tamen indiget 
ipfe, 
Debi|a queis Col vat , Debita magna fatis * 
Non tibi dat dono; , licet omnia faulta pre- 
cctur , 
Saltern juftum fi retribuis pretium. 



* Non alia 4 nee aliter contratfa, quamnecefTefuit 
ad imprimendum hunc Jibrum , idquenon obftante 
onini non fordida nee indecente parfimonia. 




RELIQUA ERRATA 

IN CHlLIDuCSU. A. 1777, 
TOMI PRIMI PARTE PRIMA 



Pag. 7. 


lined I* legatur dig-no 




1 


1. 16. che> chi j>roque } 


qui 


P. 12.1. 


$, indie no cam ve? 




P.2J.L 


f. uyen * 




P. 27. 1. 


20. allcuMiffaian pibwn 




P. 48- 1 


. 26. quilm/r 




P. f 5 . 1 


. 2C. nunquam me vidifti 




P. 61.I 


. 16. mihi feni iluda£ 




P.I13J 


. 1 8« foifrcitare 





P.I 

P. 21s 
W> *37- 

P.2f8- 

P.3I7- 
P- 380 
P. 3?4- 
P. 461. 
P. 476. 
P. 483- 
P. 787. 



PARTE SECUNDA. 
1. 21. aliUque 
. 1. i.jamento 

1. 1 3. prqweimi 
■1. 1 8- QuintullahuenUa» 
1. 12. feci 
1. 2^i vem» 
1,7. buetti 
1. 29. a J 
1. 1 J", cad caichin 
J. 18. tenknopabiw» 
J. 17. relfiele/» 
1. 5. pafaca 



L TOMX 



I J ■■ 



TOMI SECOND! PARTE TfiRTIA, 
p. f 39. 1. 22. dorm? men 
p. f6%. I. 27. pivall/ri 
p. f 70. 1. 1 1, vemmmi 
p. f 76. 1. 22-vateque!uchi 



PARTE QUARTA. 
p.6o8.L 23. veftigio 
p. 6 1 2-1. 21. i^cludere 
p. 614. 1. I. ftamen 

1. 1 8» caknotubi : 
p. 624. 1- 12. chihuaiqurfauir 
p. 62 f. 1, 9. albo- nigrum 
p. 64 f. 1. 23. dalliaun 
p. 734. Li g. fricare 
p. 776. 1. f . taquem 
p. 787- L 3- prodeo 
^p a 8o6-1.27.flagitium 

jfit Sen jwdif m^ione ? pre&iQteti» 

p. ti. 1. 19. bitten fte $u fca&en 
p. 19. 1. 2. jtd> mit goaHc^er 

p. 89- 1- 12. Exu/tet 

p. 1 ?6. ber^ (gtoangelifl ^oannetf 
p. 162. 1. 1. D un&egretfTrd^e 
p. 2f2. 1. 3. if! eine 
p- 293. L 20. »a*man if! »3r&i3J 






IACHRYMM SALUTARES, 

QUIBUS PER 

DEI Omnipotentis mifericordiarrb Verbi 

Incarnati merita> San&onimque & praeci- 

pue«B. V. Mi\RI/E immaculate concept 

rae Interceffionem impetremus; 



ut 



Port lacrymarum Salutarium nubila in Terris, 

Phoebus occafum nefciens nobis feliciter 

oriatur in Coelis. 

Pars Prima. 
LACHRYMATUR DAMNATUS, 

HUNC AUDI, 
Et defcende in infernum vivens, 

ne defcendas moriens> 

Canticum. L 

Lamentationes damnati in Inferorum poen^. 

§. i. 

HEu quis locus aeternarum 
Me accepit tenebrarum, 
Et nigrantis inferi ? 
Non hie antra furgr Pluronis : 
Mufa finxit hae-c Maronis, 
Uti fauces Cerberi. 
Non haec funt Acherontaea 
Vada, nee Phlegetontaea , 
Non hiatus Taenari. 

A Noa 



mm 



Non armatae itant Chimsera^ 
Non Harpiae, non Megcrae, 

Non torquentes Furiae^ 
Non eft Ditis hie Infernus • 
Sedesarra, nee Avernusj 

Non paludes ftygise. 
Non eft quod .fingunr Poetae;* 
Sed eft quod dicunt Prophets 

Divinis fermonibusL 
Illi vana cecinere ; 
Ifti vera praedixere \ 

Formidanda omnibus,. 
Non hie regna Radamanth^ 
Soli vifa fbmnianti 

Loca fifta TartarL 
Domus eft seternitatis, 
Career infelicitaris 

Praepararus impik 
Specus alta* latebrofa, 
Triftis, atque tenebrofa* 

Cceli claufa radiis* 
En hiic ego fiim detrufiis ? 
Simul atque fum exclufus 

Humano confortio. 
Hac damnatus ago forte 
Vt sterna mafter morte, 

Immani fupplicio. 
Nulla talem mors hotrorem 
Tulir ufiquam vel moerorem 

Fceda loci fpecies; 



Qua- 





-■& (3 > «I 

Qualem f ere infortunatae 

Irlujus nobis deftinatae 

Terra domus fades: 
Aftris rnille firmamenrum 
Lucet orbis ornamcamm : 

Sed hinc nullum cernitur» 
Puldhri Solis Lux ferena 
Terris fulgens eft amcena , 

Sed hinc non afpicitur. 
No£hi ftellse coeli rident, 
Sed hie claufi nihil vident: 

Nihil illos recrear. 
Luna noftis eft folamen, 
Sed hie nullum eft levamen : 

Nihil eft quod placeat. 
Terra blando flore laeta 
Atque multo fatu foeta 

Dulces fruftus procreat. 
His in anrris nulli flores 
Neque fiorum funt odores , 

Nil eft quod non fceteat. 

§. I 

NOn obleflrat hie afpe<9tup 
Neque mollis eft afFeftus 
Invifa funt omnia. 
Triftis &■ trux. omnis vukus : 
Terror? horror adeft multusy 
Ingrata- funt omnia. 



A 3 



Nullus 



wm 






te.1T 9 C ^ 4 } * 

Nullus placet hie amicus* 
Solus adeft inimicus; 

Nullus amatfbeium. 
Nullus amor vivit Patris, 
Nullus Matris, nullus Fratrisr 

Unum regnat odium. 
Nulla mulcent hlandimenta. 
Sonant tannim hie lamenta, 

Mixta mille queftibus. 
Non hie fefta* funt choreae : 
Omnes plense funt piatese 

Importunis plan&ibus.. 
Ceflant omnes cantilena, 
Quibuslautae gaudent ccenee : 

Defiint ifta gaudia. 
Hie cantores infelices 
Plangunt arque cantatrices 

Sola norunc triftia. 
Nullus Iudit hie comcedus, 
Nihil fingit hie tragcedus, 

Vera funt ha?c omnia, 
Non funt fpeftra miferorum^ 
Non funtludi thearrorum: 

Eft ipfa miferia, 
Diras Temper regnant ine, 
Nee canorse quifquam lyrse 

Fila movet pollice. 
Sonant fblum maledicla, 
Lseta vox eft interdi&a 

Ak seterno judice. 



Nemi 



«*. 



TV 



Nemo quicquam meditatur 
Dulce, neque modulatur 

Mulcente teftudine. 
*Nec dolores moliiuntur, 
Nee mcerores leniuntur 

Alternante carmine. 
Hie clamores , ejulatus, 
PJangores , & ululatus, 

Atque ftridor dentium, 
Cselum", mundum deteftari, 
Deum ipftm execrari 

Hie eft furor omnium. 
Non hie ullus honoratur, 
Nee honore Rex Jseratur ; 

Quis memor imperii: 
Non fe ja£lat gloriofiis, 
Non oftentat fpeciofiis: 

Quis faftus fupplicii ? 



§.3. 

Hie majeftas imperantum, 
Et poteftas dominantum 
iEquatur fervitiis. 
Jacet faftus fuperborutt* 
Atque mundi bearorum 

Permixtus mancipiis. 
Illx quondam fie formofae^ 
Illx pulchrae tarn jocofse , 
fc Mae mundi Veneres, 

Aj 



Hie 



mm 



BBd 



JHic inrormes & horrendae 
Nulli tamen miferandse, 

Effe monftra diceres* 
Non hie auro Jaqueatae 
Dornus neque delicatse , 

Non eft aula regia. 
Nullum ftratum eft cubile j 
Ubi nee cernas fedile: 

Totum eft anguftia. 
Le£k> nullus lariore 
Dormit neque molliore: 

Somnus omnis exulat. 
Nulli datur peragrare 
Campos , vel prara luftrare : 

Non unus deambulat*] 
Ubi dies geniales; 
Ubi noflres convivales 

Aroantum deiiciae? 
Ubi dulces amatorum 
Caetus & fabnlatorum 

Jucunda^ facetiae; 
Quicquid poteft obleftare, 
Deus juffit exulare 

Hac e muadi cavea. 
Locus torus eft tormentis 
Praeparatus, & lamentis 

Hsee implerur fovea. 
Hac e fpecu miterorum 
Et caverna damnatorum 

Nulli pates exitus. 



Volent 



Volent omrres femper mori^ 
Nunquam tamen huic dolori 

Erit ullus tranfttus. 
Fruftra vult quis hinc exire, 
Vel conatur interire, 

Semper pari cogiturV 
Semper erit id quod nolet, 
Nunquam erit id quod volefc; 

Moriendo vivitur. 
Heu quis in hunc me dolorum 
Locum trufit;, & malorum 

Ifto merfit gurgite ? 
O me nimis infelicem : 
Nemo meam dolet vicem : 

Hie funt preces irritec. 
Ah qualis eft ifthaec vita! 
Tvtafta nimis , nee finita 

Annorum temporibus* 
Vellem nunquam effem natus: 
Non fuiffem refervatus 

Tanris cruciatibus. 
Sed quid ego perpetravi, 
Vel quod fcelus cogitavi 

His dignum liippliciis ? 
Fruftra queror: res & acta, 
Mea luam prava fafta ^ 

yEternis incendiis.. 



•5* * *L 

•5» ♦ 



A 4 



Can- 



mm 



mm 



O ( 8 ) ^ 

Cant i cum II. 

Damnatus ob impuros amores fcedasque 

voluptates lamentatur. 
§. I. 
UGo quondam delicatus 
JLiExulcabam lit beatus: 
Quando diu concupitis 
Per fas nefasque quaefitis 
Fruebar amoribus. 
Sed cur vocem hos amores ? 
An non magls funr errores? 
Nee hoc I arts -> quid vocabo^ 
Vera Ioquar, fi aequabo 
^ Infanis furoribus. 
An non eft infanientis 
Vel furentis ardor mentis* 
Velle friii voluptate 
Quam fcias eeternkate 
Puniri miferiEe? 
Ah momento dele&ari! 
Et sternum cruciari! 
Annon eft hoc infanire, 
Stiilam unam fie firire 
Inanis laeritiae? 
Obliyifci caftitatis, 
Gurra captum (uavitatis; 
Er hanc poena? formldandee 
Nuliis fecJis xerminandse 
Mercari fupplicio? 

An 



( 9 ) » 
An haec loca rormenrorum 
Nefciebam aeternorum? [ 
Ecquis ergo me fecarat, 
Quis ram craffo fafcinarat , 

Uludens mendacio? 
Eccc flammae circum-undant : 
Eheu nullum culpis mundant: 
Hauftus igne circundante 
Totus uror a vorante, 

Nee purgantur fcelera* 
Ardent ignes adurentes, 
Veiias, amis, cor torrentes: 
Hseret inrus peccatorum 
Vermis femel patrarorum 

Ec depafcit vifcera* 
Antra fum'anr fulphurata 
Ardent quae i unt concremfita : 
Nulla coelo gutta rorat, 
Flamma furir, edit, vorat: 

Nee ardens confumitur. 
Intus urit ignis rapax 
Sempiternae flammae capax, 
Rogo nunquam lentefcence 
Nee ardores remittente 

Damnatus hie coquitur. 
O amantum blandimenra 
Sic traniitis in tormenra? 
Quicquid olim dulcefcebat, 
Atque fenfus demulcebat, 

Hie eft ardor crucians. 



As 



Abierunc 



- 



Ai >. ^ ! io ) s 

Abieruat voluptates 
Et mendaces honeftates 
Inftar umbrae vanefcentis 
Inftar fomni mentientis : 

Sed punitur fomnians. 
Ubi nunc quo deleftabar 
Et infanus amplexabar? 
Spe£trum fuit: ah fpe&roruin 
Tales funr ac fomniorum 

Tarn trifles reliquiae! 
Hos merentur cruciatus 
Faedae carnis titillatus > 
Joci, rifus blandiores, i 
Et amplexus molliores 

Brevesque delicise ? 
Eheu caeca me libido 
Lufir, & duxit cupido 
Ubi molles amacores 
Inter mille font tortores 

Inter & fupplicia. 
NuIIus fperat hie levamen 
Ubi nemo fert folamen, 
Ardent nunquam extinguenda 
Neque feclis minuenda 

Quae torquent incendia. 
Dira fevit vis ardoris 
Nulla pars expers cloloris 
Nulla taret fua pcena 
Fibra, nervus, atque vena 

Suts fiammas fejatiunt. 



Ah 



-i 



Ah leves hilantates! 
Ah breves jucundif ates ! 
Intoleranda rormenta, 
Arnara cruciamenta 

Una hora pariunt. 
Eheu Venus impudica 
Cafla? mentis inimica> 
Quam fallaci decepifti 
Et mendaci delufiili 

Amoris imagine. 
Nunc agnofco quod amavi: 
Nunc deteftor quod laudavi 
Hoc in anrro damnatorum 
Atque terra miferorum 

Demerfus voragine. 



•§.2. 

|Um calentis me petigo 
■ Carnis ac urens prurigo 
MolJi friftu deteaabat, 
Lenros ignes fufcitabat 

Inrimis vifceribus. 
Non fperabam has fornaces 
Nee has flammas quas veraces 
Mille reftes nunciabant 
Et paratas praedicabant 

Meis voiuptatibus. 
Nofle queror fempiterna, 
Flamma vorans eft aeterna: 
Clamo frendens prse dolore 
Ringor $rdens prae furore 
Dum invirus patior, 



ILcquos dicam hos dolores ? 

PJufquam morris funt angores, 

Uror quafi moritufus 

Et dolorem finiturus, 

Sed sternum cruder. 

Ah nil juvat lamentari 

Nihil prodeft deteftaii: 

Inter rurbas defperaras 

Et & Deo condemnatas 
Sera poenitentia. 

Manet judex obduratus, 

Tortor urget efteratus, 

Urit ardor furialis, 

Reftat moeror immortalis, 
Vana querimonia. 

O fi tandem miferatus, 
Longos cernens cruciatus 

Iras fuas fie leniret r 
Votum unum ut audiret, 

Vorum lamentabile. 
Ego nollem beatorum 
Sedes, nee fortem fandorum: 
Tale nihil mens optaret, 
Quicquid mea vox fonaret, 

Id eft miferabile. 
Quicquid reftat mihi vitae 
ToJlar, dabo Hon invite : 
Ibo lubens in inane, 
Ne aerernum & immane ! 

Duret hoc fupplicium. 
Sed heu nefcit miferari, 
Vult nos Temper cruciari; 



Effc 



A 



Effe nihil flat negare 
Quando poteft hoc oprare 

Mifer beneficium? 
Negat omne levamenturn, 
Vetat omne lenirnentum , 
Sic damnatas odir menres 
Vt in rogos hos torrenres 

Nolit gutta pluere. 
Et hoc ipfe juramenco 
Raco fanxit, ne momenro 
His in antris inferorum 
Arque locis damnatorum 

Liceret quiefcere. 
Ah! fie reos Deus feris, 
Arque poenis tarn feveris 
Rifum noftis vel unius 
Jufte punis, vel folius 

Culpam defiderii? 
An hoc vocas judicare? 
An hoc dicis vindicate 
Quunr pro fluxa voitfptate 
Mulflas nos aerernirare 

Crudelis fupplicii? 
Tantum detur Torme^itorum 
Quantum datum eft amorum 
Jocis noftris: non recufo 
Dura pari: non accufo 

Te caeleftem vindicem. 
Ah! amores avolarunt: 
Una hora vix durarunt: 



Nunc 



m 



mm 



mm 



VT *$* c;i4 ).«* 

Nunc- in pcenis fempiternis 
Ac 'tormentis seviternis 

Clamo contra Judiceip. 
Omnes mundi voluptates 
Mille durent in setates. 
Hie momento compenfantur 
Nee duarum exequantur 

Horarum doloribus. 
Quicquid illic eft pcenarum 
Durum licet & -ainarum, 
Stiila non eft cruciatus 
Qualem pendo condemnarus 

His claufus carceribus. 
Sed heu fruftra difpurabo: 
Quicquid querar, aut, jaftabo : 
Dens fanitii non mutabit, 
Nee vis ulla fuperabit: 

Hoc ineluftabile. 
Fruftra voce lamentantis-' 
Fruftra queftus indignantis," 
Va£- vae legis contemptori: 
Vee vae Dei defertori: 

Vac vse lachrymabile ! 

\7"Eitem ore rabiofo 

V Vellem raorfu furiofo 
Games meas lacerare, 
Si fie poffem fariare 

Inflammatam rabiem* 
Sed quid fie incaflum certo? 
Nam quocunque me conveito 



Poena* 



Pcenas meas perennare 
'Deus juber, nee fperare 

Ullam mails requiem. 
Vere fuit hoc perire 
Quum me dixi deperire: 
UBi peftus amor ccepit 
Imprudentem me decepit» 

Ibi torus perii. 
IJlae flammae quas nurrivi 
Quum amari concupivi 
Nirus edunr ut ultrices: 
Eheu quales amatrices! 

Ah! aeternum perii. 
Quondam bland£ vos Junones 
Nunc deteftor ur bufones: 
, O vos eflem execratus 
Quando prirnum film captatus 

Oculis illicibus. 
Eheu me fie dementaffe, 
Arque tantum deliraffe 
Uc carnis putrefcenri's 
Port rres dies putefcentis 

Tenerer amoribus. 
Forma? quondam blandiente% 
Modo vifix funt horrentes : 
Neque poffum tolerare 
Quas ardebam afpeftare 

Furens infaniffime. 
Jam non molles blandiuntur 
Nee blande circumplectuntur, 
Nam qtus ferat aoiplexari 



Quas 



m-m 




( IS )■■■$ ,. 

Qiias hie flammis concremari 

Speftar flagrantiilim£. 
Mecum illse cruciantur 
Eifdem rogis inflarnmantur : 
Vellem quicquid hie flammarum 
Locus habet, id illarum 

Torreret praecordia. 
An fie poflem recreari 
Ec dolore relevari 
Inter ignes hos urentes 
Dum arderent hae gementes: 

Eheu quae folaria? 
Sed hie nihil nos folatur, 
Nulli poena mitigatur: 
Dolor acer intus fedens, 
Odiorum furor edens 

Nullum linquit gaudium. 
Nee acervus ingementum 
Lene facit hie Tarnentum. 
Neque multus ulularus 
Leves facit cruciatus 

Nee poenas dolentium. 
Ornnes iris cumulantur 
Atque pcenis afperantur 
Nemo poteft non dolere, 
Nullus poteft condolere, 

Vel folari focium. 
Ut dolores funt immanes, 
Furunt omnes utl canes: 
Mens oblita pietatis 
Inimica chadtatis 

Verfa eft in odium. 



Vermis 



M. 



Vermis intus edit, rodic 
Cor moerore furir, odit: 
Ignes hae^ent pertinaces, 
Ardent, urunt, nee edaces 

Flammas ullus temperate 
Dolor, luftus* ira furens, 
Caro vivens, ignis urens 
Ecce fimul copulantur 
Et in poenas aggerantur: 

Sic me Deus oderat^ 
Ergone qui me creavit, 
Ille poenis his ma&avit? 
Mei cur non eft dblitus? 
Sic non effem : nee invitus 

His teneret vinculis. 
Forfan fecit me dignatus: 
Vellem eflet indignatus, 
Vel me femper nefciviflet: 
Nunquam iftis inclufiffet 

Damnatum ergaftulis. 
Ah quid queror ? cilm amaret 
Me creavit ut bearet, 
Atque choris Angelorum 
Sociaret beatorum 

Dignatum confortio. 
Ipfe regna praeparavit, 
Et promiffis invitavit: 
Hunc amorem afpernatus 
Eheu nimis excaecatus 

Hoc damnor fupplicio. 
Vae aeterna negligenti, 
Vae vae mihi vae dementi; 

B C» 



mm* 



Ctir lie ergo deliravi 
Quando flulre permuravl 

Terrenis cceleftia. 
Ecquis error hue me duxk? 
Heu! phanrafma me feduxir. 
An hoc ego fum fecurus? 
Haeret lingua: refto mucus* 

Ipfa fum triftiria* 
Hie in poenis perdurabo, 
Me lamenris cruciabo: 
Deliftorum non oblirus 
Hoc farebor vel invirus* 

Mifer effe volui. 
Ipfa mens me reprehended 
Mille probra cum obtendet: 
Intus ilia me damnante 
Dicam voce lamentantes 

Felix effe nolui. 

«~ - ': fr 

Canticum III. 

Lamentantis perditam innocentiam. 

§. Unicus. 
r^ r Joiidam plus adolefcens 
vJLEram primis annis crefcen% 
Inter coetus puriores 
Arque choros caftiores 

Vivebam fan£tiffim$. 
Mores eranr ut modefti 
Sic fermones rune honefti: 
Quisquis fuir impudiciis, 
Munquam fuir is amicus : 

Amabam caftiffim^ 



Scd 



Sed 6 mifer dum mcautus 
Vivo liber atque lautus, 
Ecce blandk me captare, 
Sefe mihi fociare: 

Comes, delicatuli. 
Ego paulum demutari 
Atque vanis deleftari: 
Sic dum placet honeftare 
Atque jocis decertare 

Devinxere blanduli. 
Vultus laudant fpeciofos, 
Speftant & monftrant formofos; 
Peftus non ikris firmatum: 
Contra tela non armatum 

Molliverunt oculi. 
Cura ceflit caftitatis, 
Cepit amor voluptatis: 
Illi captum irretire, 
Ego fanfta feftidire 

Ut curas pueruIL 
Dumque dulce fit amari 
Atque belle converfari 
Suave fuit & amare -j 
Amantesque delegare 

Non feveris moribus* 
Linquo coetus ftn&iores 
Cum fequor licentiores, 
Dumque euro ne iim durus 
Non adverto quod impurus 

In his fio coetibus, 
Si quis pudor retinebat. 
Vel fi timov cohibebat. 

B a Uli 



ill 



V 



mm 



-.. & t 2° > ft 

IIIi metum removere 
Comi vultu deridere 

Religiofiffimum. 
Ubi coepi confentire, 
Atque nmul lafcivire. 
Tunc Sodales aflcntarl 
Grarulantes amplexari 

Velut urbaniflimum* 
Cum jDuderet me pudentewt 
Nee videri fat audentem, 
Amor amens me inceffit 
Et affli£tus ptidor ceffit: 

Vicit impudentia. 
Ego coecus implicari 
Vinclis novis alligari: 
Eheu mifer ferviebarn 
Cum infane geftiebam 

Lafciva licentia. 
Pro dolor I quod non licebat, 
Magno Deo difplicebat, 
Aufiis ego cogitare, 
Sciens volens perpetrare 

Extiltans flagitio. 
Et felicem me putabam, 
Cum me magls inquinabam: 
Nee voluptas irritata 
Fuit unquam fatiata 

Suo defiderio. 
Qua? farrago tunc amorum 
Perftrepebat effreenorum? 
Velut picis bulJientis 
Fuit aeftu* ferveicentis 

Maieiaois ignibus» 



-1 



Sed 6 mifer quos doiores 
Ego fenfi? quos moerci.es 
Ego tuli, cum cupido 
Inftigaret, & formido 

Obftaret amoribus. 
Laera triftem me fecerunr, 
Fefta maeftum me liquertmt* 
Saepfc finis hie jocorum 
Fuit & merces ludorum 

Timor & moeftitia. 
Vix guftataefuayitates 
Fuerunt acerbitates: 
Iras, lites, atque rixas 
Quades furgunt inter lixas 

Ferebant convivia. 
Inter nugas tarn fallaces 
Inter rifus tarn mordaces 
Nunquam dulcis & amoent 
Vita fuit, ubi poena 

Comes individua. 
Modo livor me urebat 
Curisque mens aegrefcebat: 
Et nunc ardens diligebam 
Et immundus diffluebam 

Voluptate mutua. 
O me fi quis arguiffet, 
Vel errantem monuiffet: 
Forfan greffus reflexiffem 
Et ad verae rediiffem 

Pietatis femitas, 
Vani tamen funt hi queftufr 
Quos excufans edo moeftus: 
^ Bj N6nn* 






I 



mm* 



Nonne bene me monenns 
JEr honefta fuadentis 

Rifi preces irritas.. 
Mente nimis infolente 
Ore fimul impudente 
Sprevi leges honeftatis r 
Et promiffa caftitatis 

Stultb rifi prcemia. 
Quiim me turpis volutabam. 
Et impurus inquinabam, 
Quanta feci murmurante 
Et incafsum relu&ante 

Intus confcientia? 
Quid incufem feducentes 
Et mahgrie blandientes? 
Culpa namque meae mortis 
Tota non eft haec conTortis^: 

Ego volens peril. 
Minas in me quis jaftavit? 
Aut quis pcenas intentavit^ 
Ego fponte deerravi 
Nee invitus declinavi. 

Ego fpontk peril. 
Ah! acnavi fie perire 
Inque flammas has venire. 
Ita corda ftupefeck, 
Atque fenfum labefecit 

Vita voluptaria? 
Deo jufte vindicante 
Et ad pesnam me damnante- 
Vinclis cogor alligatus 
Durc5 pati cruciatus 

Saevaque fupplicia* 



& C *3 ) 05 

Canticum IV. 

Apoftrophe ejufdem damnati 

ad fedudtorem. 
§. Unicus, 

ET tu mens olim comeg 
Mensa mihi foeiatus 
Oinfelix mali fomes! 
Pares fubis cruciatus 

Hifdem in incendik 
Ecquis amor infpiravk 
Ut re mihi fociares? 
Jpfe daemon inftigavit, 
Ut me tuis foederares 

Voluptatum orgiis. 
Cafta fequens Inftiruta 
Via laetus ibam tuta 
Vitae mores purioris 
Eranr mihi fuavioris 

Nexus amicitiae. 
Erant ludi non nocentes 
Quales decent bonas mentejj, 
Sermo comis & jucundus 
Semper tamen verecundus 

Tetiax pudiciriae. 
Ubi primum te junxifti 
Bonae mentis fimulator* 
Innocentem corrupifti 
Impucjiqus adulator 

Irnpuris confiliis* 
Si amabas, cur fallebas 
Blandimentis delinituiu? 
B 4 



Cm 



„ & ( *4 > ft 

vur amicus feducebas 

Et trahebas irretitum 

Tuis Jenociniis? 
Amor tuus an fidelis? 
Furor fuit hie crudelis: 
Quum ruebas in amplexuf # 
Velut anguis molles nexus 

Tendebas flagitii. 
Vellem magis me odifles, 
Et amores refpuenrem 
Inimicus peremifles 
Tali morte promerentem 
Coronam Martyrii, 
Eflem modo coronatus 
Confors regni beatorum: 
Nunc iit torris inflammatus 
In his faevis inferorum 

Lamentor incendiis. 
Vellem omties fcelerate 
Iftas flammas patereris: 
In re effent aggregate: 
Nam quid minus tu mereris 
Cuncftis his fiippliciis? 
O fi unus periifles 
Teque folum perdidiffes! 
Nam cur a te fafcinatus, 
Et, pro dolor! inquinatus 
Una tecum pereo? 
Ah! fi te nunquam vidiflem, 
Nunquam ego peccaviffem; 
4 S^d peccavi te fuadente 
Verbo, fa&is praeeunte, 

Et nunc tecum ardeo. 



$ ( 25 ) & 
O fi eflem flamma furens 
Ut medullas tuas urens 
Te re meum proditorem, 
Et impurum corruptorem 

Tdrquerem crudelius! 
O! ignes ferventiores 
Et flammae rorrentiores 
Effent quibus cruciaris 
Et aeternum hie cremaris, 

Ut faevirent aerius. 
Ah! non fuit tibi fatis 
Si te coeno volutares! 
Furor fuit voluptatis 
Ut puros contaminares 

Immundis amoribns» 
Ergo caput execrandum 
Paenae tuae duplicentur: 
O fcelus abominandum ! 
Dolores multiplicentur 

/Eternis remporibuf. 



t 
H 



9 



Bj 



Pars 



J 



$& C 25 ) ^ 

Pars Secunda. 
HORRENDAM 

DAMNATORUM 

Sorteoi vitare cupiens, confugit 
Sodalis ad Mariam Deiparam. 

HUNC IMITARE 

It II falutl confulis Virginis fidef 
re committe: 

Canticum. I, 

Orat Sodalis pro fufceptione faa» 
§. I. 

Mater celfe majeftatis; 
Virgo decus fan&itaris^ 

Omnis plena gratia?/ 
Tui parens Creatoris 
Atque mei Salvatoris, 

Fons mifericordiar* 
Ecce gravi peccarorum 
Mole preirum, & malorum 

Noli me rejicere. 
Vide tibi fupplicantem 
Opem tiiam implorantem, 

Noli me defpicere, 
Scio quantum fum indignue 
Sed accedo non malignus 

Nee pravo confilio» 
Sed incenfus obfequendi 
Arque ribi ferviendi 

Pio defiderio, 



& ( *7 ) $£ 
Fretus tua pietate, 
Xnvitatus bonirate 

Egensque confilik 
Unum corde gero votum 
Opro ribi me devotum 

Tuisque obfequiis. 
Ecce tibi fi dignaris 
Fio fervus, nam voearis 

Verc mea Domina 
Magna mundi dominatrix 
Mei cordis imperarrix 

In me verte ltfmina. 
Sis Parrona tutelaris 
Advocara falvatoris 

Servo clemens humiii. 
Nunc agnofco me clientem 5 
Praebe mihi te faventem 

Praebe manum fragili. 
Hoc eft corde jam firmatum> 
Si vis habes id juratum 

A re non deficiam. 
Ero tuus, & amori 
Tuo fidus, & honori 

Cafta fide ferviam. 
Quorquor mentes funt coeleft®! 
Erunt omnes mihi teftes 

Felicis propofiti. 
En me rotum tibi credo 
Laeta mente rotum dedo 

Cuftos efto debiti. 
Quicquid jubes flat praeftare 5 
Quicquid vetas decUnare 

Quam vigilantiflimc, 



71 

1 






N omen tuum honorabo 
Fa&o, verbis, & amabo 

Colens fideliffime. 
Nihil contra meditabor 
Sed nil magis deteftabor 

Quam quod tibi difplicer. 
Servo tuo fru£tuofum 
Eric, arque gloriofum, 

Ecquis contra judicet. 
Ergo tibi fe dedentem 
Tuse curse confidentem 

Servum ruum fufcipe* 
Vides quor & quam molefti 
Permant hoftes, & Infefti 

His, ut potes, eripe, 

' ' ■ " ■ ■" ■ ' "HI ■■ ' ■III . . 

§•2. 

Sfve blanda fit fortuna 
Sive premat importuna, 

Firma me prasfidiis, 
Sive vexet violenrus 
Hoftis, feu fit fraudulentus. 

Juvabis auxiliis. 
Ne me fucus vanitatis, 
Vel dukedo voluntatis 

Incautum decipiat, 
Stella velut matutina 
Te lucente lux divina 

Nunquam me deficiat t 
Quamvis via fit obfcura 
Erit tamen mens fecura 

Si mihi prseluxeris. 



f pm < & > m 

Iter licet impeditum, 
Erit, fi vis, expeditum 

Si mihi praeluxeris* 
Quis hac via tenebrosa 
Stabit, atque falebrosa 

Sat firmo veftigio? 
Nifi firmes ambulantem 
Atque greflu vacillantem 

Materno auxilio. 
Nulli tutum eft viventi 
Nee eft bonum morienti 

Si tu Mater deferas* 
Nam quis arcet faevientem 
Hoftem, femper imminentem 

Si non ipfa conteras. 
Ope tua non munitus 
Et^ favore defticutus 

Vivit infeliciter. 
Quamvis potens fit & dives 
Inter omnes regni cives> 

Vivit infeliciter. 
Degat licet delicatus 
Clament omnes, eft beatus> 

Vivit infeliciter. 
Nemo nocet, omnes faventj 
Omnes ejus vitee cavent, 

Vivit infeliciter. 
Nullus metus ilium premit* 
Nullum cura diem demit, 

Vivit infeliciter. 
Nulla vexat aegritudo 
Nee triftis follicirudo, 

Vivit infeliciter. 



md 



s #xm ) m 

Longe 5 late dominaturj 
Et £ cun&is honoratur, 

Vivit infeliciter. 
Omnis a te dereli£tus> 
Cico cadet, & affli&us 

Peribit miferime. 
Non eft a quo fublevetur 
Nonne tandem morietur 

Hie infeliciffime ? 
Ergo precor per cruorem 
Tuse prolis, &amorem, 

Noli ime relinquere. 
Et per dulce nomen Matris> 
Et per dulce nomen Patris, 

Noli me deferere. 
Unum fac me de tuorum 
Quos tu regis eleftorum 

Felici familia.1 
Tui quos fovent amores I 
Qui fequuntur tuos mores 
Tuaque veftigia. 

— — 

\Argo meum fcis amorem, 
V Tuum cur quaeram favorem ; 
Effe tuus ambiam. 
Vides quid mens mea fpe£let 5 
Quid fit illud quod affe&et, 

Ecquid grande cupiam. 
Non me boni pereuntis 
Et poft diem vanefcenris 
Tenet deiiderium. 

Quicquid 



tib. 



Quicquid aulae iervientes 
Confe£lantur blandienres 

Non eft meurn prsemium, 
Sperent illi magiftratus 
Et fi placet principams, 

Illis non invideo. 
Aurum illis cumuletur, 
Et thefaurus acervetur, 

Non eft id quod aveo, 
Non me blandae voluptates 
Ducunt, nee fuavitates, 

Neque vita molliof. 
Errat ille quisquis credit 
Quod qui fe his totum dedit 

Vivat hie felicior. 
Vere non es his patrona, 
Neque norunt tua bona, 

Quotquot vanis inhiant, 
Non eft tale quod promittis 
Quod e Coelo fervis minis 

Si fideles ferviant, 
Nee id opto quod mortale 
Fluitj quamvis fit regale, 

Non eft quod defidero. 
Tu fcis quae me fpes fuccendir, 
Et quo curfus meus tendit 

Quo te amans properq, 
XJt eft tuaa poteftatis, 
Ita fit & pietatis 

Amantem perducere* 
Potes boni fontem vivum 
Atque puram lucem divum 

Si voles oftendere. 



XV .8 ( 32 )a® 

Ne qu s ctmor me deflectac 
Vel ad prava timor fle&ar 

Tu rne clemens dirige, 
N& quis flexus femitarum , 
Fallat vel error viarum 

Ipfa lumen porrige. 
Dum hie mala me circumdant 
Sciens unde fe afFundant 

Sis mihi folatio. 
Vires prscbe laboranti 
Succurrc pericliranti 

Dum fum in pxilio. 
Ceu fit vira perducenda 
Ceu fit morte finienda 

Promptum fer auxiliurn. 
Jesum qui de tribunali 
Judicabit immortali 

Fac mihi propitium. 
Mortis cum prement dolores 
Mihi Iqvqs fac terrores 

Tremendi judicih 
Manus tua me fiiftentet 
Si me hoftis forfan tentet 

Timore fupplicii. 
Fac ut vuku non irato 
Jesus tuus, fed placato 

Migrantem fufcipiat 
Et in regno beatorum 
Inrer choros ele£torum 

Clementer accipiat. 



Can- 



*L. 



•■■■« , - ( 33 )■ « 
Canticum II. 

Gratiarum adjp pro fufceptiqne fua. 

§■ I- 

Mater jDei ter beata, 
Virgo nunquam remerata, 
Flos honoris & candoris, 
Non oblita tui Maoris 

Amando me praevenng» 
Ecquid ego hoc amore 
Dignum gefli velfavore? 
En felicem mihi fortetn 
Vis ruorum me confortem, 

In me quidnam invenis ? 
Omnes cceli regiones> 
Angelorum legiones, 
Dei Matrem te teftantur 9 
Nomen mum venerantur, 

Et curas pauperrimum. 
Arce cceli furprna degens, 
Et fiibje&a cun&a regens> 
Verb probas te Parentem 
Ejus qui terrens potentem 

Non fpernit miferrimiim, 
Mundo viles & abje&i, 
Te favente funt ele&i : 
Hoc exemplis eft firmatutn, 
Ut in templis decantatum, 

Et expert! vidimus» 
Quam potenter nos tutaris, 
Quam clementer confolaris. 



w 

in i 



Parres 



■■P 



mm 



md 



$ (,34 ) % 
Patres noftri doeuerunt, 

Omnes gentes cognoverunt, 
Et nos ipfi cernimus. 
Emergences ex immundo 
Vitiorum imo funcTo, 
-Ope tuae pieratis 
Inrer choros caftitatis 

Vivunt nunc fan£liffim£. 
Multi prope defperati 
Et peccatis illigati, 
Te fenferunt miferantem, 
Et nunc tnanum liberantem 

Laudant feliciffime, 
Quotquot blandae voluptatis 
Blandimentis fuperatis 
Ad vexillum Jefu volant y 
Ut hi Deum caftk colant. 

Mater eos allicis. 
O quam multos vacillantes, 
Atque metu flu£iuantes 
Tuus firmat & inflammat 
Clemens Jefus qui hos amat 
Quos tu pia refpicis. 
Sed quam multi cecidifient > 
Et «ternum periiffent, 
Nifi manum porrexiffes ? 
Et labentes erexifles 

Materna dementia. 
Cur is inops duris preffus ? 
Et labore longo fefTus 
Memor tui refpiravit , 
Laflkm mentem recreavit 
Felici memoria. 



Quos 



e ( 35. )..& 
Qpos Jeibs inraminargs 
Sibi fervar & probaros : 
Hunc amorem permanentera 
Et favorem ram conftancera 

Tuae debenr gratia?. 
Et qui vi&a voluptate, 
Confervata caftitate, 
Coelo gaudent candidati, 
Tibi debent confervati 

Hunc fru&um laetitiae. 
Jesus pura fulgens luce 
Quo coeleftcs gaudent duce, 
Cum elegit te nutricem, 
Efle juflit & altricem 

San£H defiderii. 
Hoc mirandum quamvis verum 
Non negabit cor fyncerunij 
Amor tui fedens mente 3 
Semen eft in diligence 

Coeleftis confilii. 
Deo fole coronata, 
Dei luce candidata, 
Cum oftendis hunc candorem. 
Tunc accendis & amorem, 

Qui te novit, diligit. 
Amat folem quo fplendefcis, 
Puram Iucem qua candefcis, 
Et amando ferenatur, 
Et ut amet contemplatur, ^ 

In te mentem dirigit. 
Ule decor virginalis 
Quo tu places, non eft taKs 
^ g % Qualis 



£ 



Qualis niror cdmpti vultfe 
Vel mortalis oris cultus 

Iftis vifts oculis. 
Charitatis faii&itudo 
Caftitatis pulchritudo 
Hae funt mentis ornamentum 
Deo placens indumentum 

Afpe&andum Angelis, 
Sperhit mundi fimulacra 
Is cui placet forma facrai, 
Forma tuae fan£Ktatis 
Quodgue decus honeftatis 

Vultu tuo candicat. 
Non te novit, non afpexi% 
Decor tuus non allexit, 
Cujus nondum cor purgatum 
Vera luce colluftratum 

Amor Dei vendicat. 



N 



§•2. 

Efcit ille te amare 
Qui fe poteft oble£lere 

T>rrenis amoribu& 
Nee ab illo vis amari 
Qui fe finic incjuinari 

Inhoneftis moribus. 
Non eft tibi codo dams 
Vita mollis, delicatus 

Et jacens in vitiis. 
Non hie habet te nutriceni 
Quisquis putat fe felicem 

Mundanis deliciis. 



Qui- 



(37) fjk 
Quibus blanaae voluptatss 
Rident> arque vanitates 
Mella tua non guftarunt 
Nee lag mum hi libarunt, 

Mater fuaviflima. 
Qpamvis Virgo lis modefta 
Nee ulli regnes molefta 
Non es dulcis arroganti 
Nee es grata vanae genti, 

Virgo clemQntiftma. 
Te fuperbus non amabic 
Qui fe amat non laudabit, 
Nee qui magnum fefe ja&at* 
Solus parvus tecum tra&ac 

Dulgi cum fiducia. 
Neque cibi fervit ille 
Quisquis ajrdens curis mille 
Quaerit aurum vel argentuni 
Fallax vitae blandimentum.. 

Coccus ayaritft. 
Xui non & nr contqtnprorcs 
Pietatis ilhifores 
Neque mantes fimulatas 
Tueris, nee fceleratas 

Dignaris cuftodi3 ? 
Ubi cafto cQjdc cun£li ^ 
Simul viyunt Ejeo jun£ti 
Meus, dices > hk eft fcetu$> 
Meus erit ifts coetus, 

JUaec mea familia. 
Illos amasj illis faves, 
Bt, ut Mater pia> caves 3 

3: 



Quibus quicquid elt carnale 
Sordet r & quod eft mortale 

Viles funt quifquilia?. 
'Quotquo't coelis funt intend 
Neque r terra func contend > 
Sed hie Jesum fhfpirantes 
Hinc ad Deum feftinantes. 

Tuae funt deliciae. 
Inter nugas curiales 
Quibus gaudent hie mortales 
Non fentitur fuavitudo 
Tua, neque dulckudo 

Virginalis gaudiL 
Ubi filet fori rumor 
Ubi nullus mundi tumor 
Nee tumultus fragor tonat ? 
Hie tua vox dulcis fonat 

Vox veri folatiie 
Felix lite quisquis erit 
De quo dices meus erit,, 
Magnis Deus hunc ditabit 
Caeli donis> & vallabit 

Dulci providentiae 
Jesus tuus ilium ducet 
Qui de coelo juftis lucety 
Bonis fuis ilium beans 
Mundum cor in ipfa creans 

^Superfusa gratia. 
Quid non.poteft hie fperare 
Ec a Deo impetrare 
Cui patrona potens aftas 
Meates dniiies juvans cartas 
-•' Favensque praefentia. 



IJhiamvis ille fit mendicus 
Atque mundo non amicus 
Ipfe tamen abundabit, 
t)eus ilium cumulabit, 

Omni cceli gratia. 
Fremat hoftis & minetur 
Mortem diram machinetur 
Ille vivet inoffenfus 
Quern tu fervas, & defenfus 

Tuo dans praefidio. 
Quamvis dura fint ferenda 
Ec acerba fuftinenda] 
Feret ille quern firmabis 
Vincet ille quern juvabis 

Ccelefti fiibfidio, 
Inimiei hth tendant 
Caffes fuos, & extendant. 
Laqueorum funes inter 
Explicatum erit iter 

Si tu Princeps duxeris» 
Gradu nunquam titubante 
Pede nufquam vacillante 
Montes ljcet per faxofos 
Sequemur, & confragofos , 

°Si dextram porrexeris. 

$> 3-, 

LOca licet fint infenfa, 
Sicut no&e folent densa, 
Ut fol clarus praefulgebis, 
Vel tit ftella praelucebis, 
Benigna clientibus; 
C 4 



Et 



Et labore latigatos, 
Atque malis oneratos, 
Dulcis Mater reeretbis, 
Vino, la£te> focillabis, 

Undisque cceleftibus. 
Nos felices & beatos > 
Bona force fbrtunatos. 
Qui latemiis in tutela, 
Er meremur in fequela, 

Maoris fwteliffimse. 
Quod nes amas ficut nato^ 
Atque tibi coramendatos » 
Probant dona pietatis, 
Atque pignus charitatis, 

in nos pfopenfiflimae* 
Nos dignata hoc favore> 
Mentis orna xios candore, 
Fac fine mores innocentes^ 
San£titate praenitentes, 

Et cafta modeftia, 
Jesu nos gubernet amor,, 
Tui fimul regnet amor, 
Ke qua labes adhaerefcat» 
Sed in dies efflorefcat 

Vitae fan£Mmonia. 
Eccq Virgo quern vocaftt 
Atque tuis fociafti 
D ex tram mibi tuam tends 
Servatrkem te oitende 

Migrantis in exitu- 
Et orb is imperatricem 



Mihi fciaat adjutricem> 



Quotqnot 



cr (4* ) m 

Quotquot mala machmari 
Volcnt & iniidiari 

In angufto rranfiru. 
Qmnes turbas furiales 
Diifipare fola vales, 
Tc praefcnre contremifcent» 
Uti fumus evanefcent, 

Si tantum refpexeris, 
Ille judex orbi dams, 
Nobis ex te Marre natus, 
Noxas omnes relaxabic 
Atque tibi me donabir, 

Si me tuum dixeris*' 
Ergo Mater Salvatoris, 
Lux atque fpes viatoris> 
Noli tuum me negare 
Sfed clientis me dignare 

Ter beato nomine. 
Coram magno tribunali, 
Ubi cadent omnes mali, 
Te favente ftem fecurus* 
Labis atque noxae purus 

Tuo fub tutamine. 
Cui tc monftras effe Matrem* 
Se pradbebit Deus Patrem> 
Et hunc forte filiorum 
Munerabit beatorum, 

Ccelique divitiis. 
Cum diTfe&a vivens Matre, 
Vivet hie cum Deo Pa«re> 
Tuo nato fociams, 
Et seterni fatiatus 

Amom delicik C $ 






im 



md 



Hinc ad metam properantes, 
Ad seterna demigrantes, 
Te cognofcant adjutricem 
Unam efTe, quse felicem, 

Tuis paras exitum. 
Hoflem in nos involanrem, 
Mille caufas objeftantem 
Advocata refutabis, 
Et potenter vendicabis 

Omnem tibi dedituna* 
Hoftis inftet importunus 
Nee de miiltis cadet unus, 
Quos tu Mater pia regis, 
Et fub umbra manus tegis, 

Manus potentiffimae. 
Inter tuos numerati. 
Sunt a Deo tibi dati, 
Jesus illos confervabit, 
Sibi junger & beabit! 

Vita beatiffima, 
# , , HIJJ „ ; . i ..; = ■■ mte 

Canticum 

DE 
Protections B. Virginia 

§. Unicus. 

OQui Virginco te£lu$ praefidio ? 
Securus habitas alto refugio^ 
Quam felix latitas progulpericulb 

Matris fub umbraculis, 
Tu dices dorninae cceJeftis imperi^ 
Iti te perfugium falutis rcperi, 

Fiden- 




* C43 ) mi. . 

vFidentemque tibi fervum Julcipies, 

Et malis eripies. -. ] 
Hsec fpes fida pio client! dicitur, 
Hac defertanavisp*Sbfundo mergitur, 
Hac luce navigans dtrnifpefto radium, 

Ridebo naufragium. 
Necprobramemamnec linguas invidi, 
Non minax odium trucis & avidi : 
Cafles effugiam infidiantium, 

Rereque venantium. 
Ut gallina parens dumpulloscolligit, 
Maternas tremulis alas exporrigit, 
Sic tu diva poterts dum regis clypeo, 

Nullum hoftem timeo. 
Inter horrificas noftis filentia 
Atrasque tenebris fpe&ra minantia, 
Pergam intrepidus una te comite , 

Nullo fretus milite. 
Quamvis mille volent contorta jacula 5 
InFeftique vibrent holies tot fpicula. 
Ut me refpicient pie follicitum > 

Sic & imperterritum. 
Nee fi terrifica doemon imagine, 
Egreflus inferum tetra voragine 
Minetur fubito cun&is exitium, 

Me videbit anxium. 
Inter contagia peftis indomitae, 
Inter pericula cladis infolitae, 
IUaefum proteges cin&um horrentibus 

Bine & illinc mortibus. 
Mille laeva cadent & d extra millia ' 
Siroul dena ruenc; inter haec praelia 

Duces 



.# ( 44 ). » • ,. 

J3iices mnoxium o prmceps coelmim* 

Virgo ribi deditum. 
Lsetus effbgiam inter rot funera; 
Cum luent impii patrata fcelera, 
Videbo rniferos ftrato« hoftilibus 

Hinc & incte cladibus. 
H«c eft poena, dicam > impiis debita? 
Sic caterva luet Deo non fubdita, 
Hie quern diva parens clientemlibes^ 

Qui lubens ohtemperat. 
Ergo mea falus meum praefidium* 
Tu me fufcipiens efto perfugium. 
Nam tecum habitans arce ceffiffima $ 

Sperno tutus infima, 
licet defaeviat hoftilis rabies, 
Invadat populos feva pernicies , 
Tuo me proteges in habitaculo, 

Velut propugnaculo. 
Monftra mille licet fe ferant obvia» 
E eaftris irruant denfata n$lia, 
Vincer hos impetus, vincetexercitu^ 

Omnis tibi fubditijs. 
Nemp£ tu dominans choris angelic^ 
Frasnos injicias turmis maleficis: 
Erunt, fi jufferis, tuse familiae, 

Cceleftes vigiliae. 
Per denfas Jatebras & f«Utus invios, 
Jnterque tenebras > omnes innoxios 
$)ucent aligeri , quos tuos dixeris> 

Et Mater amaveris. 
Te tutante , caput calcabunt afpidi^ 
^Criidelesque feras pignpra tigxidis* 

Sjpir^n- 




«6 ( .4* ) * 
Spirantemque mmas araconem conteretit, 

Et leones atterenr. 
Nam ru magna Mater devoros FahitllOsi 
Servas nofle , die, tuos ut oculos , 
PrOmiffis animans , & clulcioribus 

His firmans fermonibus. 
Vos qui me colitis parentem filii ; 
Conjun&is animis fideles foci! > 
Quae vos certa manet merces acdpite, 

Et fecuri vivite. 
Quisquis crediderit meis pfaefklik, 
Et me coliierit piis obfequiis, 
Hie numen feiitiet fibi propiritim, 

Et ferens aUxilium-. 
Clim in vota meum nomen vocaverk 5 
Rebus in afperis opem petierit, 
Benignis oculis clemens afpkiam, 

Et preces exaudiaru. 
Ilium periciilis potenter eximens, 
Prefsumque dubiis in bellis redimens 5 
Sublimem faciam coeli muneribus , 

Et juftis honoribus. 
Me monftrante viam ad cocli gaudift 
Scandet ad gloriae celfa palaria, 
Vivet in regiis divorum fedibus, 

Annis non mortalibus. 
Spe&abit fiiperfim choros mirabiJes, 
wSternique regis vultus amabiles, 
Me fevente fuis videbit oculis, 

Sempit«rnis feculis* 

Paxs 






^^^ 






a? ( 4« > # 

Pars Tertia. 

MUNDUS DEPINGITUR 

Agnosce, et fuge, 

£t ad bivium a^ernitatis ciim veneris? 

ne temere propera : fedfifte; quote 

conferas, fapientcr delibera. 

Confiderato demum inaequali morien- 
riuoi exitu : eum re vivere nb pigear, 

quern velles te mori. 

*$ ==» 

Canticum I. 

De defideriis 6c voiuptatibus mundanis. 

§. i. 

OQui vota mille foves, 
Fruftra vanis tu te moves 
I£his defideriis. 
Ardor urens non fedatur 5 
Siris ardens non levamr 
Trafituris gaudiis. 
Aquas hauris, cum nivales> 
Vel fi rbibis pluviales, 

Sitis non extinguitur. 
Nee de fonte bibens puras 
Trifles corde pellis curas, 

Mens his nunquam pafciair, 
Mero fi vis impleads, 
Fluit hoc quo recrearis, 



Et eras rurfiam fities* 



Dies 



&■( 47 ) & 
Dies adeft epulans, 
Lauto cibo fatiaris, 

f Max redit efuries. 
Quicquid carnis fenfus capir, 
Brevis hora rotum rapit: 

Tale nihil fufficir. 
Senfus tuos, ut vis, mulce, 
Quicquid terra prober duice, 

Menrem nunquarn reficitv 
Qui purarur melitires ? 
S%>e velut abfynrhires 

Mordet quando bibitiir, 
Afpe£tanda pulchritudo, 
Vilis carnis mollirudo, 

Cum amatur, moritur. 
Quaeque placet hie dulcedo, 
Verte manum, fit putredo, 

Vides quid lamaveris. 
Hac confampta voluplate, 
Ilia feffus fatiate, 

Cernis quid optaveris. 
Vultus decor renidenris 
Inftar ignis it urentis 

Imo Terpens pe&ore- 
Vides femelj amor cepit: 
JsJi fopitur, edens repit 

Toto glifcens corpore. 
Hseret cordi lenis i&us 
Qculorum, & tu vi£his 

Ardefcis cupidine. 
Ignis vifu non fopitur, 
Ma$is fervet & nutritur 

Videndi libidine- 



Blarv 



^^^^^■^W^H 



„, ;..& ( 48 )$ 

Blanclientis voces molles 
Quid funr ribi nifi folles 

Spiranres incendium ? 
Leves geftus, blandi rifus, 
Pradibatus format vifus, 

Scintillae func igniumu ; 
Jocus meadax adulanriim 
Perdit,<3c urit amantum 

Fallax obfequentia. 
Curiales lufus age, 
Quid funt, nifi figna, vagas 

Mentis, &infomnia? 
Hie amoris quis eft comes > 
Ubi talis adeft fomes, 

Et cupido pruriens. 
Non eft amor hie fyncerus, 
Uti non eft pudor Verus : 

Sed libido blandiens. 

■ i k'n .wt— — »i ■ ■! .<i ii i > — «wi— Mim — me 

§. 2. 

MIlle modis, mille fignis 
Sed, heu ! faepe quam indignis 
Amores conglutinant. 
Blandae forma comitatis, 
Et mendacis voluptatis, 

Illigatos fafcinant. 
Quae virtutis hie origo, 
Ubi prima fcaturigo 

Lutulenta profluit? 
En qui calet amor primus, 
Quafi corde manans limus 

Quam immu«dus deftuit ? 

Paret 



Paf£t amor ciimlif 
Sad pruritus eft carittlk 

IrrtpUdici corporis. 
Nil eft ill &tftas libido* 
Er inflammara aUpidd 

Alietli dtfcoirk 
Nam quid mmt> quid ft<|tiUnfyri 
Qui fie amdnr, ob&quuntujr, 

jueuride conferitiunL 
Nonne tdtum eft pUdaiidtftii* 
Nonne totumeft iitendum, 

C^uiequid ilii , cupiunr» 
Sirriul agunt* iife Vid^tlt, 
Jocos mifcent, fitHul rident* 

Et hdneftine iftvicem. 

lit *timt& fe tefeimt) 

Non adv£rcit> dUem iriipeiltfntj 
lit p^dhiiidUiri votticem, 
Urius tifii e&ri btitliliair* 
Ah! ncm m*t> &d iitefttfct*, 

Blaridimentis fioxiis. 

-Mentis eaftas & itiea&as 

Ssepe vidi teb«ft£ti$ 

Mb jc^orunri fociis. 

SapieiitSs &pC*Vtftit 

Imd totos hds dvdriif 

UtfUS i^tiis ddilli 

fidria* iil&iris foftictlds 

NUrat atcjue fif ifiitadd 
V^tbi fl&u blifiduii. 

JVfedieati rd$ dddfiS £ 
Suive fragraris, &>ldf $!§ 

Piirt» fenftie vitiar, *< D 



aanHH 



Duice viuum delibatum - 
Dein large perpotatum 

"'. ; S6nfum cordis variat 
SaepS vbcis mollitudo, 
Atque vultjjs fuavirudo 
. Fuit fax libidinis. 
MolU" ftianu migi&iy 
Jgae$.jin adolevifti : 

.".' .;"." Pjairrimasqu^ cupidinfc. 
VuteasJmtQr & .afpeftus; 
Cripte BcetKfit negle&us 

<-^.;QjN£ nori;fi^int jacula, 
Et jptidpr intem^ratus 
JJrit & intamisatus 

;, Inter, tot pericula; 



N0n eft iter hoc fan&orum, 
. Ubi fylva peccatorum 
, ^Nova Temper pullulate 
Unde fpiendor ca f ftitat/s > 
Unde nitor veritans 

\. Atque* virtus exulat, 
Hid Joannes air mahebis? . 
Manens; forfan & ftaerebig 
t ; Inter ^df'iltecebras,. 
Iter fenntj>^ 
Nttlli^uit /e^rai^itn, 

- p Int&r tanm fakbras. 
Longe fuge x mundus ardtef> 
Quotqudt amant, ipfbs oerdet^ 
Mis te flafnmis erx je. 



s 



Si mortis, tutus, ens? 
Inter flammas non ureris, 

Cito fugam arripe. 
Noa eft falus latis certa, 
Ubi f ftrages non incerra, 

.. Ubi plures pereunf. 
Cur f^ctaris morientes, 
Et ad c ima corruentes 

Un£e nunquam redeunt? 
Cur te la<9$nt fociornm 
Dulcps cc^tusy. & amorum 

Grata nugae pabula? 
Ehep , mifer an ignoras, 
Quo peft brevis vitse moras 

Haec te ttfahant vincula? 
En qui quondam colluferunt, 
PJammis quas non timuerunt 

\ Uruntur torr^ntibus. 
Et cubilis fociales, 
Dulcis menfae conviyaies 

HifHem ardent jgnibus, 
lite c&Ib nunc gaud ere t> 
Nee infernus liiinc tprreret 

Ni vidiffet focrum. 
BJandi vultus amatpruui - 
Excitariint inferorum 

Qu&m duransincendium? 
Nuncfe viderit, fed oderunt, 
Nunquam fe fie amaverunt 
< • Ut nunc ardent odiis. 



•Dj 



Nunc 



■ il l — 



d£ is < st ) % 

xvtinc uterqtie dereftafij 
Sicur olim fuav&ri 

Suis iti deliciis. 
Heu in caelis exiiltarem 
Dicit tiiiiiSj & caiitsirem, 

M mks tbcius. 
Beteftandae ftiviiates, 
Execrarida* Volitates j 

Ah! cpM % fallacies; 1 
Fruftril triftis tec !6*}&e!as 
Nulla juvat hie qnfer^Ii $ 

Mttiebil aecdriiitas. 
Spes beica* lioii eft vitae 
Stabit £taia* ctefitiite 

infelix aet&nifas, 

urn 



CANticuM IL 



2& 



tte mauii mifcriis maKsque iririufnens 



i 



i. 



MUndus loiigfc, lat& patet, 
Sed hea diaintis ttalis feared 
Locus m miieria?. 
Fervent bella, fervent Iites* 
Juftos premunt atqiie inkes 

Infariae difcofrdiae, 
Sed pM ciiii£is eil kifeftum 
Malum yigfens & fiineftum 

Qtiod pee'eando ludittir. 
No&e, di£que peceamfcs, 
Sine jioxai vix fpiraimiis, 

Vk vel hora vivitur, 

T©t 



H 



**. 



Jpat delicta perperrantur, 
Quot momenta nunjerantur? 

O fortem miftrrimam! 
Qui fie vjvunc, fimul gaudenc, 
Simul rident, nil non audent, 

Q mentem ftulriflimam! 
Si quis Deo caftus placer , 
Vel quis infpns culpl vacer, 

Rifus eft & faiwla. 
Sannae, prqfera contorquentur^ 
In hunc linguae 4irigentur 

Vimftt$Eg fpi^la. 
San£tae leges carfo datefr 
Syrette jaeent 6c caleatae 

Dominance vieio. 
Umbra fallax honeftacis 
Nomen geric a?quitatis 

Regnant e naendaeit. 
JUus virtufis eft ia ore, 
§ed hae^ caret l$us amore, 

Cum pqft riummQS^U3eritur B 
Tuftum multi quum praecentant, 
j^omen folum hoc oftentanr, 

lucrum plus cjiligitur. 
Fides lucer, aunim luce?», 
Sed hoc long& plures ducet 

Ouod paJlore fafcinak 
Id quo tplendor opuin crefcti, 
Quo poreftas invalefcir, 

Bonum mundus ^ominat. 



D 3 



Aft«s 



Alius, doli) fraudes te£tae 
Has funt attes miindo r^£tae 

Ifthsec fapientia/ 
Bonam mejtem fimulare,' : 
Intus iras ocGfuItare > 

Laudatur prudenria* 
Ut amicum mentiaris 
Mala corde moliarisy 

Domi, fbris difciair. 
Matam bono cbmpenfare, 
Hog eft ajunt dslirare: 

Qui fie vivir, fpernitur 
Ecquid boni poteft effe 
Ubi boms decepifi^, 

Hoc putatur gloria* 
Ubi laefum peperciffey 
Inimicuni dilexifle> 

Hoc eft; ignomihiai 
Ecquis modus eft malorum 
Vel quee reftat fpes bonortim^ 

Ubi fcelus colirur? 
Honos y "eheii I quam indignis 
Hie habetur, & malignis 

Quam injufte redditur?' 
Ah! non orbis Tunc magnates 
Vt nee urbis funt primates 

Quicunque juftiffimio 
Primas , Kep& dignitates, 
Atque fumrnas potentates 

Teuenr iniquiiliml 



Hie 



fafa. 



& (55) O 

Hie qui vivit opulenms, 

Nonne fuit fraudulentus, ' '" : 

Fideique perditor ? ' - • ** 
Hoc farentur boni Gives, 
Fuit nocens fa£lus drye§, 

Arque jufti prodiror; 
Quicquid agit, id colorat 
Hie dolofus & decOrat ■ 

Praerextu juftitise. 
Lickt grande fit deli&uni * " 
Hoc defendet nomen fiftum %Z 

Virrutis & gloriae. 

§. 2/ • ; v3 

HEu quam turpes voluntatis 
Mundi tegunt honejffates' 
Atque fimulatiQ ? ' * 

Si cor edit virus la tens 
Ecquid juvat foris patens 
Fallax oftentatio? 
Stulte ] credis , es beatiis 
Qui quum vivis honbratu% 
Turgefcis honoribiis? 
An non magis es infenus,.' 
Cum videris tibi Fanus r 

Intus ardens febribus? 
Glorieris honoratus,' 
Si tu manes inquinatus, 

Degis infelicior. . ' 

Quando potes quod vis mal&r 
Vulnus non fentis lethale, 
* Sic vivis miferior. 

P 4 Eheu 



■ ■ i mi i m i i ii i ii j i jM i i iii 



Pieu! menttnj qu^ libido 
t)ira vexat, 5c supido> 

Am*'? C}«ckJ inquinat? 
An merer felki^tem 
Qui nil qifi vanitatem 

Atquf feelus ferniqgr? 
Quisquis ainis h^ftt mores, 
Quanjvis wa £m® ioloves 

i&bfora inftnii 
Nullah D^i t imws iras 
Quanta peseaSi Wn§ ddiras, 

Iftl putmis g^udia. 
Quas <®$f*o, t^ egec^vit 
Scqi|is $rmr Gq ^rfeavir, 

\Jt h%Q bom duceres? 
Et qu6 plures properare , 
Per fas, nefas, ^Qnrars 

Vides, QQ tenderer ? 
Semper fuit mjmerofai 
tJri nunc §ft 9&pj[Q& 

Turba per^nuum. 
Ah! tarn tml$Q$ ftp pswe* 
Neque ta$i§o v}$ exire 
Vw awri«atiuiQ<. 
Quicquid fpeft^nt ?ft morale, 
Et hoc |J1|§ §ft V^tp9| 

Quando i^agui penditur, 
Jtfoc iq malis dfploranaqmi 
Kirande nimis & nefandum 

Quod £)ei|§ cQntf rnoiwr. 



Inter 



«k. 



Inter muqdi tot errores, 
JEc confafos lilc runiores, 

Dfyrn ?9qijis Sfticliat? 
Ubi tmfl ^rount l^lus/ 
^o£ie die turban| Iu<ftus, 

E?|«is 0?^ f?ntiat? 
Aula? quid fpirant regales? 
Cur uifqmnes ciiriales 5 

Tanas feryent aeftibus ? 
Egquid/puws> civitatis 
^lagn* cives faffims 

Miile pemnt; artibus ?• 
Aurum Ibrftn & argentum 
Quaer|c ille nmrimentum 

Plw fifis ignibus. 
Vplup^atijni funt fom^nta, 
Quae rn|ni#ranr aliraenta 

(f^aoi$ ardpribus. 
Ille loqum dignitaris 
Ambit atque poreiftatis 

Tfem ir\yiflis aemulis., 
Amat ifte gj[wiari \ 
Jnter magnos nojmlnari 

Mtelfts «jin&us faniulis, 
Maudes qaptei h honor es, 
yt yepaitur hie ^mores, 

Omn&que d^icias. 
$umma multis ©ft votorum 
Atque finis tft Jaborum 

Difar* ftmilias. 



Pi 



Non 






^ A 



^ M c - 58 > a 

Is on iectanrur-iirmae pacig 
Vera hona, fed ibgacis- 

Fortune lulibria. 
Cunfta fliiiintj-elabunturj' 
Ubi primfyn ori&ntur> 

Solvuntur tie-foninia. 



r - ,..i-3*. .. :;..'. •' 

jOdo ridQnc^&iJactantmr, 
L Modo gen^tiat &.turbantur 

Dies ornnxs iaqaies. * . 
O qudrn dur4$ sytris fervent? 
Uc acquiranr, y el ,- ut i fe vent ? 3 

Quid noa verfaiit milties* 
Nova femper cupientQSj . : 
Laffantur ut tetaiente^: *; \ \ 

Noa quiefcunr. noftib\js 9 
Velinu, nolinr, verberantur, 
Quicquid agant, flagellaatur 

Sufpenik .timpribqs, 
Quantae curse, quam morckces 
Cdrde gerunt,. .& t&naces, . . . . 

N? quod habent, pqreif. 
Sed incaflBOi, fatigancur) . .; 
Atque triftes niaeQr^nrur,: 

Oporf^c. nti pereat . * 
Quad in tsixjs homo quaeris, 
Perir illud, aut tu peris; *i 

Quis homo ,non morion: ? 



Et 



i*. 



• & e 59 .> s i 

Et priufquam moriatis, 
Votis tuis perfruaris^ 

Totum tihi rollirur. 
Modo pauper /:madd dives/' 
Forftn inter tuos vives'; 

Sed feinper folIicituSo 
Saep& vidi diriores - \ 
Quurn vix eflent ; ftnioris, - 

Periiffe ftmditus. v 
Magna cernis huncfperaritenv 
Mox advertis defperanremV 

Minantenaufragio» -"\ 
Qui fiorebat bpulehtus 
Jacet mode; lumleqtus . 

Non procul , fervitk^ • " 
Qui fublimis confidebat» 
Ruit quando nil timebat ,; 

Cafu miferabili. 
Saepe dies triumphales - 
finiuntur ut feral es ' 

Queftu lamentabiii' * ' 
En huicTorrenr gmufew ' " v 
Jplebs ignara, mox mirarur j 

gt ridef depofitmn; . 
Speftat vilem & jacenrem 
Mmis olim praeporentem 

Arque bellis inclytut^ 
Sic humana; variamr 
Sors in dies: his-niutatur *i& 

Yiciflxtudiaifew» • ! ■■'••> • - 



>9 



K 



+& 



v 



A* & L 6Q > * 

Admonerirur his morrales^ 
N& ie purent ininiarVale$/ 

Effet, mpf 8<h( g^awra 

Sic pefTwnt paws p<e^ 
Vt p$ra#Q> ludct cqensT 

Finjunruf gaudia. 
Sed poft Ittdbs votaptatisj 
Et pofl fiapp vioftaris 

1 Vera '&^i^ejidia. 
Null! <3?in jfuat honoris, 
NuilJi ppft! hsp? fuix^ amores: 

JR?jp^eat fopplicia. 
Uno fdix hie pippemq 
S^mpi^rjiq ppf| * tprti^mo 

Eheu F mifer^ ple&irur. 
Quod npn long! dijrac mora 
Vel nee ijng Im&nf $ haii 

Sine JSne luitur. 
*i j~~- m •!.-> ■ ft 

(^ANTIcyM IB^ 
Bivium ^ternitati$Vlatt & ar&^ vi*o 

t r*r 

A H ^p$p$ Wfii^ v$gari$ 3 
4 -X Aiqi»c. "{eyes ^fe&aaris 

M^a spgfSt ^^a- 
Dum anjpres QJ£cyf*f£atJ\ 
Vam tenant* & c^Varana 

foclimi^ ad infima ? 



Ehc* 



i*. 



Eheu! psCcis 6 miiella. 
Quod H^c vita fit fykUi 

Diim his niigis teritur: 
Im6 ittagfe fit ihaibrutTi 
Ver& parens aetferhorum 

QftiiM fie Illikfe diicUiih 
Foi-s de ptotafc fbrtuhalata 
Viani tenefis celfebritfam 

% Ndfeili Freqiifentia ? 
Quid te juvatit jprafetintes 
Mille* fcjiiarida pferfetoiites 

, ,Dliciiiit M fupplkiat 
Ecquid jttbdfcft toiliitaruS 
Si rrahit ad criiciatus. 

Pet vias rnkjiiltiafc 
Eccur atria* fie: ttme 
Non te VidSs {tfbpfeiire 

Ad iociitti friiferise? 
Igiioras qilbd via lard 
Et & itiiiltis freqerirata 

Via fir interiHk 
Non te fellah! hare aiticeftai 
Vide qua* fit fcimtem poena, 

Quis fequatUr exirusL 
Saep*S viae fcxioris; 
Vt ItixUs Kcentioris* 

Finis eft tritium, 
Muridi via gradienfces, 
Ad imnMfie ftefcientes* 

Etltif pracipttiiint 
Spe£te ffiM tat beatos* 
Quod audifti rtommatoSj 

Mille virum lirerk 






i * 



Y ft «< ^-) 0- 

EcCe turba numerofa, , 
Via ciirr ens Q>aciosa , 
. arflatqr in inferis. 

Ibi difcunt ingenientes , , 
Quonam diK^r .hic^identesj 

Effufa liperitia. 
Inquieti conqueruntur ■,■ 
Quod seterni cou&timunta? 

* : • Garceris anguftia. 
Npnc -o coeca non expendis> 
Qadntav via lata tendis, -r 
i Quo aire praecipitas? 

Qiiotquoj: illud iter Jegunc, 
Licet laeri dies degunt, 

*« Mortis tenent femitaSo 
Ipfa $iHi fors blandiris , 
Neque > credo, ; tu mentiris 
.., c . , Dieeas, fequor divite& 
Sequor. rnagnos & poteates, 
Honoi;atos> & prudentes, 

... Sqquoi: fortes milker 
Sequor mores, ufitatos, . 
Kfcc in aulis teprobatos, 
-,\ „ Vbi huth ^vivitur. 
Ubi diil ce fit ainare, , ,. 
Et vicifflm honeftare, - 

, Ubi femper luditun 
Sequor, <juo dueunt ^tn^rfs* 
Quo fpe's opUm vel Jbonpresj, 
, ' Atqiie mundi r-- -gloria. 
Quis rion amatvelup tares, 
Quis r£cufat dignirates,; 

Aut quis fugit gaudla ? 




O :.§..*• \/' 
Infelix! sfn ignoras 
Quod hsec port non lqngas horas 

■ Eyanefcuof omnia r 
Ecce Illi periertmt 
Qui hac yil praecefTerunt . 

Haec tequuri fomraa* 
O videres inferorum ' 
Antra plena miferorum 

Men& cruciariteJ v 
Ibi mille milliones \ 
Ibi jultis epulones ;. ~ 

• Criiciantur mprtifcus* 
Ibi milk ddicari r 
Ibi mille flint conrati ; 
\ \ Amantiim delfciW, ' 
Ibi mille funt magnates 2 * 
^iiBiil lugenr'opriftfares . . 

AvidL potentise. * im 
Ibi luunr g&neones • lx '. -~' : ^\- 
Scurra? fimul S^r^bne^ 

Ibi Duces inclytL--. • 
Ibi vident ie amanres * ^ 
Sed -oderttnr deteftantes : . *$ 

Ut furore pefciri. 
Vide fife vis perire, 
Lata v$ potes ire: 

^ Hk itur ad inferos, 
Non hsec ducie ad beatas 
Sedes juftis praeparatas, 

Non duck ad fupeim 

Visiu 



I IWilMlllllWl 



yiam rugis ardtiorem> 
iSTefcis quod felicio^em 

Nttlli d&turfctergere* 
tM pejrg&is nOii bffehdis 
Et ad verani viarii t^ridis > 

Tt^u hdli deffe&ere, 
En in ccelis cOrbhati 
Noniie tibi furit beati 

Veris pleiii gaudiis* 
Orfities Deo dbiiipTacente | 
Gauderit pads Sp&lentae, 

^ternis aivitiis* 
Nihil titfbat exultante^ 
Inde protul lameritantes* 

Chiidquid illaitabile,, 
Teneat i3 qitod amaverunt* 
Die ^ ftofte qli^fiverunt, 

Ottkqtiid eft amabik. 
Ibi jviflri fttiit hoiibres, 
Ibi cafti fimt affiles* 

Pttfts digiii mghtibuSo 
Ndfi efl qiii riOft hoiioretlir * 
iSWe qugmDeus ftoh dignetur 

MeritiS hdtioribus. 
Ntiillis ibl tiiiibr mali: 
VitS vivtirit irrtffiOrtali* 

Vicl fecuriffimi 
No* noil vetiit impoj-ftiiia, 
Adeft illis dies una* 

Dies jticuiidiilinii6 



$3 



trft ) & , 

Ed quod p*itas iter ifti 
Tenueruht> quos audifti 

Haec habere prsemia? 
Nullus venit mblliore 
Via neque laciore 

Ad regna cceleftia. 
Scis quod \\lxs lex fevera 
Korma fuir, 6c auikra 

Vita Temper placuit. 
JYfundi nos liberioris 
Et in dies rurpioris , 

Quando non diiplicuic? 
Illi qu&us fuir ciira 
Mentis piira?, Temper dura 

fcreetuiere mollibus. 
tpfi ccetus delicatos 
Horrebant iat inquinatos 

Vitiorum fordibus. 
Non de nummis aeervandi£> 
Aur de gazis cumulandis 

Fuerunc folliciti. 
Namque regna beatoruirt 
Sedes illas Aogelorum 

Quis promifk diviti ? 
Mundi , luxvis ihlblentis 
Et fa-ffus fiiperbientis 

Conculcarunt pec)ibu& 
Quam fuerunr opulenti, 
Quarn vixerunt hie conrenri 

Paiiperrimis veftibusf 






. % ( « )-.'« 

Nil tra&arunt temporals, 
Nil inane , nil carnale , 

Sed cadi commercial. 
Ecce votis perfrmintur 
Ec setermim potiunrur 

Plena Dei gaudia. 
En diverfos cernis finfes 
Vide tandem quo declines 

Qubfuim for tern cupia& 
Vita tramit hsec mottalis, ^ 
Cuique dies flat fatalis: 

Oportet ut finias. 
S.cis quod debes hinc migrare> 
Vide quid poflis fperare^ 

In quern locum tranfeas*. 
Quum terrenas linques -sedes* 
In coeleftes ibis fedes 

Vel inferni caveas. 
Antra funt hie ultikn-rfim. 
Poenas luas larrtentanrum 

Sortemque rnifemmatXL 
Ibi bonis abundances 
Agunt, fefta celebrantes, 

Vitam beariffimam. 

Canticum IVw 

Quis fenfus mundani morfentis* cum tx- 
piraturo crucifixus bfFeretur ? 

§: « 

LJoMo quisquis Deo natum* 



Tui caufa morti datum 
Credis* nequfr tliligia 



Poft 



Poit accepra virae bona, 
Er promifla coeli dona, 

Duro corde negligis. 
Vide fis quod non amanri, 
Jesus dicir: expiranti 

Vide quid objicier. 
Si non amas diligenrem 
Pro re dira parienrern 

Vide quid re faciei 
Voles ilium mifereri 
Pio vulru re rueri 

Quern fanus defpexeris? 
Nunquid non oblivifcerur ? 
Imb magis irafcerur 

Quern nunquam dilexeris? 
Putas eric rune folamen 
Er doloris medieamen 

Sacri cruor lareris? 
Te languenrem recreabir 
Er pavenrem confirmabir 

Sanguis hujus vulneris? 
M&nus Jesu perfbraras 
Pro re clavis rerebratas 

Qui fronre refpieies? 
O ingrate! Salvarori 
Quid huic dices amarori 

Nonne fpc deficies? 
An ru pedes ample&eris 
Fixos cruci? non mereris 

Tarn duke folariuni. 



Ea 



An 



• 4 68 ) $ 
Ait patebit conremtori 
Et amoris defertori, 

Hoc .ntfum perfugiuiii? 
Caput fpinis coronatum> 
Ttii causa crtientatum 

Vivo manans fanguihe. 
Noil dignatus adorare 
Si tu voles falutare 

. Quo vocabis nomine? 
Vulfus Jesu reverendos 
Tibi vcre tunc trerriendds 

Quo fpe&abis oculo? 
Ail OS fbntem veritatis 
Et verse fiiavitatis 

Salutabis ofculo? 
Jioc a facro dredis ore 
(Hoc indignus es favore) 

Vox fonabit gratiae? 
Poft reje&as invitantis 
Dulces voces & amafltis 

Quae {pes erit veniae? 
An tu fperas qtlod cruenta 
Quae ru vides lie extenta 

Jesus dabit brachia? 
An "hoc unquam tu fperabis? 
Et in ilia te ja&abis 

Quanam corifidentia? 
[e$u forfan inclamabis 
ied tu vide quam fperabis 

Opem ipreti nominls? 



i 



Com* 



CompeJJabis Redemptorem? 
Sed te dicet contemptorem 

Pretioii fanguirriSe 
Nullo lickt accuftnte 
Nullo fcelus exprob^ante 

Forte dices, perii! 
Fors jacebis obduratqs 
Et abibis obftinams 

Diceris: ecce perii! 
Fcce vitae fontes patent 
Atque rivis plenis icatent 

Sacra Jesu vulnera. 
Inde tamen te diverts 
Ad fe mentem totam vertanc 

Perpetrara fcelera. 
Qui fpe multa te Ja&abat 
Vt peccares concitabat 

Tua velans lumuuu 
Hoftis acer objc£tabit 
Ipfe coram numerabit 

Cun&a vita? crimiaa. 
Qiiseque mortis hora vigec 
Haec fagittis te configet 

Rea eonfciQntia. 
Utl vindex perfequetu? 
Et immittis ulcifeetur 

Urgente juftitia. 



Q 



I a.. 
Uid li Jesus cruce pendens 
I Atque fixas manus tendens 
Jndignans improperet? 

E 3 Qui4 



A .,M ■( 70.). n. 

Quid u janrjam monturuni 
A3 tribunal migraturum 

Verbis litis verberer? 
Ecce Regem me coelorum 
Pro falure perditorum 

Affixum paribulo. 
Afpexifti te amantem 
Ec .hsec dira tolerantem 

Pro te vili famulo. 
Blandis verbis te vocavi 
Et promi/fis mvitavi 

Monens amantiffime^ 
Egi dein ut terrerern 
Et tirnorem continerem 

Minans feverifEm&, 
Sed tu corde pertinact 
Sicut ore contumaci 

Dixifti: non ferviara 
Mens efle noluifti 
Tuus effe maluifti 

Nunc quid tibi faciam? 
Et fi tibi te permitto 
Op em meam nee pr6mitto> 

Tuis vinces viribus? 
Hoftes adfunr, inftanr, frem&nr* 
Urgent, furunt, fauces premunr* 

Et jam terunt dentibus. 
Modo jaces moribundus: 
Alms patet & profundus 

Tetris orcus faucibus, 



Jam 



jam peccatis te conftn&um 
Illi fenent dereli£tum> 

His te folve funibus. 
Quando mei vox dqloris 
Non tq mo vkj nee amoris 

Duicis inviratio, 
Non me tenet morientis 
Mem mortis horrefeentis 

Ulla miferatio. 
Exi mifer ad Jamenta 
Ubi manent te tormenta 

Et triftis seternitas. 
Ibi poena non ceflabir 
Atque tecum perdurabit 

Infelix aeternitas. 
Ecquis erit cordis languor 
Pavefa£te mentis angor 

Si has voces audies? 
Nee tu jufte conquereris 
Cum a Jesu deferens 

Quern fprevifti millies^ 
Haec 11 non vis experiri 
Et fi mavis exaudirF 

Mortis in anguftiis, 
Jesum coelis ad nos mifliim 
Ama cruci pro te fixum 

Intimis praecordiis. 
An non potes hunc amare 
Qui nil amat quam fervarc 

Et ut vivas moritur? 



E4 



Vt 



■■ 






rT ft < n > m 

yt tu vivas asternorum 
Inter choros Angeloruiri^ 

Spinis,. clavis £g£tu& 
Ipfum cordi tomm conde* 
Vcl te fi mavis abfcomde 

Sacris in vulneribu& 
Ibi mundo moxierisj 
Dm vivena orieris. 

Regnis in cceleftibus, 
♦fcg 1 i , ,&. 

Ca&ticum V, 

Rcligipfi pi£ & cum fiduci* mprknti^ 

§. Unjcus. 
Yesu boi^fc mi creator? 
JlEcce jacct quern creafti: 
O tu Patsr o falvstpr, 
Ecce languet quQm fervafli 

Emptum magnq p^tio^ 
Quern nqjnc vides mori^nten^ 
A& te cupit hinc tranfire* 
Quern tu dies finientem 
Cernis, ardst yt ^xijre 

Poffit hoc exilio. 
Ecquid ilium hiq morecur? 
Aut a via quid refle<3at? 
Ipfe feis quod afpernetmr 
Quicquid in terrjs obIe£la^ 

Ubi fluTunt omnia,. 



AM 



AM & ( t } P 

An! quis amat me tardare^ 
Ubi nulla requies; 
Si re novk praeparare 
Sedes, ubi cerra quies\> 

Ubi vera gaudia. 
Jesij tu fcis quid amavi 
Prima fervens in ' juvenca: 
Jllud unum affe&avi 
Spernens mundi blandimenrsj, ' 

Vt re fblum ftquerer k 
Vt audivi quod vocares> 
Sum fecutus invirantem: 
Ubi fcivi quod arnares, 
Quaefivi re amantem, 

Ur amanee fruerer. 
Hoc amore inflammatus 
Sprevi quiequid hie nitebat : 
Sum conftanter afpernams 
Quiequid in mundo placebar: 

Unum Jesum volui. 
Quiequid mundus haber grande* 
Quo bearum fe ja£kbat, 
Nunquam pluris feci glande: 
Mihi quiequid oftenrabat 

Ulud omne refj3uL 
Quamvis anni deftuxiffent 
Inter molles voluptates, 
Er me mei fufpexiffenc 
Inter primos & magnates; 

Jam hsec effent fomuk, 



e* 



hkk 



^ 



™-« 



Licet omnes collegi/Iem 
Gazas ami vel argent! : 
Quamvis ^rcas implevilTem^ 
Quid affferreat mqrxenti 

; Praeter mentis tag dia ? 
Armis ter quater millenis 
Si vixifl^mfortunarusj 
Nonne velut a&is fcenis 
Mifer eflem jam nudarus 

Mundi cun&s opibuS? 
Non fie te#o fub augufto 
Jacens gaudet opulenms: 
Sicut ego fiib angufto 
Modq mori fura contentus 

P^opinquans coeleftibus* 
Multi rerum dominantes, 
Quum inftaret meta vitas, 
Optaverunt fufpirantes 
Pii fortern, "C^ibfeae, 

yel mortem Alexii, 
Ecquis jam jam tranfiturus 
Alto gaudet dominatu ; 
Quis non mallet moriturus 
Commutato magiftram 

Tranfityrn Xaverii? 
O mors quam es illi dura, 
Qui teir^nis abundavit! 
Samper venis immatura 
Illi qui nil comparavk 

Quod migrant! masteat. 



Quant 




( 75 ) 
Quam eft dulce morirur'Q 
Nil rerrenum amavifle! 
Quam fuave tranfitura . 
Illud unum quaefivifte 

Quod femper.poflideat. 
Cm crux Jesu fuir cara 
Putat ille duke mori: 
Non eft ifli mors amara 
Qui concellic fe amori > 

Quo fe vidir redimi, 
Amar mortem imminencem 
Jesu gaudens propinquante: 
Ubi fentit venientem 
UIq tetus maruranre 

Scit fe malis eximi, 
Cura vitre caftioris 
Menti comes innocenti, 
Legis amor arftioris 
Preebent omni morienti 

Secura fojatia. 
Levac omnes nunc moerores 
Dura pro te pertuliffe, 
Crucem tuam & dolores ? 
O mi Jesu, coluifle 

Fideli memoria* 
hiam dele£tat latuiffe 
Mundi turbas ignorantem? 
Ec in cella quieviffe 
Vias cadi mediranrem 

Quanta nunc fecuri^as! 



Coii4 jugo fiibjeciffe 
Dura? Jcgis & auftprae ? 
Neque mecu recefliffe 
Vitae rriftjs & feverae, 

©quanta tfanquillitas f 
Non me pores ignorare 
Quen\ hac vefte decorafti; 
Neque pores non amarQ 
Quern tu tibi confecrafti 

Ifto donans habitu: 
Ergo manum da victriceiiq 
&a te mihi proper^nti ; 
Et cum hofte degertanti 
Pe^tram tende fervatricem 
In extremo ffnritu. 
Tuam qrucem circumple&Qjp 
Mi ferv^ror te adoraps 
Supplicantis more plorans: 
Hoc amplexu quam dele&orj 
In hoc lubens morion 
G doloris lenimeptum 
Dulce pignus charir^tisj 
Felix fpcs aeternitatis, 
Banse mentis fymaaentum»; 

Tibi fixijs n\orior. 
Semper mihi cordi fuic 
Plagas tuas conr^mplari, 
Er amanter ofcuiari 
Fox«es unde vita fluit 



§®$k 



Saepe mecum decantabam, 
qiiam rnihi falutare 
His in plagis habitare! 
Hie morabor, exclamaban*. 

In locis tutiitimis. 
Pedes tuos jtsu Chrifte 
Ore lambens verecundo 7 
Mentis omn^s labes mundo> 
Vt me purum manus iftae 

Migrantem fufcipiant* 
Et hae dulcGs cicanices 
Tua? tettes pietatis 
Et arternae verkatis, 
Spei mese fint altrices, 

Sperantem reficiarit 
Da te mihi fufceptorern 
Sicut verbo ptomififti, 
Atque tuis praebuifti; 
Tfc fidelem defenfcrem 

Hoc agonis tempore, 
Nb confundas diligentem: 
Vivit ipfe fi exaudis: 
Tuaj viv£t memor Jaudis 
Si tu fcrvas confidentem 

Ifto crucis pignore, 
Vota mea nb fruftreris, 
Kb rubore fim fiiffufus 
Quafi mea fpe delufu$> 
Iter meum nk moreris, 

Aman5 ad te venio. 



Sea 






. ■ fc ( 78 ) & 
Scis quo meus amor tendat, 
Cujus vultus adrnirari 
Perat >• atque conremplari : 
Mihi Deus fe oftenclat 

Habebo quod cupiq 



**= 



F I N I S. 



Errata 



=j* 



Pag. 9. Iinea3.fecai*at /*££•• cceca- 

rat 
P.. 15. 1. 11. Nitus /*g*: Intus 
P. 19. I, 19. feftidire /*g*; faftidire 
P. 27. 1. i4.faIvatoris/^:falutaris 
P. 43. J. 13. regis /^: regis 
P. 47. 1. i^.voluplate/^; volup- 

cate* 



I » 9 



■^^Ss^^ 



6^ 





ipQum nisppAorumpesertum. et 

ahjn'd,., •'/.. 
nun O/r-. a 'Vdji',,,,, , . 
.^«.VC^ieu ttfishabitJ 

Toparch* U wr «. o2U*« ^] 
, «M Jn terra fW / /o, llanos JW, ma ^ Mrf*, mapu I tonus fn9c 
>unt stabiles «c fi» necfermi ?lfferunt , C( £, J QC ' 

lispanorum- ast intra mantes, am Andes, la Cordillera et J] r c 
"ocantur, Jn2i se?em stabilem non habent, sed uaai fycum mutant au'oh 
. 'OpostuUt necesfitas, s i nempe deficient ,cl liana /oco L fecon 
r«. neaue a/tfer contra «stum So/n, out aeris inclement^, au 

e ^^SuklS"" TVs "j* ,£w " w* 

r '«* / /a LorreCumz / ac ) montes JtnJes cdtis siqnis noTo nempe , 

, Meatmedlic pernoda.fi, et K me ibi msZper ^ocsfe pro Lu™ 

> Lumaue dij fades altisfimi^ue nwntes mtermeDn iter efhciant multi lonnius a-udm 

i notan nodlt idcirco distant ice la™, + > c 1 Y 

i y<i, 'ucircoaisiamice locorum escacte, usu Scalae cJeprez 

hendi seepe nequeunt. 

■mm 



I 




. 



A